Begroting 2025 - incl amendementen
Tekst van het document
De openbare verlichting uitvoeren in 100% LED.
•
In 2025 ronden we de vervanging van conventionele verlichting door LED-verlichting af.
2025
Gebruikmaken van (alternatieve) vormen van energieopslag.
•
We doen onderzoek naar (alternatieve) vormen van energieopslag. Dit wordt uitgewerkt in de RES 2.0.
2025
Wonen Kaders formuleren voor de volkshuisvesting van en in Altena, gericht op het aanbieden van woonruimte voor inwoners (met een zorgvraag). Het woonaanbod in de 21 kernen van Altena in 2030 is duurzaam, veelzijdig, kwalitatief, authentiek en passend bij de sociale cohesie van de kernen en de levensfase van de inwoners.
• •
Vaststellen regionale Woonzorgvisie. Vaststellen volkshuisvestingsbeleid Altena (opvolger Woonvisie)
2025 2025
• • • • •
Uitvoeren van het Programmaplan Wonen. Opstellen dorpsstrategie Woudrichem. Opstellen dorpsstrategie Sleeuwijk. Stimuleren bijzondere woonvormen. Realiseren van 1 of 2 projecten met flexwoningen.
2025-2026 2025 2025 2025 2025-2026
Circulair voedselsysteem Voortgang boeken op de weg naar een circulair voedselsysteem
• •
• •
Het verder uitbouwen en versterken van het ondersteuningsnetwerk voor agrarische ondernemers Het faciliteren van transitielab en masterclass korte keten waarin de gemeente samen met gebiedspartijen concrete experimenten, projecten en onderzoeken uitvoert en belemmeringen wegneemt Uitvoering geven aan het project gezonde en circulaire kantine en catering in samenwerking met MidZuid Continuering van de actieve deelname aan de carbon farming pilot om de samenwerking tussen bedrijven en boeren in Altena te vergroten
57
2025 2025 en verder
2025 2025 en verder
Wat willen we bereiken?
Meer externe financiering voor het programma circulair voedselsysteem
Groeiende bewustwording bij onze inwoners over herkomst en gebruik van gezonde voeding
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
•
Uitwerken van de verkenning van het thema circulaire economie voor Altena
2025
•
Uitvoering geven aan twee projectfiches ‘duurzaam bodembeheer’ en 'gezonde en plantaardige voeding’; onderdeel van het subsidieproces voor de Regiodeal West-Brabant
2025 en verder
•
Verkennen nieuwe kansen voor externe financiering van het programma circulair voedselsysteem in samenwerking met onze subsidieadviseur
2025 en verder
•
Organiseren 5e editie van ‘de Week van Ons Eten Altena’(voorheen Dutch Food Week Altena)
2025
•
Uitvoering geven aan het communicatieplan van het programma circulair voedselsysteem, inclusief bewustwordingscampagne
2025 en verder
58
Altena
Nederland
Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner) (2022) *
79,8
182,0
Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit (%) (2022)
25,8
41,3
Altena
Nederland
Vermogen zonne-energie (Wp/inw) (2023)
1.556
1.362
Energielabel woningen (percentage B of beter) (2023)
50,8
50,9
Altena
Nederland
Gemiddelde WOZ-waarde (x € 1.000) (2024)
396
379
Nieuw gebouwde woningen (per 1.000 woningen) (2023)
4,6
9,1
Demografische druk (%) (2024) *
77,1
70,4
* Exclusief milieustations (91,6 kg incl. milieustation) Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl
* De som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot het aantal personen van 15 tot 65 jaar. Altena
Nederland
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (€) (2024)
901
911
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (€) (2023)
955
994
Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl
59
Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Programma: 4 Duurzaam Altena
Realisatie 2023
Lasten 3.1 - Economische ontwikkeling 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 8.1 - Ruimte en leefomgeving 8.2 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 - Wonen en bouwen
Begroting 2024 na wijz.
Begroting 2025
Mutatie 2025 t.o.v. 2024 na wijz.
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
6.583 N 4.560 N 6.287 N 2.751 N 2.791 N 18.692 N 1.868 N 43.531 N
6.943 N 4.541 N 6.817 N 3.377 N 3.230 N 10.446 N 2.259 N 37.614 N
6.710 N 4.779 N 6.487 N 6.096 N 2.887 N 15.901 N 2.786 N 45.647 N
232 V 238 N 330 V 2.719 N 343 V 5.455 N 527 N 8.033 N
6.689 N 5.072 N 6.502 N 2.574 N 2.619 N 5.694 N 2.648 N 31.799 N
6.799 N 5.223 N 6.504 N 3.026 N 2.618 N 3.424 N 1.836 N 29.431 N
6.812 N 5.712 N 6.502 N 3.056 N 2.617 N 4.544 N 2.194 N 31.437 N
Totaal baten
157 V 7.526 V 8.313 V 866 V 473 V 17.686 V 2.163 V 37.184 V
186 V 7.671 V 9.038 V 1.065 V 285 V 10.821 V 3.168 V 32.233 V
32 V 8.406 V 8.563 V 3.675 V 23 V 15.759 V 2.768 V 39.226 V
153 N 735 V 475 N 2.610 V 262 N 4.938 V 400 N 6.993 V
32 V 8.699 V 8.563 V 221 V 23 V 5.552 V 2.768 V 25.859 V
32 V 8.823 V 8.565 V 621 V 23 V 3.272 V 2.768 V 24.104 V
32 V 9.316 V 8.563 V 621 V 23 V 4.391 V 2.768 V 25.715 V
Totaal reserves
961 N 2.940 V 1.979 V
778 N 1.379 V 601 V
7N 508 V 501 V
772 V 871 N 100 N
7N 238 V 231 V
7N 238 V 231 V
7N 238 V 231 V
Saldo baten en lasten inclusief reserves
4.368 N
4.780 N
5.920 N
1.140 N
5.709 N
5.096 N
5.491 N
Baten 3.1 - Economische ontwikkeling 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 8.1 - Ruimte en leefomgeving 8.2 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 - Wonen en bouwen Reserves 0.10 - Storting reserves 0.10 - Onttrekking reserves
Verschillenanalyse 2025 t.o.v. 2024 (bedragen * € 1.000) Programma: 4 Duurzaam Altena Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2024 Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten diverse Bijstelling salarislasten 3.1 - Economische ontwikkeling 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 8.1 - Ruimte en leefomgeving 8.2 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 - Wonen en bouwen 0.10 - Reserves Totaal mutaties 2025 t.o.v. 2024 Saldo baten en lasten inclusief reserves 2025
4.780 N 238 N 628 N 267 V 625 V 129 N 51 V 239 V 517 N 710 N 100 N 1.140 N 5.920 N
Toelichting verschillen € 100.000 of meer op hoofdlijnen Diverse Bijstelling kapitaallasten 238 N De kapitaallasten 2025 nemen ten opzichte van 2024 toe vanwege het Investeringsplan 2024. De stijging wordt vooral veroorzaakt door de rentelasten van de investeringen ten behoeve van riolering en groenvoorzieningen
60
Diverse Bijstelling salarislasten 628 N Het verschil 2025 ten opzichte van 2024 op de (doorbelasting van de) salarissen komt onder andere door de Cao gevolgen die voor een mutatie zorgen in 2025 t.o.v. de oorspronkelijke doorbelasting van de salarissen in 2024 waarin deze niet zat. Daarnaast heeft de jaarlijkse actualisatie plaatsgevonden, waardoor er verschuivingen tussen programma’s en de balans hebben plaatsgevonden. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 267 V - Inhuur derden € 216.000 V, prijsverhoging MidZuid 2024, indexactie is niet meerjarig toegekend. - Restant overige verschillen. 7.2 Riolering 625 V - Reinigen riolen € 214.000 N. In 2024 is er één keer minder reiniging uitgevoerd. Daarnaast is de vervangingsopgave geïntensiveerd. - Meeropbrengst rioolheffing € 985.000 V door meerdere huishoudens en tariefstijging. - Reinigen kolken en goten € 44.000 N. Eenmalige verhoging doordat laatste ronde 2023 grotendeels in 2024 is uitgevoerd. Betreft een meerjarige overeenkomst vanuit het samenwerkingsverband, door weersomstandigheden was niet mogelijk om alle ronden voor de deelnemende gemeenten in 2023 uit te voeren. - Restant overige verschillen. 7.3 Afval 129 N - Baten inzameling afval € 76.000 N, o.b.v. gelijke tarieven maar minder aantallen (bv. Ledigingen). - GFT afval € 101.000 N, hogere lasten voor ledigingen en verwerking GFT afval.
- Afvalbeleid € 50.000 V, lagere lasten voor afvalbeleid. - Restant overige verschillen. 8.1 Ruimte en leefomgeving 239 V De kosten en opbrengsten bestemmingsplannen zijn samengevoegd met de kosten en opbrengsten Omgevingswet. De eenmalige ontwikkelkosten Omgevingswet zijn verlaagd o.b.v een bestedingsplan 2025,€ 90.000 V. Op de structurele lasten is een ombuiging doorgevoerd van € 150.000 V 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 517 N In 2024 heeft éénmalig grondverkoop plaatsgevonden. Het resultaat van de verkoop wordt ten gunste van de algemene reserve grondexploitatie gebracht (zie toelichting 0.10 reserves) 8.3 Wonen en bouwen De actualisatie van het programma wonen geeft een hoger last in 2025 van € 320.000 N. Hiervan is € 117.000 N afkomstig van het programma budget dat was geraamd bij overhead.
61
710 N
In 2024 zijn de opbrengsten voor leges omgevingsvergunningen onderdeel bouwen incidenteel met € 400.000 opgehoogd. Veel vergunningaanvragen zijn eind 2023 ingediend om onder de oude wetgeving te vallen, wat zorgt voor hogere legesinkomsten, met name in de eerste helft van 2024. Daarnaast zijn er leges ontvangen voor een aantal grote projecten. Omdat de uitwerking van de nieuwe Omgevingswet nog onduidelijk is wordt uitgegaan van een eenmalige bijstelling in 2024. 0.10 Reserves 100 N - Resultaatbestemming in 2024 vanuit 2023 € 165.000 N. In 2024 heeft voor een bedrag van € 165.000 resultaatbestemming uit 2023 plaatsgevonden. In 2025 is deze resultaatbestemming niet meer van toepassing. - Algemene reserve grondexploitaties € 495.000 V. In 2024 heeft éénmalig grondverkoop plaatsgevonden. Het resultaat van de verkoop wordt ten gunste van de algemene reserve grondexploitatie gebracht (zie toelichting 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)) - Omgevingswet € 138.000 N - Onderhoud civiele kunstwerken € 291.000 N. Er is sprake van een lopend contract over 2023 en 2024 en de kosten zijn onvermijdelijk en onuitstelbaar, zeker omdat de prestatie verplichting van de aannemer voor het onderhoud ook in 2024 ligt. Verplichting is niet onvoorzien, gezien contract in 2023 al was aangegaan.
Om deze lasten te kunnen dekken vindt er een onttrekking plaats vanuit de bestemmingsreserve onderhoud civiel technische kunstwerken.
62
Portefeuillehouder
Thema
Wethouder Tanis
Uitwerken mobiliteitsvisie
Wethouder Tanis
Ontsluiting kern Werkendam
Wethouder Tanis
A27 en onderliggend wegennet
Wethouder Tanis
Openbaar vervoer, veer- en fietsverbindingen
Wethouder Schipper
Beheer van wegen, water, groen, riool en verlichting
In 2021 heeft de gemeenteraad de ‘Mobiliteitsvisie 2040 Altena Samen Vooruit’ vastgesteld. Leidende principes daarin zijn veiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Binnen het themaprogramma Mobiliteit wordt invulling gegeven aan de projecten die in de visie geformuleerd zijn. Inmiddels is het aantal projecten uitgebreid vanwege onder andere de opgestelde verkeersvisie Hank dat tot een aantal nieuwe projecten heeft geleid en vanwege nieuwe inzichten vanuit onder andere de uitgevoerde analyse conform het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Ook is op verzoek van de raad een aantal nieuwe onderwerpen opgepakt (bereikbaarheidsarmoede, verbinding Rietdijk – A27, de Fiets op 1). In 2025 pakken we door op vier projecten met de hoogste prioriteit uit het SPV. Afhankelijk van de voortgang van de grondverwerving en de planologische procedure verwachten we eind 2025 ook met de feitelijke werkzaamheden aangaande het fietspad langs de Nathalsweg (Hank) te kunnen starten. Dit geldt ook voor de vrijliggende fietsvoorziening langs de Middenweg (Veen-Andel). Voorjaar 2025 vindt besluitvorming plaats over de verkeersvisie Wijk en Aalburg die momenteel (medio 2024) wordt opgesteld. Daarna worden in 2025 eerste stappen richting een uitvoeringsprogramma van deze visie voor Wijk en Aalburg gezet.
Per januari 2025 wordt de ‘exploitatie’ van de veerverbinding Kop van ’t Land overgenomen door Riveer. Riveer (een onderdeel van de gemeente Gorinchem) onderhoudt ook al jaren de veerverbindingen naar/vanuit Woudrichem, Sleeuwijk en Werkendam alsook de veerverbinding Veen-Aalst.
Op basis van de in 2024 gemaakte keuze voor de meest gewenste ontwikkelrichting van het gebied Werkendam-Noord, volgt in 2025 nadere uitwerking van de te realiseren tweede ontsluiting van de kern Werkendam.
63
De reconstructie van de A27 blijft de komende jaren een groot project. Met circa 14 kilometer, drie aansluitingen en twee bruggen gelegen binnen Altena hebben de werkzaamheden aan deze weg een grote impact op (de bereikbaarheid van) Altena. We blijven via maatregelen tegen overlast vanwege sluipverkeer (die deels in 2025 worden gerealiseerd) en de ‘Slimme Aanpak’ zoeken naar het zoveel mogelijk beperken van de overlast voor onze inwoners en bedrijven.
Het realiseren van de vier doelstellingen van de Mobiliteitsvisie (veilig, bereikbaar, leefbaar en duurzaam) vindt onder meer plaats aan de hand van het STOMP-ordeningsprincipe. Daarbij proberen we duurzamere vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en ov) een impuls te geven. Op die wijze zorgen we voor bereikbare en leefbare gebieden.
Het STOMP-principe passen we toe door in elke fase van planvorming en ontwerp telkens vijf opeenvolgende stappen (en bijbehorende vragen) te doorlopen: Stappen: hoe zorgen we voor een gebied met voorzieningen op loopafstand? En hoe zorgen we voor aantrekkelijke looproutes en verblijfsruimtes voor verschillende doelgroepen? Trappen: hoe zorgen we ervoor dat voorzieningen bereikbaar zijn met de fiets? Hoe zorgen we voor directe en comfortabele fietsroutes? Openbaar vervoer/veerverbindingen: hoe sluiten we het nieuwe gebied aan op het ov- en verennetwerk? Kunnen we ov-voorzieningen en gebiedsfuncties combineren? Mobility as a Service: welke mobiliteitsdiensten bieden we aan? Komen er hubs, en waar? Welke vormen van MaaS bieden we aan? Privéauto: moet het gebied bereikbaar zijn voor privéauto's? En op welke manier? Wat betekent dat voor parkeervoorzieningen?
64
Wegen Ook in 2025 gaan we door met wegbeheer zoals omschreven in ons “Beheerplan verhardingen gemeente Altena 2022-2026". Daarnaast hebben we data steeds beter op orde welke we als input kunnen gebruiken voor een nieuw op te stellen beheerplan. Daarnaast wordt onderhoud uitgevoerd aan Civiele Kunstwerken volgens ons “Beheerplan Civiele Kunstwerken gemeente Altena 2022-2031". Daarbij zullen ook een aantal bruggen in 2025 vervangen gaan worden. Water en riool In 2025 starten we met de uitvoering van het Water- en Rioleringsplan 2025-2028 (WRP). We schalen ons investeringsvolume voor rioolvervangingen op, we staan namelijk aan de vooravond van een piek in de vervangingsopgave voor riolering. Onze beheer- en onderhoudswerkzaamheden zetten we voort, zoals voorgaande jaren. Daarnaast starten we in 2025 met planvorming en onderzoek die noodzakelijk zijn om strategische keuzes te maken voor ons water- en rioolbeheer voor de lange termijn. Zo komen we tot een klimaatbestendig en waterrobuust Altena in 2050. Verlichting In 2025 worden de laatste conventionele verlichtingsarmaturen vervangen door LED. Daarmee wordt de doelstelling behaald om voor 2026 alle lichtmasten te voorzien van energiezuinige armaturen en/of lampen. Met andere vervangingen zoals aanschijnverlichtingen van gemeentelijke gebouwen (o.a. torens) en verouderde masten wordt een aanvang gemaakt.
Onze beheer- en onderhoudswerkzaamheden zetten we voort, zoals voorgaande jaren.
65
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Uitwerking mobiliteitsvisie (projectnummering conform Mobiliteitsvisie) https://ap.lc/3qGTb Uitwerking Mobiliteitsvisie.
•
Kernen en woongebieden verkeersveilig inrichten met voetganger en fietser als hoofdgebruiker (project 1) • Aanpak verkeersveiligheidsknelpunten tussen modaliteiten ontwikkelen en uitvoeren (project 2) • Op orde maken kwaliteit hoofdnetwerk fiets (project 9) Deze eerste drie projecten (1, 2 en 9) worden gedekt uit jaarlijkse exploitatiebudget (€ 450.000/jaar). Zoveel als mogelijk wordt meegelift met de voorgenomen werkzaamheden in de openbare ruimte; daar waar riool- en of weg(beheer)werkzaamheden plaatsvinden wordt bezien in hoeverre maatregelen voor verkeersveiligheid, -bereikbaarheid of -leefbaarheid moeten plaatsvinden. Een en ander mede gebaseerd op informatie uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid en/of andere data. •
•
• • • • • •
Uitwerken Verkeersvisie Hank (project 3) o Herinrichting Kerkstraat te Hank (3.2) o Sluipverkeer Buitendijk Hank/Nieuwendijk (3.3 zie ook project 16)) o Aanleg vrijliggend fietspad Jachtsloot Hank (3.4) o Vrijliggend fietspad Nathalsweg te Hank (3.5) o Route buitenom (tunnel Kurenpolderweg Hank uitdiepen) (3.6a) o Nieuwe verbinding Kurenpolderweg-Nathalsweg Hank (3.6b) o Fietspad Kurenpolderweg (nabij recreatiepark) Hank ((3.6c) o Vrijliggend fietspad Kurenpolderweg (onder viaduct A27) (3.7) Aanpak fietspad langs de Middenweg (project 4). Planning afhankelijk van de voortgang van de procedures als planologische procedure, grondverwerving en dergelijke
Zorg dragen voor toekomstbestendige veren (project 5) Aanpak recreatief verkeer opstellen en uitvoeren (project 6) Bepalen en inrichten regionale fietsnetwerk in Almkerk en Waardhuizen (project 7) Verkennen regionale fietsverbinding vanaf de Tol naar de Merwedebrug (project 8) Op orde maken hoofnetwerk fiets (project 9) in samenhang met motie De fiets op 1 van 2/7/2024 Ontwikkelen mobiliteitshubs in drie schaalniveaus (project 10)
66
Permanent Permanent Permanent
Afgerond tot en met 2025 tot en met 2025 tot en met 2026 tot en met 2028 tot en met 2028 tot en met 2028 tot en met 2028 Aanbrengen voorbelasting najaar 2025 Permanent 2024-2026 Na 2025 2024-2025 2024-2025 2024-2040 2024-2030
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
•
Permanent tot en met 2030 tot en met 2026 tot en met 2031 tot en met 2026
• • • • • •
• • • • •
Ontwikkelen interregionale hub De Tol (project 11). In combinatie met ontwikkeling Werkendam Noord-Oost (13) en Bus Rapid Transit Verkennen, uitbouwen en monitoren openbaar vervoer binnen Altena (project 12). Verbeteren verbinding tussen Werkendam en A27 voor gemotoriseerd verkeer (project 13). Aanpak file knelpunt N267 (Kromme Nol) (project 14). Aangehaakt blijven bij reconstructie A27 (project 15). Aanpak sluipverkeer nabij kernen A27 op basis van het in 2023 uit te voeren onderzoek (project 16). Verbeteren hoofdstructuur gemotoriseerd verkeer Tol-Woudrichem-de Rietdijk (N322/N267) in samenhang met amendement inzake mobiliteitsvisie aangaande verbinding Rietdijk – A27 van 22 juni 2021 Aanpak landbouwverkeer (in samenwerking binnen Regio West-Brabant) (18) Op orde maken kwaliteit hoofdnetwerk auto met aandacht voor slimme voertuigen (project 19) Opstellen laadstrategie auto (project 20). Opstellen laadstrategie fiets (project 21) Gedrag beïnvloeden met slimme marketing, educatie en gedragscampagnes (project 22).
2024-2025 Afgerond Permanent Afgerond Afgerond Permanent
De planningen zijn afhankelijk van de voortgang van de procedures als planologische procedure, grondverwerving en dergelijke Ontsluiting kern Werkendam (projectnummering conform Mobiliteitsvisie Ontsluiting kern Werkendam.
•
We onderzoeken de opties tot verbeteren van de verbinding tussen Werkendam en de A27 voor gemotoriseerd verkeer en nemen hierin een besluit (project 13).
tot circa 2030
A27 en onderliggend wegennet (projectnummering conform Mobiliteitsvisie) De A27 en het onderliggend wegennet.
• •
Aangehaakt blijven bij reconstructie A27 (project 15). Aanpak sluipverkeer nabij kernen A27 op basis van het in 2023 uit te voeren onderzoek (project 16)
67
tot en met 2031 tot en met 2026
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Openbaar vervoer, veer- en fietsverbindingen (projectnummering conform Mobiliteitsvisie) Openbaar vervoer, veer- en fietsverbindingen.
• • •
Aanpak mobiliteitshubs in 3 schaalniveaus (project 10). Ontwikkelen interregionale hub De Tol (project 11). In combinatie met ontwikkeling Werkendam Noord-Oost en Bus Rapid Transit Verkennen, uitbouwen en monitoren openbaar vervoer binnen Altena (project 12)
tot circa 2040 tot circa s2030 Permanent
Beheer van wegen, water, groen, riool en verlichting Planmatig beheer en onderhoud van het watersysteem.
We komen tot besluitvorming over de overdracht van stedelijk water met het Waterschap.
2024
Doorontwikkeling tot een robuuste en toekomstbestendige Buitendienst.
•
2025-2026
Uitvoeren ontwikkelplan Buitendienst gericht op efficiency, kwaliteit en dienstverlening, gebaseerd op het Antearapport (2020). In de periode 2024-2026 worden stappen genomen om een robuuste en toekomstbestendige buitendienst tot stand te brengen. Tevens wordt er aandacht besteed aan het bevorderen van een professionele werkcultuur en het creëren van een plezierige werkomgeving voor medewerkers.
68
Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Programma: 5 Bereikbaar Altena
Realisatie 2023
Lasten 2.1 - Verkeer en vervoer 2.2 - Parkeren 2.4 - Economische havens en watergangen 2.5 - Openbaar vervoer
Begroting 2024 na wijz.
Begroting 2025
Mutatie 2025 t.o.v. 2024 na wijz.
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
10.510 N 1.081 N 876 N 12.468 N
12.405 N 770 N 1.201 N 14.376 N
11.679 N 818 N 925 N 13.423 N
725 V 48 N 276 V 953 V
12.736 N 970 N 924 N 14.629 N
13.353 N 951 N 923 N 15.227 N
13.317 N 949 N 922 N 15.188 N
Totaal baten
1.354 V 780 V 2.134 V
1.209 V 714 V 107 V 2.029 V
1.107 V 714 V 107 V 1.928 V
102 N 102 N
1.111 V 714 V 107 V 1.931 V
1.111 V 714 V 107 V 1.931 V
711 V 714 V 107 V 1.531 V
Totaal reserves
1N 3.118 V 3.116 V
1N 867 V 866 V
1N 441 V 440 V
426 N 426 N
1N 404 V 403 V
1N 376 V 375 V
1N 267 V 266 V
Saldo baten en lasten inclusief reserves
7.217 N
11.481 N
11.056 N
425 V
12.295 N
12.921 N
13.391 N
Baten 2.1 - Verkeer en vervoer 2.2 - Parkeren 2.4 - Economische havens en watergangen 2.5 - Openbaar vervoer Reserves 0.10 - Storting reserves 0.10 - Onttrekking reserves
Verschillenanalyse 2025 t.o.v. 2024 (bedragen * € 1.000) Programma: 5 Bereikbaar Altena Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2024 Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten diverse Bijstelling salarislasten 2.1 - Verkeer en vervoer 2.2 - Parkeren 2.4 - Economische havens en watergangen 2.5 - Openbaar vervoer 0.10 - Reserves Totaal mutaties 2025 t.o.v. 2024 Saldo baten en lasten inclusief reserves 2025
11.481 N 534 N 20 V 1.066 V 11 N 311 V 426 N 425 V 11.056 N
Toelichting verschillen € 100.000 of meer op hoofdlijnen Diverse Bijstelling kapitaallasten 534 N De kapitaallasten 2025 nemen ten opzichte van 2024 toe vanwege het Investeringsplan 2024. De stijging wordt vooral veroorzaakt door de rentelasten van de investeringen ten behoeve van wegen, mobiliteit en openbare ruimte. 2.1 Verkeer en vervoer 1.066 V - Onkruidbestrijding € 70.000 V. Betreft ombuiging in 2025. - Zwerfafval € 87.000 V. Bijstelling naar aanleiding van ervaringscijfers. Resultaat van een verhoging van baten en lasten. - Onderhoud verhardingen € 132.000 N. Meer onderhoud van toepassing bij de projecten van het JOR 2025.
69
-
Wegeninspecties € 61.000 V. Vinden twee jaarlijks plaats, volgende in 2026. Uitrol van glasvezel € 347.000 V. In 2024 is in meer kernen dan verwacht glasvezel uitgerold. Reserve gekoppeld t.b.v. herstelwerkzaamheden en leges. JOR Projecten Wegen € 596.000 V. JOR 2025 is nog niet vastgesteld, waardoor er voor 2025 nog geen toebedeling heeft plaats gevonden. Civiele kunstwerken-bruggen € 300.000 V. Betreft eenmalige verhoging, doordat werkzaamheden en onderhoudscontract uit 2023 doorlopen in 2024. Openbare verlichting / energie € 55.000 N. In 2024 eenmalige meevaller (€ 140.000) door eindafrekening. Programma Mobiliteit € 282.000 N in 2025 ten opzichte van 2024, waarin het programmageld eenmalig ingezet is om een tekort in de exploitatie veerverbindingen te dekken. Maatregelen A27 € 125.000 V. In 2024 is vanuit het programma Mobiliteit eenmalig budget beschikbaar gesteld voor inhuur projectleider en medewerker A27. Restant is overige verschillen.
2.5 Openbaar vervoer In 2024 is een verwacht tekort van de exploitatie veerverbindingen eenmalig aangevuld met programmageld mobiliteit: € 311.000 V.
311 V
0.10 Reserves 426 N - Glasvezel € 347.000 N Betreft eenmalig glasvezel project, in 2024 zijn er meer kernen uitgerold, waardoor het aantal in 2025 minder zal zijn. - Kapitaallasten € 79.000 N betreft een lagere onttrekking voor de dekking van de kapitaallasten.
70
Portefeuillehouder
Thema
Wethouder Sheikkariem
HRM
Wethouder Sheikkariem
Huisvesting, dienstverlening en vastgoed
Wethouder Tanis
Altena in control
Wethouder Sheikkariem
Verwachte ontwikkelingen
Wethouder Tanis
Gemeentelijke belastingen
Vitaal werken is in het kader van werkgeluk en welzijn en daarmee inzetbaar blijven, belangrijk voor een toekomstbestendige gemeente. In 2025 blijven we daarom investeren in het realiseren van vruchtbare grond voor groei zoals begin 2024 is gepresenteerd. De focus ligt op het werkbaar maken van visies en beleid op o.a. het gebied van talentmanagement en vitaliteit. Vitaliteitsteams-speciale werkgroepen- gaan invulling geven aan drie geprioriteerde thema's; mentale gezondheid, fysieke gezondheid en sociale gezondheid. De medewerkers die deelnemen aan de werkgroepen zetten hierbij hun talenten in. Talentmanagement krijgt invulling door van individuele talentherkenning, naar teamontwikkeling te gaan waar talenten centraal staan In 2025 wordt invulling gegeven aan het optimaliseren van de span of control/span of attention van het leidinggevend kader en het uitbreiden van de juridische capaciteit, zoals is aangevraagd in 2024. Beiden worden uitgevoerd binnen de gemaakte afspraken Dit betekent een uitbreiding van 5 fte.
In 2023 /2024 is de definitieve keuze gemaakt voor de huisvesting van de gemeentelijke organisatie. In september 2024 heeft de raad een uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld voor de uitbouw van het gemeentehuis en de realisatie van een nieuwe raadzaal. In 2025 en verder wordt verder gewerkt om de nieuwe huisvesting daadwerkelijk te realiseren, door middel van het opstellen van een definitief ontwerp en het samenstellen van een bouwteam. Zonder vertraging kan de bouw eind 2025 starten. Momenteel wordt gewerkt aan de planvorming van het strategisch accommodatiebeleid voor maatschappelijk vastgoed. Hiermee vindt nog een grote harmonisatie binnen de gemeente Altena plaats. Naar verwachting wordt de eerste analyse voor de zomer van 2025 aan de raad voorgelegd. De reeds opgestelde meerjaren onderhoudsplannen (MJOP's), de routekaart voor verduurzaming en maatregelen ten behoeve van toegankelijkheid worden hierbij meegenomen. Het strategisch accommodatiebeleid geeft inzicht in het financieel en maatschappelijk rendement van onze locaties en biedt handvatten om toekomstbestendige besluiten te nemen rondom dit vastgoed. We werken
71
toe naar een investeringsagenda voor een goed inzicht in de kosten van het gemeentelijk vastgoed op lange termijn.
Het huidige zaaksysteem InProces wordt door de leverancier wat betreft ontwikkeling afgebouwd. Hiermee bevindt de gemeente Altena zich in de positie om een nieuwe oplossing te zoeken voor het opslaan van documenten en zaken. Een cruciale eerste stap in deze zoektocht is het opstellen van een visie op zaakgericht werken die aansluiting zoekt bij het geldende Informatiebeleid. De herziene visie op zaakgericht werken stelt ons in staat om de juiste keuzes te maken voor de verdere inrichting van zaakgericht werken en het beheren van informatie binnen de gemeente. Hierna volgt in 2025, na afronding van de aanbesteding, de organisatiebrede implementatie van het nieuwe systeem en ondersteuning aan de gebruikers.
De in de Kadernota 2025 opgenomen formatie-uitbreiding voor de themaprogramma's is in de Begroting 2025 en Meerjarenraming 2026-2028 verwerkt.
72
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
HRM HRM-: Vergroten aantrekkelijkheid als werkgever
• • •
Invulling en uitvoering geven aan employer branding campagne. KPI's vaststellen om naamsbekendheid en zichtbaarheid te meten. Samenwerking op het gebied van talentmanagement en leren & ontwikkelen in de regio en het mobiliteitscentrum. Implementeren talentmanagent tool- herkennen van talenten (basisprofiel). Vitaliteitsbeleid vaststellen en uitvoeren om invulling en richting te geven aan de vitale organisatie als onderdeel van het themaprogramma Vitaliteit.
Afgerond 2026 2024-2025 2024-2025
We zetten in op netwerken, op het delen van kennis en op een voorbeeld zijn voor anderen door innovatief en vernieuwend te zijn. We moeten ons meer bewust zijn om zaken die wij vanzelfsprekend vinden, te verspreiden en te delen in de regio. We zijn actief met PR door de gemeente te vertegenwoordigen en te presenteren. We participeren actief in werkgroepen in de regio geïnitieerd door gemeenten of provincie. We onderzoeken en versterken de samenwerking met regio West-Brabant en het mobiliteitscentrum.
2022-2026
We zetten in op het herkennen, erkennen en inzetten van talenten van medewerkers op plekken waar de talenten tot hun recht komen en kunnen groeien. Door formeel en informeel leren en ontwikkelen gaan we talenten verder laten groeien. Om de talenten vast te stellen gaan we een standaardsystematiek inzetten. • We zetten in op het gebruik van het beschikbare opleidingsbudget, gebruik van de systematiek en talenten leidend laten zijn in stappen in plaats van ervaring. We zijn als gemeentelijke organisatie een voorbeeld voor de inwoners: practice what you preach. We gaan in co-creatie met vitale samenleving en arbodienst een meerjarenprogramma vormgeven om te komen tot een vitale gemeente.
Afgerond
• • HRM-R: HR
• •
• • HRM-T: investeren in talenten van onze medewerkers.
HRM - Vitale gemeente: hand in hand gaan van vitaal Altena en vitale gemeente.
•
73
2024-2025 doorlopend
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Huisvesting, dienstverlening en vastgoed De gemeentelijke organisatie werkt op één locatie in 2028
Besluitvorming raad over voorlopig en definitief ontwerp uitbouw locatie Almkerk. • We werken de details uit in een definitief en technisch ontwerp. • We selecteren bouwteampartners voor de bouwfase.
Q2 definitief en technisch ontwerp gereed. Eind 2025 start bouw.
Altena in control Realistische begrotingsramingen: begroting en realisatie sluiten beter op elkaar aan dan in voorgaand jaar.
•
•
•
Gelet op het financieel verslechterde meerjarenperspectief, worden in 2025 ombuigingsvoorstellen uitgewerkt die ervoor moeten zorgen de de Begroting 2026 (en/of meerjarenraming) sluitend wordt. De raad wordt hier richting Kadernota 2026 bij betrokken en geeft richting welke ombuigingen in de Begroting 2026 worden verwerkt. We verbeteren de begrotingsdiscipline verder door meer te investeren in goed budgethouderschap. In 2024 zijn alle (deel)budgethouders via de Altena-Academie (bij)geschoold door middel van een cursus budgethouderschap. Daarnaast blijven we inzetten op het realistischer (durven) ramen en voor de investeringen de paragraaf investeringen verder door te ontwikkelen. De informatievoorziening in de P&C-producten ontwikkelen we verder door, door meer te focussen op bestuurlijk relevante doelen / prestaties die voor de raad politiek interessant zijn.
2025
Informatiemanagement Informatieveiligheid en privacy is op orde.
• •
•
ENSIA audits laten uitvoeren en uitkomst delen met de raad d.m.v. een RIB. ARDA modules aanbieden (voor organisatie en raadsleden) (bewustwordingsmodules om medewerkers en raadsleden op de juiste manier te leren omgaan met informatieveiligheid en privacy). Verwerkingsregister op orde.
2025-2026
Gemeentelijke belastingen Kostendekkende tarieven voor gemeentelijke diensten en producten, met uitzondering van de grafrechten.
Het heffen en innen van de gemeentelijke belastingen en leges conform de beleidsuitgangspunten zoals opgenomen in de paragraaf lokale heffingen voor 2025.
74
2025
Altena
Nederland
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (€) (2024)
901
911
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (€) (2024)
955
994
2025
2024
Formatie (fte per 1.000 inwoners)
8,5
8,3
Bezetting (fte per 1.000 inwoners)
7,4
7,1
Apparaatskosten (kosten per inwoner) *
€ 917
€ 857
Externe inhuur **
6,4%
6,7%
Overhead (% van totale lasten) ***
13,3%
14,3%
Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl
Er is geen landelijke bron beschikbaar voor deze kengetallen. Deze indicatoren zijn gebaseerd op eigen gemeentelijke informatie. Bron: eigen cijfers. * Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. ** Kosten inhuur als % van totale personeelskosten *** Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
75
Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Overzicht financiering en algemene dekkingsmiddelen
Lasten a. Lokale heffingen 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB niet-woningen 0.64 - Belastingen overig b. Algemene uitkering 0.7 - Algemene uitkering en ov uitkeringen gemeentefonds c. Dividend 0.5 - Treasury d. Financieringsfunctie 0.5 - Treasury e. Overige dekkingsmiddelen 0.8 - Overige baten en lasten Totaal lasten Baten a. Lokale heffingen 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB niet-woningen 0.64 - Belastingen overig b. Algemene uitkering 0.7 - Algemene uitkering en ov uitkeringen gemeentefonds c. Dividend 0.5 - Treasury d. Financieringsfunctie 0.5 - Treasury e. Overige dekkingsmiddelen 0.8 - Overige baten en lasten Totaal baten Reserves 0.10 - Storting reserves 0.10 - Onttrekking reserves Totaal reserves Saldo baten en lasten inclusief reserves
Realisatie 2023
Begroting 2024 na wijz.
Begroting 2025
Mutatie 2025 t.o.v. 2024 na wijz.
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
323 N 51 N 17 N
310 N 39 N 13 N
322 N 40 N 13 N
12 N 2N N
335 N 42 N 13 N
339 N 42 N 14 N
343 N 43 N 14 N
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
243 N
236 N
75 N
161 V
468 V
693 V
767 V
692 N 1.325 N
50 N 648 N
2.310 N 2.761 N
2.260 N 2.113 N
6.018 N 5.941 N
10.275 N 9.977 N
14.225 N 13.858 N
7.320 V 3.533 V 12 V
7.568 V 3.846 V 11 V
7.799 V 3.948 V 11 V
231 V 102 V -
8.002 V 4.050 V 11 V
8.273 V 4.169 V 11 V
8.572 V 4.287 V 11 V
97.002 V
104.398 V
108.348 V
3.950 V
106.667 V
110.438 V
114.436 V
95 V
67 V
67 V
-
67 V
67 V
67 V
527 V
385 V
78 V
307 N
74 V
70 V
66 V
1.054 V 109.544 V
87 V 116.362 V
120.250 V
87 N 3.888 V
118.870 V
123.028 V
127.438 V
1.014 N 1.025 V 11 V
1.014 N 1.000 V 14 N
14 N 1.720 V 1.706 V
1.000 V 720 V 1.720 V
14 N 14 N
14 N 14 N
14 N 14 N
108.229 V
115.700 V
119.195 V
3.496 V
112.915 V
113.036 V
113.566 V
Verschillenanalyse 2025 t.o.v. 2024 (bedragen * € 1.000) Overzicht financiering en algemene dekkingsmiddelen Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2024 Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten diverse Bijstelling salarislasten 0.5 - Treasury 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB niet-woningen 0.64 - Belastingen overig 0.7 - Algemene uitkering en ov uitkeringen gemeentefonds 0.8 - Overige baten en lasten 0.10 - Reserves Totaal mutaties 2025 t.o.v. 2024 Saldo baten en lasten inclusief reserves 2025
115.700 V 146 N 219 V 100 V 3.950 V 2.347 N 1.720 V 3.496 V 119.196 V
76
Toelichting verschillen € 100.000 of meer op hoofdlijnen 0.5 Treasury 146 N Het verschil tussen 2025 en 2024 wordt veroorzaakt door een toename van rentelasten van onze leningportefeuille. 0.61 OZB woningen 219 V In 2024 komt op basis van de juni raming van SVHW meer OZB binnen dan geraamd. De raming voor 2025 is aangepast op basis van de door SVHW geraamde nieuwe waardes en volumegroei plus de inflatiecorrecties conform tarievenbeleid. 0.62 OZB niet-woningen 100 V In 2024 komt op basis van de juni raming van SVHW meer OZB binnen dan geraamd. De waarde van de niet-woningen blijkt hoger dan geraamd. Daarnaast is de raming voor 2025 aangepast op basis van de door SVHW geraamde nieuwe waardes en volumegroei plus de inflatiecorrecties conform tarievenbeleid. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 3.950 V Het verschil tussen 2025 en 2024 wordt verklaard door de mutatie van de algemene uitkering op basis van Meicirculaire 2024 en Septembercirculaire 2024. 0.8 Overige baten en lasten 2.347 N - In 2025 worden voor € 2.259.864 lasten op de stelpost loon- en prijsontwikkeling geraamd. Deze stelpost heeft in 2024 geen raming, omdat deze toen is ingezet ter dekking van de CAO gevolgen van het personeel en overige inflatiestijgingen. Het bedrag voor 2025 zal ook hiervoor ingezet worden.
- Voordeel van € 87.000 als gevolg van de vrijval van een bedrag dat is ontstaan door de inhouding van een premie van 0,1% van het brutosalaris voor de aanvulling van WW verplichtingen. Deze inhouding heeft plaatsgevonden tot en met 2023. Omdat dit in de nieuwe CAO is vervallen en de afgelopen jaren hier geen beroep op is gedaan kan dit bedrag vrijvallen. 0.10 Reserves 1.720 V - Eenmalige onttrekking in 2025 uit algemene reserve, omdat de algemene uitkering eenmalig met dit bedrag gekort is. De afspraak met de provincie is dat dit bedrag als incidenteel aangemerkt mag worden en hierdoor kan hier tegenover een incidentele onttrekking uit de algemene reserve gedaan worden.
77
Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Overzicht Overhead
Realisatie 2023
Lasten 0.4 - Overhead
Begroting 2024 na wijz.
Begroting 2025
Mutatie 2025 t.o.v. 2024 na wijz.
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
27.574 N 27.574 N
28.280 N 28.280 N
25.835 N 25.835 N
2.445 V 2.445 V
24.469 N 24.469 N
24.303 N 24.303 N
24.295 N 24.295 N
Totaal baten
1.069 V 1.069 V
1.793 V 1.793 V
2.079 V 2.079 V
286 V 286 V
2.079 V 2.079 V
2.079 V 2.079 V
2.079 V 2.079 V
Totaal reserves
503 N 1.510 V 1.006 V
378 N 1.065 V 686 V
378 N 696 V 318 V
369 N 369 N
378 N 647 V 269 V
378 N 566 V 188 V
378 N 563 V 184 V
Saldo baten en lasten inclusief reserves
25.499 N
25.801 N
23.438 N
2.362 V
22.121 N
22.036 N
22.032 N
Baten 0.4 - Overhead Reserves 0.10 - Storting reserves 0.10 - Onttrekking reserves
Verschillenanalyse 2025 t.o.v. 2024 (bedragen * € 1.000) Overzicht Overhead Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2024 Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten diverse Bijstelling salarislasten 0.4 - Overhead 0.10 - Reserves Totaal mutaties 2025 t.o.v. 2024 Saldo baten en lasten inclusief reserves 2025
25.801 N 9N 1.748 V 992 V 369 N 2.362 V 23.438 N
Toelichting verschillen € 100.000 of meer op hoofdlijnen Diverse Bijstelling salarislasten 1.748 V Het verschil 2025 ten opzichte van 2024 op de (doorbelasting van de) salarissen komt onder andere door de Cao gevolgen die voor een mutatie zorgen in 2025 t.o.v. de oorspronkelijke doorbelasting van de salarissen in 2024 waarin deze niet zat. Daarnaast heeft de jaarlijkse actualisatie plaatsgevonden, waardoor er verschuivingen tussen programma’s en de balans hebben plaatsgevonden. Centraal ICT 573 V - In 2024 zijn er kosten begroot voor de digitalisering van de dossiers van het sociaal domein. Vanaf de start van Altena is er gewerkt met een vervangingsbesluit voor totale gemeentelijke archiefbewerking met uitzondering van het sociaal domein. Vanwege andere prioriteiten binnen het sociaal domein is de digitalisering uitgesteld. In 2024 wordt dit opgepakt en hiervoor is een bedrag begroot van € 75.000. Dit geeft t.o.v. 2024 een voordeel van € 75.000 in 2025. Tevens is er voor cyberverzekeringen in 2024 een lager bedrag begroot dan in 2025 omdat in 2024 het begrote bedrag niet volledig is gebruikt. Nadeel € 41.000. - Als gevolg van de latere afbouw van de Citrix werkomgeving is de opgenomen besparing hiervoor van € 150.000 in 2024 niet gehaald vanwege de langere oplostijd voor technische
78
-
-
randvoorwaarden en de langere doorlooptijd voor de inrichting van de Microsoft 365 omgeving. Dit betekent in 2024 hogere lasten van € 150.000 t.o.v. 2025. Daarnaast is sprake van hogere kosten in 2024 t.o.v. 2025 als gevolg van uitbreiding volume van applicaties en aantal applicaties, prijsindexering van de belangrijkste leveranciers en algemene prijsindexatie van overige applicaties. Nadeel van € 60.000 in 2025 t.o.v. 2024 door lagere kosten voor SIEM / SOC toepassingen (cybersecurity) in 2024 als gevolg van een bepaalde keuze voor beveiliging en verder onderzoek hiernaar.
Programma Vitaliteit 297 N Vanuit resultaatbestemming 2023 is een bedrag van € 185.000 overgeheveld van 2023 naar 2024. Hiermee ontstaat in 2025 een voordeel van € 185.000 ten opzichte van 2024. Daarnaast worden de salariskosten van de teammanager met ingang van 2025 niet meer verantwoord op overhead maar worden deze doorbelast naar de taakvelden samenkracht en burgerparticipatie en volksgezondheid. Dit levert voor 2025 een voordeel op van € 132.000 ten opzichte van 2024. Programma Wonen De uitvoeringsbudgetten zijn overgeheveld naar kostenplaats wonen.
117 V
Centraal HR budget 66 V In 2024 is er uitkering van de RWB voor de uitkering van de saldo fee Flex West-Brabant begroot. In 2025 e.v. is deze raming ook structureel opgenomen echter voor een lager bedrag omdat nog niet bekend is wat de uitkering wordt. Derhalve nadeel van € 34.000. In 2024 heeft er een administratieve overheveling plaatsgevonden naar de kostenplaats Arbo en preventie voor een bedrag van € 65.000. Tevens heeft er in 2024 een bijraming plaatsgevonden van € 35.000 in verband de doorloop van de uitvoering van het PMO in 2024. In de begroting 2025 zijn deze bedragen niet opgenomen derhalve een voordeel van € 100.000. Storting voorziening verlofsparen 665 V In 2024 is er een storting in de voorziening verlofsparen begroot in verband met de actualisatie van de uren die in aanmerking komen om ingezet te kunnen worden voor spaarverlof. Dit zijn bovenwettelijke uren. Daarnaast is er een actualisatie van het aantal spaarverlofuren. Dit betreft alleen de begroting 2024. Voor de begroting 2025 is dit nog niet in beeld te brengen. Derhalve een voordeel van € 665.000. Reserves 369 N - Resultaatbestemming in 2024 vanuit 2023 € 472.000 N. In 2024 heeft voor een bedrag van € 472.000 resultaatbestemming uit 2023 plaatsgevonden. In 2025 is deze resultaatbestemming niet meer van toepassing. - Frictiekosten.
Vanaf de start van Altena is er gewerkt met een vervangingsbesluit voor totale gemeentelijke archiefbewerking met uitzondering van het sociaal domein. Vanwege andere prioriteiten binnen het sociaal domein is de digitalisering uitgesteld. In 2024 wordt dit opgepakt en hiervoor is een bedrag begroot van € 75.000. De dekking van deze kosten vindt plaats uit het frictiekostenbudget. In 2025 is deze dekking er niet derhalve nadeel van € 75.000.
79
-
-
Opvang en huisvesting bijzondere doelgroepen € 143.000 V. Voor het programma huisvesting bijzondere doelgroepen zijn er kosten begroot voor de inhuur van een projectleider asiel en voor een programmasecretaris. De inhuur van de projectleider asiel gebeurt omdat er in de gemeente Altena op dit moment niemand inhoudelijk is belast met het asielvraagstuk. Verder wordt er een extern onderzoek gedaan naar het vormgeven van de operationele ondersteuning, het bewaken van de integraliteit binnen programma en programma's onderling enz. Om die reden wordt er op dit moment nog geen programmasecretaris aangesteld. Het budget wordt ingezet voor het financieren van de externe opdracht. Bovengenoemde kosten worden gedekt uit de reserve opvang Oekraïne voor een totaalbedrag van € 143.000. In de begroting 2024 is deze post niet aanwezig omdat beide functies zijn opgenomen vanaf de begroting 2025. Dit geeft een voordeel in 2025 van € 143.000. Overige € 35.000 V
Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Overzicht Vennootschapsbelasting
Realisatie 2023
Lasten 0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB)
Begroting 2024 na wijz.
Begroting 2025
Mutatie 2025 t.o.v. 2024 na wijz.
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
57 V 57 V
-
-
-
-
-
-
Totaal baten
-
-
-
-
-
-
-
Totaal reserves
-
-
-
-
-
-
-
Saldo baten en lasten inclusief reserves
57 V
-
-
-
-
-
-
Baten 0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB) Reserves 0.10 - Storting reserves 0.10 - Onttrekking reserves
Verschillenanalyse 2025 t.o.v. 2024 (bedragen * € 1.000) Overzicht Vennootschapsbelasting Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2024 Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten diverse Bijstelling salarislasten 0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB) 0.10 - Reserves Totaal mutaties 2025 t.o.v. 2024 Saldo baten en lasten inclusief reserves 2025
-
80
81
Belastingopbrengsten 2025 (bedragen x € 1.000) Onroerendezaakbelastingen (OZB) Reinigingsheffing Rioolheffing Leges Lijkbezorgingsrechten Haven- en kadegelden Toeristen- en watertoeristenbelasting Heffing bedrijveninvesteringszone (BIZ) Marktgelden Leges Biesbosch
€ 11.720 € 7.731 € 7.075 € 4.446 € 963 € 707 € 418 € 257 € 70 €7
De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. De lokale heffingen kunnen als volgt onderverdeeld worden: 1. Onroerendezaakbelastingen (OZB) 2. Reinigingsheffing 3. Rioolheffing 4. Leges 5. Lijkbezorgingsrechten 6. Haven- en kadegelden 7. Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting 8. Heffing bedrijveninvesteringszone (BIZ) 9. Marktgelden 10. Leges Biesbosch In deze paragraaf zijn de bestaande beleidsuitgangspunten en -voornemens van de verschillende belastingen opgenomen en toegelicht. Hierbij worden voor de woonlasten de tarieven vermeld. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de wijze waarop de mate van kostendekking van de verschillende producten bepaald wordt. Tarievenbeleid In het bestuursakkoord is als uitgangspunt benoemd dat wij streven naar kostendekkende tarieven voor gemeentelijke tarieven en diensten en producten behalve bij de grafrechten. In lijn met het belastingbeleid in de kadernota van de begroting 2025 hanteren we de volgende uitgangspunten: 1. Tarieven moeten kostendekkend zijn tenzij er een afwijkend raadsbesluit of een wettelijk maximum voor het betreffende tarief geldt; 2. Wanneer de totaalopbrengst van verordening, minder dan kostendekkend is, worden de tarieven binnen die verordening verhoogd met 2% plus inflatie. Bij de Begroting 2025 wordt
82
3. 4. 5.
6.
voor de leges een stijging van 10% plus inflatie gehanteerd om zo mogelijk binnen deze collegeperiode richting kostendekkendheid te groeien. Tarieven worden alleen verlaagd wanneer de geraamde opbrengst van alle in de betreffende belastingverordening voorkomende tarieven meer dan kostendekkend is; Er wordt aansluiting gezocht bij landelijk vastgestelde (maximum)tarieven; Alle tarieven worden jaarlijks met het inflatiepercentage prijs Bruto Binnenlands Product (pBBP) verhoogd. Dit tenzij het totaal van de in de verordening opgenomen tarieven daardoor meer dan 100% kostendekkend wordt; De uitgangspunten voor de toerekening van de kosten worden door het college bepaald binnen de kaders van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten.
Onroerendezaakbelastingen De onroerende-zaakbelastingen van 2025 worden opgelegd op basis van de WOZ-waarde naar waardepeildatum 1 januari 2024. Ieder jaar worden de onroerende zaken opnieuw gewaardeerd zodat ieder jaar de tarieven opnieuw moeten worden vastgesteld en aangepast aan de wijziging van de waarde. De basis voor het bepalen van het tarief is de begrote opbrengst 2025 inclusief de inflatiecorrectie conform pBBP van 2,3%. In de berekening van de opbrengst is daarnaast rekening gehouden met de areaalgroei in 2025 (groei aantal objecten). Reinigingsheffingen Het product afval is een gesloten systeem. We streven naar 100% kostendekking. De eventuele tekorten worden gedekt uit een gevormde voorziening. De eventuele overschotten worden gestort in deze voorziening. Uitgaande van de huidige tarieven in combinatie met de aantallen belastingplichtigen voor 2024 zou de kostendekking van het product afval afgerond 105% zijn. Er zou dan € 364.000 worden gestort in de voorziening reiniging. Begin 2024 was het saldo van deze voorziening € 603.000. Dit is ruim voldoende om tegenvallers op te vangen. Wij stellen u voor om het tarief met 4,69% te verlagen. Voor een meerpersoonshuishouden is dit een tariefdaling met € 17,46 per jaar. Rioolheffing Het product riolering is een gesloten systeem. We hanteren zowel een rioolheffing voor gebruikers als voor eigenaren.
Bij de rioolrechten gaan we in beginsel uit van 100% kostendekkende tarieven. De afgelopen jaren is een aanzienlijk deel van de voorziening riolering teruggevloeid naar de inwoners, zodat de harmonisatie van de tarieven geleidelijk plaatsvond, waarbij de heffing gedurende een aantal jaren gelijk is gebleven behoudens inflatiecorrectie. De kostendekking van het product riolering ligt daardoor al een aantal jaren onder de 100%. De kostendekking van 2025 is 86%. Voor 2025 worden de tarieven, conform het tarievenbeleid voor niet kostendekkende tarieven, met 14% (inclusief 2,3% inflatiecorrectie pBBP) verhoogd conform het nieuwe PWR (Plan Water Riolering). Dit betekent een tariefstijging met € 33,57 voor een eigenaar/gebruiker van een woning. Leges De legesverordening is niet kostendekkend. Voor wat betreft de leges streven we er naar om binnen deze bestuursperiode te groeien richting 100% kostendekkendheid. De legesverordening was (in de begroting 2024) 83% kostendekkend. Uitgaande van gelijkblijvende kosten moeten de
83
legesopbrengsten met ongeveer 17% stijgen. Conform de kadernota 2025 doen we dit in 2 jaarlijkse stappen. We stellen voor om de legestarieven voor 2025, met uitzondering van leges voor rijbewijzen en paspoorten, milieuleges en de bouwleges, met 10% plus 2,3% inflatie pBBP te verhogen. De tarieven van rijbewijzen en paspoorten zijn gebonden aan wettelijke maxima. De bouwkosten stijgen. In verband daarmee stellen we voor om de tarieven van het percentage van de bouwsom niet te verhogen. De tarieven van de milieuleges zijn conform de door de OMWB voorgestelde tarieven. Voordeel daarvan is dat in de regio dezelfde tarieven worden gehanteerd. Als er eventueel afwijkingen zijn van het voorstel van de OMWB wordt dit gemotiveerd in het belastingvoorstel. Lijkbezorgingsrechten Bij de lijkbezorgingsrechten wordt niet gestreefd naar 100% kostendekking. Zoals vermeld in de kadernota worden de tarieven van de lijkbezorgingsrechten, conform het tarievenbeleid voor niet kostendekkende tarieven, met 2% plus inflatie (2,3% pBBP) verhoogd. De kostendekking voor 2025 is 60%. Havengelden Binnen onze gemeente worden havengelden geheven in de Beatrixhaven, Biesboschhaven en een gedeelte van de RWS-haven (voormalig haventje Rijkswaterstaat). Bij de havengelden kunnen alleen kosten worden verhaald die verband houden met het gebruik en genot van de havens en de kades.
Het tarievenbeleid van de havengelden is dat we streven naar 100% kostendekkendheid. Indien de havengelden niet kostendekkend zijn, stijgen de tarieven conform het algemene tarievenbeleid met 2% plus de inflatiecorrectie. De tarieven voor 2025 zijn nagenoeg 100% kostendekkend en hoeven daarom niet te stijgen. Verblijfsbelasting en watertoeristenbelasting Verblijfsbelasting (voorheen toeristenbelasting genoemd) en watertoeristenbelasting zijn algemene dekkingsmiddelen en worden geheven voor het houden van verblijf door personen die niet ingeschreven zijn op een adres in de gemeente. Deze belastingen worden in rekening gebracht bij degene die, tegen betaling, gelegenheid tot verblijf biedt. De tarieven worden in beginsel jaarlijks verhoogd met de inflatiecorrectie. Het huidige tarief is € 1,30 per persoon per overnachting (verblijfsbelasting) of per etmaal verblijf (watertoeristenbelasting). Vanuit de toeristische sector is een voorkeur voor tarieven die afronden op 5 eurocent. Reden om bij de verblijfsbelasting de inflatiecorrectie van een aantal jaren pas door te voeren als, bij elkaar opgeteld, de 5 eurocent wordt overschreden. In 2024 bleef het tarief gelijk aan dat van 2023. In 2025 wordt ook de inflatiecorrectie van 2024 meegenomen. Het tarief voor 2025 wordt € 1,35.
Heffing bedrijveninvesteringszone (BIZ) De BIZ-heffing is een verplichte bijdrage voor eigenaren en/of gebruikers van niet-woningen in een bepaald gebied. De heffing is bedoeld ter bekostiging van investeringen in dat gebied in bijvoorbeeld leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid etc. Binnen onze gemeente zijn 2 BI-zone’s actief. Het betreft de BIZ Centrum Werkendam en de BIZ Businessparken Werkendam. De BIZ-bijdrage is een bestemmingsbelasting. Het bedrag van de bijdrage gaat in de vorm van subsidie naar de BIZ-stichting die de investeringen uitvoert. Een BIZ geldt voor vijf jaar en
84
kan dan eventueel, na een draagvlakmeting onder de eigenaren en/of gebruikers van de nietwoningen in het gebied, worden verlengd. Het tarief blijft gedurende vijf jaar gelijk. Marktgelden Het beleid voor het marktgeld is dat er naar wordt gestreefd om tijdens deze bestuursperiode 100% kostendekking te realiseren. Voor 2025 zullen de tarieven met 18% stijgen. De kostendekking is dan 95%. Leges Biesbosch De leges voor de Biesbosch betreft wordt geheven door Staatsbosbeheer namens de gemeenten Altena, Drimmelen en Dordrecht. De kosten van de vergunningverlening door Staatsbosbeheer worden verdeeld over de 3 gemeenten op basis van het inwoneraantal. De tarieven zijn in alle drie de gemeenten gelijk. Het betreft leges voor vergunningen uit de Biesboschverordening. De opbrengst van het jaar 2025 wordt geraamd op € 7.462. De doelstelling is dat de leges Biesbosch 100% kostendekkend zijn. De tarieven voor ligplaatsconcentraties gaan omhoog van € 72 naar € 83. De tarieven van grote passagiersschepen van € 155 naar € 162. De tarieven voor middelgrote passagiersschepen van € 110 naar € 117 en de tarieven voor kleine passagiersschepen van € 55 naar € 62. De tarieven zijn dan voor Altena 100% kostendekkend.
De algemene heffingen hebben het karakter van een algemeen dekkingsmiddel. Dat wil zeggen dat de opbrengst vrij aanwendbaar is ter dekking van de algemene gemeentelijke kosten en aanvullend is op de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De bestemmingsheffingen worden geheven ter volledige of gedeeltelijke compensatie van de kosten die de gemeente maakt bij de realisering en het onderhoud van die voorzieningen of verleende diensten. De opbrengsten zijn in onderstaande tabel opgenomen: Tabel Belastingopbrengsten 2025 (bedragen x € 1.000) Heffing
2025
Algemene heffingen
12.138
OZB gebruikers niet-woningen
1.589
OZB eigenaren woningen
7.775
OZB eigenaren niet-woningen
2.356
Toeristenbelasting
418
Bestemmingsheffingen
21.256
BIZ *
257
Leges hoofdstuk 1 **
1.498
Leges hoofdstuk 2 ***
2.927
Leges hoofdstuk 3 ****
21
Leges Biesbosch
7
Haven- en kadegelden
707
Marktgelden
70
Lijkbezorgingsrechten
963
Reinigingsheffingen
7.401
Reinigingsheffingen milieustations
330
Rioolheffing
7.075
Totaal
33.394
85
* ** *** ****
BIZ: opbrengst wordt één op één uitgekeerd in de vorm van een subsidie. Leges hoofdstuk 1: voornamelijk algemene dienstverlening (rijbewijzen, reisdocumenten, uittreksels, etc.). Leges hoofdstuk 2: voornamelijk fysieke dienstverlening (met name leges omgevingsvergunning). Leges hoofdstuk 3: voornamelijk leges APV en Europese dienstenrichtlijn.
Het Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) in Klaaswaal heft en int voor de gemeente Altena de onroerendezaakbelastingen (OZB), de heffing van nietwoningen in een bedrijven investeringszone (BIZ), verblijfsbelasting, watertoeristenbelasting, reinigingsheffing en rioolheffing.
In onderstaande tabel wordt de belastingdruk weergegeven van een gemiddeld meerpersoonshuishouden in een eigen woning. 2024
2025
Altena
Altena
OZB-eigenaar gemiddelde woning
317
325
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden
373
355
Rioolheffing meerpersoonshuishouden
240
273
Totaal lastendruk
929
953
Tariefvergelijking
De belastingheffing en invordering is uitbesteed aan SVHW in Klaaswaal. Kwijtschelding wordt daarom verleend via SVHW. Door SVHW wordt de 100%-inkomensnorm gehanteerd. Het betreft hier de bijstandsnorm. Voor AOW’ers worden de kosten van bestaan gesteld op 100% van de toepasselijke netto AOW-bedragen. Voor wat betreft het vermogen worden de wettelijke maximumbedragen gehanteerd. SVHW baseert zich op informatie van het Inlichtingenbureau. Dit bureau is een samenwerkingsverband van het ministerie van Sociale Zaken, de Rijksdienst voor het wegverkeer, de Rijksbelastingdienst en de VNG. Vrijwel alle kwijtscheldingsklanten hebben toestemming verleend om daar informatie op te vragen. De belastingplichtigen die op basis van die beoordeling kwijtschelding ontvangen hoeven geen aanvraagformulier in te dienen maar krijgen automatisch bericht. Voor 2025 wordt voor kwijtschelding in totaal € 300.000 geraamd.
86
Binnen de gemeentelijke begroting is een aantal producten opgenomen waarvan is bepaald dat deze niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Voorbeelden hiervan zijn de producten riolering, reiniging, marktgelden, begraafplaatsen en producten waarvoor leges worden geheven. Voor deze producten is een toelichting opgenomen ten aanzien van de wijze waarop de kostendekkendheid wordt bepaald. Deze toelichting is afgestemd op de vereisten in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Berekening van kostendekking Verordening leges Altena Hoofdstuk Omschrijving
2025
1 Algemene dienstverlening
2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning
3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
Totaal Kosten / Kostendekking
1.445
1.762
198
3.405
1.445
1.762
198
3.405
796
1.388
165
2.349
796
1.388
165
2.349
Totale lasten
2.241
3.150
362
5.753
Baten heffingen
1.498
2.927
21
4.446
Saldo
743N
223N
341N
1.307N
Dekkingspercentage
67%
93%
6%
77%
Baten en lasten taakvelden Lasten taakvelden incl. rente Baten taakvelden, excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen lasten
De in de begroting 2025 opgenomen, voor de kostendekking van de legesverordening relevante, baten overschrijden de lasten niet. De totale kostendekking is 77%. Titel 1 is 67% kostendekkend. Titel 2 is 93% kostendekkend. Titel 3 is 6% kostendekkend. Bij het berekenen van de kostendekking worden alle relevante baten en lasten toegerekend. Deze baten en lasten zijn geschoond voor onderdelen welke wettelijk niet toegerekend mogen worden aan de heffing.
87
Berekening van kostendekking Leges Biesbosch
2025
Altena Baten en lasten taakvelden Lasten taakvelden incl. rente
7
Baten taakvelden, excl. heffingen
0
Netto kosten taakveld
7
Toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente
0
BTW
0
Totaal toe te rekenen lasten
7
Totale lasten
7
Baten heffingen
7
Saldo
0
Dekkingspercentage
100%
De in de Begroting 2025 opgenomen baten van de Leges Biesbosch overschrijden de lasten niet. Het kostendekkingspercentage is 100%. Alle relevante baten en lasten worden toegerekend. Deze baten en lasten worden geschoond voor onderdelen welke wettelijk niet toegerekend mogen worden. Berekening van kostendekking Rioolheffing
2025
Altena Baten en lasten taakvelden Lasten taakvelden incl. rente
5.698
Baten taakvelden, excl. heffingen
69
Netto kosten taakveld
5.629
Toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente
900
BTW
1.798
Totaal toe te rekenen lasten
2.698
Totale lasten
8.327
Baten heffingen
7.075
Saldo
1.252N
Dekkingspercentage
85%
De in de Begroting 2025 opgenomen baten van de rioolheffing overschrijden de lasten niet. De totale kostendekking is 85%. Het tekort wordt gedekt uit de voorziening. Alle relevante baten en lasten worden toegerekend. Deze baten en lasten zijn geschoond voor onderdelen welke wettelijk niet toegerekend mogen worden.
88
Berekening van kostendekking Reinigingsheffing
2025
Altena Baten en lasten taakvelden Lasten taakvelden incl. rente
7.046
Baten taakvelden, excl. heffingen
1.006
Netto kosten taakveld
6.040
Toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente
483
BTW
1.209
Totaal toe te rekenen lasten
1.692
Totale lasten
7.732
Baten heffingen
7.732
Saldo
0
Dekkingspercentage
100%
De in de Begroting 2025 opgenomen, voor de kostendekking van de reinigingsheffing relevante, baten overschrijden de lasten niet. De totale kostendekking is 100%. Het percentage van de kostendekking is jaarlijks aan fluctuatie onderhevig. Alle relevante baten en lasten worden toegerekend. Deze baten en lasten worden geschoond voor onderdelen welke wettelijk niet toegerekend mogen worden. Berekening van kostendekking Lijkbezorgingsrechten
2025
Altena Baten en lasten taakvelden Lasten taakvelden incl. rente
1.164
Baten taakvelden, excl. heffingen Netto kosten taakveld
1.164
Toe te rekenen lasten Overhead incl. omslagrente
444
BTW Totaal toe te rekenen lasten
444
Totale lasten
1.608
Baten heffingen
963
Saldo
646N
Dekkingspercentage
60%
De in de Begroting 2025 opgenomen, voor de kostendekking van de Lijkbezorgingsrechten relevante, baten overschrijden de lasten niet. De totale kostendekking is 60%. Uitgangspunt voor het college is de tarieven voor lijkbezorging betaalbaar te houden en conform het bestuursakkoord niet te streven naar 100% kostendekking. Het kostendekkingspercentage is jaarlijks aan fluctuatie