Begroting 2023 (vastgestelde versie)

We leggen de regiovisie op jeugd ter vaststelling voor aan de raad.

31

2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Alle jeugdregio's zijn aan de slag met de implementatie van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) Jeugd. Wij sluiten aan bij de NvO om de inkoop van onze jeugdregio vorm te geven.

Het proces rond de inkoop en aanbesteding op jeugdzorg gaan we zorgvuldig organiseren en professionaliseren. We leggen in de tweede helft van 2022 keuzes voor aan de raad omtrent de vormgeving van de samenwerking en de governancestructuur.

2024

Gezond leven Wij willen het gebruik van middelen terugdringen.

We zetten in op preventie. De speerpunten zijn: • roken: de rookvrije generatie en de rookvrije zwangerschap; • overgewicht: gezonde voeding en meer bewegen; • problematisch alcoholgebruik: alcoholgebruik onder de 18 jaar en door zwangeren en problematisch drankgebruik bij volwassenen en ouderen. Wij willen een dementievriendelijke gemeente zijn. Wij willen eenzaamheid bestrijden.

De komende vier jaar is gemeente Altena aangehaakt bij het project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, onder begeleiding van het Trimbos Instituut. Het project Opgroeien in en Kansrijke Omgeving verloopt volgens een vaste cyclus. Na onderzoek onder de jongeren worden deze uitkomsten als basis gebruikt voor de acties. In 2023 wordt er een 0-meting uitgevoerd, in 2024 wordt er opnieuw een meting uitgevoerd. Daarna wordt het een tweejaarlijkse cyclus. We borgen de initiatieven en acties uit het leefstijlakkoord in de samenleving.

Q1 2023. Q1 2024, Q1 2026

Samen met netwerkpartners en de gemeenschap initiëren we projecten rondom dementie

2023

We maken afspraken met verenigingen om (sociaal) isolement onder ouderen te verkleinen.

2023

32

Q4 2023

Altena

Nederland

593,9

805,5

Jongeren met een delict voor de rechter (% 12-21 jaar) (2020)

0

1

Kinderen in uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar) (2020)

3

6

Netto arbeidsparticipatie (2021)

74,4

70,4

Werkloze jongeren (% 16-22 jaar) (2020)

1

2

Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners) (2021) Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jr) (2020)

172

431

71,2

202

Altena

Nederland

Jongeren met jeugdhulp (% jongeren tot 18 jaar)(2021)

11,8

12,9

Jongeren met jeugdbescherming (% jongeren tot 18 jaar) (2021)

1,1

1,2

Jongeren met jeugdreclassering (% jongeren 12-23 jaar) (2021)

geen data

0,3

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners) (2021)

600

-

Banen (aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar) (2021)

Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl

33

Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Programma: 2 Altena Samenredzaam

Mutatie Begroting 2023 Begroting 2023 t.o.v. 2022 2024 na wijz.

Realisatie 2021

Begroting 2022 na wijz.

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie

4.603 N

6.754 N

5.939 N

815 V

5.261 N

5.194 N

5.217 N

6.2 - Wijkteams

2.120 N

2.450 N

3.193 N

744 N

2.825 N

2.825 N

2.825 N

6.3 - Inkomensregelingen

11.369 N

13.194 N

11.271 N

1.923 V

11.471 N

11.567 N

11.584 N

6.4 - Begeleide participatie

3.734 N

3.769 N

3.669 N

100 V

3.499 N

3.350 N

3.335 N

6.5 - Arbeidsparticipatie 6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.286 N

1.372 N

1.163 N

209 V

1.113 N

1.063 N

1.013 N

2.164 N

2.378 N

1.999 N

379 V

2.012 N

2.012 N

2.012 N

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

8.838 N

9.061 N

-

9.061 V

-

-

-

6.71a - Huishoudelijke hulp (WMO)

-

-

5.068 N

5.068 N

5.219 N

5.219 N

5.219 N

6.71b - Begeleiding (WMO)

-

-

4.222 N

4.222 N

4.394 N

4.394 N

4.394 N

6.71c - Dagbesteding (WMO) 6.71d - Overige maatwerkarrangementen (WMO)

-

-

90 N

90 N

90 N

90 N

90 N

-

-

89 N

89 N

89 N

89 N

89 N

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

8.780 N

9.104 N

-

9.104 V

-

-

-

6.72a - Jeugdzorg begeleiding

-

-

2.991 N

2.991 N

2.940 N

2.905 N

2.905 N

6.72b - Jeugdzorg behandeling

-

-

2.413 N

2.413 N

2.367 N

2.336 N

2.336 N

6.72c - Jeugdhulp dagbesteding 6.72d - Jeugdhulp zonder verblijf overig

-

-

2.310 N

2.310 N

2.269 N

2.242 N

2.242 N

-

-

521 N

521 N

516 N

512 N

512 N

6.73a - Pleegzorg

-

-

1.215 N

1.215 N

1.215 N

1.215 N

1.215 N

6.73b - Gezinsgericht

-

-

1.180 N

1.180 N

1.180 N

1.180 N

1.180 N

6.73c - Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a - Jeugd behandeling GGz zonder verblijf 6.74b - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf

-

-

1.112 N

1.112 N

1.112 N

1.112 N

1.112 N

-

-

347 N

347 N

341 N

337 N

337 N

-

-

652 N

652 N

652 N

652 N

652 N

6.74c - Gesloten plaatsing

-

-

760 N

760 N

760 N

760 N

760 N

295 N

176 N

283 N

107 N

283 N

283 N

283 N

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

5.752 N

4.374 N

29 N

4.345 V

29 N

29 N

29 N

6.82a - Jeugdbescherming

-

-

618 N

618 N

618 N

618 N

618 N

6.82b - Jeugdreclassering

-

-

625 N

625 N

625 N

625 N

625 N

2.401 N

2.772 N

2.853 N

81 N

2.926 N

2.966 N

3.008 N

51.340 N

55.402 N

54.611 N

792 V

53.804 N

53.575 N

53.592 N

6.81 - Geëscaleerde zorg18+ 6.81a - Beschermd wonen (WMO) 6.81b - Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82 - Geëscaleerde zorg 18-

7.1 - Volksgezondheid Totaal lasten

34

Programma: 2 Altena Samenredzaam

Mutatie Begroting 2023 2023 t.o.v. 2022 na wijz.

Realisatie 2021

Begroting 2022 na wijz.

430 V

2.204 V

1.716 V

-

-

6.3 - Inkomensregelingen

9.353 V

6.4 - Begeleide participatie

Baten 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 - Wijkteams

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

488 N

737 V

738 V

739 V

-

-

-

-

-

8.815 V

8.924 V

109 V

8.938 V

9.013 V

9.059 V

164 V

-

-

-

-

-

-

6.5 - Arbeidsparticipatie 6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO)

V

-

-

-

-

-

-

95 V

100 V

409 V

309 V

409 V

639 V

639 V

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

335 V

351 V

-

351 N

-

-

-

6.71a - Huishoudelijke hulp (WMO)

-

-

17 V

17 V

17 V

17 V

17 V

6.71b - Begeleiding (WMO)

-

-

54 V

54 V

54 V

54 V

54 V

6.71c - Dagbesteding (WMO) 6.71d - Overige maatwerkarrangementen (WMO)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

7V

-

-

-

-

-

-

6.72a - Jeugdzorg begeleiding

-

-

-

-

-

-

-

6.72b - Jeugdzorg behandeling

-

-

-

-

-

-

-

6.72c - Jeugdhulp dagbesteding 6.72d - Jeugdhulp zonder verblijf overig

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

6.73a - Pleegzorg

-

-

-

-

-

-

-

6.73b - Gezinsgericht

-

-

-

-

-

-

-

6.73c - Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a - Jeugd behandeling GGz zonder verblijf 6.74b - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

6.74c - Gesloten plaatsing

-

-

-

-

-

-

-

43 V

512 V

-

512 N

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

6.81 - Geëscaleerde zorg18+ 6.81a - Beschermd wonen (WMO) 6.81b - Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

-

-

-

-

-

-

-

6.82 - Geëscaleerde zorg 18-

37 V

-

-

-

-

-

-

6.82a - Jeugdbescherming

-

-

-

-

-

-

-

6.82b - Jeugdreclassering

-

-

-

-

-

-

-

13 V

V

V

-

V

V

V

10.477 V

11.983 V

11.120 V

863 N

10.153 V

10.461 V

10.508 V

0.10 - Storting reserves

403 N

403 N

403 N

-

403 N

403 N

403 N

0.10 - Onttrekking reserves

2.235 V

854 V

711 V

143 N

308 V

282 V

278 V

Totaal reserves

1.832 V

451 V

308 V

143 N

95 N

121 N

125 N

Saldo baten en lasten inclusief reserves

39.032 N

42.969 N

43.183 N

214 N

43.745 N

43.235 N

43.210 N

7.1 - Volksgezondheid Totaal baten Reserves

35

Verschillenanalyse 2023 t.o.v. 2022 (bedragen x € 1.000) Programma 2. Altena Samenredzaam Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2022

42.969 N

Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten

2V

diverse Bijstelling salarislasten

749 N

6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie

29 N

6.2 - Wijkteams

49 N

6.3 - Inkomensregelingen

2.424 V

6.4 - Begeleide participatie

66 V

6.5 - Arbeidsparticipatie

203 N

6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO)

150 N

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

551 N

6.71a Hulp bij het huishouden (WMO)

-

6.71b Begeleiding (WMO)

-

6.71c Dagbesteding (WMO)

-

6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO)

-

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

69 N

6.72a Jeugdhulp begeleiding

-

6.72b Jeugdhulp behandeling

-

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

-

6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

-

6.73a Pleegzorg

-

6.73b Gezinsgericht

-

6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

-

6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf

-

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

-

6.74c Gesloten plaatsing

-

6.81 - Geëscaleerde zorg18+

481 N

6.81a Beschermd wonen (WMO)

-

6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

-

6.82 - Geëscaleerde zorg 18-

258 N

6.82a Jeugdbescherming

-

6.82b Jeugdreclassering

-

7.1 - Volksgezondheid

26 N

0.10 - Reserves

143 N

Totaal mutaties 2023 t.o.v. 2022

214 N

Saldo baten en lasten inclusief reserves 2023

43.183 N

36

Toelichting verschillen € 100.000 of meer NB. De indeling van de taakvelden is voor het jaar ingrijpend aangepast ten opzicht van 2022. De aanpassingen betreffen een verfijning van de taakvelden van het sociaal domein, alsmede enkele verschuivingen van taken binnen deze taakvelden. Voor de Begroting 2023 is de gemeente verplicht de nieuwe gedetailleerde taakvelden WMO en Jeugd te gebruiken. Omdat voor de verschillenanalyse het jaar 2023 met het jaar 2022 vergeleken wordt is in dit onderdeel de vergelijking gemaakt op basis van de oude indeling van de taakvelden. De nieuwe indeling van de taakvelden met bedragen is opgenomen in het overzicht Baten en lasten per taakveld 2023-2026 in het onderdeel Financiële begroting van de Begroting 2023. Diverse bijstellingen salarislasten 749 N Het verschil 2023 ten opzichte van 2022 op de (doorbelasting van de) salarissen komt onder andere door de Cao-gevolgen die betrekking hebben op 2023, de organisatieversterking die in 2022 gestart is en vanaf 2023 volledig is opgenomen en de actualisatie voor 2023 van de doorbelasting van de salarissen naar de taakvelden. 6.3 Inkomensregelingen 2.424 V In 2022 is een budget voor uitgaven energietoeslag lage inkomens van € 2.176.000 opgenomen. Voor 2023 is daarvoor vooralsnog geen budget voor opgenomen. Op het BUIG-budget is in 2023 een positief resultaat geboekt van € 248.000.

6.5 Arbeidsparticipatie 203 N In 2023 is een budget van € 200.000 opgenomen voor partnership MidZuid. Dit heeft betrekking op de midden doelgroep naar aanleiding van het Berenschot-rapport. 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 150 N Het budget voor woonvoorzieningen en rolstoelen is gebaseerd op een afgegeven prognose. Op grond van deze prognose nemen de kosten meerjarig toe. In 2023 bedraagt de toename van de kosten € 150.000 ten opzichte van 2022. 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 551 N Het budget voor begeleiding en hulp bij de huishouding is gebaseerd op een afgegeven prognose. Op grond van deze prognose nemen de kosten meerjarig toe. In 2023 bedraagt de toename van de kosten € 551.000 ten opzichte van 2022. 6.81 Geëscaleerde zorg18+ 481 N Het nadeel in 2023 van € 481.000 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat gemeente Breda in 2022 het voorlopige positieve exploitatiesaldo beschermd wonen heeft uitgekeerd. 6.82 Geëscaleerde zorg 18258 N Het budget voor jeugdhulp is gebaseerd op een afgegeven prognose. Op grond van deze prognose nemen de kosten meerjarig toe. In 2023 bedraagt de toename van de kosten € 258.000 ten opzichte van 2022.

37

0.10 Reserves 143 N - Resultaatbestemming in 2022 vanuit 2021 € 542.000 N. In 2022 heeft voor een bedrag van € 542.000 resultaatbestemming uit 2021 plaatsgevonden. In 2023 zijn deze resultaatbestemmingen niet meer van toepassing. - Algemene reserve € 401.000 V. In 2023 komt een bedrag van € 401.000 ten laste van algemene reserve als dekking voor de programmakosten NvO en de daarmee samenhangede afkoop van inzet van ambtelijke capaciteit.

38

Portefeuillehouder

Thema

Wethouder Van Ooijen

Kansengelijkheid

Wethouder Sheikkariem

Gezond leven

Wethouder Van Ooijen

Visie op Werken in Altena 2023

Wethouder Van Hunnik

Natuur, landschap en water en Gebiedsgerichte Aanpak groen blauw (NPLG)

Wethouder Van Vugt

Gebiedsgerichte aanpak groenblauw (NPLG), waaronder agrarische sector

Wethouder Tanis

Bedrijventerreinen

Wethouder Tanis

Maritiem

Wethouder Van Hunnik

Cultuur en cultuurhistorie*

Wethouder Van Vugt

Recreatie en toerisme

Wethouder Sheikkariem

Strategisch accommodatie-/ vastgoedbeleid

* Burgemeester Lichtenberg: oorlogsmuseum

Nationaal Programma onderwijs We werken verder aan de uitvoering van het NPO. Een groot gedeelte van de middelen zetten we in voor extra formatie binnen het preventieve jeugdveld. De meeste vacatures zijn inmiddels ingevuld en aan de slag. Daarnaast hebben we een aantal interventies ingezet die we in 2023 verder uitvoeren. Zoals de Voorleesexpress, gericht op leesbevordering bij gezinnen waar weinig of niet goed Nederlands wordt gesproken. Maar ook het M@zl-project gericht op schoolverzuim in het primair onderwijs. Ook krijgen VO-leerlingen trainingen gericht op omgaan met stress, sombere gevoelens en weerbaarheid. Onderwijskansenbeleid We werken verder aan de uitvoering van het onderwijskansenbeleid dat in 2022 is vastgesteld. Met de kinderopvangorganisaties verfijnen we de speerpunten uit dit beleid tot concrete samenwerkingsafspraken. Bovendien monitoren we met behulp van de Peutermonitor de inkomsten en uitgaven en maken een meerjarenplan voor uitgave van de GOAB-middelen. Verbinding onderwijs en arbeidsmarkt We gaan een start maken met het opstellen van een uitvoeringsplan om de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt te versterken. We trekken hiervoor een kwartiermaker aan die als opdracht krijgt om hiermee, samen met de partners in het onderwijsveld en in het bedrijfsleven, aan de slag te gaan. We focussen ons op het aan het werk helpen van onbenut arbeidspotentieel,

39

bijvoorbeeld onder statushouders en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast proberen we om het onderwijsaanbod en de vraag vanuit het bedrijfsleven dichter bij elkaar te brengen. Verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp In het bestuursakkoord heeft uw raad opgenomen de resultaten van het onderzoek naar de afstand tussen onderwijs en de jeugd in kaart te brengen en verbeteringen door te voeren. Eind 2022 wordt daarom de visie Verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp ter vaststelling voorgelegd aan uw raad. Vervolgens zal het uitvoeringsplan worden vastgesteld door het college. In visie en uitvoeringsplan zijn een groot aantal verbeteringen opgenomen. Om de visie te kunnen uitvoeren zijn extra middelen nodig. Deze extra middelen zijn daarom meegenomen in de begroting voor 2023 en het meerjarenperspectief. De eerste jaren kunnen deels gedekt worden uit de tijdelijke middelen van het NPO, maar vanaf 2024 vervalt deze gedeeltelijke dekking. De middelen zijn nu meegenomen in de meerjarenbegroting in de wetenschap dat het raadsvoorstel nog door u in december moet worden vastgesteld. Gezien de door u geformuleerde wens in het bestuursakkoord hebben we ervoor gekozen de middelen vooruitlopend op vaststelling van de visie vast mee te nemen in de meerjarenbegroting.

Het nieuwe beleid staat haaks op een aantal bouwstenen uit het rapport van Berenschot van maart 2020. Waar op basis van de bouwstenen van Berenschot direct een bezuinigingseffect is doorgevoerd, vraagt het nieuwe beleid juist om investering. Na vaststelling van het uitvoeringsplan gaan we verder met de uitrol van de actiepunten en afspraken. In 2022 hebben we hierop al voorgesorteerd en een begin gemaakt met een aantal zaken. We hebben een project- en stuurgroep, samengesteld vanuit gemeente en partners uit het educatieve veld, waarmee we de actiepunten met elkaar aanjagen en verder uitwerken. De nieuwe Verbindingsfunctionarissen komen steeds beter in hun rol en zullen in 2023 verder bouwen aan hun relatie met de scholen in onze gemeente. Met sbo De Akker werken we aan de implementatie van een onderwijszorgarrangement, waarbij een onderwijs-jeugdprofessional ondersteuning en hulp biedt in de klas. Deze professional wordt betaald door zowel gemeente als school. Deze ondersteuning vervangt de bestaande jeugdhulpindicaties in de klas. We hopen begin 2023 te kunnen starten met een geleidelijke uitrol. Onderwijslocaties Oekraïense leerlingen Door de oorlog in de Oekraïne kwamen er in het voorjaar van 2022 veel Oekraïense vluchtelingen naar Nederland.

Omdat hier veel kinderen in de leerplichtige leeftijd bij waren zijn we in mei 2022 begonnen met een taalklas voor Oekraïense kinderen. We hebben 3 locaties ingericht waar kinderen gedurende een aantal dagen naar school gaan. Ze gaan ook allemaal nog een aantal dagdelen naar de reguliere school in de buurt. De locaties bevinden zich in Woudrichem bij cbs Eben Haëzer, In Werkendam bij het Vlechtwerk en in Genderen bij cbs Het Fundament. De locaties zijn wisselend geopend, afhankelijk van aantal leerlingen en bemensing. Wanneer een leerling voldoende Nederlands spreekt volgt uitstroom naar het regulier onderwijs. We verwachten heel 2023 sowieso nog kinderen in deze taalklassen onderwijs te laten volgen. Vervoer voor kinderen die verder dan 6 km van een onderwijslocatie wonen is geregeld via de verordening leerlingenvervoer. Kinderen die het voortgezet onderwijs

40

bezoeken gaan naar het ISK in Gorinchem of Waalwijk. De instroom in de kinderopvang van Oekraïense baby’s en peuters is minimaal. Integraal Huisvestingsplan onderwijs In het kader van het Integraal Huisvestingplan Onderwijs 2020-2024 lopen er zes nieuwbouwprojecten. Het zevende project, de brede school in Nieuwendijk, is in september 2022 opgeleverd. • Voor MFA Almkerk is de architect inmiddels aan de slag. Begin 2023 zal de aannemer aanbesteed worden en na de zomer wordt gestart met de bouw. • De vervanging van de Duroxvleugel van het Altenacollege zal voor het schooljaar 2023-2024 afgerond worden. • Voor het kindcentrum Werkendam, de brede scholen in Genderen, Wijk en Aalburg en Veen wordt de aanbesteding van de architecten in december 2022 afgerond. Begin 2023 zullen de geselecteerde architecten met hun werkzaamheden starten. Omdat ook in de onderwijshuisvesting sprake is van een gebrek aan materialen en hard stijgende bouwkosten zijn de investeringsbedragen voor de verschillende projecten opgehoogd. Dit betekent ook dat de jaarlijkse dotatie aan de dekkingsreserve onderwijshuisvesting met ingang van 2024 wordt verhoogd met € 100.000. Verduurzaming schoolgebouwen De tweede helft van 2022 zullen afspraken met de scholen gemaakt worden over de te nemen maatregelen op basis van het opgeleverde maatwerkadvies. Uitvoering zal in 2023 plaatsvinden.

Sport- en gezondheidsbeleid De gemeente Altena wil graag een vitale gemeente zijn, waar mensen in een gezonde leefomgeving wonen. We willen een gemeente zijn waar de gezondheidsverschillen kleiner worden en waar een gezonde leefstijl steeds meer vanzelfsprekend wordt. Tegenwoordig zien we gelukkig in dat gezondheid ook gaat over het vermogen van mensen om mee te doen aan de samenleving of veerkracht, zelfs wanneer mensen wél ziek zijn of een andere beperking ervaren. Daarentegen is sport en bewegen altijd méér geweest dan de fysieke activiteit alleen. Sport en bewegen biedt potentieel veel meer positieve effecten dan het fysieke alleen. In de ambitie om beleid te ontwikkelen voor een vitaal Altena is het vanzelfsprekend om nota’s op thema’s als gezondheid en sport en bewegen om gezamenlijk op te trekken. De thema’s overlappen en versterken elkaar. We werken op dit moment aan de ontwikkeling van een nieuwe beleidsnota voor de thema’s sport, bewegen en gezondheid. Daarnaast geven we op dit moment uitvoering aan zowel het sportakkoord als aan het leefstijlakkoord voor de gemeente Altena. Voor beide akkoorden zijn we in gesprek met een veelheid aan partijen zoals GGD West-Brabant, sportverenigingen en (para)medici zoals

41

fysiotherapeuten en voedingsindustrie, om in gelegenheidscoalities projecten op te zetten om de doelen van de beide akkoorden te kunnen realiseren. De landelijke regeling voor het leefstijlakkoord loopt sowieso nog tot 1 januari 2024, terwijl de landelijke regeling voor het sportakkoord eind 2022 wordt herzien.

In maart 2022 is de Visie op Werken gemeente Altena 2035 vastgesteld. De visie is vertaald naar concrete acties voor de komende jaren. Hiervoor is in 2022 een actieplan opgesteld. Het zijn bij uitstek de bedrijven en instellingen in Altena die de economie maken. De gemeente speelt bij de uitvoering van het economisch beleid een faciliterende rol. Dat betekent dat we stimuleren, verbindingen leggen, meewerken en ook op andere manieren ruim baan geven aan marktinitiatieven die bijdragen aan het realiseren van de ambities en doelstellingen uit de Visie op Werken in Altena. De Visie heeft als centrale ambitie: "Altena is in 2035 een bloeiende plattelandsgemeente met een goed ondernemersklimaat, een gezonde arbeidsmarkt en een toekomstbestendige economie.”

Natuurinclusief en klimaatadaptief als norm De steeds snellere afname van biodiversiteit vormt een enorm gevaar voor de toekomst. Ook deze bestuursperiode gaan we aan de slag om natuurinclusief en klimaatadaptief de norm te maken in de gemeente Altena. Door het maken van afspraken, stimuleren van goed gedrag en het actief werken aan landschapsherstel, leggen we de basis voor een toekomstbestendig en groen Altena. Toetsing van nieuwe ontwikkelingen De vitaliteit van het buitengebied staat buiten kijf, maar niet alles kan overal. Daarom toetsen we nieuwe ontwikkelingen aan hun bijdragen aan de kernkwaliteiten van ons waardevolle landschap. Om dit mogelijk te maken, brengen we de kwaliteiten van ons landschap in kaart en bieden we een handreiking aan initiatiefnemers.

Het kabinet heeft in juni 2022 de Startnotitie NPLG uitgebracht met gelijktijdig een brief met perspectieven voor agrarische ondernemers. Kern daarvan is om de natuur en biodiversiteit in Nederland weer in goede staat te brengen en een gezonde bodem- en waterkwaliteit te bereiken. Het verlagen van stikstof- en ammoniakuitstoot is daarbij 1 van de belangrijke middelen en die raakt de agrarische sector. Later dit jaar volgen nog meer doelstellingen. Het kabinet spreekt over een transitie van het landelijk gebied. De provincies moeten voor 1 juli 2o23 een eerste versie van een gebiedsprogramma indienen. In zo’n gebiedsprogramma staat hoe de doelen in hun provincie bereikt zouden kunnen worden. De provincie heeft gezamenlijk met het waterschap een eerste stap gezet met de samenwerkingsovereenkomst die zij hebben gesloten in december 2021..

42

Relevante thema’s Dit NPLG, waarop uw raad met een motie heeft gereageerd, raakt een aantal thema's in het Bestuursakkoord 2022-2026 (een aantal staat in Programma 4). Dit zijn de belangrijkste thema’s: • agrarische sector, natuur, landschap en water • duurzaamheid • circulair voedselsysteem (progr. 4 ) • wonen • bedrijven • vitaal Altena Overkoepelend en kaderstellend is de Omgevingsvisie Altena 2040. Gebiedsprocessen We gaan door met de al lopende 2 gebiedsprocessen. Die gaan uit van een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA), een gefaseerde aanpak waarbij samenwerken aan gezonde natuur en landbouw en een goede dialoog centraal staan. In de GGA Polder van de Toekomst werken partners uit het gebied (agrariërs en/of vertegenwoordigers, andere belangengroepen, natuurorganisaties), kennisinstituten en overheden (gemeente, waterschap en straks provincie) samen op basis van vertrouwen. In de Gebiedstafel stikstof de Biesbosch is de aanpak gericht op onder andere stikstofreductie in en rond het Natura2000-gebied. Door het NPLG en de gemeentelijke doelen, opgaven en ambities wordt de reikwijdte van de vraagstukken verbreed. Het is te verwachten dat beide gebiedsprocessen worden samengevoegd tot een Gebiedsgerichte Aanpak voor heel gemeente Altena. Samenwerking en dialoog staan centraal.

Dit gebiedsproces of deze gebiedsprocessen vormt/vormen de bijdrage van de gemeente Altena aan het eerste gebiedsprogramma dat de provincie voor 1 juli 2023 moet indienen bij het Rijk.

Deze bestuursperiode worden de mogelijkheden voor de toekomstige ontwikkeling van bedrijventerreinen en het langetermijnperspectief voor de ondernemers in gemeente Altena verder in beeld gebracht. Subregionaal Bedrijventerrein Giessen We streven ernaar de uitbreiding van het Subregionaal Bedrijventerrein (SRBT) Giessen in de bestuursperiode 2022-2026 te realiseren. Gepland is om het ontwerpbestemmingsplan begin 2023 vast te stellen. Daarna kan gestart worden met het bouwrijp maken en de uitgifte van het bedrijventerrein. Locaties voor bedrijfsverplaatsingen Werkendam De vraag naar nieuwe bedrijfskavels is groot, vooral in Werkendam. Er loopt een studie naar de mogelijkheden in Werkendam-Noord. Als de plannen voor de derde haven op termijn gerealiseerd worden, dan zijn ook locaties voor mogelijke bedrijfsverplaatsingen nodig. Op basis van de uitkomsten van de ruimtelijke verkenning wordt het vervolgproces in beeld gebracht om samen met betrokkenen tot een definitieve locatiekeuze te komen. Vanuit de keuze voor een locatie wordt een nieuw plan van aanpak opgesteld richting realisatie.

43

Capaciteitsuitbreiding havens Er wordt gewerkt aan capaciteitsuitbreiding in de havens. Met de verdere uitwerking van de insteekhaven wordt gewerkt aan herstructurering van het bestaande haventerrein. Voor de langere termijn wordt onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van een derde, grote haven. Een externe partij heeft inmiddels nut en noodzaak hiervan aangetoond. Samen met de provincie NoordBrabant gaan we in overleg met het Rijk om te komen tot een uit te voeren haalbaarheidsstudie. Financiering is onderdeel van deze studie. Maritieme campus De wens tot verzelfstandiging van Werkendam Maritime Industries (WMI) heeft geleid tot het ambitiedocument voor een maritieme campus. Hierin komen de 3 O's samen tot een hybride leeromgeving. Het doel van de campus is om de uitdagingen op het gebied van arbeidsmarktproblematiek het hoofd te bieden. De komende periode worden de plannen verder uitgewerkt.

Cultuurvisie De cultuurvisie is in 2019 vastgesteld en de acties en projecten hieruit worden verder uitgevoerd in de nieuwe bestuursperiode. Ook staat in de loop van deze bestuursperiode een evaluatie en herijking van de cultuurvisie op de agenda. Toekomstbestendige musea De musea van Altena zijn belangrijk. Ze dragen bij aan de ambities uit de cultuurvisie en hebben zowel een educatieve functie als een belangrijke rol in het toeristisch recreatieve aanbod in gemeente Altena. In deze bestuursperiode voeren we een aantal acties uit om de musea in Altena toekomstbestendig te houden of te maken. Erfgoedvisie In 2022 is de erfgoedvisie vastgesteld. De erfgoedvisie streeft naar een meer duurzame verbinding tussen verleden, heden en toekomst. Deze bestuursperiode wordt uitvoering gegeven aan ambities die in de erfgoedvisie zijn opgenomen: verbinden, beschermen en vieren. We gaan van beleid naar uitvoering. We zoeken meer samenwerking met andere teams om elkaar te versterken en er komt meer aandacht voor communicatie en zichtbaarheid. We voeren bestaande acties uit en zwengelen genoemde kansen in de erfgoedvisie aan. Dit wordt nog verder vormgegeven in een Uitvoeringsagenda Erfgoed. Digitale kwaliteitsatlas Een verdere concretisering van de erfgoedvisie is ook de opstelling van een digitale kwaliteitsatlas (cultuurhistorische waardenkaart).

Hiertoe worden voor het hele gemeentelijke grondgebied de cultuurhistorische waarden in het landschap, landschapselementen, historische bouwkunst en stedenbouw geïnventariseerd en gewaardeerd. Dit vormt de basis voor een eenduidige bescherming

44

van onze cultuurhistorische waarden in het nog op te stellen Omgevingsplan. Het helpt ons bij de beoordeling van nieuwe ruimtelijke initiatieven. Kerkenvisie Tot slot werken we in nauwe samenspraak met de kerkeigenaren aan het opstellen van een visie voor de kerkelijke gebouwen binnen de gemeente Altena. Dit aan de hand van een door het rijk beschikbaar gestelde bijdrage.

Uitvoeringsprogramma bij Visie Balanceren in de Biesbosch De Visie Balanceren in de Biesbosch is in 2022 vastgesteld. Aan de hand van een uitvoeringsprogramma worden diverse thema's nader uitgewerkt en uitgevoerd. Bezoekersmanagement in gemeente Altena (en in het bijzonder de Biesbosch) is hier een belangrijk onderdeel van. Projecten en acties bij de Visie Recreatie en Toerisme In 2021 is de Visie Recreatie en Toerisme vastgesteld. Deze bestuursperiode voeren we de projecten en acties uit vanuit deze visie. Een voorbeeld van de uitvoeringsaspecten is het project QR-codes, dat zowel in deze visie als in het Bestuursakkoord 2022-2026 is opgenomen.

Naar aanleiding van de fusie van de drie voormalige gemeenten is in 2020 het accommodatiebeleid van de gemeente Altena vastgesteld. In deze nota is een harmonisatie doorgevoerd waarin voorstellen zijn gedaan voor het harmoniseren van tarieven voor sport- en welzijnsaccommdaties, beheervormen en het beleid omtrent de buitensportaccommodaties. Vervolgens heeft de gemeente Altena in 2021 een strategisch vastgoedbeleid opgesteld. De gemeente wil het strategisch vastgoedbeleid verder uitwerken in een strategisch beleid voor de maatschappelijke accommodaties. Dat beleid moet eind 2022 verder vormgegeven worden. In de periode dat de begroting 2023 wordt opgesteld zitten we in het proces van het vaststellen van de uitgangspuntennotitie voor het strategisch accommodatiebeleid, die daarna vertaald moet worden naar een specifiek gemeentelijk beleidsdocument voor de maatschappelijke accommodaties.

45

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Kansengelijkheid Voor herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona heeft de overheid het Nationaal Programma Onderwijs in het leven geroepen. Met de middelen investeren we in de sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van leerlingen en studenten en in het inhalen van coronavertragingen. Wij willen de samenwerking verbeteren tussen onderwijs en jeugdhulp.

Goede, duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting waar schoolbesturen eigentijds onderwijs kunnen verzorgen in een veilige, uitdagende leeromgeving waar de leerling centraal staat. Huisvesting die een multifunctionele rol in het dorp of de wijk mogelijk maakt door samenwerking met kinderopvang en andere maatschappelijke partners die een rol kunnen spelen in de ontwikkeling van een kind.

We hebben het NPO-plan in 2022 met uw raad gedeeld. De middelen kunnen ingezet worden tot en met schooljaar 2024-2025. We investeren in formatie-uitbreiding voor functies in team Toegang die veel met het onderwijs samenwerken en investeren in het verbeteren van de mentale belastbaarheid en weerbaarheid van jongeren.

2022-2025

We brengen de resultaten van het onderzoek naar de afstand tussen onderwijs en de jeugd in kaart en voeren verbeteringen door. We hebben hiervoor een visie en uitvoeringsplan opgesteld. De visie met bijbehorend financieel voorstel wordt in december 2022 aan uw raad voorgelegd. We houden de gemeenteraad op de hoogte van de stand van zaken van de uitvoering van het IHP:

2022

• • • • • •

Doorlopend

MFA Almkerk Vervanging Duroxvleugel Altenacollege Kindcentrum Werkendam Brede school Genderen Brede school Wijk en Aalburg Brede school Veen Gezond leven

De bronnen die worden toegepast in de ontwikkeling, productie en het gebruik moeten vitaal en eerlijk zijn, zodat Altena zich duurzaam kan ontwikkelen. Wij willen dat onze inwoners een betekenisvol en gelukkig leven leiden en in staat zijn om de dingen te doen die van waarde zijn. Wij willen gezonde voeding promoten.

Altena experimentele zone vitaal platteland

We leggen in het vierde kwartaal van 2022 een beleidsnota ter vaststelling voor aan de gemeenteraad, waarin de thema’s gezondheid, sport en leefstijl op integrale wijze zijn samengebracht/ Beleidsnota gezondheid, sport en leefstijl Samen met de GGD arrangeren we projecten om gezonde voeding te promoten (uitvoering Gezonde School-aanpak)

46

Q4 2022

Doorlopend

Wat willen we bereiken? Het is de balans tussen verschillende levensgebieden waarbij veerkracht een centrale rol speelt. Wij willen onze jongeren in staat stellen om de dingen te doen die voor hen van waarde zijn. Uitgangspunt voor van Vitaal Altena is een leefomgeving waarin vitaal wonen, leren, werken, zorgen en recreëren de basis zijn.

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

We ontwikkelen specifiek beleid om de (mentale) veerkracht van jongeren te versterken.

2022-2023

• • •

We koesteren het sportieve karakter van Altena, door sportverenigingen te ondersteunen en in te zetten op meer sportmogelijkheden in de buitenruimte.

• •

• • • • • We willen investeren in het verhogen van de kwaliteit en toegankelijkheid van bestaande sportlocaties en in het verduurzamen van de gemeentelijke accommodaties.

We gaan gezondheid sterker verankeren in de omgevingsplannen. We realiseren samen met ondernemers, verenigingen en andere spelers van het maatschappelijke middenveld een netwerk van vitaliteitscentra. Gezondheid verankeren in Omgevingsplannen. De inzet van buurtsportcoaches wordt verder ontwikkeld. We bieden de raad een toekomstvisie aan waarin we de verschillende scenario's uitwerken voor de sportverenigingen in Almkerk en Nieuwendijk. Eventuele samenvoeging en locatiekeuzes nemen we daarbij mee. We faciliteren verenigingen die naast sporten ook hun maatschappelijke bijdrage voor de specifieke doelgroepen willen vergroten. We onderzoeken de bredere benutting van de sportaccommodaties. We gaan verenigingen en sportmogelijkheden meer verbinden. We evalueren de samenwerking met de sportraad. We evalueren de sportsubsidies en de maatschappelijke effecten daarvan.

We leveren een strategisch accommodatiebeleid voor de maatschappelijke accommodaties.

2023 2023-2029 Q4 2022 Q4 2022

Doorlopend Doorlopend Doorlopend 2023 Q4 2022 Q2 2023

Visie op Werken in Altena 2023 Het realiseren van de ambities en doelstellingen uit de Visie op Werken in Altena.

Faciliteren realisatie maritieme campus (inclusief projectplan en rol gemeente).

• •

• •

We stellen een uitvoeringsagenda op ter uitwerking van de Visie op Werken in Altena. We voeren de acties uit de uitvoeringsagenda uit. Dit doen we door te stimuleren, faciliteren, verbindingen te leggen en mee te werken aan marktinitiatieven.

Q4 2022

We werken het plan voor de maritieme campus verder uit. We stellen een projectplan op inclusief rolverdeling.

2023-2025

47

2023-2026

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Natuur, landschap en water • •

Kernkwaliteiten van ons waardevolle landschap beschermen.

•

•

Behoud en vergroten van biodiversiteit.

• •

We brengen kernkwaliteiten in kaart of maken ze zichtbaar. We toetsen ontwikkelingen op bescherming van de landschappelijke kernkwaliteiten en bieden hiervoor een handreiking. Binnen de Gebiedsgerichte aanpak (GGA) voor het gebiedsprogramma voor het NPLG volgen we deze beschermende lijn.

2023 2023 en verder

Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen krijgen concrete invulling in ons beleid en laten we integraal meenemen bij ruimtelijke ontwikkelingen. We geven uitvoering aan de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Binnen de GGA voor het gebiedsprogramma voor het NPLG nemen we als doelen het behoud en het vergroten van biodiversiteit mee. Bij de transitie is het een kans.

2023 en verder

2022 (op basis van andere bronnen) en verder

Vanaf 2022 Vanaf 2022

Gebiedsgerichte Aanpak groenblauw (NPLG), waaronder agrarische sector Beter inzicht verwerven in de vraagstukken en uitdagingen van onze agrarische sector.

We verwerven inzicht over de wijze waarop agrarische ondernemers in Altena tegen hun toekomst aankijken.

2023 2023

We faciliteren de agrarische sector (onder andere ruimte voor duurzame agrarische bedrijfsontwikkeling, perspectief blijvers en stoppers, kavelruil, Altena als experimenteergebied).

•

We halen gericht ruimtelijke belemmeringen in de eigen regelgeving weg (Omgevingsplan Altena), ook in samenwerking met andere overheden. De opties voor kavelruil vormen nemen we op in het nieuwe grondbeleid. Mogelijk stellen we een revolving fund in om agrarische en andere doelen mogelijk te maken.

2023-2026

De belangen en kansen van Altena stevig positioneren in het gebiedsprogramma dat provincie Noord-Brabant moet indienen voor het NPLG.

• •

We participeren proactief in GGA's en gebiedsprogramma NPLG. We versterken de samenwerking met het Waterschap.

2023 2022 en verder

•

Bedrijventerreinen We willen vestigingsruimte bieden aan bedrijven die meerwaarde opleveren voor Altena als het gaat om werkgelegenheid en/of aansluiting bij de topsectoren.

• •

We zorgen voor de ontwikkeling en uitgifte van SRBT Giessen. We ronden de ruimtelijke verkenning voor een nieuw bedrijventerrein in WerkendamNoord af.

48

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? •

Planning

We brengen het vervolgproces voor de definitieve locatiekeuze voor het nieuwe bedrijventerrein Werkendam-Noord in beeld en doorlopen dat proces. Maritiem

Afronden en ondertekenen intentieovereenkomst insteekhaven.

De onderhandelingen over de (voorwaarden bij de) intentieovereenkomst lopen.

Onderzoek haalbaarheid en uitwerking insteekhaven.

Naast onderhandelen over de voorwaarden van de intentieovereenkomst, bekijken we of een uitvoeringsagenda/plan voor realisatie van de werkhaven kan worden opgesteld en gestart.

Blijvend ontwikkelingsmogelijkheden bieden aan het maritieme cluster in Werkendam (door een derde haven aan te (laten) leggen).

•

•

•

Als vervolg op het mirtonderzoek laten we vervolgonderzoek door voor haalbaarheid en realisatiemogelijkheden van een derde haven; waar mogelijk in combinatie met doelen uit het Programma Integraal Riviermanagement. Naast het al lopende overleg met provincie Noord-Brabant leggen we samen met de provincie contact met het ministerie/de ministeries om te kijken of zij kunnen bijdragen aan en (ook financieel) participeren in het haalbaarheidsonderzoek en een eventuele (MIRT-)verkenning. De voorbereiding van het gezamenlijke overleg is in volle gang. Daarnaast blijven we actief betrokken bij het Deltaprogramma en het Programma Integraal Riviermanagement, dat meerdere doelen dient (waaronder scheepvaart). Ook streven we naar ‘meekoppelkansen' met het Hoogwaterbeschermingsprogramma.

2023

2023 en mogelijk verder

Cultuur en cultuurhistorie Het realiseren en actualiseren van de ambities uit de cultuurvisie.

• • • • •

We voeren de resterende acties uit de cultuurvisie 2019 uit. We evalueren de regeling Adviescommissie Cultuur Altena in samenwerking met de Adviescommissie Cultuur. We stellen een nieuwe regeling op voor het stimuleren van de culturele sector (mede met het oog op de nasleep van corona). We evalueren het bibliotheekwerk. We evalueren en actualiseren de cultuurvisie.

49

2023 / 2024 2023 / 2024 2023 / 2024 2023 / 2024

Wat willen we bereiken?

Een duurzame toekomst voor de musea in Altena.

• • • •

Een verdere verbetering van de leefbaarheid en levendigheid in de vesting Woudrichem door een integrale benadering en aanpak van initiatieven en projecten via de

•

vestingagenda.

•

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

We zoeken naar / vinden een geschikte locatie voor het oorlogsmuseum in samenwerking met de Stichting Oorlogsmuseum Veen. We dragen bij aan het haalbaarheidsonderzoek naar de doorontwikkeling van het Visserijmuseum en het vervolg hierop. We maken afspraken met musea over uitvoering van taken op het gebied van cultuur, erfgoed en toerisme. We zetten een subsidieregeling op voor de musea in gemeente Altena.

2023-2026

Het uitvoeringsprogramma ronden we af en stellen we vast. In samenwerking met betrokken partijen, onder andere in de vesting. Deze agenda bestaat uit culturele, ruimtelijke, economische en sociale onderwerpen. We voeren de vestingagenda Woudrichem uit.

2023

2023 - 2026 Het realiseren van de ambities en verzilveren van kansen uit de Erfgoedvisie Altena 2022-2027.

•

We stellen een uitvoeringsagenda op ter uitwerking van de Erfgoedvisie Altena 20222027. We voeren de acties uit de uitvoeringsagenda uit. Dit doen we onder meer door te stimuleren, faciliteren, samen te werken en nog meer naar buiten toe te treden. In de uitvoeringsagenda wordt ook extra aandacht besteed aan de waterlinies.

2023

• •

We stellen een digitale kwaliteitsatlas vast. We onderzoeken of we deze kwaliteitsatlas ook voor iedereen digitaal kunnen ontsluiten.

2023

• •

We stellen een kerkenvisie vast met decentralisatiegelden van het Rijk. Als dat nodig is, stellen we een uitvoeringsagenda op voor eventuele vervolgstappen.

2024 2024 - 2025

•

We inventariseren en waarderen (wegen) voor het hele gemeentelijke grondgebied de cultuurhistorische waarden en vormen op basis hiervan beleidsuitgangspunten voor het vervolg. We vormen samen met de kerkeigenaren een visie op de kerkelijke gebouwen binnen de gemeente Altena.

2023-2026

Recreatie en toerisme Een goede spreiding van de bezoekers aan Altena om de druk op sommige (kwetsbare) gebieden te reguleren.

•

We zorgen voor monitoring van bezoekers in de gemeente Altena, met speciale aandacht voor de Biesbosch.

2023

•

We starten in samenspraak met de gebiedspartners met het opstellen van een plan

2023 2024

voor bezoekersmanagement.

50

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? •

Planning

We realiseren het plan voor bezoekersmanagement.

Inwoners en bezoekers van Altena kunnen in elke kern een elektrische fiets opladen.

We ontwikkelen een dekkend netwerk fietsoplaadpunten in 2023.

2023

Inwoners en bezoekers worden op een interactieve en digitale wijze geïnformeerd over de historische parels van Altena.

We ontsluiten van culturele en historische parels van Altena met een QR-code.

2023-2024

Strategisch accommodatie- / vastgoedbeleid Beheer en / of onderhoud van ons vastgoed uitbesteden of anders organiseren

We leveren een strategisch accommodatiebeleid voor de maatschappelijke accommodaties.

51

Q2 2023

Altena

Nederland

Functiemenging (%) * (2021)

48,2

53,2

Vestigingen (van bedrijven) (aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar) (2021)

173,3

165,1

*

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Altena

Nederland

Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) (2021) *

1,8

2,5

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) (2021) **

10

19

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (%) (2021)

1,6

1,9

* **

Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en / of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen / praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend.

Niet-sporters (%) (2020)

52

Altena

Nederland

55,7

49,3

Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000)

Programma: 3 Veelzijdig Altena

Realisatie Begroting Begroting 2021 2022 na 2023 wijz.

Mutatie 2023 t.o.v. 2022 na wijz.

Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026

Lasten 2.3 - Recreatieve havens

107 N

70 N

88 N

19 N

108 N

103 N

3.1 - Economische ontwikkeling

506 N

673 N

689 N

16 N

692 N

517 N

105 N 517 N

3.2 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

28 N

322 N

353 N

31 N

313 N

288 N

288 N

3.3 - Bedrijfsloket en bedr.regelingen

350 N

189 N

335 N

146 N

372 N

327 N

327 N

3.4 - Economische promotie

406 N

506 N

435 N

70 V

435 N

435 N

435 N

4.1 - Openbaar basisonderwijs

46 N

872 N

1.387 N

515 N

1.174 N

1.174 N

1.174 N

4.2 - Onderwijshuisvesting

3.252 N

2.430 N

2.615 N

185 N

2.869 N

3.593 N

3.841 N

4.3 - Onderwijsbeleid en leerling...

2.776 N

2.758 N

2.601 N

157 V

2.601 N

2.602 N

2.602 N

5.1 - Sportbeleid en activering

716 N

1.017 N

997 N

20 V

982 N

982 N

982 N

5.2 - Sportaccommodaties

4.120 N

4.334 N

3.941 N

393 V

3.893 N

3.889 N

3.801 N

5.3 - Cultuurpresentatie, etc.

763 N

823 N

551 N

271 V

542 N

542 N

542 N

5.4 - Musea

513 N

499 N

499 N

1N

494 N

493 N

493 N

5.5 - Cultureel erfgoed

656 N

944 N

687 N

257 V

581 N

559 N

557 N

5.6 - Media

990 N

1.183 N

1.241 N

59 N

1.181 N

1.181 N

1.181 N

5.7 - Openbaar groen en (openl.) recr.

180 N

103 N

125 N

22 N

125 N

125 N

125 N

Totaal lasten

15.411 N

16.722 N

16.546 N

176 V

16.364 N

16.812 N

16.971 N

2.3 - Recreatieve havens

79 V

76 V

76 V

-

76 V

76 V

76 V

3.1 - Economische ontwikkeling

187 V

-

25 V

25 V

-

-

-

3.2 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

267 V

323 V

323 V

-

323 V

323 V

323 V

3.3 - Bedrijfsloket en bedr.regelingen

134 V

97 V

97 V

-

97 V

97 V

97 V

3.4 - Economische promotie

269 V

151 V

158 V

7V

162 V

162 V

165 V

-

677 V

284 V

393 N

9V

9V

9V

Baten

4.1 - Openbaar basisonderwijs 4.2 - Onderwijshuisvesting

604 V

247 V

255 V

7V

279 V

279 V

279 V

4.3 - Onderwijsbeleid en leerling...

865 V

863 V

838 V

26 N

838 V

838 V

838 V

5.1 - Sportbeleid en activering

128 V

144 V

87 V

57 N

87 V

87 V

87 V

5.2 - Sportaccommodaties

1.380 V

1.027 V

1.074 V

47 V

1.074 V

1.074 V

1.074 V

5.3 - Cultuurpresentatie, etc.

35 V

27 V

27 V

-

27 V

27 V

27 V

-

2V

2V

-

2V

2V

2V

5.5 - Cultureel erfgoed

156 V

192 V

59 V

133 N

59 V

59 V

59 V

5.6 - Media

10 V

2V

2V

-

2V

2V

2V

5.4 - Musea

5.7 - Openbaar groen en (openl.) recr.

6V

3V

3V

-

3V

3V

3V

Totaal baten

4.121 V

3.831 V

3.309 V

522 N

3.037 V

3.037 V

3.041 V

1.743 N

1.841 N

1.841 N

-

1.941 N

1.941 N

1.941 N

Reserves 0.10 Storting reserves 0.10 Onttrekking reserves

2.588 V

2.280 V

1.284 V

996 N

1.469 V

1.926 V

2.196 V

Totaal reserves

845 V

439 V

557 N

996 N

472 N

14 N

256 V

Saldo baten en lasten inclusief reserves

10.446 N

12.452 N

13.793 N

1.341 N

13.799 N

13.788 N

13.675 N

53

Verschillenanalyse 2023 t.o.v. 2022 (bedragen x € 1.000) Programma 3. Veelzijdig Altena Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2022

12.452 N

Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten

328 N

diverse Bijstelling salarislasten

880 N

2.3 - Recreatieve havens

7V

3.1 - Economische ontwikkeling

23 N

3.2 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-

3.3 - Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen

25 N

3.4 - Economische promotie

7V

4.1 - Openbaar basisonderwijs

63 N

4.2 - Onderwijshuisvesting

17 N

4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken

25 V

5.1 - Sportbeleid en activering

5V

5.2 - Sportaccommodaties

586 V

5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en -participatie

324 V

5.4 - Musea

3N

5.5 - Cultureel erfgoed

118 V

5.6 - Media

59 N

5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie

22 N

0.10 - Reserves

996 N

Totaal mutaties 2023 t.o.v. 2022

1.341 N

Saldo baten en lasten inclusief reserves 2023

13.793 N

Toelichting verschillen € 100.000 of meer Diverse Bijstelling kapitaallasten 328 N De kapitaallasten 2023 nemen ten opzichte van 2022 toe vanwege het Investeringsplan 2022. De stijging wordt vooral veroorzaakt door de investeringen ten behoeve van onderwijshuisvesting en sportaccommodaties. Diverse Bijstelling salarislasten 880 N Het verschil 2023 ten opzichte van 2022 op de (doorbelasting van de) salarissen komt onder andere door de Cao-gevolgen die betrekking hebben op 2023, de organisatieversterking die in 2022 gestart is en vanaf 2023 volledig is opgenomen en de actualisatie voor 2023 van de doorbelasting van de salarissen naar de taakvelden.

54

5.2 Sportaccommodaties 586 V Het verschil kent een aantal oorzaken. Door resultaatbestemming vanuit de jaarrekening 2021 is de raming voor onderhoud voor Buitenhof en ’t Rondeel in 2022 € 185.000 hoger. De bijdrage aan Aqua Altena is in 2023 € 84.000 hoger vanwege hogere energielasten. Door onderhoud aan Bijtelskil is de subsidie aan Bijtelskil in 2023 € 113.000 hoger dan in 2023. Dekking van deze hogere subsidie vindt plaats uit de reserve onderhoud (zie ook de toelichting onder Reserves). Tot slot is in 2022 bij een aantal accommodaties huur kwijtgescholden. Het gaat om een bedrag van € 95.000. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en -participatie Het verschil 2023 ten opzichte van 2022 wordt veroorzaakt door de coronamiddelen voor cultuursector. Het budget 2022 is incidenteel.

324 V

5.5 Cultureel erfgoed 118 V Het verschil 2023 ten opzichte van 2022 wordt veroorzaakt door het onderhoud aan ’t Oude Raedhuys. Het onderhoudsbudget van € 225.000 in 2022 is incidenteel. Daarnaast is in 2023 sprake van een hoger budget voor de uitvoering van de kerkenvisie en voor erfgoedprojecten. De verhoging bedraagt € 125.000. 0.10 Reserves 996 N - Resultaatbestemming in 2022 vanuit 2021 € 1.003.000 N. In 2022 heeft voor een bedrag van € 1.003.000 resultaatbestemming uit 2021 plaatsgevonden. In 2023 zijn deze resultaatbestemmingen niet meer van toepassing. - Bestemmingsreserve € 113.000 N Zwembad Bijtelskil. Het onderhoud aan zwembad Bijtelskil in 2023 wordt ten laste gebracht van de onderhoudsreserve. - Dekkingsreserve € 119.000 V.

55

Portefeuillehouder Wethouder Sheikkariem

Thema Programma implementatie Omgevingswet

Wethouder Sheikkariem

Integrale aanpak Veense Put

Wethouder van Ooijen

Arbeidsmigranten

Wethouder Van Vugt

Duurzaamheid

Wethouder Tanis

Wonen

Wethouder Van Vugt

Circulair voedselsysteem

Wethouder Van Vugt

Afval en grondstoffen

*Wethouder Sheikkariem is portefeuillehouder Omgevingswet en ruimtelijke plannen

Voorbereidingen op de Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2023 in werking. Al enkele jaren werken we toe naar dit moment. Nog in 2022 stelt uw raad de Omgevingsvisie Altena 2040 vast en is bij ons het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) op orde. Bovendien zijn werkgroepen bezig met de voorbereidingen voor het Omgevingsplan. Toerusting gaat door training voor onder andere het DSO en integraal samenwerken. Transitie vanaf 2023 Na 1 januari 2023 gaan we voortvarend verder. Dan gaat de opbouw van het Omgevingsplan Altena echt van start. Het is een jarenlang en complex traject, een transitie waarbij veel keuzes gemaakt gaan worden. Anders leren denken en doen, kennis blijven vergaren en het zich toe-eigenen van de Omgevingsvisie horen er voorlopig nog wel bij. Omgevingsprogramma’s Verder wil het college in de komende jaren aan de slag met het derde instrument van de wet: de Programma's onder de Omgevingswet (omgevingsprogramma's). Mogelijke versnelling Omgevingsplan Altena Vanuit het oogmerk van dienstverlening willen we de opbouw van het Omgevingsplan Altena op onderdelen versnellen. We gaan bovendien uitzoeken of en hoe het bekijken van planlocaties ‘in het veld’ (op kleine schaal) kan helpen.

56

We willen de ruimtelijke, juridische en feitelijke situatie op de Veense Put in overeenstemming met elkaar brengen. Dat moet op een rechtvaardige en duurzame wijze gebeuren. We spannen ons daarom in om daar waar mogelijk permanente bewoning mogelijk te maken. Op verzoek van individuele eigenaren kan de bestemming van een locatie worden veranderd, zoals het wijzigen van de bestemming ‘seizoensrecreatie’ in ‘wonen’. In het Omgevingsplan Veense Put leggen we de nieuwe functies op perceelniveau juridisch vast. De ruimtelijke maatregelen kunnen worden gefinancierd met een Kwaliteitsfonds. De gemeente Altena stelt dit Kwaliteitsfonds in, bijdragen van de eigenaren vullen het Kwaliteitsfonds.

We gaan op zorgvuldige wijze ruimte bieden aan de ontwikkeling van huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten. We hanteren daarbij als uitgangspunt de beleidsregels die door uw raad zijn ingetrokken, maar vullen deze op de volgende punten aan: • We nemen de maximale aantallen arbeidsmigranten op en leggen daarbij een relatie met de omvang van het bedrijf en de grootte van de betrokken kern. • We geven de omgevingsdialoog daarin een plaats. • We maken een kader voor afspraken met de initiatiefnemer, waaronder kwaliteitseisen. We hanteren hierbij een stelsel van schaarse rechten. Dit doen we om iedere potentiële gegadigde een gelijke kans te geven om de te verdelen rechten te verwerven. We brengen de totale behoefte aan arbeidsmigranten binnen Altena in beeld aan de hand van een behoefteonderzoek.

Energieneutraal gemeentehuis We zorgen ervoor dat het gemeentehuis minstens energieneutraal en zo mogelijk energieleverancier wordt. De komende periode ronden we een routekaart voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed in Altena af. We zetten in op energiebesparing én opwek van duurzame energie. Deze combinatie leidt tot reductie van de CO2-uitstoot. Voor het gemeentehuis worden de mogelijkheden voor Solar Carports in combinatie met opslag onderzocht. Openbare LED-verlichting en een duurzaam wagenpark We voeren de openbare verlichting 100% LED uit en elektrificeren ons wagenpark. Het wagenpark wordt verduurzaamd. Dit resulteert vanaf 2023 in een jaarlijkse CO2-reductie van 70 ton. De openbare verlichting wordt nog verder ‘ver-LED’ naar 100% in deze bestuursperiode. Energiebesparende maatregelen in woningen We gaan deze bestuursperiode in minstens 3 wijken aan de slag met het aardgasvrij gereed maken van woningen. We gaan aan de slag met de uitvoering van de Warmtevisie. Daarbij zetten we in op besparen en isoleren door handelingsperspectief te bieden aan alle inwoners en in tenminste 3 kansrijke buurten samen met de woningcorporaties projectmatig te isoleren naar minimaal energielabel B inclusief voorbereiden op elektrisch koken.

57

Energieopslag en een mogelijk Altena energie-eiland We starten een onderzoek naar (alternatieve) vormen van energieopslag in onze gemeente. We moeten ook in de toekomst rekening blijven houden met de grenzen aan het elektriciteitsnet. Daarom onderzoeken we de mogelijkheden voor een Altena energie-eiland met als doel steeds meer te voorzien in de eigen energiebehoefte en minder afhankelijkheid van het elektriciteitsnet. Bij die onafhankelijkheid horen ook verschillende vormen van energieopslag (elektriciteit en/of warmte), zodat opgewekte of gewonnen energie kan worden gebufferd en het net (in het geval van elektriciteit) minder wordt belast. We werken hierin samen met Enexis en de provincie Noord-Brabant, maar ook met onze eigen Energiecoöperatie Altena Nieuwe Energie. Onder de werktitel ‘Het kan wel’ kijken zij naar mogelijkheden om specifieke dorpen/buurten te voorzien van duurzaam opgewekte energie en dit zo mogelijk te koppelen aan grootverbruikers en opslag. Regionale energiestrategie (RES) 2.0 We herijken de RES 1.0 in 2024, waarbij voor 2023 een voortgangsrapportage is voorzien. Laadvisie Altena We besteden de laadvisie via een hybride concessie aan. Op basis van de Laadvisie Altena realiseren we een proactieve openbare laadinfrastructuur.

De gemeente Altena participeert hier financieel in, zodat ook laadpalen kunnen worden geplaatst op locaties die commercieel minder interessant maar maatschappelijk wel van belang zijn. Altena Klimaatagenda Een aantal acties uit de Altena Klimaatagenda zijn uitgevoerd of in uitvoering, terwijl andere acties extra aandacht behoeven. We gaan de voortgang tegen het licht houden en waar nodig een voorstel doen voor herijking. Hierbij is van belang dat we inzetten op besparen en isoleren, duurzame opwek en elektrisch rijden, maar ook op het vastleggen van koolstof/CO2.

Begin april 2022 is landelijk de Nationale Woon- en Bouwagenda vastgesteld. Doel van deze agenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. De kracht van de agenda is dat deze in staat stelt om de diverse bouw- en woonopgaven samen en in samenhang met andere belangen aan te pakken en te monitoren. Ook heeft het Kabinet op 30 juni 2022 de nationale Prestatieafspraken afgesloten met Aedes, Woonbond en de VNG. Door het afschaffen van de verhuurderheffing komt er bij corporaties investeringsruimte vrij. Daartegenover staan bindende prestatieafspraken die gericht zijn op een verdubbeling van de bouwproductie van sociale huurwoningen, vergaande verduurzaming van sociale huurwoningen, huurmatiging en een verplichte huurverlaging voor de laagste inkomens. Deze landelijke akkoorden zullen ook hun doorwerking hebben in Altena. Kwantitatieve woningbouwopgave In regionaal verband hebben we afspraken gemaakt over de kwantitatieve woningbouwopgave. Het inwoneraantal van de gemeente Altena groeit de komende jaren, anders dan in grote delen van Brabant. We zien de laatste jaren een toenemende interesse vanuit de Randstad voor wonen in

58

Altena, mede door de strategische ligging van de gemeente. Hierdoor neemt de druk op de woningmarkt verder toe. Altena heeft als ambitie 3.000 woningen te bouwen voor de komende 10 jaar. Woonvisie en woonbehoeftes In juni 2021 is de Woonvisie 2021-2025 vastgesteld en zijn diverse beleidskeuzes gemaakt. Zo zijn de grondprijzen bepaald, is een doelgroepenverordening vastgesteld en is extra budget beschikbaar gesteld voor de startersleningen. We zien op de woningmarkt onder meer behoefte aan: • huur- en koopwoningen in het middensegment; • starterswoningen, zoals tiny houses; • seniorenwoningen; • experimenten op het gebied van collectief particulier opdrachtgeverschap. Voor ouderen en kwetsbare jongeren is er vaak ook een zorgvraag. Hierdoor stijgt ook de vraag naar bijzondere woonvormen, zoals groepswonen. Versnelling van woningbouw Vanwege de grote urgentie willen we in deze bestuursperiode actief inzetten op versnelling van de woningbouw. We maken daartoe (niet-vrijblijvende) afspraken met betrokken partijen, zoals woningcorporaties, projectontwikkelaars en zorginstellingen. De recent gestarte woontafels zijn hiervoor een eerste aanzet. We zetten een taskforce woningbouw op, met interne doorzettingsmacht, om processen en procedures te versnellen en te sturen op voortgang. Nota grondbeleid We bieden we een nieuwe nota grondbeleid aan uw raad aan.

Daarin staan onder meer keuzes over de rol van de gemeente Altena. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om keuzes op het gebied van grondpolitiek en over de rol die de gemeente Altena moet nemen bij grote projecten. Experimenten en innovaties Ook maken we experimenten en innovaties mogelijk. We laten ons daarbij leiden door de behoefte van de markt en hanteren de woonvisie als leidraad. Het realiseren van extra woonruimte voor jongeren en senioren uit Altena is hierbij een speerpunt. Daarnaast streven we naar meervoudig ruimtegebruik. Concrete prestatieafspraken De prestatieafspraken met de woningcorporaties worden minder vrijblijvend. We maken concrete afspraken over duurzaamheid, leefbaarheid, rolneming en de te bereiken doelen.

Op 8 maart 2022 heeft uw raad het programma circulair voedselsysteem vastgesteld. Met het programma werken we met partners, inwoners, ondernemers en andere betrokkenen aan de maaltijd van morgen: gezond, lokaal en duurzaam. De transitie van een lineair voedselsysteem naar een circulair voedselsysteem staat centraal. Het is een programma waarin de partners streven naar samenwerking bij de volgende doelen:

59

• • • • • • • • •

minder gebruik van fossiele energie, grondstoffen en milieubelastende stoffen minder verspilling en afval meer kringlopen van grondstoffen en nutriënten betere kwaliteit van ons natuurlijk kapitaal gezonder eten meer lokale samenwerking in kortere ketens waardering voor ondernemers in de hele voedselketen (van boer tot bord) meer bewustwording over de waarde van voedsel meer talent voor circulair denken en doen

Concreet actieplan Met een concreet actieplan, waarvan uw raad op 8 maart heeft kennisgenomen, brengen we de transitie naar een circulaire economie en een duurzaam voedselsysteem verder op gang in Altena. We voeren het actieplan in samenwerking met gebiedspartijen uit en zorgen voor voldoende externe financiering en middelen om het programma uit te voeren. Dit doen we door in te zetten op communicatie, lobby, samenwerking, kennisontwikkeling, door innovaties en experimenten te faciliteren en door een ondersteuningsnetwerk te ontwikkelen. Aandacht voor de agrarische sector De agrarische sector is één van de topsectoren van Altena. We willen dat er ruimte blijft voor duurzame agrarische bedrijfsontwikkeling, waarbij we aandacht en ondersteuning bieden aan stoppers én perspectief en ruimte bieden aan blijvers. Naast het programma circulair voedselsysteem (gericht op de hele voedselketen) geven we daarom een extra impuls aan de agrarische sector binnen de Gebiedsgerichte aanpak groenblauw (GGA) (onderdeel van programma 3).

60

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Programma implementatie Omgevingswet Goed voorbereid op en toegerust voor de Omgevingswet.

• • • • • •

Uw raad stelt de Omgevingsvisie Altena 2040 vast. We ronden het DSO af binnen gemeente Altena. We doen voorbereidingen voor de opbouw van het Omgevingsplan Altena tot aan inwerkingtreding van de Omgevingswet. We werken aan de opbouw van het Omgevingsplan Altena. We passen programma’s onder de Omgevingswet (Omgevingsprogramma’s) toe. We bieden medewerkers opleiding en training.

2022 2022 2022 Vanaf 2023 Vanaf 2023 2022-2024

Goede dienstverlening op het gebied van de fysieke leefomgeving.

• •

We zorgen voor versnellingsacties en –projecten voor de opbouw van het Omgevingsplan. Indien gewenst voor een afweging, experimenteren we met het bekijken van een planlocatie.

2022-2024 Vanaf 2023

Veense Put De ruimtelijke, juridische en feitelijke situatie op de Veense Put op rechtvaardige wijze in overeenstemming met elkaar brengen.

• •

We stellen eerst een gebiedsvisie voor het Plassengebied Veen op. Met de eigenaren sluiten we anterieure overeenkomsten met het oog op de realisatie van de gewenste kwaliteitsverbetering en het mogelijk maken van permanente bewoning op de Veense Put. Aansluitend wordt een Omgevingsplan opgesteld waarin op perceelniveau (nieuwe) passende functies worden toegekend.

2022 2023 en verder

Arbeidsmigranten We gaan op zorgvuldige wijze ruimte bieden aan de ontwikkeling van huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten.

We hanteren daarbij als uitgangspunt de beleidsregels die door uw raad zijn ingetrokken, maar vullen deze op de volgende punten aan: • We nemen de maximale aantallen arbeidsmigranten op en leggen daarbij een relatie met de omvang van het bedrijf en de grootte van de betrokken kern. • We geven de omgevingsdialoog daarin een plaats.