Begroting 2023 (vastgestelde versie)
Tekst van het document
De Begroting 2023 is op 8 november 2022 door de raad behandeld. Met inachtneming van twee amendementen heeft de raad de Begroting 2023 unaniem vastgesteld. De amendementen betreffen: - Het in 2023 en 2024 reserveren van € 1.000.ooo voor de ondersteuning van verenigingen c.a. in verband met de energiecrisis. - Het indexeren van de subsidie aan de bibliotheek met 5%. De financiële consequenties van deze amendementen leiden tot mutaties in de exploitatie op programma 3 en programma 6 en tot mutaties in de reserves op programma 6. Per saldo zijn de mutaties budgettair neutraal; het uiteindelijke (structurele) begrotingssaldo wijzigt niet. Omdat het begrotingstotaal van de lasten en de reservepositie veranderen is ook sprake van wijzigingen in de paragraaf Financiering en de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, inclusief kengetallen. Daarnaast zijn in de Financiële begroting verschillende overzichten aangepast: overzicht baten en lasten, overzicht incidentele baten en lasten, geprognosticeerde balans, EMU saldo, staat van reserves en voorzieningen en overzicht lasten en baten per taakveld.
Voorwoord
2
Raadsvoorstel
3
Programma’s - Programma 1 Inwoner en Bestuur - Programma 2 Altena Samenredzaam - Programma 3 Veelzijdig Altena - Programma 4 Duurzaam Altena - Programma 5 Bereikbaar Altena - Programma 6 Financiën o Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien o Overhead o Vennootschapsbelasting
15 16 26 39 56 68 79 84 86 88
Paragrafen - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering - Verbonden partijen - Grondbeleid
89 90 101 111 121 124 132 156
Financiële begroting - Overzicht baten, lasten en saldi per programma - Overzicht incidentele baten en lasten inclusief toelichting - Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves - Ramingsgrondslagen begroting - Geprognotiseerde balans - EMU saldo - Staat van reserves en voorzieningen - Investeringsplan 2023 - 2026 - Lasten en baten per taakveld
158 159 160 163 164 165 166 167 169 171
1
Aan de raad van de gemeente Altena, We zijn trots u een sluitende Begroting 2023 aan te kunnen bieden. Gebeurtenissen in de wereld volgen elkaar in snel tempo op. De effecten op de samenleving zijn groot, met name op het gebied van inflatie. Bij de Kaderbrief 2023 tekenden de contouren hiervan zich al af en niet voor niets hebben we reeds toen het besluit genomen om bijvoorbeeld de tarieven van de lokale heffingen te matigen ten opzichte van de inflatie. Ook denken we als college na hoe we maatschappelijke partners daar waar nodig extra kunnen ondersteunen. Voor de gesubsidieerde instellingen hebben we in deze begroting reeds voorzieningen getroffen. We zijn dankbaar dat onze financiële vitaliteit op orde is. Deze begroting bevat tevens de uitwerking van het Bestuursakkoord zoals dat voor de zomer van 2022 tot stand kwam. Een belangrijke grondlijn daarin is dat we deze bestuursperiode willen oogsten wat in de afgelopen periode is gezaaid, dat we uitvoering geven aan datgene wat we als richting hebben besloten. Op onderdelen gaan we intensiveren, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw en mobiliteit, maar ook op het gebied van duurzaamheid, armoedebestrijding en vitaliteit. Middels een programmatische sturing gaan we investeren in een meer integrale aanpak van maatschappelijke vraagstukken.
Om uitvoering te geven aan onze ambities, bevat deze begroting ook de financiële ruimte om te investeren in onze organisatie. Daarbij wordt ruimte gegeven voor kwantitatieve versterking, maar een belangrijk accent ligt inmiddels ook op het investeren in talent en in kwaliteit van dienstverlening. We investeren dus nadrukkelijk in een vitale organisatie die werkt aan een vitale samenleving. Want daarom doen we het: het verschil maken voor onze samenleving!
Almkerk, oktober 2022 Het college van burgemeester en wethouders
2
Raadsvoorstel
Datum voorstel 30 september 2022
Onderwerp Begroting 2023
Kenmerk D2022-10-000515 2022-032165
Samenvatting Voor de gemeente Altena is de Begroting 2023 en de Meerjarenraming 20242026 opgesteld. De Begroting 2023 is de nadere uitwerking van de Kaderbrief 2023 en bevat tevens de vertaling van het Bestuursakkoord 2022-2026. De Begroting 2023 laat een positief saldo zien. De raad wordt voorgesteld de Begroting 2023 vast te stellen. Voorstel 1. De Begroting 2023, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2024-2026. 2. De exploitatiebudgetten voor het jaar 2023 te voteren op het niveau van de programma’s. 3. De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2023 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. 4. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2023 vast te stellen.
Opgesteld door Canan Keulemans-Hepözdil Telefoonnummer 0183-516301 Team Team Financieel Advies Portefeuillehouder J.P. Tanis
Inleiding De Begroting 2023 is de eerste begroting van het college in de nieuwe bestuursperiode en bouwt voort op de financiële ontwikkelingen zoals geschetst in de Kaderbrief. De Begroting 2023 bevat tevens de beleidsmatige en financiële vertaling van het Bestuursakkoord 2022-2026. De Begroting 2023 laat in 2023 een structureel positief saldo zien. Dit doet recht aan een goede financiële uitgangspositie en ook aan de eisen van de provincie. Meerjarig is nog sprake van een structureel negatief saldo. Beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door de Gemeentewet, de regelgeving in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening gemeente Altena 2022. Beoogd resultaat Doel van dit voorstel is vaststelling van de Begroting 2023 van de gemeente Altena door de raad vóór 15 november 2022, zodat voldaan wordt aan (één van) de eisen van de provincie voor repressief toezicht.
3
Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl
Argumenten 1.1 De Begroting 2023 laat in 2023 een structureel positief saldo zien. Daarmee voldoet de Begroting 2023 aan de eisen van de provincie voor repressief toezicht. 2.1 Met het voteren van de exploitatiebudgetten op het niveau van de programma’s autoriseert de raad het college in 2023 binnen de programma’s uitgaven te doen. 3.1 Het Investeringsplan 2023-2026 bevat de voor de jaren 2023 tot en met 2026 voorgenomen investeringen en geeft de bijbehorende jaarlijkse kapitaallasten weer. De investeringen zijn onderverdeeld in A- en Binvesteringen. Op A-investeringen zal het college separaat met een raadsvoorstel bij de raad terugkomen. Voor B-investeringen, met name vervangingsinvesteringen, geldt dat na vaststelling van de Begroting 2023 door de raad het college voor het begrotingsjaar direct over de investeringsbudgetten kan beschikken. 4.1 In de nota Grondbeleid Altena 2019 is opgenomen dat jaarlijks bij de begroting de herziening van de grondexploitaties plaatsvindt. De gemeente Altena kent 13 grondexploitatieplannen verspreid over de diverse kernen van de gemeente. Daarnaast is ook de stand van zaken met betrekking tot de vrijkomende schoollocaties in dit MPG opgenomen. 4.2 Met de vaststelling van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2023 autoriseert de raad de budgetten ter uitvoering van de grondexploitaties aan het college. Kanttekeningen Niet van toepassing.
Financiën De opstelling van de Begroting 2023 is meer geweest dan het uitwerken van de Kadernota, zoals dat in een jaar zonder verkiezingen gebeurt. Het Bestuursakkoord 2022-2026 was niet op tijd gereed om in de Kadernota te verwerken, waardoor er toen ook geen mogelijkheid was om een integrale afweging te maken. Dit heeft ertoe geleid dat de financiële vertaling van het Bestuursakkoord een plek moest krijgen in de Begroting 2023. De Begroting 2023 is de optelsom van diverse soorten financiële mutaties. De structurele doorwerking van de mutaties in de Tweede Bestuursrapportage 2022 verwerkt. Verder zijn de in de Kaderbrief 2023 opgenomen onderwerpen verder uitgewerkt. Daarnaast is sprake van financieel-technische mutaties. De
4
Begroting 2023 bevat verder de beleidsmatige en financiële vertaling van het Bestuursakkoord 2022-2026. In het navolgende worden deze mutaties op hoofdlijnen toegelicht. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2022 De Tweede Bestuursrapportage bevat mutaties op het begrotingssaldo 2022. De eventuele structurele doorwerking van deze mutaties naar 2023 en verdere jaren is verwerkt in de Begroting 2023. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2022 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2022
8.341 V
10.040 V
10.088 V
10.115 V
Totaal mutaties Tweede Bestuursrapportage 2022
8.341 V 10.040 V 10.088 V
10.115 V
De Tweede Bestuursrapportage 2022 bevat voor het jaar 2022 financiële mutaties van in totaal € 3.589.000 voordelig. Deze mutaties vloeien met name voort uit de Meicirculaire 2022 en de Septembercirculaire 2022. De Meicirculaire 2022 leidt tot een forse positieve bijstelling van de algemene uitkering. Dit is met name het gevolg van een hogere bijstelling voor de ontwikkeling van de lonen en prijzen (prijsontwikkeling) en van de doorwerking van het Regeerakkoord van Rutte IV (volumeontwikkeling). Met het oog op toekomstige onzekerheden is in de verwerking van de Meicirculaire 2022 behoedzaamheid betracht. Dit heeft zich vertaald in het niet volledig ramen van de positieve bijstelling van de algemene uitkering. Ten opzichte van de Meicirculaire 2022 stijgt de algemene uitkering in de Septembercirculaire 2022 als gevolg van de gestegen indexering voor loonen prijsontwikkelingen. Er is conform afspraak geen sprake van een verdere volumeontwikkeling. Door de afspraak de volumeontwikkeling te bevriezen ontstaat er een meer stabiele ontwikkeling van de algemene uitkering. De behoedzaamheid voor het jaar 2023 is daarom losgelaten. Voor het ‘ravijnjaar’ 2026 heeft het Rijk in de Septembercirculaire 2022 eenmalig een bedrag aan het gemeentefonds toegevoegd, dat de kloof echter niet dicht.
Met betrekking tot het jaar 2026 heeft het college geacht een bestuurlijk signaal richting Den Haag te willen afgeven. De raming van de algemene uitkering voor het jaar 2025 is daarom doorgetrokken naar 2026. Voor een toelichting op de mutaties wordt verwezen naar de Tweede Bestuursrapportage 2022. De doorwerking van de mutaties in de jaren 2023 en verder is verwerkt in de Begroting 2023.
5
Mutaties Kaderbrief 2023 In de Begroting 2023 is een aantal mutaties verwerkt die in de Kaderbrief 2023 zijn aangegeven. Mutaties Kaderbrief 2023 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Beheerplannen Openbare ruimte
1.900 N
2.500 N
2.981 N
3.049 N
250 N
250 N
100 N
100 N
-
-
200 N
200 N
2.360 N
2.360 N
2.360 N
2.360 N
Bijdrage verbonden partijen
413 N
462 N
485 N
638 N
Uitvoering motie indexering subsidies
100 N
-
-
-
Totaal mutaties Kaderbrief 2023-2026
5.023 N
5.572 N
6.126 N
6.347 N
Programma Circulair voedselsysteem Mobiliteit (kapitaallasten) Organisatieversterking
Beheerplannen Openbare ruimte Voor het beheer en onderhoud van de wegen in Altena is de afgelopen periode hard gewerkt aan een nieuw beheer- en onderhoudsplan voor de periode 2022-2026, gebaseerd op het vastgestelde onderhoudsniveau B. Voor civiele kunstwerken wordt een nieuw beheer- en onderhoudsplan opgesteld voor de periode 2022-2031. De hogere lasten die met de actualisatie van de beheerplannen samenhangen lopen op van € 1,9 miljoen in 2023 tot € 3 miljoen in 2026. Programma Circulair voedselsysteem Altena heeft de ambitie om voortgang te boeken op de weg naar een circulaire economie. De transitie naar een circulaire economie wordt gestart bij het voedselsysteem. Gestreefd wordt naar een circulair voedselsysteem met minder afval, minder nieuwe grondstoffen van ver en een gezondere bodem. Om een stevige impuls aan het programma te geven zijn vanaf 2023 middelen begroot. Het impulsgeld is bedoeld voor onder andere (i) kennis en data, (ii) communicatie en samenwerking en (iii) innovatie en experimenten. Het streven is het netwerk de komende jaren zodanig te ontwikkelen dat we vanaf 2025 kunnen rekenen op voldoende externe middelen. Mobiliteit (kapitaallasten) In de Kadernota 2022 is aangegeven dat het financiële volume van de investeringen uit de Mobiliteitsvisie omvangrijk is.
Een eerste inschatting van de projecten waarvoor de raad het college opdracht heeft gegeven deze voor te bereiden betrof kapitaallasten die oplopen van € 200.000 in 2023 tot € 600.000 vanaf 2025. Recente inzichten vanuit de Mobiliteitsvisie leiden ertoe dat de raming voor de noodzakelijke kapitaallasten vanaf 2025 € 200.000 hoger zal uitvallen.
6
Organisatieversterking De doorontwikkeling van de organisatie is voor een belangrijk deel gericht op versterking van de interne samenwerking. Dit geschiedt op alle niveaus, zowel binnen de ambtelijke organisatie als in de verbinding tussen bestuur en organisatie. In het najaar 2022 is hierop een aantal belangrijke ontwikkelingen in gang gezet. Daarnaast is de afgelopen jaren gebleken dat de inhoudelijke ambities in onze gemeente groot zijn. Om deze te realiseren, is uitvoeringskracht nodig. Naast investeren in kwaliteit van de organisatie -mede als invulling van het voorgaande- is kwantitatieve versterking van de organisatie noodzakelijk. In het Bestuursakkoord is hiervoor reeds ruimte gevraagd en met deze begroting wordt daaraan invulling gegeven. Voor het grootste deel is er feitelijk sprake van achterstallig onderhoud. Als we de omvang van organisatie afzetten tegen bijvoorbeeld de benchmark van het A&O-fonds, blijkt onze organisatie kwantitatief niet ruim bemeten. De nu voorgestelde versterking is daarom geen overbodige luxe. In 2023 zal overigens ook worden bezien wat de gewenste structurele omvang van de directie moet worden. Naast genoemd achterstallig onderhoud, wordt in 2023 in de bestuurlijkambtelijke verbinding ook een tweetal belangrijke ontwikkelingen in gang gezet. 1.
Voor meer complexe vraagstukken die een teamoverstijgende aanpak vragen, wordt een programmatische organisatiewijze ingezet. Deze aanpak krijgt onder meer gestalte voor Vitaal Altena, Mobiliteit, Wonen, Circulair voedselsysteem, Armoedebestrijding en Huisvesting van bijzondere doelgroepen. 2. De inzet van bestuursadviseurs die integrale procesafstemming doen om het bestuurlijk-politieke proces verder te stroomlijnen. Binnen het sociaal domein zal in 2023 de organisatieontwikkeling verder gestalte krijgen. Vooralsnog zal met bestaande inzet van inhuurkrachten de continuïteit van de werkprocessen worden geborgd. In de loop van het jaar zal meer duidelijkheid ontstaan over structurele inkleuring van de organisatie. Bijdrage verbonden partijen Op basis van de Kaderbrief 2023 en Begroting 2023 van de verbonden partijen is voor een aantal verbonden partijen de gemeentelijke bijdrage verhoogd. Uitvoering motie indexering subsidies Bij de behandeling van de Kaderbrief 2023 in de raadsvergadering van 5 juli 2022 is een motie aangenomen waarin gevraagd worden te kijken naar de indexering van subsidies. Aan deze motie wordt invulling gegeven door voor
7
2023 een indexatie op te nemen van 5%. De indexatie heeft betrekking op een aantal subsidieregelingen: onderhoudsbijdrage molens, subsidieregeling AED-netwerk, subsidieregeling buitensportaccommodaties, subsidieregeling cultuurparticipatie, subsidieregeling dorpshuizen, subsidieregeling EHBO en ouderenwerk, subsidieregeling gemeentelijke monumenten Altena, subsidieregeling kernenbudget, subsidieregeling recreatieve en toeristische instellingen, subsidieregeling Sport en Bewegen. De subsidieregelingen Peuteropvang en VVE, Oog voor elkaar, Openbaar bibliotheekwerk en Welzijnsorganisaties zijn hiervan uitgezonderd. Financieel-technische mutaties In aanloop naar de opstelling van de Begroting 2023 zijn diverse begrotingsanalyses gemaakt, die tot financieel-technische aanpassingen leiden. Het betreft posten als het actualiseren van kapitaallasten, het actualiseren van de salarislasten, de indexatie van de opbrengstramingen van lokale heffingen en de doorbelasting van salarislasten naar producten. Financieel-technische mutaties Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Actualisatie kapitaallasten
1.408 V
369 V
63 N
51 N
Indexering opbrengst OZB
654 V
954 V
1.232 V
1.513 V
107 N
107 N
107 N
107 N
172 V
206 V
202 V
205 V
Cao-Jeugd
250 N
250 N
250 N
250 N
Actualisatie salarislasten
1.583 N
1.715 N
1.715 N
1.715 N
-
324 N
547 N
544 N
294 V
866 N
1.247 N
948 N
Indexering opbrengst Omgevingsvergunningen Indexering opbrengst overige lokale heffingen
Kapitaallasten investeringen Totaal financieel-technische mutaties
Actualisatie kapitaallasten Herberekening kapitaallasten na temporisering. De investeringen zijn bezien. Als gevolg van het opnieuw faseren van een aantal investeringen vindt een verschuiving van de kapitaallasten plaats. Indexering opbrengst OZB, Omgevingsvergunningen en overige lokale heffingen Op basis van de in de Kaderbrief 2023 opgenomen beleidskaders voor de belastingen en heffingen is opbrengst van de diverse lokale heffingen meerjarig geïndexeerd. Cao-Jeugd In mei 2022 is een akkoord bereikt over wijziging van de Cao Zorg & Welzijn voor de sector Jeugdzorg. Onderdeel van de afspraken is een loonstijging die
8
in drie jaar oploopt tot 8%. Het extra budget biedt ruimte om zorgaanbieders die hulp verlenen aan kinderen en gezinnen uit Altena een reëel tarief te betalen dat de gestegen salariskosten dekt. Hiervoor zullen we in regionaal verband de tarieven voor zorgaanbieders indexeren. De indexering van de personele kosten gebeurt op basis van een percentage dat de overheid vaststelt: de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Er is nog geen definitief prijsindexcijfer voor personele kosten voor 2022 en 2023 bekendgemaakt. Daarom is voorlopig gerekend met de huidige OVA van 3,72%. Zodra de definitieve OVA bekend is en de budgetten onvoldoende ruimte bieden, zal dit aangepast worden en via de Eerste Bestuursrapportage 2023 in de begroting worden verwerkt. Actualisatie salarislasten Voor de Begroting 2023 heeft een actualisatie plaatsgevonden van de salarissen. Dit op basis van het aangepaste personeelsbestand. Daarnaast zijn in de Begroting 2023 de salarislasten verwerkt die samenhangen met de organisatieversterking zoals opgenomen in de Eerste Bestuursrapportage 2022. Kapitaallasten investeringen In de Begroting 2023 is voor de periode 2023-2026 een aantal nieuwe investeringen opgenomen. De kapitaallasten hiervan zijn vanaf 2024 opgenomen.
Mutaties Bestuursakkoord 2023-2026 De ambities uit het Bestuursrakkoord 2022-2026 zijn in de Begroting 2023 en de Meerjarenraming 2024-2026 financieel vertaald. In onderstaande tabel zijn de beleidsvoorstellen voortvloeiend uit het Bestuursrakkoord met de grootste financiële omvang opgenomen. Mutaties Bestuursakkoord 2022-2026 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Preventief cursusaanbod
63 N
125 N
125 N
125 N
Dienstverlening kwetsbare groepen
99 N
194 N
199 N
217 N
Vroeg er op af
100 N
100 N
100 N
100 N
Ontmoetingsplekken in kernen
50 N
100 N
150 N
150 N
Plan van aanpak dementie
75 N
100 N
100 N
100 N
Signalering eenzaamheid
20 N
100 N
100 N
100 N
Woonvisie
95 N
248 N
60 N
60 N
Speerpunten HR
100 N
200 N
200 N
200 N
Programmasturing
361 N
411 N
411 N
411 N
Totaal mutaties Bestuursakkoord 20222026
963 N
1.578 N
1.445 N
1.463 N
9
Preventief cursusaanbod Om de verbinding tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp te verbeteren is een structurele investering nodig. Daarbij gaat het om het investeren in de samenwerking enerzijds en in preventieve interventies anderzijds. Met een preventief cursusaanbod gericht op risicofactoren voor scholen kunnen we ervoor zorgen dat kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Dienstverlening kwetsbare groepen, Vroeg er op af en ontmoetingsplekken in kernen Vanuit de Agenda Armoedepreventie wordt ingezet op het versterken van de dienstverlening aan kwetsbare groepen, het versterken van Vroeg er op af en het versterken van ontmoetingsplekken in kernen. De dienstverlening aan kwetsbare groepen wordt versterkt, zodat minima beter worden bereikt en bij financiële problemen sneller worden ondersteund. Met behulp van activering en begeleiding naar de arbeidsmarkt wordt de participatie van minima vergroot. Door het ontwikkelen van sterke kernen, waarbij ruimte is voor ontmoeting en waar mensen naar elkaar kunnen omzien, kunnen veel problemen worden voorkomen. Door te investeren in buurthuizen, verenigingen en steunpunten, dragen we bij aan de eenzaamheidsbestrijding, vroegsignalering van mentale en financiële problemen en bovenal aan de samenredzaamheid van de gemeenschap.
Plan van aanpak dementie Samen met netwerkpartners en de gemeenschap initiëren we projecten met mensen met dementie. Op basis van het onderzoek naar dagactiviteiten voor mensen met dementie wordt een vierjarig plan van aanpak ontwikkeld, waarin onder meer de behoeften en activiteiten in een aantal kernen worden geconcretiseerd. Signalering eenzaamheid Met het verlengen en uitbreiden van het meldpunt Signalering eenzaamheid kunnen meer ouderen thuis bereikt worden, kunnen maatjes georganiseerd worden om mee naar verenigingsactiviteiten te gaan en worden verenigingen ondersteund bij het bereiken ouderen in de kernen. Woonvisie De Woonvisie 2021-2025 en de daarin opgenomen ambities en acties (Programmaplan Wonen) brengen de komende jaren onderzoeken, adviezen en begeleiding met zich mee. Daarbij gaat het om het tweejaarlijks actualiseren van het onderzoek naar de algemene woningbehoefte, tussentijds onderzoek naar de woningbehoefte voor specifieke doelgroepen en het actualiseren van het woonbeleid. Om versnelling van de woningbouw mogelijk te maken begeleidt het bureau Woningmakers de gemeente bij het
10
proces om de samenwerking met stakeholders in de woningmarkt te versterken en samen tot versnelling van de woningbouwopgave te komen. Speerpunten HR De gemeentelijke organisatie heeft de afgelopen drie jaar de eerste stappen gezet als nieuwe gemeente. Het is van groot belang om de organisatie de kans, tijd en energie te geven om naar een hoger niveau te groeien. De komende bestuursperiode maken we een evenwichtige keuze tussen ambities en haalbaarheid. Het HR-beleid is gericht op een vitale organisatie waar vitale medewerkers met plezier willen werken. In dat kader wordt onder andere de wervingsstratie vernieuwd en investeren we in de talenten van de medewerkers. Programmasturing Door middel van programmatische sturing investeren we in een meer integrale aanpak van maatschappelijke vraagstukken. Daartoe zijn in de Begroting 2023 middelen opgenomen voor de programma’s Vitaal Altena, Armoedebestrijding alsmede Huisvesting van bijzondere doelgroepen. Het gaat daarbij met name om de inzet van programmamanagers, die in eerste instantie aan de slag gaan met het opstellen van een programmaplan voor het onder hen ressorterende programma. Financieel beeld Begroting 2023 Samenvattend resulteert op basis van bovengenoemde mutaties voor de Begroting 2023 en de Meerjarenraming 2024-2026 het volgende beeld. Financieel beeld Begroting 2023 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Saldo vastgestelde Begroting 2022
339 V
274 N
201 V
201 V
Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2022
2.433 N
1.721 N
1.373 N
1.371 N
Saldo na Eerste Bestuursrapportage 2022
2.094 N
1.995 N
1.172 N
1.170 N
Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2022
8.341 V
10.040 V
10.088 V
10.115 V
Mutaties Kaderbrief 2023
5.023 N
5.572 N
6.126 N
6.347 N
Financieel-technische mutaties
294 V
866 N
1.247 N
948 N
Mutaties Bestuursakkoord 2023-2026
963 N
1.578 N
1.445 N
1.463 N
Overige mutaties
132 N
844 N
491 N
436 N
Totaal mutaties
2.518 V
1.180 V
779 V
922 V
424 V
815 N
393 N
248 N
Saldo Begroting 2023
11
De mutaties leiden voor de Begroting 2023 tot een positief begrotingssaldo. De Meerjarenraming 2024-2026 laat nog een negatief begrotingssaldo zien. Hierbij passen de volgende opmerkingen. -
Bij de verwerking van de positieve uitkomsten van de Meicirculaire 2022 is met het oog op toekomstige onzekerheden behoedzaamheid betracht. Dit heeft zich vertaald in het niet volledig ramen van de positieve bijstelling van de algemene uitkering. Voor 2023 is de volledige raming van de algemene uitkering verwerkt. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 is deze voorzichtigheid in de cijfers ongewijzigd gebleven en is een behoedzaamheidsmarge aangehouden van 25%. Wanneer ook in deze jaren de voorzichtigheid zou worden losgelaten, zou ook in deze jaren sprake zijn van een positief begrotingssaldo.
-
Het financieel perspectief wordt bepaald door autonome ontwikkelingen buiten onze invloedssfeer en door keuzes voor nieuw beleid, dan wel aanpassing van bestaand beleid. In het Bestuursakkoord 2022-2026 is hiervoor het uitgangspunt ‘nieuw voor oud’ opgenomen. Richting de Begroting 2024 zal dit uitgangspunt nadrukkelijker gestalte gegeven worden.
Gevolgen energiecrisis De huidige maatschappelijke ontwikkelingen hebben een ongekende impact op onze samenleving. Het college heeft nadrukkelijk oog voor de mogelijke financiële gevolgen die kunnen optreden als gevolg van de energiecrisis. Het college acht het daarom denkbaar dat een fonds wordt ingesteld om hierin tegemoet te treden. In afwachting van landelijke maatregelen zullen de komende maanden eventuele voorstellen worden voorbereid. Structureel saldo Begroting 2023 De Begroting 2023 wordt ter goedkeuring aan de provincie aangeboden. Om in aanmerking te komen voor repressief (regulier) toezicht eist de provincie een structureel sluitende Begroting 2023. Mocht dit niet het geval zijn, dan dient de meerjarenraming voldoende aannemelijk te maken dat dit evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf wordt bereikt (structureel sluitend laatste jaar van de Meerjarenraming 2024-2026). De ramingen moeten tevens volledig, realistisch en haalbaar zijn. Daarnaast geldt als voorwaarde dat de jaarrekening vóór 15 juli en de begroting vóór 15 november wordt ingediend. Voor het bepalen van de vorm van toezicht kijkt de provincie dus naar het structurele begrotingssaldo. Structureel wil zeggen dat per jaarschijf van de begroting structurele lasten gedekt dienen te worden door structurele baten. De provincie betrekt in haar oordeel over het structurele saldo incidentele factoren.
Rekening houdend met de incidentele baten en lasten en de
12
verplichte labeling van veronderstelde onderuitputting kapitaallasten als incidentele lasten is het voor het toezicht door de provincie het volgende financiële beeld van belang. Structureel saldo Begroting 2023 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Saldo Begroting 2023
424 V
815 N
393 N
248 N
Incidentele baten en lasten
83 N
583 N
209 N
207 N
Onderuitputting kapitaallasten
305 N
110 N
117 N
51 N
Structureel saldo Begroting 2023
36 V
1.508 N
719 N
506 N
Het structurele saldo van de Begroting 2023 in het begrotingsjaar 2023 is positief, waarmee voldaan wordt aan de toezichtseisen van de provincie. Participatieproces Niet van toepassing. Aanpak De opstelling van de Begroting 2023 heeft plaatsgevonden conform de daarvoor opgestelde planning.
Communicatie De inwoners, inclusief verenigingen en organisaties worden via de algemene communicatiekanalen over de begroting geïnformeerd.
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,
de burgemeester,
drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA
drs. E.B.A. Lichtenberg MCM
Bijlagen 1. Begroting 2023 2. Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2023
13
4
Gemeente Altena
Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op de aangenomen amendementen Den Haan/Verbeek inzake ondersteuning verenigingen, instellingen en accommodaties en Hofstede inzake Indexatie subsidie bibliotheek d.d. 8 novennber 2022,
besluit: 1.
De Begroting 2023, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenranning 2024-2026.
2.
De exploitatiebudgetten voor het jaar 2023 te voteren op het niveau van de programma's.
3.
De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2023 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen.
4.
Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2023 vast te stellen.
5.
Ingevolge het amendennent Den Haan/Verbeek: a.
voor de jaren 2023 en 2024 een toevoeging aan de bestemnningsreserve "ondersteuning verenigingen c.a. voor energiecrisis" op te nemen ter grootte van € 1.000.000,-- voor elke afzonderlijke jaarschijf;
6.
b.
de Algemene Reserve met € 2.000.000,-- naar beneden aan te passer',
c.
de Begroting 2023 en Meerjarenraming 2024-2026 dienovereenkomstig gewijzigd vast te
stellen; Ingevolge het amendement Hofstede: a.
openbaar bibliotheekwerk toe te voegen aan de lijst van subsidieregelingen, zoals beschreven in de ontwerp-begroting 2023, die recht hebben op een indexatie van 5%;
b.
de financiele effecten hiervan voor het jaar 2023 ten laste te brengen van de Algemene reserve.
Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 8 novennber 2022
de voorzit
drs. E.B.A
de raadsgriffier,
enberg MCM
drs. S.J. Peet
1/1
www.gemeenteAltena.n1
14
15
Portefeuillehouder
Thema
Wethouder Van Ooijen
Uitnodigend bestuur en kerngericht werken*
Burgemeester Lichtenberg
Sterke speler, in de regio en daarbuiten**
Burgemeester Lichtenberg
Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit
Burgemeester Lichtenberg
Media
* Wethouder Sheikkariem: dienstverleningsagenda. ** Wethouder Tanis: verstedelijkingsakkoord
Een dienstbare en betrouwbare overheid in een sterke lokale democratie is ons streven. Wij willen een dienstbare gemeente zijn die er niet voor zichzelf is, maar voor de inwoners van Altena. Een gemeente die vertrouwen heeft in haar inwoners en door die inwoners ook als betrouwbaar wordt ervaren. We stimuleren dan ook de beweging van participatie naar samenwerking en partnerschap. We treden daarbij betrokken en faciliterend op. Digitale participatie biedt nieuwe kansen om inwoners op een grotere schaal te bereiken en responsiever te zijn in de communicatie. Daarvoor gebruiken we het platform www.aandeslag.gemeentealtena.nl. Wij willen een gemeente zijn waarin iedereen zich gezien en gehoord voelt. Dat is niet hetzelfde als iedereen gelijk geven, maar wel aan iedereen recht doen. Wij willen een inclusieve gemeente zijn, waarin iedereen meetelt en met respect tegemoet wordt getreden en bejegend. De overheid moet laagdrempelig bereikbaar zijn voor inwoners en daarin niet alleen reactief zijn.
Actieve bijdrage in de Regio West-Brabant (RWB) We zijn actief in de regio West-Brabant, waar het versterken van het economisch vestigingsklimaat centraal staat. Specifiek voor onze gemeente zetten we - zowel bestuurlijk als ambtelijk - in op thema’s als maritieme maintenance, vitaal buitengebied en mobiliteit. Ook de provincie is voor ons een strategische samenwerkingspartner, onder andere bij de uitbreiding van de Haven in Werkendam. De focus ligt niet alleen op de samenwerking met Brabantse partners. Als meest noordelijke gemeente van West-Brabant voelen we ons ook verbonden met de Drechtsteden, Gorinchem en de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Met thema’s als landbouw, en de samenwerking binnen de maritieme sector, maar ook de ‘minder hinder-aanpak’ van de A27. Baronie-samenwerking
16
Daarnaast wordt de samenwerking in de Baronie steeds meer van belang. In de vorige bestuursperiode is onder die vlag een Regionale Investeringsagenda (RIA) opgesteld, die veel energie heeft opgeleverd. Die energie willen we vasthouden en zo mogelijk nog een extra boost geven. We leveren de komende periode onze bijdrage in themateams om in beeld te brengen waar kansen liggen om de samenwerking verder te intensiveren. Dit vindt plaats langs de lijnen Bestuurlijk, Fysiek (RIA / SRBT) en Sociaal. Verstedelijkingsakkoord In 2022 willen we samen met alle gemeenten in de stedelijke regio Breda-Tilburg , het rijk en de provincie een verstedelijkingsakkoord afsluiten. Daarin maken we voor de langere termijn afspraken over woningbouw. Dit is voor ons een belangrijk traject, dat samen oploopt met het uitvoeringsprogramma uit de eigen woonvisie.
Nieuw veiligheidsbeleid We werken aan nieuw veiligheidsbeleid 2023-2026 voor de gemeente Altena. De eerste stappen om te komen tot nieuw veiligheidsbeleid zijn gezet: er is een startnotitie opgesteld en er is een enquête veiligheid verspreid waar 717 inwoners op gereageerd hebben. Het nieuwe veiligheidsbeleid kent in ieder geval de volgende prioriteiten: ondermijning, woon- en leefomgeving, zorg en veiligheid en cybercrime. De samenhang tussen preventie en repressie is hierbij van groot belang. Samenwerking en overleg op het gebied van zorg en veiligheid In 2023 en verdere jaren leveren we in de regio een actieve bijdrage om meer structuur en verduidelijking te krijgen in de samenwerkingsverbanden en overlegstructuren op het gebied van zorg en veiligheid. Als gemeente Altena willen wij op dit gebied een sterke speler zijn in de regio. Ook willen we ons hard maken voor het inrichten van een crisisinterventieteam in de regio, naast het regionale crisismeldpunt dat nu al bestaat. Veiligheidsrisico’s bij digitalisering Digitalisering brengt ons veel goeds, maar er kleven ook stevige veiligheidsrisico's aan. Informatie uit systemen kan bijvoorbeeld in de verkeerde handen komen, gemanipuleerd worden of ‘kwijtraken'. Berichtgeving en uitwisseling via internet kan maatschappelijke onrust veroorzaken door polariserende ‘posts’ op social media of door nepnieuws.
Daarnaast kunnen inwoners, bedrijven en overheden slachtoffer worden van oplichting, diefstal, bedreiging en andere criminaliteit via het internet. Het is als overheid van belang dat we hier zelf weerbaar tegen zijn en dat we dit ook aan onze inwoners en ondernemers meegeven om slachtofferschap te voorkomen. Aanpak van ondermijnende criminaliteit Ook de komende jaren blijft de aanpak van ondermijnende criminaliteit 1 van de belangrijkste veiligheidsprioriteiten. Het actieplan ondermijning wordt geactualiseerd in samenspraak met onze ketenpartners. Ook kijken we of mobiel cameratoezicht een bijdrage kan leveren in het aanpakken van ondermijnende criminaliteit. Naast het opzetten van interne en externe bewustwordingsbijeenkomsten is ook toezicht en handhaving van groot belang. De inzet van het Baronie interventieteam (BIT) en het Altena interventieteam (AIT) wordt de komende jaren
17
doorontwikkeld. Op basis van de juiste data willen we gerichtere controles en acties houden om zo het zicht en het inzicht te vergroten. Buurtpreventie, toezicht en handhaving Dit doen we allemaal voor een optimale woon- en leefomgeving. Daarom krijgt ook in 2023 en verdere jaren buurtpreventie een prominente rol. We verstevigen de verbinding met kerngericht werken en bestuurlijke vernieuwing en werken vooral vraaggestuurd. Het is aan de kernen zelf om aan te geven waar knelpunten en verbetermogelijkheden worden gezien. We gaan qua toezicht en handhaving de focus aanpassen. We willen vanuit reactief toezicht steeds meer toe naar actief en thematisch/gebiedsgericht toezicht en handhaving. Op deze manier hopen we meer en beter zichtbaar te zijn op de prioritaire thema’s. Brandweer In 2022 is de bouw van de 3 brandweerkazernes in Almkerk, Dussen en Hank gestart. De verwachting is dat deze mooie, eigentijdse en duurzame brandweerkazernes eind 2022 of begin 2023 worden opgeleverd en in gebruik genomen kunnen worden. Hiermee behalen we een mooi resultaat en laten we zien dat brandweerzorg in onze gemeente hoog gewaardeerd wordt.
Als gemeente willen we een goede relatie onderhouden met de media. Alle media zijn voor ons gelijk. Dat wil zeggen dat wij alle betrokken partijen gelijktijdig, op dezelfde wijze en op inhoud eenduidig informeren. Wij zijn open en transparant. Vragen die ons bereiken vanuit de media beantwoorden wij zo snel als redelijkerwijs mogelijk is. Wij stellen een mediabeleidsplan op waarin wij vastleggen hoe wij omgaan met de media en hoe wij een bijdrage leveren aan het borgen van de mogelijkheid dat journalisten onafhankelijk en vrij hun werk kunnen doen. In het mediabeleidsplan schenken we apart aandacht aan de bijzondere positie van de lokale omroep binnen het medialandschap en de financiële tegemoetkoming vanuit de gemeente aan deze omroep.
18
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Uitnodigend bestuur en kerngericht werken Burgers en bedrijven, belanghebbenden, buurten en bestuur zijn tevreden over de dienstverlening van de gemeente Altena.
•
We volgen een dienstverleningsagenda waarin we integraal prioriteiten stellen. Hierbij houden we rekening met beschikbare capaciteit, werkprocessen en financiële middelen. We stellen serviceformules op aan de hand waarvan we de dienstverlening verder invullen naar de aard van de relatie. We monitoren de dienstverlening aan de hand van de 4 B’s.
2022-2026
De samenleving (inwoners, politiek, ambtenaren en de maatschappelijke partners) werken gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven.
We geven uitvoering aan het programma bestuurlijke vernieuwing en kerngericht werken. Dit doen we volgens de vastgestelde uitvoeringsagenda van de notitie ‘Bestuurlijke vernieuwing in actie’.
Doorlopend
Dienstverlening van de Buitendienst is ingericht volgens het principe kerngericht werken.
We implementeren het kerngericht werken in de Buitendienst aan de hand van een daartoe op te stellen uitvoeringsplan.
2022-2026
• •
Sterke speler, in de regio en daarbuiten Er komen themateams binnen de Baronie-samenwerking.
We dragen actief bij aan de verdere professionalisering van de samenwerking in de Baronie-regio. Dit komt voort uit de verkenning die in 2021 is gedaan naar de mogelijkheden. In onze bijdrage houden we oog voor de samenhang met de samenwerking in de regio West-Brabant (RWB) en op de schaal van de stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT).
2022-2026
Actieve bijdrage in de Regio West-Brabant (RWB).
De samenwerking in de RWB is belangrijk voor het realiseren van onze inhoudelijke doelen op het gebied van economie, arbeidsmarkt, mobiliteit en ruimte. Bestuurlijk zijn we de komende periode vertegenwoordigd in het Strategisch Beraad (portefeuille economische sector High Tech Maintenance). Daarnaast leveren we een bijdrage aan de speerpunten mobiliteit, circulaire economie en vitaal buitengebied. Dit alles ondersteund door betrokkenheid in ambtelijke overleggen en werkgroepen. Het actieprogramma van de RWB wordt nog herijkt voor de periode 2023-2027. We zijn
2022-2026
19
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
betrokken bij de keuzes die daarin gemaakt worden. Verstedelijkingsakkoord.
Met de gemeenten in de regio Breda – Tilburg is toegewerkt naar een verstedelijkingsstrategie die in het najaar van 2022 wordt vastgesteld. De inhoud van deze strategie wordt vervolgens verwerkt in een op te stellen ‘woondeal'. In deze ‘woondeal’ maken we in 2023 op regionale schaal met de provincie afspraken over woningbouw.
2022-2023
Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit Altena is een veilige plek om te wonen, te werken en deel te nemen aan het maatschappelijke leven.
We stellen een nieuw veiligheidsbeleid op voor 2023-2026. Om tot nieuw beleid te komen wordt er een enquête veiligheid uitgezet om het subjectieve veiligheidsgevoel van onze inwoners te meten. Ook brengen we de objectieve cijfers van de afgelopen jaren en de trends en ontwikkelingen in beeld. Tijdens een veiligheidsavond presenteren we de uitkomsten en cijfers aan uw raad om gezamenlijk de prioriteiten voor het veiligheidsbeleid te bepalen.
2022-2023
Er komt een stevige aanpak op het gebied van ondermijning.
We herijken het actieplan ondermijning 2020-2021. Ook wordt het Altena Interventieteam (AIT) doorontwikkeld en gaan we meer gerichtere controles houden om een beter beeld te krijgen van verdachte locaties. We onderzoeken of (mobiel) cameratoezicht een goed middel is om ondermijnende criminaliteit aan te pakken. Naast deze ‘harde’ aanpak willen we actief inzetten op bewustwording, zowel intern bij de collega's, college en raad als extern bij onze inwoners en ondernemers. Samen staan we sterk in de aanpak. We brengen alle lokale en regionale overlegstructuren en samenwerkingsverbanden in beeld om beter zicht te krijgen op het doel van onder andere de overlegstructuren, frequentie en deelnemers. Dit doen we om te komen tot een betere, snellere afstemming en in te zetten op kortere lijnen. Waar nodig wordt er procesregie ingezet. We gaan ons hard maken voor het opzetten van een regionaal crisisinterventieteam. Daarnaast gaan we aan de slag met een integrale aanpak om jeugdoverlast tegen te gaan.
2022-2026
We gaan aan de slag om meer aandacht te krijgen voor digitale veiligheid en de gevaren van cybercrime. Dit doen we door het verstevigen van de veiligheid van informatie en systemen binnen onze organisatie, bij ketenpartners, maar ook bij onze inwoners en ondernemers. Hiermee willen we slachtofferschap voorkomen.
2022-2026
De samenwerking en samenhang op het gebied van zorg en veiligheid wordt nog optimaler.
We leggen meer focus op de mogelijkheden, maar ook op de gevaren van digitale veiligheid.
20
2022-2026
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Media We hebben een eigen mediabeleid gericht op versterking van de lokale omroep.
We stellen een mediabeleidsplan op waarin we aangeven hoe wij omgaan met de media in zijn algemeenheid en met de lokale omroep, vanwege de bijzondere positie die zij innemen in het totale media-aanbod, in het bijzonder.
21
Q4 2022
Absolute aantallen in Altena
Altena
Nederland
Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 inwoners 12 tot 18 jaar (2021)
10
8
Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) (2021)
0,4
1,8
Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners) (2021)
1,3
1,3
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners) (2021)
3,8
6,1
Altena 2021 *
Benchmark (50.000+ gemeenten)
6,64
niet beschikbaar
Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/
Algemene waardering dienstverlening gemeente door ondernemers Waardering voor de dienstverlening via digitale faciliteiten van de gemeente door ondernemers Waardering voor communicatie en voorlichting gemeente door ondernemers * Resultaten op de drie vragen uit de Ondernemerspeiling WSJG 2021
22
6,62 5,97
niet beschikbaar niet beschikbaar
Specificatie taakvelden (bedragen x € 1.000)
2021
2022 na wijz.
2023
Mutatie 2023 t.o.v. 2022 na wijz.
0.1 - Bestuur
4.408 N
5.071 N
3.045 N
0.2 - Burgerzaken
1.400 N
1.508 N
0.3 - Beheer overige gebouwen en ...
623 N
1.1 - Crisisbeheersing en brandweer
Programma: 1 Inwoner en bestuur
Realisatie Begroting Begroting
Begroting Begroting Begroting
2024
2025
2026
2.026 V
3.052 N
3.048 N
3.108 N
1.292 N
216 V
1.674 N
1.772 N
1.771 N
885 N
944 N
59 N
944 N
944 N
944 N
3.391 N
3.567 N
3.647 N
81 N
3.794 N
3.864 N
3.933 N
1.2 - Openbare orde en veiligheid
945 N
1.140 N
1.408 N
268 N
1.408 N
1.408 N
1.408 N
7.5 - Begraafplaatsen en crematoria
990 N
1.192 N
1.197 N
5N
1.255 N
1.254 N
1.278 N
11.756 N
13.363 N
11.533 N
1.830 V
12.127 N
12.289 N
12.442 N
0.1 - Bestuur
696 V
108 V
-
108 N
-
-
-
0.2 - Burgerzaken
716 V
613 V
555 V
59 N
1.281 V
1.193 V
1.193 V
0.3 - Beheer overige gebouwen en ...
505 V
397 V
321 V
76 N
322 V
322 V
322 V
1.1 - Crisisbeheersing en brandweer
72 V
147 V
32 V
115 N
32 V
32 V
32 V
1.2 - Openbare orde en veiligheid
49 V
18 V
19 V
1V
19 V
19 V
19 V
7.5 - Begraafplaatsen en crematoria
1.009 V
890 V
934 V
44 V
934 V
934 V
934 V
3.047 V
2.174 V
1.861 V
313 N
2.588 V
2.500 V
2.500 V
0.10 Storting reserves
539 N
30 N
30 N
-
30 N
30 N
30 N
0.10 Onttrekking reserves
350 V
223 V
124 V
99 N
124 V
117 V
117 V
Totaal reserves
188 N
194 V
95 V
99 N
94 V
87 V
87 V
Saldo baten en lasten inclusief reserves
8.897 N
10.995 N
9.577 N
1.418 V
9.444 N
9.702 N
9.855 N
Lasten
Totaal lasten Baten
Totaal baten Reserves
23
Verschillenanalyse 2022 t.o.v. 2021 (bedragen x € 1.000) Programma 1. Inwoner en Bestuur Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2022
10.995 N
Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten
78 N
diverse Bijstelling salarislasten
208 N
0.1 - Bestuur
1.913 V
0.2 - Burgerzaken
25 V
0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden
106 N
1.1 - Crisisbeheersing en brandweer
139 N
1.2 - Openbare orde en veiligheid
38 V
7.5 - Begraafplaatsen
71 V
0.10 - Reserves
99 N
Totaal mutaties 2023 t.o.v. 2022
1.418 V
Saldo baten en lasten inclusief reserves 2023
9.577 N
Toelichting verschillen € 100.000 of meer Diverse bijstellingen salarislasten 208 N Het verschil 2023 ten opzichte van 2022 op de (doorbelasting van de) salarissen komt onder andere door de Cao-gevolgen die betrekking hebben op 2023, de organisatieversterking die in 2022 gestart is en vanaf 2023 volledig is opgenomen en de actualisatie voor 2023 van de doorbelasting van de salarissen naar de taakvelden. 0.1 Bestuur 1.913 V - Als gevolg van het feit dat in 2023 geen lastenraming is opgenomen frictiekosten ontstaat een voordeel € 1.837.000. - In 2023 zijn er geen verkiezingen en hiervoor aanverwante activiteiten, dit leidt tot een voordeel van € 54.000. - Voordeel van € 65.000 als gevolg van geen benodigd en daardoor geen begroot bedrag in de voorziening wachtgeld oud bestuurders in 2023. - Diverse kleinere nadelen verklaren de rest van het verschil. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 106 N - Nadeel van € 50.000 door een eenmalige verkoop van gronden in 2022. - Nadeel van € 50.000 door verhoging van het budget voor verduurzaming van gebouwen in 2023. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 139 N - Nadeel van € 202.000 door hogere deelnemersbijdrage aan de Veiligheidsregio in 2023 en eenmalige uitkering van het jaarrekeningresultaat in 2022.
24
-
Voordeel van € 24.000 als gevolg van lagere huurkosten in 2023 voor de brandweerkazerne. Als de nieuwbouw van de kazerne in 2023 wordt opgeleverd vervalt de huur. Voordeel van € 45.000 als gevolg van het vervallen van een raming voor de vaststelling beheerplan gebouwen in 2023.
0.10 Reserves 99 N - Resultaatbestemming in 2022 vanuit 2021 € 130.000 N. In 2022 heeft voor een bedrag van € 130.000 resultaatbestemming uit 2021 plaatsgevonden. Dit betreft de onderwerpen van het nog te vast te stellen beheerplan gebouwen en bovengronds en ondergronds ruimen. In 2023 zijn deze resultaatbestemmingen niet meer van toepassing. - Een voordeel van € 31.000 als gevolg van de dekking die plaatsvindt uit de reserve Frictiekosten voor de salariskosten van boventalligen.
25
Portefeuillehouder
Thema
Wethouder Van Hunnik
Bestaanszekerheid
Wethouder Van Ooijen
Kansengelijkheid
Wethouder Sheikkarriem
Gezond leven
In juli 2020 heeft de gemeenteraad de ombuigingen voor programma 2 Samenredzaam Altena gebaseerd op het Berenschotrapport ‘evenwicht in het sociaal domein’ - vastgesteld. Door middel van een groot aantal bouwstenen is gezocht naar manieren om te bezuinigen, zonder te tornen aan wettelijk verplichte taken of inwoners diensten te onthouden waar zij recht op hebben. De raad heeft destijds besloten om een aantal mogelijke bouwstenen niet uit te voeren. Het financieel effect van de geschrapte bouwstenen moet behaald worden met extra effect uit andere bouwstenen. Bij vaststelling van de ombuigingen is het beoogde financiële effect vanaf 2021 en verder als bezuiniging ingeboekt. Sinds het onderzoek van Berenschot en het besluit van uw raad, is er veel veranderd. Inmiddels zijn we twee jaar, een COVID-pandemie, oorlog en stikstof/klimaatcrisis verder. Evaluatie van de Jeugdwet en onderzoek naar het effect van preventie heeft inzicht gegeven dat de landelijke bezuiniging op Jeugdzorg niet realistisch waren. De maatschappelijke opgaven zijn groter geworden, en de inkomsten van de gemeente zijn meegestegen doordat het Rijk meer budget beschikbaar stelt voor het sociaal domein. Het college zal verslag doen van het gelopen traject en daarbij ingaan op het plan voor de komende jaren.
Armoede Voor een grote groep inwoners van onze gemeente staat de bestaanszekerheid onder druk. Door de hoge inflatie kunnen ook steeds minder mensen rondkomen die dat eerst wel konden. Voor hen is de dagelijkse uitdaging om de eindjes aan elkaar te knopen groot, door onvoldoende of onzekere inkomsten of doordat ze te maken hebben met problematische schulden. Dit zorgt voor stress, gezondheidsproblemen, sociaal isolement en schaamte en zet kinderen langdurig op achterstand vaak van generatie op generatie. Zeker nu de kosten van het levensonderhoud als gevolg van mondiale ontwikkelingen fors en snel stijgen, is alertheid en een ruimhartig sociaal vangnet noodzakelijk. We zullen ons armoedebeleid herzien en samen met de initiatieven vanuit de Rijksoverheid inzetten op armoedebestrijding in onze gemeente. Concreet betekent dit o.a. met het project Vroeg er op af te zorgen voor signalering en het bieden van ondersteuning bij betalingsachterstanden.
26
Opvang vluchtelingen en huisvesting statushouders en spoedzoekers De situatie mondiaal, en Oekraïne in het bijzonder brengt een groot vraagstuk met betrekking tot (huisvesting van) vluchtelingen met zich mee. Altena voldoet aan de afgesproken huisvestings- en opvangopgaven, die landelijk en regionaal worden afgesproken. Het plan van aanpak Nieuwkomers wordt jaarlijks geëvalueerd en op basis van landelijke ontwikkelingen wordt er een nieuw beleidskader dan wel een uitgebreider plan van aanpak opgesteld en gerealiseerd. Twee nu bekende ingrediënten voor het (door) te ontwikkelen beleid zijn: • Evaluatie Wet inburgering 2021 (lokaal) De nieuwe Wet inburgering 2021, ingegaan op 1 januari 2022, wordt eind 2022 geëvalueerd. Er zijn enkele afspraken binnen de Dongemond gemeenten, zoals de aanbesteding onderwijsroute en taalschool, die ook geëvalueerd worden binnen ditzelfde kader. • Een tussenvoorziening nieuwkomers Er ligt een regionale ambitie om binnen het district zogenaamde tussenvoorzieningen te realiseren voor statushouders die (nog) niet gehuisvest kunnen worden in de toegewezen gemeente. Door goed aan te sluiten met de collega's uit de regio kan er slagvaardig en efficiënt opgetreden worden om de tussenvoorzieningen te realiseren daar waar het kan en nodig is Maatschappelijke agenda Het thema “Maatschappelijke agenda” heeft urgentie bij raad en college.
In dat kader wordt, gezamenlijk, een agenda opgesteld over wat nodig is aan zorg, werk, opgroeien en ontwikkelen. Dat doen we met ondernemers, inwoners, verenigingen, thuiszorg, bibliotheek, vrijwilligers, welzijn en vele anderen. Kerngericht waar het kan en gemeentebreed waar dat logischer is. Het is de bedoeling dat er een Maatschappelijke agenda ontstaat waarin de gemeente samen met anderen bouwt aan het Altena van morgen. Een agenda die antwoord geeft op de volgende vragen: wat willen wij voor de toekomst van Altena? Welke doelen moeten er worden behaald om tot een beter Altena te komen? Na vaststelling van de “Maatschappelijke agenda” door de raad in Q2 van 2023 worden er middelen beschikbaar gesteld voor initiatieven die voortkomen uit de agenda. Voor de toekenning van de middelen zullen nadere spelregels worden opgesteld. Inclusie Een inclusieve samenleving is een open samenleving waar iedereen ertoe doet en van waarde is ongeacht verschillen. Ieder mens draagt op zijn of haar manier bij aan de samenleving en juist dankzij de verschillen tussen mensen. Dat betekent dat iedereen volwaardig deel uit kan maken van die samenleving en erbij hoort. In een inclusieve samenleving is er sprake van gelijkwaardigheid en heeft iedereen dezelfde rechten om zelfstandig mee te doen op alle terreinen van het leven.
Dat kan alleen als men rekening met elkaar houdt en geen drempels opwerpt voor de ander om mee te kunnen doen. Geweld hoort nergens thuis Geweld in afhankelijkheidsrelaties is breed gedefinieerd: het gaat om verschillende vormen van geweld waarbij het slachtoffer – om welke reden dan ook – afhankelijk is van de geweldpleger en over onvoldoende mogelijkheden beschikt om de ongelijke machtssituatie te doorbreken. Op basis
27
van een plan van aanpak zijn de signalering, begeleiding en oplossing van huiselijke geweld situaties belegd in werkprocessen en daarbij ondersteunende samenwerkingsverbanden, ook in regionaal verband. Inhoudelijke prioriteiten zijn geweld eerder en beter in beeld brengen, geweld (zo vroeg mogelijk) stoppen en duurzaam oplossen. Extra aandacht voor: • aanpak ouderenmishandeling • aanpak seksueel geweld • complexe scheidingen Concreet betekent dit dat momenteel het accent ligt op het vergroten van expertise in de eigen uitvoeringteams Sociaal Domein. Daarnaast op de samenwerking, casusbespreking en trainingen in overleg met Trema Welzijn AMW en Veilig Thuis. Het is het voornemen om - op deze basis- andere relevante Altenase partners te betrekken en het hiervoor genoemde plan van aanpak invulling te geven. MidZuid In 2020 is een start gemaakt met het transformatieprogramma bij MidZuid. Doel hiervan is om van MidZuid een flexibele toekomstbestendige organisatie te maken en de gemeentelijke bijdrage te verlagen. MidZuid zal samen met de deelnemende gemeenten ook in 2023 verder moeten werken aan een duurzame financiële toekomst. Voor het transformatieproces zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: ‘MidZuid is na de transformatie een toekomstbestendige organisatie.
Dat wil zeggen een wendbare organisatie met duidelijke kerntaken die kostenefficiënt opereert; Na dit transformatieproces is er een betere samenwerking en duidelijkere afbakening van taken en verantwoordelijkheden tussen gemeenten en MidZuid.’ De volgende actielijnen zijn benoemd waarop verbeteringen mogelijk zijn: • dienstverlening • ketensamenwerking • bedrijfsvoering en organisatie
Preventief Jeugdbeleid Hobbels horen bij het leven, en jeugdigen hebben het recht om zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Het liefst willen we dat kinderen in Altena thuis in een kansrijke omgeving opgroeien tot vitale volwassenen. Niet elk thuis is altijd de veilige of stabiele haven waar jeugdigen zo’n behoefte aan hebben. Kind- en omgevingsfactoren kunnen het gezin overbelasten. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Daarom stimuleren we het ontwikkelen van een sterke sociale basis in waar mensen naar elkaar kunnen omzien. Hiervoor wordt eind 2022 een beleidskader voorgelegd aan de raad. Extra middelen die nodig zijn om preventief jeugdbeleid te implementeren, zijn niet meegenomen in de begroting. Hervormingsagenda Jeugd Het Rijk, de VNG en werkgevers in de jeugdzorg onderhandelen over de Hervormingsagenda Jeugd. Dit komt voort uit het advies van de Commissie van Wijzen, die op basis van het onderzoek ‘Stelsel
28
in Groei’ (AEF) concludeerde dat gemeenten structureel te weinig budget en mogelijkheden heeft om de doelen van de Jeugdwet te realiseren. De Hervormingsagenda Jeugd heeft twee doelen, die nadrukkelijk aan elkaar zijn gekoppeld: 1. Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is; 2. Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. De onderhandelingen over de inhoud van de Hervormingsagenda zijn nog bezig. Het is mogelijk dat er in de afspraken een inspanningsverplichting voor gemeenten wordt opgenomen. In de begroting 2023 is hier nog geen rekening mee gehouden. De verwachting is dat de uitkomst van de onderhandelingen verwerkt kan worden in de Eerste Bestuursrapportage 2023. Programma Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd We implementeren de Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd, in nauwe samenwerking met de gemeenten Breda, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout. Het regionale programma NvO start in 2022 en zetten we in 2023 voort. Er wordt binnen dit programma gewerkt aan vijf projecten; Netwerkorganisatie (governance), Toegang, Bedrijfsvoering, Inkoop en Communicatie. Het resultaat moet zijn dat de contracten met jeugdhulpaanbieders, de interne bedrijfsvoering, de regionale samenwerkingsorganisatie en de toegangsteams van de vijf gemeenten passen bij de gezamenlijke visie en voldoen aan de Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd.
Vanuit Altena is de directeur Sociaal Domein betrokken in de stuurgroep van het programma, en werken medewerkers uit verschillende disciplines mee aan de projecten. De kosten voor ambtelijke inzet en programmaorganisatie worden door de regiogemeenten verdeeld. Implementatie Regiovisie Jeugdhulp De regiovisie op Jeugdhulp in West Brabant Oost is in 2022 met alle gemeenten en maatschappelijk partners in de regio samen opgesteld. De gemeenteraad van Altena heeft ingestemd met de regiovisie. In het vierde kwartaal van 2022 wordt vervolgens een plan gemaakt over hoe de gemeente Altena gaat werken aan de ontwikkelopgaven uit de visie. In de Begroting 2023 is hier nog geen rekening mee gehouden. Invloed woonplaatsbeginsel Jeugd op jeugdhulpkosten Op basis van het convenant Woonplaatsbeginsel wordt bepaald welke gemeente verantwoordelijk is voor (de kosten van) jeugdhulp. In 2022 is het Woonplaatsbeginsel veranderd. Dit moet leiden tot meer duidelijkheid en lagere uitvoeringslasten. Op basis van een simulatie van het CBS wordt Altena voor 50 kinderen minder per jaar verantwoordelijk, met een financieel effect van € -900.000 per jaar. De voorspelling gaf een eerste indicatie van de aantallen jongeren per gemeente in de nieuwe situatie. De CBS-simulatie is leidend geweest voor de bepaling van de Rijksmiddelen per gemeente, en voor de begroting van Altena.
Uit de praktijk zal moeten blijken of het een reële voorspelling is geweest. Uit ervaring blijkt dat de werkelijke jeugdhulpkosten pas na het derde kwartaal van het jaar een betrouwbaar beeld geven. Op het moment dat de begroting 2023 opgesteld wordt, is het daarvoor nog te vroeg. Bij de eerste bestuursrapportage 2023 zal er mogelijk bijgesteld moeten worden op de taakvelden maatwerkvoorzieningen 18- en geëscaleerde zorg 18- (programma 2).
29
Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Sinds 2022 neemt gemeente Altena, als een van de weinige gemeenten in Nederland, deel aan het traject Opgroeien in een Kansrijke Omgeving onder begeleiding van het Trimbos Instituut. Voorheen werd dit het IJslandse preventiemodel genoemd. Het IJslandse preventiemodel is een aanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. De uitgangspunten zijn: • • • •
Onderzoek stuurt de praktijk aan (Evidence based); Organisaties en personen in de omgeving van jongeren worden zoveel mogelijk betrokken (Community based); Dialoog tussen onderzoek, beleid en praktijk; Lange termijn commitment.
30
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Bestaanszekerheid De gemeente wil zicht krijgen op de inhoudelijke opgaven op het terrein van het maatschappelijk beleid. Daarbij willen we antwoord op de vraag hoe de relatie tussen de gemeenten en haar maatschappelijk partners vormgegeven wordt. Wij willen data inzetten om meer datagedreven keuzes te maken en in monitoring en evaluatie zicht te hebben op de impact van beleid We willen strategisch partnerschap ontwikkelen met de partijen in het sociaal domein. De opgaven in het sociaal domein richten zich op het herstellen van bestaanszekerheid (financieel en sociaalmaatschappelijk), het vergroten van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven. Bij onze schaalgrootte past dat we meer en meer (mee)bepalend willen zijn in regionaal verband. MidZuid is een belangrijke partner van de gemeente. De samenwerking tussen de gemeenten, MidZuid/WSP en de markt moet beter om de ambities maximaal te verzilveren.
We stellen in 2022 een concept Maatschappelijke Agenda op.
Q1 2023
De monitor sociaal domein wordt geactualiseerd en doorontwikkeld; doorontwikkeling monitor/ strategisch informatiemanagement sociaal domein.
2023-2024
We leggen de focus in de Maatschappelijke Agenda op duurzaam partnerschap.
Q4 2022
We maken de middelen passend aan de opgaven.
2022-2023
• •
Q1 2023
We delen de Maatschappelijke Agenda met de regiogemeenten. We leveren onze bijdrage in themateams om de samenwerking in de regio Baronie verder te intensiveren. Samen met het nieuwe bestuur van MidZuid en de gemeenten doorlopen we het proces in 2022 en nemen we 2023 besluiten over de positie en de financiële toekomst van MidZuid / Besluit over de positie en de financiële toekomst van MidZuid. Ingezet wordt op een meer integrale werkwijze en aanpak, waarbij duidelijk is waar MidZuid wel van is en waar zij niet van is.
2023
Kansengelijkheid We zijn als gemeente verantwoordelijk voor de organisatie van jeugdhulp. Uitgangspunt is dat de zorg dicht bij de jongeren beschikbaar is.