Programmabegroting 2024 - Bijlage - Programmabegroting 2024

Overige middelen 1 miljoen structureel voor Sociaal en vitaal In ‘Samen bouwen aan kansen voor iedereen’ is afgesproken dat er structureel 1 miljoen euro per jaar beschikbaar is voor Sociaal en Vitaal Almelo. Deze middelen zijn beschikbaar voor structurele uitgaven binnen taakveld 6, het sociaal domein. In ‘Samen bouwen aan kansen voor iedereen’ zijn ook reeds een aantal concrete bestedingsdoelen genoemd, zoals kansrijke start, mantelzorg, Schuldenlab, FestivAlmelo en Almelo on ice. Hiermee is een groot deel van het budget al structureel uitgegeven. Het overige deel van het beschikbare budget zal ingezet worden binnen taakveld 6. Grofweg zal het gaan om besteding voor: • ofwel wanneer incidentele vanuit het programma opgezette interventies zoals hierboven benoemd structureel binnen de lijn voortgezet worden. Concreet kan het bijvoorbeeld gaan om structurele uitgaven voor de Rijke schooldag Voortgezet onderwijs, voor nieuwe onderdelen binnen de GEM of voor preventieve algemene voorzieningen in de jeugdzorg. • ofwel wanneer zich nieuwe vragen voordoen vanuit de lijn Uitvoering Sociaal.

24

Overige geoormerkte budgetten We beschikken verder ook nog over een aantal andere geoormerkte budgetten. Daar waar mogelijk zetten we eerst in op de besteding van deze budgetten. Concreet gaat het daarbij om middelen voor strategisch doel 3, te weten de NPO-gelden, de OAB-gelden en de subsidie voor de School en Omgeving Basisonderwijs. Ook hebben we in mei 2023 een beschikking gekregen voor de SPUK GALA 2023-2026. In totaal gaat het om bijna 5,6 miljoen voor deze 4 jaar. Deze middelen zijn bedoeld voor het terugdringen van gezondheidsverschillen door alle beleidsterreinen heen. Daarbij heeft het Rijk de middelen al geoormerkt voor 15 vooraf vastgestelde thema’s. Daar waar mogelijk zetten we ook eerst in op de besteding van deze budgetten. Concreet gaat het vooral om bestedingen op doelen 1 en 2, zoals bijvoorbeeld voor mentale gezondheid, eenzaamheid, mantelzorg, valpreventie of aanpak overgewicht.

25

4.1.3 Programma Zorg en veiligheid De visie van het programma Zorg en veiligheid luidt: ‘Onze inwoners leven in een veilige samenleving en zijn daarin weerbaar en veerkrachtig’. In Almelo willen we dat iedereen mee kan doen aan onze samenleving. We gaan uit van de eigen kracht van inwoners, maar er is ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Daarom biedt de gemeente of één van de samenwerkingspartners hen passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid is dat van groot belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico vormen voor zichzelf, de omgeving en de openbare orde en veiligheid. Deze problematieken kunnen ervoor zorgen dat mensen kwetsbaarder zijn om slachtoffer te worden van misbruik of te vervallen in (ondermijnende) criminaliteit. Om de zorg voor kwetsbare mensen en hun omgeving blijvend te verbeteren en bijbehorende veiligheidsproblematiek aan te pakken is intensieve samenwerking tussen zorgprofessionals en hun veiligheidspartners nodig. Vanuit de gemeente werken we vanuit team Veiligheid, Eenheid Uitvoering Sociaal en het programma aan een veilige stad. Specifiek is er binnen het programma Zorg en Veiligheid aandacht voor kwetsbare jongeren die dreigen af te glijden richting criminaliteit en/of ondermijning. Het klinkt als een cliché; ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’.

Maar dit cliché geldt als een basis voor het belang van een goede aanpak voor het thema Jongeren en Veiligheid. De jeugd bepaalt namelijk niet alleen voor een deel het huidige DNA van de stad, maar voor een belangrijk deel ook het toekomstige DNA. Het is dus van belang dat onze jongeren veilig kunnen opgroeien en zich op allerlei vlakken ontwikkelen, zowel thuis, op school als in een sociaal netwerk.

4.1.3.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.3.1.1. Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners Strategisch doel 1: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners. Beoogde maatschappelijke effecten in 2026 bij strategisch doel 1: • Minder incidenten met veiligheidsrisico's door kwetsbare inwoners. • Minder overlast door kwetsbare inwoners. Toelichting Wat is daarvoor nodig? • Inzicht in veiligheidsrisico’s en overlast door kwetsbare inwoners. • Adequaat op- en afschalen volgens het AVE-model. • Beschikbaarheid van passende zorg en ondersteuning. • Betrokken partners die samen zorgen dat er voor alle situaties met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s een oplossing komt.

26

Activiteiten 2024

Omschrijving

Actieplan onbegrepen gedrag

Dit actieplan is een concrete uitwerking van de aanpak personen met onbegrepen gedrag. We willen meer inzicht in onbegrepen gedrag en een beter beeld hoe deze mensen de juiste zorg en/of ondersteuning kunnen krijgen. Specifieke interventies die hieruit volgen komen in het actieplan. Belangrijk binnen het programma Zorg en Veiligheid is het tijdig kunnen opschalen bij escalerende situaties en daarna met vertrouwen kunnen afschalen. Daarvoor hanteren we de AVE (Aanpak Voorkomen Escalatie). De doorontwikkeling van AVE en de optimalisatie zijn communicerende vaten. Aan de ene kant werken we binnen de doorontwikkeling aan de inbedding van AVE in onze organisatie en dat van onze partners. Dit houdt ook in het verbeteren en intensiveren van de samenwerking tussen zorg en veiligheid. Voor wat betreft de optimalisatie richten we ons op (1) het tijdig opschalen en zo snel als mogelijk afschalen en (2) het leveren van maatwerk. Eén van de bouwstenen voor het realiseren van een sluitende aanpak personen met onbegrepen gedrag is het vroegtijdig opvangen van signalen, die kunnen duiden op het ontstaan van zorg- en veiligheidsrisico’s. Om deze vroegtijdige signaleringsfunctie te realiseren is een sterk netwerk, met expertise op het gebied van onbegrepen gedrag, noodzakelijk. Het vroegsignaleringsnetwerk borgt dat er tijdig wordt ingegrepen als er escalatie dreigt.

Tevens zorgt het ervoor dat verschillende betrokkenen op verschillende momenten vinger aan de pols kunnen houden als dat nodig is. De inbreng van mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving (bijvoorbeeld familie) heeft een belangrijke positie bij het bepalen van een persoonsgerichte en effectieve aanpak. In situaties met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s is aandacht nodig voor behoeften en signalen van de cliënten en diens omgeving. We gaan in kaart brengen wat hiervoor nodig is en hoe we dat kunnen organiseren. O.a. onder de noemer van integrale cliëntondersteuning en met inzet van ervaringsdeskundigheid. De samenleving heeft last van incidenten rond zorg en veiligheid, maar heeft hierin ook een verantwoordelijkheid. We gaan onderzoeken hoe de samenleving een rol kan gaan spelen bij situaties met veiligheidsrisico’s. Hierbij richten we ons op het versterken van het gevoel van regie op eigen leven. Daarbij is er aandacht voor de directe omgeving en andere gezinsleden en voor signalering in de wijken.

Optimaliseren AVE

Vroegtijdig signaleren

Inbreng van mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving

Onderzoek samenlevingsperspectief zorg en veiligheid

Voortzetten pilot Wijk GGD en In pilot van de wijk-GGD’er voeren we een actieonderzoek naar de actieonderzoek effectiviteit van deze inzet.

27

4.1.3.1.2. Meer veilige omgeving voor jongeren Strategisch doel: Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven. Beoogde maatschappelijke effecten 2026 bij strategisch doel 2: • Minder onveilige situaties veroorzaakt door jongeren. • Minder overlast door jongeren. • Minder jongeren glijden af richting criminaliteit. Toelichting Wat is daarvoor nodig? • Inzicht in veiligheidsrisico’s en overlast door jongeren. • Vroegtijdig signaleren van veiligheids- en overlastrisico’s. • Beïnvloeding gedrag van jongeren (aanreiken keuzemogelijkheden).

•

Interventies op gedrag van jongeren.

Activiteiten 2024

Omschrijving

Plan van aanpak kwetsbare jeugd

Het (fenomenen) onderzoek dat is verricht door Bureau Beke krijgt een vervolg met (1) een verdiepend onderzoek en (2) concrete acties ten behoeve van de kwetsbare jeugd. Het verdiepende onderzoek richt zich op het in kaart brengen van het netwerk rondom jeugdgroepen en hun specifieke problemen en/of gedragingen. Daaruit volgen aanbevelingen over effectieve interventies en concrete acties. Denk hierbij aan ontmoediging en bewustwordingsacties, maar ook aan aandacht voor talentontwikkeling. Deze acties komen samen in een plan van aanpak. We bouwen een platform waar jongeren en professionals met elkaar in contact komen met als doel om risico’s van een aantal veiligheidsthema’s bespreekbaar te maken (zoals de risico’s van wapenbezit) en met name om te kijken naar de talenten van jongeren. Hierbij wordt vraag en aanbod van talentontwikkeling bij elkaar gebracht en gekeken waar kansen kunnen worden benut. Enerzijds is het doel om te voorkomen dat jongeren afglijden richting criminaliteit, anderzijds het vergroten van de veerkracht en weerbaarheid tijdens kwetsbare situaties. Professionals, zoals een jeugdagent of jongerenwerker, krijgen de mogelijkheid om content te plaatsen en er wordt gebruik gemaakt van influencers. Het platform sluit aan bij de doorlopende ontwikkeling van jongeren, waarbij een link wordt gelegd met de doelen in het programma sociaal en vitaal.

Preventieplatform

Menukaart preventieaanbod jongeren en veiligheid

Voortzetting Aanpak seksuele intimidatie

We ontwikkelen een menukaart waarin we handvatten bieden aan partners, waaronder scholen en in het verlengde daarvan ouders, om thema’s rond jongeren en veiligheid bespreekbaar te maken. Denk hierbij aan veiligheidsrisico’s en controversiële thema’s en hoe groepsdruk daarin een rol kan spelen. De menukaart bundelt verschillende interventie-mogelijkheden die partners gericht kunnen inzetten. Het programma Veilige Steden – geïnitieerd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en wetenschap (OCW) – ondersteunt gemeenten om de openbare ruimte veiliger te maken. De gemeente Almelo is vanaf 2022

28

Inzicht in digitale veiligheid

Borgen vroegsignalering risicojongeren

Versterken weerbaarheid jongeren

Onderzoek recidive criminele jongeren

bij dit programma aangesloten en zal hier tot en met 2025 een subsidie voor ontvangen van het ministerie OCW. We geven ook in 2024 verder uitvoering aan het plan van aanpak seksuele intimidatie. Daarbij wisselen we ook best practices en oplossingen uit met andere gemeenten. Digitale criminaliteit is de snelst groeiende vorm van criminaliteit in Twente. Om digitale criminaliteit tegen te gaan, is inzicht in dit fenomeen nodig. We gaan werken aan kennisopbouw, bewustwording en communicatie, om daarmee het zelf beschermend gedrag van inwoners te stimuleren en daarmee een ongunstig klimaat voor digitale criminaliteit te creëren. Betrokken partijen, zoals gemeente, politie, jongerenwerkers en scholen werken met elkaar samen om vroegtijdig signalen van jongeren in beeld te krijgen. Om vervolgens te bepalen welke interventies nodig zijn om te voorkomen dat deze kwetsbare jongeren met een verscheidenheid van problemen te maken krijgen of hierbij betrokken raken. We geven de vroegsignalering risicojongeren een structurele plek geven binnen de uitvoering van zorg en veiligheid. Op deze manier werken we samen aan een netwerk met expertise op het gebied van kwetsbare jeugd. En borgen we de samenwerking en wijze van informatie uitwisseling in een convenant en beschrijving van de werkprocessen.

Een belangrijke schakel in de vroegsignaleringsaanpak, is het persoonlijke contact met jongeren op straat. We willen investeren in het weerbaar maken van jongeren, door met hen in contact te komen. Bijvoorbeeld via de inzet van een straatcoach. De straatcoach is een belangrijke schakel tussen de jongeren en het vroegsignaleringsnetwerk. Op dit moment is landelijk het recidivecijfer hoog van jongeren die uit detentie komen. Dit heeft te maken met tal van factoren, onder andere de begeleiding van deze jongeren. We gaan de aard en omvang in Almelo inzichtelijk maken. Op basis van de resultaten van dit onderzoek, kijken we naar vervolgacties.

4.1.3.1.3. Partners in het zorg- en veiligheidsdomein Strategisch doel 3: Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Beoogde maatschappelijke effecten 2026 bij strategisch doel 3: • Kwetsbare inwoners met veiligheidsrisico’s krijgen passende zorg en ondersteuning. • Inwoners, naasten en buurten en de samenleving hebben vertrouwen in de betrokken instanties en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten. Wat is daarvoor nodig? • Inzicht in behoefte en beschikbaarheid van zorg en ondersteuning (lokaal en in de regio). • Kennis en begrip van de partners over verantwoordelijkheden, bevoegdheden en middelen. • Optimale benutting van mogelijkheden wet-, regelgeving en beleid (landelijk en lokaal). • Eenduidig beeld van aanpak, werkwijzen en interventies op het snijvlak van zorg- en veiligheid. • Afspraken over gegevensdeling. • Afspraken over op- en afschalen. • Communicatie naar de inwoners. Waar melden? • Onafhankelijke cliëntondersteuning

29

Activiteiten 2024

Omschrijving

Onderzoek risicotaxatie cases AVE 3

In situaties op het snijvlak van zorg en veiligheid maken partijen een inschatting van de veiligheidsrisico’s. Voor de betrokken persoon, diens omgeving en de samenleving. Die inschatting bepaalt hoe partijen met de situatie omgaan, of wordt opgeschaald en hoe zij bij de oplossing zijn betrokken. Een risico-inschatting kan in de praktijk verschillen per partij en diens perspectief. Dat kan leiden tot belemmeringen in het vinden van de passende zorg en ondersteuning. Een integrale risico-taxatie zorgt voor draagvlak voor de inzet van alle partijen die nodig zijn voor de oplossing. In 2024 gaan we onderzoeken hoe deze risico-inschatting van de verschillende partijen in de praktijk verloopt. Dat leidt tot aanbevelingen voor een eenduidige en integrale risico-taxatie in casuïstiek met zorg- en veiligheidsrisico’s (AVE 2, 3 en 4).

Afspraken met partners over complexe casuïstiek met veiligheidsrisico’s

Lokale en regionale casustafels zorgen vaak voor een oplossing. Toch vallen er nog complexe situaties tussen wal en schip. Regionaal werken gemeenten, Zorg- en Veiligheidshuis, GZ-instellingen Dimence en Mediant en het zorgverzekeraar/zorgkantoor Menzis aan een sluitende aanpak voor deze situaties. Onder de noemer ‘Regionale doorzettingsmacht en integrale cliëntondersteuning’. De gemeenten hebben hierin de verantwoordelijkheid om vanuit het sociaal domein bij te dragen aan oplossingen. In de praktijk gaat het vaak om het snijvlak van WMO en WLZ, met als belangrijk onderdeel het perspectief en de ondersteuning van de cliënt. In deze activiteit organiseren we de voorwaarden die nodig zijn voor een optimale oplossing in zorg en ondersteuning. We leren met de andere partners wat de rode draden in de casuïstiek zijn en leveren onze extra bijdrage voor het benodigde maatwerk. Indien nodig organiseren we ‘tafels’ waarin partijen vanuit verschillende perspectieven kijken naar de problematiek en zoeken naar oplossingen. We maken afspraken met partijen, bijvoorbeeld over informatiedeling, regie, wijze van samenwerken en financiering.

Netwerksamenwerking voor een veilige terugkeer van gedetineerden met een complexe zorgvraag.

We willen dat gedetineerden met problematiek op meerdere leefgebieden al tijdens hun detentie werken aan hun herstel. Zodat ze zich kunnen redden in de samenleving en geen overlast veroorzaken of nieuwe delicten plegen en slachtoffers maken. Dit is een verantwoordelijkheid van het ministerie van Justitie, uitgevoerd door de Dienst Justitiële Inrichtingen en de reclassering. Gemeenten waar de exgedetineerden uitstromen hebben een verantwoordelijkheid naar de terugkerende inwoners en naar de samenleving. Via de netwerksamenwerking in o.a. het experiment Huis van Herstel geven de partijen invulling aan deze verantwoordelijkheid. Daarin willen we samen optrekken met andere gemeenten in Twente, willen we inzicht in de aard en omvang van de gedetineerden die met een zorgvraag kampen en terug gaan keren naar de gemeente en willen we inzicht in de maatschappelijke kosten en baten van de inzet van zorg en ondersteuning voor deze gedetineerden.

30

Doorontwikkeling inloopvoorzieningen

Samen met het programma Sociaal & Vitaal werken we aan de doorontwikkeling van inloopvoorzieningen. Almelo kent verschillende inloopvoorzieningen, zoals Mens door Mens en wijkkamers. Deze algemene preventieve voorzieningen zijn laagdrempelig bereikbaar voor onze inwoners en verminderen de druk op de indicatieve zorg. We onderzoeken welke inloopvoorzieningen er nu zijn, hoe ze een waardevolle rol in het sociaal domein kunnen spelen, hoe ze nog meer kunnen samenwerken en waar meer inzet nodig is en acteren op de uitkomsten hiervan.

Wat mag het kosten? Programma Zorg en veiligheid

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden.

Overige middelen Pilot Wijk-GGD'er Naast de beschikbare programmamiddelen is budget beschikbaar voor de uitvoering van de pilot Wijk-GGD'er. Voor 2023-2025 is jaarlijks 175.000 euro beschikbaar voor de pilot. Subsidieregelingen De gemeente doet een beroep op rijkssubsidie in het Actieprogramma ‘Grip op onbegrip’. Hiermee werken we samen met andere partijen aan projecten die bijdragen aan het realiseren van de programmadoelen van Zorg en veiligheid.

31

4.1.4 Programma Economie en arbeidsmarkt Almelo: Hier wil je werken, hier wil je ondernemen, hier wil je recreëren! Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen, organisaties en partners in Twente aan een sterke, veerkrachtige economie voor nu en in de toekomst. Met de uitvoering van het programma Economie en Arbeidsmarkt ontwikkelen we nieuwe perspectieven en jagen we initiatieven aan op een aantal belangrijke uitdagingen voor Almelo: De ruimtelijke ontwikkeling van werklocaties De arbeidsmarkt De aantrekkelijkheid van de stad door haar water en groen Want we willen ondernemers perspectief kunnen bieden: zodat ze de mogelijkheid hebben om te groeien, te innoveren, zich te vestigen; de goede mensen aan te trekken, te behouden en op te leiden. Nu weten ondernemers zelf het beste hoe ze hun bedrijven moeten runnen en laten groeien. Wij als gemeente staan aan de lat om hen daarvoor het optimale klimaat te bieden. Een goede economie is een voorwaarde voor een gezond en goed leefklimaat, en het vormt de basis voor de voorzieningen in de stad. Gezien de schaarste in ruimte en arbeidsaanbod, de opgaven op het gebied van de energietransitie en grondstoffen, is een sterke economie in de toekomst geen vanzelfsprekendheid. Dat vraagt een goede strategie en actie. Als gemeente doen we dit samen met het bedrijfsleven, het onderwijs en de inwoners.

Afhankelijk van de opgave de ene keer wat meer vanuit het Almelose netwerk, de andere keer vanuit het Twentse. Er zijn samenwerkingen/platforms waar we elkaar ontmoeten en waar de verbinding gemaakt wordt.

4.1.4.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.4.1.1. Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie Strategisch doel: Almelo heeft een meer herkenbaar en onderscheidend profiel in de groene technologische topregio Twente. Toelichting Twente ambieert een toonaangevende groene technologische topregio. De Twenteboard (samenwerking van overheden, bedrijfsleven en onderwijs/kennisinstellingen in Twente) wil met een gedragen economische agenda, talent, bedrijven en kapitaal in Twente samenbrengen. Met als doel het versterken van de sociaal economische structuur van Twente. Samenwerking en belangenbehartiging in Twente is essentieel om de maatschappelijke doelen van de stad en die van Twente te realiseren. Voor de economische ontwikkeling van Almelo en Twente zijn de regionale samenwerking via de Twenteboard en investeringsagenda’s zoals de Agenda van Twente, de strategische regionale investeringsagenda en de Regiodeal Twente belangrijk. Er ligt een grote verstedelijkingsopgave op het gebied van wonen en werken voor de drie Twentse steden. Almelo neemt hier een belangrijk aandeel in zoals ook is verwoord in de provinciale omgevingsvisie.

Activiteiten 2023

Omschrijving

Ontwikkelen van een economische – ruimtelijke visie

De economische ontwikkelingen en bijbehorende ruimtelijke opgaven op vragen om richtinggevende keuzes voor de toekomst. Het opstellen van een economisch ruimtelijke visie moet ons helpen bij het maken van keuzes en investeringen voor Almelo. Dit uiteraard binnen de Twentse context. De economisch – ruimtelijke visie is begin 2024 gereed en moet vervolgens vertaald worden naar een uitvoeringsagenda.

32

Lobby economische dossiers

Met onze plannen sluiten we zoveel mogelijk aan bij de lopende of nieuwe regionale investeringsagenda’s. Daar waar lokaal en regionaal belang samenkomen doen we - of onze samenwerkingspartners -een beroep op aanwezige gemeente-overstijgende ondersteuning.

4.1.4.1.2. Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid Strategisch doel: Het versterken en behouden van een aantrekkelijk ondernemersklimaat/ behoud en verbetering top 10 positie MKB-vriendelijkste steden. Toelichting Bieden van ruimte voor groei Een grote opgave is het bieden van ruimte voor (groei van) bedrijvigheid. De gemeente Almelo telt in totaal 19 bedrijventerreinen. De terreinen hebben een netto uitgegeven oppervlakte van ongeveer 581 hectare (bron: IBIS 2022). De bedrijventerreinen zijn volop in bedrijf en alle bedrijfsruimten zijn nagenoeg bezet. De leegstand is in 2022 circa 1,4% terwijl een gezonde leegstand ongeveer 5% bedraagt. Met andere woorden: we kunnen op dit moment onze ondernemers niet faciliteren in hun vraag naar (uitbreidings)ruimte en dat zet de aantrekkelijkheid van ons ondernemersklimaat onder druk. Bovendien weten we dat voor de periode 2023 tot en met 2035 de lokale ondernemers op bedrijventerreinen een geprognosticeerde uitbreidingsbehoefte hebben van 40,6 (scenario laag) tot 47,6 hectare (scenario hoog). Dit betekent dat naast de ontwikkeling van XL-2 ook onderzoek gedaan moet worden naar mogelijke nieuwe werklocaties voor lokale MKB bedrijven. En omdat bouwgrond zo schaars is moeten we onderzoeken of en op welke wijze de ruimte op de huidige terreinen efficiënter gebruikt kan worden.

Hiertoe stellen we een economisch-ruimtelijke visie op (zie ook programma Stedelijke ontwikkeling). Tegelijkertijd zullen we samen met het bedrijfsleven moeten onderzoeken hoe we voor de toekomst de ruimte intensiever kunnen gaan gebruiken. Herstructurering, revitalisering en verduurzaming zijn hierbij belangrijk. Verhogen organisatiegraad op bedrijventerreinen Een mooi en goed ingericht bedrijventerrein met hoogwaardige voorzieningen op gebied van bijvoorbeeld ict, veiligheid en mobiliteit verhoogt de aantrekkelijkheid en toekomstbestendigheid van de bedrijventerreinen. Dit is in het belang van de bedrijven, de werknemers en de gemeente. Het is daarom van belang dat bedrijven op vrijwillige basis, maar niet vrijblijvend met elkaar samenwerken. De mate van intensiteit en professionaliteit van de samenwerking wordt uitgedrukt in de organisatiegraad van de bedrijven. In 2024 willen we de organisatiegraad op bedrijventerreinen verhogen. Hierdoor ontstaat er meer samenwerking tussen ondernemers (onderling) en de gemeente. Door meer samen te werken kunnen talloze onderwerpen gezamenlijk opgepakt worden, die voordelen opleveren voor de ondernemers en de gemeente. Daarnaast wil de gemeente jaarlijks het bestuur van een bedrijventerrein uitnodigen voor een bestuurlijk gesprek.

In dit gesprek bespreken we de actuele thema’s op het bedrijventerreinen en bekijken we waar wij hen als gemeente kunnen ondersteunen. In 2024 willen we alle bestaande samenwerkingsverbanden (ondernemersvereniging, BIZ of parkmanagement) uitnodigen voor dergelijke gesprekken. Dienstverlening en samenwerking met bedrijven/Ondernemersloket Almelo kent een krachtig bedrijfsleven en wordt gezien als een aantrekkelijke plek om te ondernemen. Met de inzet van het Ondernemersloket zijn belangrijke stappen gezet in het versterken van de binding met het bedrijfsleven. Dit resulteert in een hogere waardering van het ondernemersklimaat en de gemeentelijke dienstverlening. Wij hebben de ambitie om het ondernemersklimaat blijvend te versterken door intensievere samenwerking met het bedrijfsleven en de dienstverlening verder te verbeteren.

33

Als gemeente staan wij voor 2 belangrijke wijzigingen in het ruimtelijk domein. Per 1 januari 2024 zijn zowel de WKB (Wet Kwaliteitsborging) en de Omgevingswet van kracht. Beide bieden kansen om vanuit een dienstverlenend proces ondernemers waar mogelijk te faciliteren. Het Ondernemersloket heeft een rol bij de communicatie in de richting van de ondernemers, zodat zij goed op de hoogte zijn van de ontwikkelingen. Activiteiten 2024

Omschrijving

Nadere invulling programmeringsafspraken

In 2023 zijn de programmeringsafspraken tussen de 14 Twentse gemeenten vastgesteld. Voortbouwend hierop gaan we gezamenlijk onder aanvoering van Provincie Overijssel een aantal onderzoeken uitvoeren, waaronder een onderzoek dat is gericht op de modernisering, herstructurering en verduurzaming van bestaande werkterreinen. Met de opzet van de Economisch Ruimtelijke visie werken we uit wat passend is in de toekomstige economische structuur van Almelo. Nieuwe werklocaties, herstructurering bestaande werkterreinen en scherpere vestigingseisen maken daar deel van uit. Almelo neemt pro-actief deel aan diverse provinciale en regionale programma’s en projecten voor deze opgaven. Bespreken actuele thema’s op bedrijventerreinen

Onderzoek nieuwe werklocaties en efficiënter gebruik huidige terreinen revitalisering en verduurzaming Organiseren jaarlijks bestuurlijk overleg bedrijventerreinen Samenwerking Twentepoort Oost Organiseren netwerkbijeenkomsten Verbetering traject vergunningen

In 2024 starten we de inventariserende gesprekken voor het versterken van de samenwerking tussen bedrijven op Twentepoort Oost. In 2024 organiseren wij (met partners) 2 netwerkbijeenkomsten. Daarnaast willen wij actieve bijdrage leveren aan bijeenkomsten/kennissessies die door derden worden georganiseerd. In 2024 wordt met een klantreis het proces bouwvergunningen geanalyseerd. Door het ondernermersloket zal hierbij scherp worden gelet op de dienstverlening aan ons bedrijfsleven c.q. ondernemers. Verbeteringen worden geïmplementeerd.

4.1.4.1.3. Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus Strategisch doel: • •

Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Toelichting Het tekort op de arbeidsmarkt is ook in Almelo een van de grootste economische uitdagingen. Enerzijds stijgt de vraag naar werk in de regio door economische ontwikkeling en de komst van het nieuwe Businesspark XL2. Anderzijds krimpt de beroepsbevolking door de vergrijzing en wordt nog niet het volledige arbeidspotentieel benut. Dit leidt tot een mismatch op de arbeidsmarkt. De uitdaging is het grootst in de sectoren techniek en zorg. Om economische stagnatie tegen te gaan zetten we in op het binden en boeien van talent op alle niveaus. Dit is verder uitgewerkt in de arbeidsmarktstrategie (oplevering eind 2023). Inzetbaarheid op de arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is in beweging en door technologische ontwikkeling is het noodzakelijk voor werknemers om zich te blijven ontwikkelen. Om te zorgen dat inwoners hun gehele loopbaan blijven leren, zetten we in 2024 in

34

op het verder uitrollen van de Leven Lang Ontwikkelen (LLO) aanpak in Almelo. We geven meer bekendheid aan LLO bij werknemers en werkgevers uit Almelo. Daarnaast zorgen we ervoor dat Almelose bedrijven nog beter verbonden zijn aan het Twents Fonds voor Vakmanschap. En dat meer Almelose bedrijven, via de IKBINDR-campagne, verbonden zijn aan LLO en actief bezig zijn met de ontwikkeling van hun personeel. Hiermee versterken we de leercultuur verder en kunnen we inwoners stimuleren om zich te om- of bijscholen in de richting van een kraptesector. Match tussen vraag en aanbod We zien dat er een mismatch is tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het aantal openstaande vacatures is hoog, maar we zien ook een groep inwoners zonder baan. Een krappe arbeidsmarkt biedt kansen voor Almeloërs om werk te vinden. We zetten in 2024 in op het herkennen en inzetten van ongezien talent. Onder andere door een onderzoek naar een no-risk polis. Hiermee worden risico’s voor het aannemen van iemand met afstand tot de arbeidsmarkt gedeeld. We onderzoeken of dit instrument van toegevoegde waarde is om meer inwoners naar werk te begeleiden. Om in de toekomst de match op de arbeidsmarkt te verkleinen, zetten we in 2024 verder in op het stimuleren van talent in de richting van zorg, techniek en logistiek. Zo voorkomen we krapte in de toekomst en kunnen we jong talent binden en boeien aan de regio.

Samenwerking onderwijs en bedrijfsleven De arbeidsmarkt is een samenspel tussen onderwijs, overheid en ondernemers. Hiervoor is samenwerking tussen de 3 O’s van groot belang. We zien al veel mooie samenwerkingen. Daar zetten we in 2024 verder op in. Activiteiten 2024

Omschrijving

Versterken LLO-aanpak (Leven Lang Ontwikkelen)

Bijdragen aan een actief leerklimaat in de regio en lokaal. Onder andere door meer bekendheid te geven aan LLO bij werknemers en werkgevers en gerichte activering van ondernemers. We zorgen ervoor dat meer Almelose bedrijven, via de IKBINDRcampagne, verbonden zijn aan Twents Fonds voor Vakmanschap/LLO en actief bezig zijn met de ontwikkeling van hun personeel. Onderzoeken van mogelijkheid en toegevoegde waarde van het ontwikkelen van een no-risk polis om risico’s van werkgevers bij het aannemen van inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt te delen. Ondersteunen van initiatieven gericht op talent, zoals Ontdek Hightech Almelo, Week van de Techniek en het Young Professionals netwerk.

Doorontwikkelen van het Twents Fonds voor Vakmanschap. Stimuleren inzet ongezien talent Faciliteren en stimuleren van initiatieven gericht op talent (techniek, zorg en logistiek) Faciliteren en aanjagen samenwerking onderwijs en bedrijfsleven Actieve bijdrage aan Hettrix

Versterken van samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Hiervoor onderzoeken we de mogelijkheid tot het realiseren van een fysieke plek waar onderwijs en bedrijfsleven samenkomt. Hettrix is het samenwerkingsverband van regionale bedrijven, Heracles, gemeente en Twentse onderwijsinstellingen. Krachten worden gebundeld voor het behouden, binden en boeien van technisch talent.

35

4.1.4.1.4. Almelo unieke beleving door het water en het groen Strategisch doel: Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo Toelichting De unieke groen-blauwe structuur biedt kansen voor Almelo. Deze structuur speelt bij alles in Almelo een belangrijke rol. Het is een belangrijk element bij de ontwikkeling van de stad. Water en groen maken de stad voor inwoners en bezoekers. Niet alleen de recreanten op het water vermaken zich, ook vanaf de kant en kades vergroot water de aantrekkingskracht. Het groen-blauwe profiel draagt bij aan de structuurversterking van de stad en het economisch klimaat voor de binnenstad. Het zorgt ervoor dat naast wonen en werken, het in Almelo ook prettig recreëren is. Onder meer door bij de uitwerking van het groen-blauwe profiel rekening te houden met de beheersing van het oppervlakte water en te zorgen voor natuurlijke schaduwplekken. Er is al veel geïnvesteerd de afgelopen jaren. Het is belangrijk de komende jaren, samen met onze partners als de provincie en het waterschap, en ook met de inwoners en ondernemers, Almelo waterstad verder te ontwikkelen. Activiteiten 2024

Omschrijving

Het faciliteren en aanjagen van initiatieven en arrangementen

Het uitvoeren van de ambitie ‘Almelo Waterstad’ doen we samen met partners uit de stad. In 2024 gaan we verder met het ondersteunen en faciliteren van initiatieven die hieraan bijdragen. Het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhornkanaal fase 1 maakt onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Westerdok en daarbinnen de ontwikkeling van het Kanaalpark. Dat biedt aanvullende mogelijkheden om de gewenste cofinanciering te realiseren door de verbinding te zoeken met actuele thema’s die bij partners (w.o. Waterschap Vechtstromen, Provincie Overijssel) spelen zoals duurzaamheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en educatie. In 2024 gaan we deze mogelijkheden verder verkennen. Het Actieprogramma ‘Water en vrije tijd in Almelo’ is door de gemeente in samenwerking met partners uit de stad opgesteld met als doel water en groen meer zichtbaar en beleefbaar te maken én meer reuring de (binnen)stad te creëren. In 2024 wordt verkend welke prioritaire projecten realiseerbaar zijn en waar mogelijk uitgevoerd. Daarnaast wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met de gemeente Nordhorn.

We werken aan het (meer) bevaarbaar maken van het water in Almelo

We maken een plan voor versterking van de waterbeleving en vrijetijdseconomie

Dit draagt bij aan het behalen van de ambitie om van Almelo dé waterstad van Twente te maken.

Wat mag het kosten? Programma Economie en arbeidsmarkt

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Bedragen x 1.000 euro

36

Werkelijk

-

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Economie en participatie is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Voor de uitgaven zal nog een concrete raming met de daaraan gekoppelde projecten en/of activiteiten gemaakt worden. Dit zal worden verwerkt in het programmaplan dat in het eerste kwartaal aan de raad wordt aangeboden. We alloceren in ieder geval middelen aan onderstaande projecten en/of activiteiten: • Opstellen economische visie • BiZ vorming /samenwerking • Onderzoek herstructurering • Ondernemersloket / communicatie en marketing • Strategie arbeidsmarkt • Projecten partners talent • Uitwerking en uitvoering programma waterstad • Ondersteunen en aanjagen initiatieven partners • Bevaarbaar maken kanaal Almelo-Nordhorn fase 1

37

4.1.5 Programma Klimaat en milieu Verduurzaming van Almelo is een grote en complexe opgave. De innovaties op het gebied van de energietransitie gaan snel. We willen hierop inspelen en actief aan bijdragen. Dat doen we met het programma Klimaat en Milieu.

4.1.5.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.5.1.1. Energiebesparing Strategisch doel: In Almelo wordt jaarlijks meer energie bespaard. Operationele doelen: 1. 2.

Inwoners en ondernemers gaan aan de slag met verduurzamen en wij ondersteunen hen. In 2026 zijn tenminste 2.000 woningeigenaren ondersteund met isoleren.

Toelichting Door meer energie te besparen, hoeft er minder energie opgewekt te worden. Almelo heeft ruim 33.000 woningen en 5.000 andere gebouwen. Al deze gebouwen zullen verduurzaamd moeten worden. De woningcorporaties zijn verantwoordelijk voor het verduurzamen van hun eigen woningen (gemiddeld label B in 2028). Een megaklus waar gezamenlijke afspraken over gemaakt moeten worden. Daarnaast is de andere helft van de woningen in Almelo koopwoning. Al die woningeigenaren zullen aan de slag moeten om hun huis te verduurzamen. Datzelfde geldt voor eigenaren van maatschappelijk vastgoed en bedrijfspanden ook hun panden moeten verduurzamen. We stemmen de activiteiten af met de stedelijke ontwikkelingsprojecten. Om de doelen te bereiken werken we samen met Leefbare wijken en dorpen, programma Economie en arbeidsmarkt, programma Zorg en veiligheid en uitvoering Sociaal. Activiteiten 2024

Omschrijving

Uitvoering Plan van aanpak inclusieve energietransitie: Aanjagen van bewustwording en advisering van inwoners

Energiebesparing is essentieel en wij ondersteunen inwoners hierbij. Door voorlichting via onder andere het energieloket en door de FIXbrigade, wooncoaches en bouwadviseurs. • Het energieloket is een website met helpdesk voor inwoners die zelfstandig aan de slag gaan. • De FIXbrigade helpt huurders met inzicht in gedrag en brengt kleine energiebesparende maatregelen aan. • De wooncoaches geven inwoners met een eigen woning een opmaat gemaakt advies om te verduurzamen en kijkt van welke landelijke regelingen de inwoners gebruik kan maken. Deze inwoners gaan daarna zelf aan de slag met het opvragen van offertes. • De bouwadviseur ontzorgt eigenaar-bewoners van een oudere woning met een WOZ-waarde lager dan 250.000 euro. De bouwadviseur ondersteunt bij het maken van een verduurzamingsplan, het zoeken naar subsidies/leningen en het opvragen van offertes. De gemeente heeft bij het Rijk subsidie aangevraagd en ontvangen voor een lokale aanpak Isolatie voor woningen met een maximale WOZwaarde van 281.000 euro . In het voorjaar van 2024 komt een gemeentelijke voucherregeling

Uitvoering Lokale Aanpak Isolatie (LAI)

38

Lokale initiatieven faciliteren

Plan opstellen voor verduurzaming eigen vastgoed Lobby voortzetten richting Rijk samen met Enschede en Hengelo en G40 Meedoen met scholenprojecten Bedrijven faciliteren met verduurzaming

beschikbaar voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het isoleren van de eigen woning. Daarnaast wordt in 2024 de tweede tranche van de SPUK-LAI aangevraagd. Lokale initiatieven, bijvoorbeeld gezamenlijk energiebesparende materialen inkopen, worden zoveel mogelijk gestimuleerd en zo mogelijk gefaciliteerd. Er wordt een plan van aanpak opgesteld hoe onze eigen vastgoed verduurzaamd kan worden en voorbereid is om van het aardgas af te gaan in de toekomst. Wij lobbyen bij het ministerie voor meer vrijheid om overheidsmiddelen (SPUK, ISDE, etc) in te zetten waar het nodig is. We trekken hierin op met woningcorporaties, marktpartijen, financiers, provincie. Het verduurzamen van alle woningen is een mega operatie. We sluiten aan bij scholenprojecten om jongeren te betrekken bij de energietransitie. We vinden verduurzaming van bedrijfspanden belangrijk voor hun bijdrage aan de energietransitie, maar ook voor hun economische toekomstbestendigheid. Daarom onderzoeken we of het ondernemersloket uitgebreid kan worden met een bedrijvenloket duurzaamheid. Daarnaast ondersteunen we bedrijventerreinen met de uitwerking van (collectieve) duurzaamheidsinitiatieven. En we informeren bedrijven over subsidies.

4.1.5.1.2. Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving Strategisch doel 2: In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels lokaal opgeslagen. Operationele doelen: 1. In 2026 zijn - om in het jaar 2030 te voldoen aan de vastgestelde RES-opgave - relevante (omgevings)vergunningen afgegeven en bestemmingsplanprocedures ten behoeve van duurzame energieopwekking voor zon- en windenergie afgerond. 2. Minimaal 50% lokaal eigenaarschap bij nieuwe duurzame energieopwekking. Toelichting Om Almelo van duurzame energie te voorzien, is het stimuleren van de opwek en opslag van (duurzame) energie belangrijk. Hierbij gaat het voornamelijk om windenergie en zonne-energie. In Almelo is de komende jaren sprake van netcongestie. Een andere wijze van opslag kan een tussentijdse oplossing zijn maar netcongestie kan innovatie juist ook aanjagen. Daarnaast draagt het bij aan een stabielere energievoorziening. In de komende jaren zal er steeds meer overgeschakeld worden op elektriciteit, die uiteindelijk ook duurzaam opgewekt moet worden. Een goede verhouding tussen opwekking van duurzame energie uit zonne-energie (40%) en windenergie (60%) draagt bij aan een stabielere energievoorziening.

We moeten samen met het bedrijfsleven experimenteren op het gebied van lokale slimme energienetwerken en energieopslag (denk aan batterijen of waterstof) om te kijken hoe we komende jaren de netcongestie het hoofd kunnen bieden. De energietransitie is een aanjager voor de lokale economie. Bovendien willen we lokaal eigenaarschap stimuleren en faciliteren waarbij lusten en lasten eerlijk worden verdeeld.

39

Activiteiten 2024

Omschrijving

Zon op kleine daken

Er is geen sprake van netcongestie voor woningen en kleine aansluitingen bij bedrijven. Particuliere eigenaren en eigenaren van kleine bedrijfspanden blijven we stimuleren om zonnepanelen op hun dak te leggen. Energie opslag en slimme We stimuleren en faciliteren initiatieven die betrekking hebben op netwerkcongestie oplossingen energieopslag en oplossingen met betrekking tot de netcongestie, zoals de Waterstofhub, energie-uitwisseling tussen bedrijven en energieopslag in accu’s. Lokaal eigenaarschap De Duurzame energieladder is in het najaar van 2023 herzien. Lokaal stimuleren en faciliteren eigenaarschap is hierin steviger verankerd. Randvoorwaarden voor lokaal eigenaarschap worden bij projecten duurzame energie opwek gehanteerd. We gaan voor 100% lokaal eigendom, de ondergrens is 50% lokaal eigendom. Dit gaan we stimuleren en faciliteren. Lobby inzake netcongestie Zowel teruglevering als afname van elektriciteit is een probleem in Almelo (bij grootverbruikers). Onze inzet is dat we voor de korte termijn bij de netbeheerders lobbyen om op een innovatieve wijze ruimte te creëren zoals energie-uitwisseling tussen bedrijven. Hierin werken we samen met de provincie.

Doorontwikkeling energieSamen met Tubbergen, Twenterand en de provincie werken we aan de opwek door windenergie in doorontwikkeling van de realisatie van windenergie waarin het lokaal Aalanderveld eigenaarschap één van de onderwerpen is die expliciet aan de orde komt. Project Duurzaamheidsroute In 2024 zal de planologische procedure (PIP) door de provincie zijn A35 afgerond en worden voorgelegd aan de gemeenteraden. Vervolgens zal samen met de andere gemeenten en Rijkswaterstaat de aanbestedingsprocedure gestart. Regionale Energiestrategie RES 2.0 wordt uitgewerkt en voor besluitvorming aan Twente [RES] 2.0 de gemeenteraad voorgelegd. Uitwerken omgevingsfonds Aadijk 2

In het contract Zonnepark Aadijk 2 is een omgevingsfonds opgenomen. De organisatie van het fonds wordt in 2024 uitgewerkt in overleg met de omwonenden.

4.1.5.1.3. Warmtetransitie Strategisch doel: In 2026 zijn er meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan. Operationele doel: 1. In 2026 zijn er drie wijkuitvoeringsplannen (WUP) vastgesteld en is de uitvoering gestart. Toelichting De warmtevoorziening is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Uiteindelijk gaan alle gebouwen van het aardgas af. Om dit te bereiken moet er voor elk gebouw dat nu nog gebruik maakt van aardgas een alternatief komen. In de Transitievisie warmte (TVW) 2020 is hier al een voorzet voor gemaakt, deze dient tenminste elke 5 jaar geactualiseerd te worden. Het is een doorkijk naar de mogelijke alternatieven voor Almelo. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving, techniek en stedelijke ontwikkeling worden nadrukkelijk opgezocht.

40

Om in 2050 van het aardgas te zijn moet een standaard aanpak komen waar vanaf 2026 mee gewerkt wordt. De wijkaanpakken voor Aalderinkshoek, Windmolenbroek en Bornsestraat zullen helpen om in 2026 tot zo’n standaard aanpak te komen. Aalderinkshoek is aangewezen als proeftuin aardgasvrije wijken (PAW) en zal als voorbeeld dienen voor andere wijken. De wijkregisseurs zijn betrokken bij de projecten in hun wijk of dorp. Activiteiten 2024

Omschrijving

Actualisatie transitievisie warmte 2020

We zijn gestart in 2023, in 2024 wordt de geactualiseerde visie ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. Het voorlopig (technische) ontwerp is in 2023 gereed en in 2024 wordt gewerkt aan het wijkuitvoeringsplan. In dit proces werken we nauw samen met inwoners, drie woningcorporaties, het waterschap en Cogas. Eind 2023 is een technisch onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor aardgasvrij [ready]. We starten in 2024 met het opstellen van een wijkuitvoeringsplan. De uitkomsten van het Buurtplan en het belevingsonderzoek worden meegenomen. De haalbaarheidsonderzoeken zijn gereed en er wordt gewerkt aan een intentieverklaring tussen de betrokken partijen in het gebied om de realisatiefase verder vorm te geven. We starten in 2024 met het opstellen van een wijkuitvoeringsplan.

Proeftuin Aardgasvrije wijk (PAW) Aalderinkshoek Windmolenbroek aardgasvrij [ready]

Bedrijventerrein Bavinkel aan de Bornsestraat aardgasvrij [ready]

4.1.5.1.4. Circulaire economie Strategisch doel: In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een circulaire economie. Operationeel doel: 1. We streven naar 25% van de inkopen van de gemeente circulair aan te besteden in 2026. Toelichting De komende jaren krijgt circulariteit steeds meer aandacht. Primaire grondstoffen raken op en dat kan belemmerend werken voor bedrijven en inwoners. We moeten op zoek naar een andere manier van denken en doen. In een circulaire economie worden zo min mogelijk nieuwe grondstoffen gebruikt en wordt er geen afval geproduceerd. Nationaal zijn de ambities reeds vastgesteld: In 2030 het gebruik van primaire grondstoffen met 50% verminderen en in 2050 volledig circulair zijn. Ook voor de gemeente ligt hier een belangrijke taak. Activiteiten 2024

Omschrijving

Pilotproject Circulariteit met gezond verstand opnemen bij aanbesteding en inkopen

Bij steeds meer projecten zal circulariteit een belangrijk onderdeel zijn van het afwegingskader bij aanbestedingen. Aan de hand van een pilotproject gaan we kijken hoe we dit kunnen uitvoeren en waar we tegenaan lopen. We faciliteren bedrijven die circulariteit hoog in het vaandel hebben staan om kennis te delen met andere (Almelose) bedrijven.

Bedrijven inspireren en faciliteren om voorbereid te zijn op circulaire economie

41

Wat mag het kosten? Programma Klimaat en milieu

Beschikbaar

Jaar 2023

1.700

Jaar 2024

1.700

Jaar 2025

1.700

Jaar 2026

1.700

Totaal

6.800

Werkelijk

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Klimaat en milieu is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. Daarnaast zijn de middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld voor klimaat en energie (1,3 miljoen euro per jaar) aan de programmamiddelen toegevoegd. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden.

Overige middelen Personeel Het Rijk stelt jaarlijks middelen beschikbaar voor de uitvoering (personele capaciteit) van het Klimaatakkoord. Deze gelden komen geheel ten goede aan het programma Klimaat en milieu om de complexe opgave te realiseren. Subsidieregelingen De gemeente maakt gebruik van verschillende subsidieregelingen van het Rijk, provincie zoals SPUK (1, 2 en 3), LAI en Overijssel Verbouwt.

42

4.1.6 Leefbare wijken en dorpen Almelo bestaat uit tien wijken en twee dorpen die vervolgens weer bestaan uit 67 verschillende buurten. Deze dorpen, wijken en buurten zijn allemaal uniek. Het is niet uniek dat inwoners van deze buurten in een schone, veilige en plezierige buurt, wijk of dorp, willen wonen; in een leefbare omgeving. Wanneer inwoners hun wijk of dorp leefbaar vinden, is er sprake van een vitale en levendige stad. De visie van ‘Leefbare wijken en dorpen’, is dan ook: ‘Almelo is een levendige vitale en veilige stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is’. Een leefbare omgeving begint bij een basis ‘schoon, heel en veilig’. Niet in alle Almelose buurten is dit gelijk. Daar waar de leefbaarheid onder druk staat, ligt voor de komende jaren een belangrijke opgave om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren. Ook de overige dorpen en wijken krijgen aandacht maar er kunnen en mogen verschillen zijn in de inzet en aanpak. Wij gebruiken de definitie van RIGO- research en advies voor het begrip leefbaarheid: ‘In een leefbare wijk of buurt sluit de woonomgeving goed aan bij de wensen en behoeften van de mensen die er wonen.

De beleving van de bewoners staat daarbij centraal.’ RIGO onderscheidt vier belangrijke thema’s die van invloed zijn op de leefbaarheid van een woonomgeving; (1) de fysieke kenmerken van de woonomgeving, (2) de sociale kenmerken van de woonomgeving, (3) overlast en (4) veiligheid. Het is van belang om de betrokkenheid van de inwoners bij hun wijk of dorp te vergroten. Het gaat immers over hun toekomst in de wijk of het dorp. Zij typeren de leefbaarheid van hun woonomgeving. De afgelopen jaren is de gemeente Almelo steeds meer gaan werken vanuit de belevingswereld van de inwoner. Om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren zetten we de komende jaren in op de doorontwikkeling van het wijkgericht werken. Centraal hierin staat het behalen van resultaten in de wijken en dorpen vanuit de vraag en beleving van de inwoner. Dit doen we door het verder uitrollen van de ‘aanpak van onderop’. Ook is een goede en integrale samenwerking binnen de gemeente als ook met partners zoals woningcorporaties, welzijnswerk, onderwijs- en zorgorganisaties een vereiste. Hier is de komende jaren winst te behalen. Door met de verschillende partijen vanuit een gezamenlijke visie te werken en plannen eerder op elkaar af te stemmen kan samen meer bereikt worden. Dit lijkt simpel maar vraagt over en weer veel vertrouwen in elkaar te hebben.

Met de wijkopgaven geven we uitvoering aan deze aanpak. Elke wijk en dorp heeft een eigen wijkopgave. Deze stelden we in 2023 op samen met maatschappelijke partners en inwoners. De wijkopgave geeft enerzijds aan met welke uitdagingen we in de wijk of dorp te maken hebben. Anderzijds de bestemming, onze stip op de horizon voor de wijk of het dorp. Ook staan er een aantal activiteiten beschreven die we het komende jaar uitvoeren. Met de wijkopgaven krijgen alle dorpen en wijken onze aandacht maar verschil mag er zijn. Specifieke aandacht is er voor de buurten Kerkelanden en Westeres en de wijken De Riet, Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier en Sluitersveld. ‘Leefbare wijken en dorpen’ wil flexibel meebewegen met onverwachte gebeurtenissen en inspelen op ontwikkelingen en kansen die zich voordoen. Kortom: ‘Leefbare wijken en dorpen’ koerst op een brede ambitie en pakt kansen die het onderweg tegenkomt. Leidraad hierbij is dat we aansluiten bij de identiteit en dynamiek van de wijk of het dorp. Verschil mag er zijn. Het gaat om behalen van resultaten vanuit de vraag en belevingswereld van de inwoner.

43

4.1.6.1. Meerjarige opgaven Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo Strategisch doel: Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo Toelichting: De inzet van ‘Leefbare wijken en dorpen’ is niet om alle wijken en dorpen naar een gemiddeld niveau te tillen, er is verschil tussen de wijken en dorpen en dat mag blijven bestaan. Wel willen we in de wijken waar de leefbaarheid onder druk staat zorgen dat de basis op orde is en blijft waarmee we stappen zetten in het vergroten van de leefbaarheid. Voor de wijken waar de leefbaarheid voldoende dan wel goed is, willen we de leefbaarheid op peil houden en daar waar mogelijk vergroten. De definitie van RIGO volgend zetten we voor het verbeteren van de leefbaarheid in op de volgende werkvelden: • In de wijk of dorp is het schoon, heel en veilig. • Wijken en dorpen zijn meer sociaal toekomstbestendig • Wijken en dorpen zijn meer fysiek toekomstbestendig Versterken van de integrale samenwerking in én met wijken en dorpen Strategisch doel: Versterken van de integrale samenwerking in en met wijken en dorpen. Toelichting: Om Almelo een levendige en vitale stad te laten zijn, is goede samenwerking nodig met én tussen inwoners, strategische partners als ook binnen de eigen gemeentelijke organisatie.

De verschillende samenwerkingen en deze (integraal) bij elkaar te brengen vraagt de komende jaren de nodige aandacht. We zetten daarom in op de volgende werkvelden: • Het versterken van participatie door het verbeteren van bewonersparticipatie, overheidsparticipatie en participatie door maatschappelijke organisaties • Het versterken van het wijkgericht werken door het verbeteren van de samenwerking tussen lijn- programma en wijksturing Wat gaan we daarvoor doen? De projecten en activiteiten die we voor leefbare wijken en dorpen uitvoeren dragen veelal bij aan het realiseren van de beide doelstellingen ‘.Willen we samen meer bereiken op het verbeteren van de leefbaarheid dan moeten we beter samenwerken. Andersom door de integrale samenwerking tussen partijen te verbeteren, kan samen meer worden bereikt voor de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Daarom worden de activiteiten voor beide doelstellingen in één paragraaf en in één tabel weergegeven. Om de leefbaarheid in Almelo te vergroten zetten we in op onderstaande activiteiten. Dit doen we zoveel mogelijk sámen met inwoners, externe partners en verschillende disciplines binnen de gemeentelijke organisatie. De wijkregisseur is hierbij vaak de aanjager en de spin in het web, hij /zij heeft contacten met zowel bewonersgroepen, wijkgerichte organisaties als de collega’s binnen de eigen organisatie.

44

Activiteiten

Omschrijving

Uitvoeren wijk- en dorpsopgaven

In 2023 zijn voor elke wijk en dorp een wijk/dorpsopgave gemaakt, als vervolg op de in 2022 samen met de woningcorporaties opgestelde wijkanalyses. Bij het opstellen van de wijkopgaven zijn de woningcorporaties, maatschappelijke partners, inwoners en interne collega’s betrokken. De wijkopgaven beschrijven per wijk en dorp de strategische opgaven. Daarnaast is een greep uit het concrete jaarplan 2023-2024 toegevoegd. In 2024 wordt het jaarplan 2025-2026 opgesteld. De wijkregisseur zet in op het beter samenbrengen van plannen en belangen van interne- en externe partners en inwoners. Zo komen we tot een integrale aanpak per wijk waarbij wordt gewerkt aan het op peil houden en verbeteren van de leefbaarheid in de wijken en dorpen. In de periode 2024 tot en met 2026 geven we samen met de inwoners, woningcorporaties en andere partners uitvoering aan deze wijkopgaven. De wijkregisseur voert regie op het uitvoeren van de wijkopgave.

Ondersteunen bewonersinitiatieven

Initiatieven vanuit inwoners om hun woon- en leefomgeving te verbeteren worden in de periode 2024 tot en met 2026 ondersteund. De initiatieven kunnen betrekking hebben op alleen een straat of buurt dan wel een initiatief dat van belang is voor een hele wijk of dorp of voor de hele stad. We helpen initiatiefnemers waar nodig met advies, kennis, het werven van vrijwilligers en subsidies om het initiatief te realiseren, het creëren van draagvlak in de buurt, met materiaal of met geld. In 2023 deden we onderzoek naar een digitaal platform voor bewonersinitiatieven om inwoners te stimuleren om met initiatieven voor hun eigen buurt en wijk te komen. Er is een digitaal platform gekozen waarmee we in 2024 in twee wijken een pilot gaan doen. Naast dat dit platform stimulerend werkt, helpt het platform inwoners ook om hun initiatief beter bekend te maken en vrijwilligers te werven. In de pilot krijgen bewoners een voucher ter waarde van een bepaald bedrag die zij kunnen doneren aan één van de initiatieven op het platform. Zo worden bewoners op een laagdrempelige manier betrokken bij het besteden van een deel van de wijkbudgetten.

Uitvoeren 'aanpak van onderop’

In de vorige coalitieperiode is met het programma Nieuwstraatkwartier de nodige ervaring opgedaan met een ’aanpak van onderop’ Bij deze werkwijze gaan we uit van de talenten en kwaliteiten die in een wijk aanwezig zijn. We starten vanuit wat er al is en bouwen dit verder uit vanuit de prioriteiten van de wijk. Deze manier van werken bestendigen we in het Nieuwstraatkwartier en rollen we de komende jaren uit over de stad. We beginnen in 2023 in de prioritaire wijken Ossenkoppelerhoek, Kerkelanden en Wester-Sluitersveldlanden. In de periode 2024 tot en met 2026 rollen we de aanpak verder uit naar de andere wijken en dorpen. Een dergelijke aanpak vraagt om een goede samenwerking met verschillende partners zoals inwoners, woningcorporaties en welzijnswerk. Naast onze eigen werkwijze experimenteren we met twee andere ‘aanpakken van onderop’. In de Boomsplaats werken we met de ‘Asset

45

Based Community Development’ (ABCD) - aanpak. Door sociale relaties tot stand te brengen en onvermoede capaciteiten van bewoners en organisaties binnen de buurt/wijk te mobiliseren, werken we van binnenuit aan een leefbare buurt. Samen met programma Sociaal en Vitaal, Erwelzijn, Saxion Hogeschool en provincie Overijssel werken we in de wijk de Riet vanuit een nieuwe werkwijze aan het versterken van de veerkracht van inwoners. Dit leeflab zal van onderop, vanuit de kennis over life-events die mensen meemaken en de mogelijke gevolgen daarvan, de kwaliteit van leven van onze inwoners versterken. Het leeflab beslaat de periode 2024 tot en met 2026. Verhogen onderhoudsniveau openbare ruimte

In 2022 is besloten de kwaliteit van de openbare ruimte te verhogen en is een inhaalslag gestart om de kwaliteit op het gewenste niveau te brengen. Uit inspecties blijkt dat de inhaalslag die nodig is, omvangrijker is dan verwacht. Een groot deel van het straatmeubilair staat scheef en is versleten. Ook is er een groot aantal slecht te onderhouden verharde locaties waar veel onkruid groeit. Door in 2024 en 2025 een extra impuls te geven van totaal 750K, versnellen we de inhaalslag en brengen we de kwaliteit van de openbare ruimte structureel op het vastgestelde niveau.

Wijkaccommodaties

Een plek voor ontmoeting is belangrijk voor de sociale cohesie in een wijk of dorp. In het najaar van 2023 is de visie op de gemeentelijke wijkaccommodaties* vastgesteld. In de visie zijn twee kernwaarden voor wijkaccommodaties vastgesteld. Allereerst is een wijkaccommodatie een plek waar inwoners centraal staan, zich thuis voelen en elkaar kunnen ontmoeten. Ten tweede is een wijkaccommodatie een plek waar ondersteuning, preventie en informatie te vinden is. Om aan deze kernwaarden te kunnen blijven voldoen is een goed fundament van randvoorwaarden nodig op het gebied van organisatie, huisvesting, vastgoed en financiën. Centraal hierbij zijn een transparante aanpak (organisatie) en een evenredige aanpak (financiën). In 2023 is begonnen met de evenwichtige verdeling van de middelen over de gemeentelijke wijkaccommodaties. Ook is een start gemaakt met de inrichting rondom exploitatie en beheer. In 2024 lopen de verschillende processen rondom wijkaccommodaties door. Ook het vereenvoudigen van alle financiële stromen is een wens die in 2024 wordt opgepakt waarbij rekening gehouden met zowel het vastgoed, de huisvesting en de activiteiten.

* de gemeentelijke wijkaccommodaties zijn: ‘t Aahoes (Aadorp), 't Brookshoes (Bornerbroek), 't Dok (Binnenstad), de Schöppe (De Riet), de Trefhoek (Sluitersveld), MFA Eninver (Wierdensehoek), de Goossenmaat (Nieuwstraatkwartier), de Driehoek (Ossenkoppelerhoek), de Schelf (Schelfhorst) en Mölln'wiek (Windmolenbroek)

Toolbox evenwichtige wijken

In 2023 is gestart met het opzetten van een centraal punt waar de meldingen van overlast worden verzameld. Zo ontstaat er een beeld welke vorm van overlast waar speelt. Dit inzicht is een basis om te zien

46

wie waar aan zet is en welke mogelijke regeling in te zetten is om te komen tot evenwichtige wijken. Het Rigo heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de verschillende regelingen die nu al in te zetten zijn om te komen tot evenwichtige wijken. In 2024 werken we verder aan dit meldpunt en aan deze toolbox. De beschikbare instrumenten uit de toolbox zetten we in daar waar wenselijk en mogelijk. Een knelpunt hierbij is het vinden van goed gekwalificeerde medewerkers toezicht en handhaving. Een mogelijk ander knelpunt zijn financiële middelen: vanuit het Rijk komen er middelen vrij voor invoering de Wet goed verhuurderschap (één van de instrumenten uit de toolbox), maar niet voor uitvoering. Aanjagen verduurzamen (particuliere) woningen

In de periode 2024 tot en met 2026 zetten we, daar waar nodig, gerichte acties op om inwoners te stimuleren hun woning te verduurzamen. Dit doen we samen met programma Klimaat en milieu. De wijkregisseur en bouwadviseur trekken hierin samen op. Ook stimuleren we acties ter bevordering van het verduurzamen van huurwoningen. We organiseren bijvoorbeeld samen met de energiefixers straatacties. Tijdens deze acties kunnen energiefixers advies geven over energiebesparing en isolatiehulp.