Document · PDF

Programmabegroting 2024 - Bijlage - Programmabegroting 2024

Raad 9 november 2023, gemeente AlmeloBij agendapunt: Programmabegroting 202433.016 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting Gemeente Almelo 2024

INT-88893

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 2 1. Inleiding .............................................................................................................................................................. 3 2. Leeswijzer ........................................................................................................................................................... 4 3. Financiële keuzes ................................................................................................................................................ 5 3.1 Samenvatting ................................................................................................................................................ 5 3.2 Financieel Meerjarenperspectief .................................................................................................................. 5 3.3 Problematiek niet-taakgebonden kortingen rijk........................................................................................... 6 3.4 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief ..................................................................................................

7 3.5 Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld ............................................................................................ 12 4. Beleidsbegroting ............................................................................................................................................... 14 4.1 Programmaplan .......................................................................................................................................... 14 4.2 Basisbegroting ............................................................................................................................................ 51 5. Paragrafen ......................................................................................................................................................... 92 5.1 Lokale heffingen ......................................................................................................................................... 92 5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................ 98 5.3 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................................

104 5.4 Financiering............................................................................................................................................... 114 5.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................... 117 5.6 Verbonden partijen ................................................................................................................................... 126 5.7 Grondbeleid .............................................................................................................................................. 129 5.8 Dienstverlening ......................................................................................................................................... 132 5.9 Wet open overheid ................................................................................................................................... 134 5.10 Majeure projecten .................................................................................................................................. 147 6. Financiële begroting ........................................................................................................................................

150 6.1 Incidentele baten en lasten ...................................................................................................................... 150 6.2 Uiteenzetting financiële positie ................................................................................................................ 152 7. Bijlagen ........................................................................................................................................................... 163 7.1 Verbonden partijen ................................................................................................................................... 163 7.2 Delegatieregister ...................................................................................................................................... 174 7.3 Stand van zaken moties ............................................................................................................................ 176 7.4 Overzicht van baten en lasten .................................................................................................................. 178 7.5 Openbaarheidsparagraaf, informatiewetten ............................................................................................ 186

1. Inleiding De programmabegroting 2024 die voor u ligt is de tweede begroting in deze raadsperiode. In de programmabegroting maken we concreet wat we in 2024 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten. De programmabegroting 2024 is gebaseerd op de perspectiefnota 2024-2027. We bouwen door aan een aantrekkelijke, toekomstbestendige stad waar onze inwoners prettig wonen en verblijven, waar onze ondernemers voldoende mogelijkheden krijgen en waar bezoekers graag naar toe komen. Dit doen we onder andere in onze prioritaire gebieden. De ontwikkelvisie Almelo Centraal is onlangs gepresenteerd. Hierin is opgenomen waar we de komende jaren aan gaan werken om de woon- en leefsituaties in deze gebieden meer in balans te brengen. Ook dragen deze ontwikkelingen bij aan het realiseren van meer kansengelijkheid en vitaliteit en leveren ze een bijdrage aan de verduurzaming van Almelo. De programma’s en het plan Leefbare Wijken en Dorpen Met het vaststellen van de perspectiefnota 2024-2027 zijn ook de strategische doelen en visies van de programmaplannen en het plan Leefbare Wijken en Dorpen vastgesteld. De programma’s Stedelijke Ontwikkeling, Sociaal en Vitaal, Zorg en Veiligheid, Economie en Arbeidsmarkt, Klimaat en Milieu en het plan Leefbare Wijken en Dorpen bieden de mogelijkheid om door te werken op de basis die we de afgelopen jaren hebben gecreëerd.

De programma’s dragen bij aan het bouwen van een sterkere stad met kansen voor iedereen. Dat doen we onder andere door te starten met een Rijke schooldag voor het voortgezet onderwijs en door meer inzicht te verkrijgen in onbegrepen gedrag willen we een beter beeld krijgen hoe mensen de juiste zorg en/of ondersteuning kunnen krijgen. Ook werken we samen met Hengelo en Enschede aan een regionale, stedelijke investeringsagenda. Deze agenda zal als onderdeel dienen voor het provinciale bod aan het rijk voor de nieuwe nota ruimte. Voor onze ondernemers werken we aan een economisch ruimtelijke visie en gaan we aan de slag met uitvoering hiervan. Om de leefbaarheid in wijken, buurten en dorpen te versterken werken we aan een pilot met een digitaal platform voor bewonersinitiatieven in twee wijken. Tot slot ondersteunen en motiveren we inwoners en pandeigenaren om energie te besparen met behulp van het energieloket, de energiefixers en de bouwadviseurs. Het financieel meerjarenperspectief In de perspectiefnota zagen we al dat er de komende jaren grote financiële uitdagingen zijn. Met het vaststellen van de perspectiefnota heeft het college opdracht gekregen om een maatregelenpakket van 12,5 miljoen euro voor te bereiden en daarbij uit te gaan van de volgende zoekrichtingen: • Sociaal domein (n.a.v.

brede evaluatie sociaal domein) • Onderhoud en beheer openbare ruimte • Versoberen cultureel en recreatief aanbod, inclusief sport. • Versoberen (publieke) dienstverlening • Besparingen op het gebied van welzijn en preventie • Bijdrage van verbonden partijen • Onderwijshuisvesting • Inkomstenverhogende maatregelen De programmabegroting 2024 laat voor de jaarschijven 2024 en 2025 een financieel sluitende begroting zien. Vanaf 2026 loopt het financiële tekort op naar ongeveer 20 miljoen euro. Met het presenteren hiervan kiezen we ervoor om het VNG advies te volgen.

2. Leeswijzer Financiële keuzes In hoofdstuk 3 vindt u de financiële keuzes voor de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Deze keuzes presenteren wij als mutaties op het financieel meerjarenperspectief. Ook geven wij in dit hoofdstuk inzicht in de incidentele- en structurele begrotingssaldi. Beleidsbegroting De beleidsbegroting (hoofdstuk 4) bestaat uit een uitwerking van de programma's en de basisbegroting. De programma's vormen de speerpunten in deze raadsperiode. De basisbegroting is stabiel en verandert alleen als het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) dat voorschrijft. Paragrafen Hoofdstuk 5 bevat de verplichte paragrafen lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid en de additionele paragrafen dienstverlening, wijksturing, majeure projecten en de Wet open overheid. Financiële begroting In de financiële begroting (hoofdstuk 6) geven we de uiteenzetting van de financiële positie weer. Met het meerjarig investeringsplan (MIP) wordt inzicht gegeven in de investeringsprojecten die gepland staan voor het begrotingsjaar 2024 en de drie jaren daarna. In het overzicht met incidentele baten en lasten geven we een toelichting op de incidentele posten.

Bijlagen In de bijlagen over de verbonden partijen geven we inzicht in de financiële positie van de verbonden partijen. Verder presenteren we de wijzigingen in het delegatieregister en bespreken we de stand van zaken van de aangenomen moties. Ook is het overzicht van baten en lasten per taakveld als bijlage opgenomen. Tot slot is detailinformatie over de Openbaarheidsparagraaf opgenomen in de bijlage bij deze begroting.

3. Financiële keuzes 3.1 Samenvatting • • •

Het financiële beeld is ten opzichte van de perspectiefnota 2024-2027 verslechterd. De jaarschijven 2024 en 2025 zijn incidenteel en structureel financieel sluitend. De jaarschijven vanaf 2026 hebben grote financiële tekorten, vooral veroorzaakt door een lagere uitkering uit het gemeentefonds.

3.2 Financieel Meerjarenperspectief In onderstaande tabel wordt het Financieel Meerjarenperspectief (FMP) voor de periode 2024-2027 gepresenteerd. De begroting 2024 is reëel en structureel sluitend. Dit betekent dat de structurele lasten worden afgedekt met structurele baten. Daarmee wordt voldaan aan het belangrijkste criterium voor repressief (regulier) provinciaal toezicht. Ook de meerjarenraming 2025 laat voordelen zien, maar in 2026 slaat het perspectief om. In 2026 zien we een nadeel van het structureel begrotingssaldo van 17,6 miljoen euro en dat loopt verder op naar 19,7 miljoen euro tekort in 2027. Financieel meerjarenperspectief

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Totaal lasten

350,61 N

356,38 N

363,01 N

362,73 N

Totaal baten

-355,02

-360,51

-346,98

-347,09

Saldo van baten en lasten

-4,42 V

-4,13 V

16,03 N

15,64 N

Stortingen reserves

5,10 N

5,11 N

Onttrekkingen reserves

-1,02

Saldo reserve mutaties

4,09 N

Begrotingssaldo

-0,33 V

-0,04 V

20,12 N

19,74 N

Waarvan: incidentele baten en lasten

3,63 N

2,57 N

2,50 N

0,00

Structureel begrotingssaldo

-3,96 V

-2,61 V

17,62 N

19,74 N

Bedragen x 1 miljoen euro

3.3 Problematiek niet-taakgebonden kortingen rijk Het maatregelenpakket van 12,5 miljoen euro is onvoldoende. Het verwachte tekort zal in 2027 oplopen tot 20 miljoen euro. Met zorgvuldige en verantwoorde investeringen maken we de stad sterker en bieden we inwoners perspectief. Een goed voorzieningenniveau is essentieel voor een vitale stad die zijn rol pakt richting inwoners, Noordwest Twente en de regio. Daarom koppelen we investeringen aan uitdagingen voor de lange termijn en houden oog voor de vraagstukken van dit moment. Hierbij past het continueren van een samenhangende aanpak binnen het sociaal domein. Waarbij we het als primaire taak van de overheid blijven zien mensen in de meest kwetsbare posities te ondersteunen. Wel versterken we onze aanpak, door waar mogelijk en of noodzakelijk scherpe afwegingen te maken als het gaat om de effectiviteit van beleid en uitvoering. Als het gaat om wonen willen we een dubbelslag realiseren: voor iedere doelgroep moet er perspectief zijn door het aanbod te vernieuwen, in samenwerking met corporaties en marktpartijen. Tegelijk willen we in kwetsbare wijken investeren voor meer evenwichtige woon- en leefsituaties. Die investeringen geven bovendien een belangrijke impuls aan kansengelijkheid en de vitaliteit en gezondheid van inwoners. Ons uitgangspunt is dat iedere inwoner perspectief en kansen voor de toekomst heeft.

Ondanks de inspanningen van o.a. de VNG verwachten we van het Rijk geen volledige tegemoetkoming in de disbalans tussen taken en middelen. Het is daarmee nog steeds van belang om de bij de perspectiefnota 20242027 vastgestelde zoekrichtingen verder uit te werken. In een separate raadsbrief is een eerste verkenning van het besparingspotentieel opgenomen. We vervolgen onze koers van een behoedzame en flexibele strategie. De verdere uitwerking en een voorzet voor concrete besparingsmaatregelen zijn op zijn vroegst voorzien bij de perspectiefnota 2025-2028. Pas tijdens Prinsjesdag 2024 zal duidelijk worden in hoeverre het nieuwe kabinet en daarmee het Rijk ons financieel tegemoet komt. Dit betekent dat uw raad pas daarna, bij de begroting 2025, wordt gevraagd besluiten te nemen over bezuinigingsmaatregelen om een sluitend perspectief te krijgen. Voor het college blijft de impact van de besparingsmaatregelen voor de samenleving, de stad en de organisatie uitgangspunt voor de verdere uitwerking. We koersen bij het zoeken naar maatregelen op besparingen in het sociaal domein en het verhogen van de inkomsten. De besparingen mogen geen belemmering zijn voor de genoemde visie en doelstellingen, zodat we kunnen blijven bouwen aan een stad met kansen voor iedereen.

3.4 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief Onderstaande tabel geeft inzicht in de mutaties die na de perspectiefnota 2024-2027 zijn verwerkt in de voorliggende begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Het vertrekpunt voor financieel meerjarenperspectief (FMP) is de perspectiefnota 2024-2027. In deze perspectiefnota is reeds besloten tot besparings- en dekkingsmaatregelen oplopend tot bijna 10 miljoen euro vanaf 2027. Dit heeft geresulteerd dat het startpunt van deze programmabegroting neutraal is voor 2024 en een voordeel kent in 2025. Vanaf 2026 voorzagen we in de perspectiefnota 2024-2026 grote financiële tekorten. Dit beeld is in de meerjarenraming 2025-2027 verder verslechterd. Financieel Meerjarenperspectief (FMP)

2024

2025

2026

2027

A. Perspectiefnota 2024-2027

0,00

-0,72 V

13,09 N

12,45 N

Voorjaarsrapportage 2023 structureel

-0,27 V

0,67 N

0,73 N

Meicirculaire 2023 gemeentefonds (RAAD-7764)

-2,30 V

-1,74 V

1,45 N

2,03 N

Loon- en prijsontwikkelingen

2,63 N

1,86 N

3,00 N

2,95 N

Kapitaallasten

-1,96 V

0,07 N

1,02 N

1,95 N

Treasury

-0,77 V

-0,01 V

0,07 N

-0,06 V

Onroerende zaakbelasting

-0,05 V

-0,17 V

-0,24 V

-0,98 V

Organiseren verkiezingen

0,00

-0,15 V

0,00

0,25 N

Actualisatie grondexploitaties

0,24 N

-0,01 V

0,03 N

Verbonden partijen

-0,08 V

-0,06 V

-0,05 V

-0,01 V

Sociaal domein

0,83 N

0,27 N

0,69 N

1,04 N

Overig

-0,07 V

-0,71 V

-0,08 V

-1,08 V

B. Totaal autonome ontwikkelingen

-1,80 V

0,02 N

6,59 N

6,84 N

Sportpark Ossenkoppelerhoek (RAAD-7634)

0,00

0,05 N

Aankoop Scheepvaartshuis (RAAD-7728)

0,04 N

Implementatie nieuw financieel systeem (VJR 2023)

0,50 N

0,00

Reinigingstaken in eigen beheer (BW-9386)

-0,24 V

Versterken inkoopfunctie

0,22 N

0,00

Afhandeling AVG-verzoeken

0,09 N

Aanpassingen wegen

0,00

0,10 N

Versterking zorg en veiligheid

0,23 N

C. Totaal bestaande ontwikkelingen

0,83 N

0,48 N

0,27 N

D. Geactualiseerd perspectief (A + B + C)

-0,96 V

-0,22 V

19,95 N

19,56 N

0,17 N

0,18 N

Autonome ontwikkelingen

Bestaande ontwikkelingen

Knelpunten bestaand beleid

Dekkingsmaatregelen Offensief begroten

Correctie onttrekking algemene reserve PN2024-2027

0,46 N

0,00

E. Totaal dekkingsmaatregelen

0,63 N

0,18 N

Financieel Meerjarenperspectief (D + E)

-0,33 V

-0,04 V

20,12 N

19,74 N

Bedragen x 1 miljoen euro Toelichting Autonome ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2023 structureel (RAAD-7720) De structurele effecten van de voorjaarsrapportage 2023 zijn in de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 verwerkt. In 2024 is dit een voordeel van 0,27 miljoen euro, vanaf 2025 loopt het nadeel op van 0,67 miljoen euro in 2025 naar 0,73 miljoen euro vanaf 2026. Meicirculaire 2023 gemeentefonds (RAAD-7764) Het begrotingssaldo verbetert in de jaren 2024 en 2025 met respectievelijk 2,3 miljoen euro en 1,7 miljoen euro. Vanaf 2026 is de groei van het gemeentefonds niet meer voldoende om de reservering voor loon- en prijsontwikkeling bij te houden, waardoor het begrotingssaldo vanaf 2026 in toenemende mate verslechtert: In 2026 met 1,4 miljoen euro en in 2027 met 2 miljoen euro. Loon- en prijsontwikkelingen Jaarlijks worden de prijsgevoelige budgetten geïndexeerd en worden de salarissen en sociale lasten opnieuw berekend op basis van de vastgestelde formatie en de verwachte loonontwikkeling. De effecten van de nog af te sluiten CAO voor gemeenteambtenaren vanaf 2024 en de ontwikkeling van de pensioenpremies zijn op dit moment nog niet bekend. Hiervoor is een bedrag van 3,2 miljoen euro gereserveerd. De reserveringen voor loon- en prijsontwikkelingen voor de jaren 2025 t/m 2027 zijn gebaseerd op het Centraal Economisch Plan 2023 van het CPB.

Kapitaallasten De kapitaallasten van bestaande investeringen en de stelposten voor kapitaallasten zijn meerjarig doorgerekend. Daarnaast is in de begroting 2024 op basis van de historische onderuitputting op kapitaallasten een stelpost onderuitputting kapitaallasten opgenomen. Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. De gemeentelijke liquiditeitspositie is in de afgelopen jaren verbeterd, voornamelijk als gevolg van de verkoopresultaten van de grondexploitaties en de incidentele dividendopbrengsten. Dit maakt dat diverse leningen die in de afgelopen tijd zijn afgelost, niet opnieuw gefinancierd hoefden te worden. Ook in 2024 verwachten wij nog geen nieuwe langlopende leningen aan te hoeven trekken. Vanaf 2025 wordt herfinanciering van bestaande leningen weer noodzakelijk en zal er aanvullende financiering aangetrokken moeten worden voor investeringen in onder andere het zwembad en de Turfkade. Voorzichtigheidshalve houden wij daarbij rekening met een jaarlijks oplopende renteparameter naar uiteindelijk 5,0% in 2027. Onroerende zaakbelasting De OZB is conform de uitgangspunten in de perspectiefnota 2024-2027 geïndexeerd met 2%. Daarnaast stijgen de opbrengsten door verwachte areaaluitbreiding.

Organiseren verkiezingen In 2024 zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement en in 2026 zijn er verkiezingen voor de gemeenteraden. Bij de Perspectiefnota 2024-2027 was uitgegaan van het jaar 2025 voor de Tweede Kamerverkiezingen. In verband met de val van het kabinet in 2023 zullen de eerstvolgende verkiezingen voor de Tweede Kamer niet in 2025, maar in 2027 plaatsvinden. Voor de organisatie van de hiervoor genoemde verkiezingen is een budget van 150.000 euro per verkiezing geraamd. Daarnaast vinden in 2027 de gecombineerde verkiezingen voor Provinciale Staten en de waterschappen plaats. Hiervoor is een extra budget van 100.000 euro benodigd. Actualisatie grondexploitaties De grondexploitaties zijn geactualiseerd voor de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Dit resulteert in beperkte aanpassingen in het financieel meerjarenperspectief variërend van een nadeel van 240.000 euro in 2024 tot een voordeel van 10.000 euro in 2025. Verbonden partijen De bijdragen aan de verbonden partijen zijn geactualiseerd conform de (vastgestelde) begrotingen 2024 van de verbonden partijen. Sociaal domein De kosten voor Wmo en Jeugdzorg blijven stijgen. De oorzaak hiervoor is tweeledig. Stijging tarieven In het hele sociaal domein stijgen bij de zorgaanbieders de loonkosten vanwege de CAO-aanpassingen. Dit leidt tot structureel hogere kosten.

Deze hogere kosten worden met enige vertraging doorberekend in hogere tarieven aan gemeenten. Stijging indicaties Binnen de jeugdzorg zien we een stijging van het aantal indicaties. Dit wordt met name veroorzaakt door de in 2022 doorgevoerde wetswijziging van het woonplaatsbeginsel. Deze heeft een sterkere structurele doorwerking dan verwacht. Hervormingsagenda Jeugdzorg De problemen binnen de Jeugdzorg worden door alle betrokken partijen herkend en landelijk is de Hervormingsagenda Jeugd vormgegeven. Binnen deze beweging wordt gekeken naar de inhoudelijke verbetering van de Jeugdzorg om jeugdigen sneller, beter en lichter te ondersteunen. Tegelijkertijd wordt ook gezocht naar mogelijkheden om de Jeugdzorg ook op de langere termijn betaalbaar te houden. Samen met alle andere gemeenten, het Rijk en het brede zorgveld zal de gemeente Almelo meedoen om de lokale (financiële) uitdagingen op te pakken.

Bestaande ontwikkelingen Sportpark Ossenkoppelerhoek (RAAD-7634) Het kunstgras voor voetbal verdwijnt uit de eredivisie vanaf het seizoen 2025/2026. Dit is een verplichting vanuit de KNVB. Hierdoor is het nodig het hoofdveld om te bouwen naar natuurgras en over twee identieke trainingsvelden te beschikken. Heracles Almelo neemt hiervoor twee velden van Oranje Nassau (ON) in gebruik. Deze velden zouden in 2023 en 2024 gerenoveerd worden. De middelen die hiervoor gereserveerd waren worden nu ingezet voor de wijzigingen bij ON. Deze transitie heeft niet alleen effect op de voetbalvelden bij ON, maar op de gehele stadionomgeving en geeft een goede aanleiding ook de infrastructuur te optimaliseren waardoor de verkeersveiligheid aanzienlijk wordt verbeterd.

Aankoop Scheepvaartshuis (RAAD-7728) In het kader van de gebiedsontwikkeling van het Westerdok is het Scheepvaarthuis aangekocht. Implementatie nieuw financieel systeem (VJR 2023) De implementatie van het nieuw financieel systeem zal naar verwachting medio 2023 starten en voor 1 januari 2025 zijn afgerond. De exacte kosten voor 2024 zijn nog niet in beeld omdat deze in belangrijke mate afhankelijk zijn van het verloop van het implementatietraject. Vooralsnog worden deze voor 2024 geraamd op 500.000 euro, bestaande uit incidenteel 250.0000 euro voor de externe implementatiekosten en incidenteel 250.000 euro voor extra personele inzet. Reinigingstaken in eigen beheer (BW-9386) Het college heeft besloten de reinigingstaken in eigen beheer uit te gaan voeren. De reinigingstaken betreffen onder andere het vegen van de stad en het schoonmaken van het centrum op marktdagen. Met het besluit behoudt de gemeente grip op de kwaliteit van de uitvoering en dalen de kosten. Het besluit is een logisch vervolg op de keus uit 2020 om de taken zelf aan te sturen en resulteert in een structureel voordeel van 242.000 euro. Versterken inkoopfunctie De gemeente wil, mede op basis van de bevindingen in de accountantscontrole, de regie en grip op de inkoopactiviteiten versterken.

De extra structurele last van 220.000 euro kan vanaf 2026 structureel gedekt worden door besparingen op andere onderdelen binnen bedrijfsvoering. Afhandeling AVG-verzoeken Gemeenten maken in toenemende mate gebruik van data bij de uitvoering van taken. Een aanzienlijk deel van deze data betreft persoonsgegevens. Onze inwoners vertrouwen erop dat we zorgvuldig met hun persoonsgegevens omgaan. We constateren, net zoals andere gemeenten, dat het voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg) en Wet politiegegevens (Wpg) steeds meer van onze organisatie vraagt. Vooral het aantal Avg-verzoeken stijgt. Met de huidige capaciteit lopen we een groot risico dat wij niet alle Avg-verzoeken binnen de geldende wettelijke termijnen (vaak één maand) kunnen afronden. Daarom wordt de formatie met 1 fte privacy officer uitgebreid. Aanpassingen wegen Een aantal verkeersknelpunten kunnen niet gedekt worden uit de binnen de Nota Kapitaalgoederen meerjarig beschikbaar gestelde middelen. Het gaat hierbij om verkeersveiligheidsvoorzieningen op de Bornerbroeksestraat, de herinrichting van het fietspad Maatkampsweg en een noodzakelijke onderhoudsopgave voor de HR Holstlaan. Daarnaast is een reconstructie van de aansluiting van de bedrijvenparksingel op de N36 noodzakelijk. Deze aanpassing wordt voor een deel gesubsidieerd door Rijkswaterstaat en de provincie.

Versterking zorg en veiligheid De complexe opgave in de samenleving op het vlak van crisis, meervoudige problematiek en uitdagingen in het Sociale domein zorgen voor een toename van het veiligheidsrisico. Om te kunnen blijven voldoen aan de wettelijke taken is versterking van het team veiligheid noodzakelijk. Offensief begroten In de perspectiefnota 2024-2027 is aangekondigd dat er scherper wordt begroot. Budgetten waarop zich in de afgelopen jaren (incidentele) voordelen hebben voorgedaan kunnen in sommige gevallen gedeeltelijk worden verlaagd. Dit betekent uiteraard wel dat de kans op bijstellingen in de tussentijdse rapportages of overschrijdingen in de jaarverantwoording wordt vergroot. In het meerjarenperspectief is een structurele stelpost offensief begroten van 1 miljoen euro opgenomen. Ter voorbereiding op de begroting 2024 zijn alle 10

begrotingsposten geanalyseerd. Dit levert een bijstelling van budgetten op van structureel 820.000 euro. Dit is dus 180.000 euro lager dan bij de perspectiefnota 2024-2027 werd verwacht. Correctie onttrekking algemene reserve PN 2024-2027 In de perspectiefnota 2024-2027 is een onttrekking aan de algemene reserve opgenomen van 0,47 miljoen euro. Omdat het begrotingssaldo voor 2024 een positief saldo van 1,15 miljoen euro laat zien, is de onttrekking aan de algemene reserve niet nodig.

3.5 Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld Onderstaande tabel presenteert de begrotingssaldi voor de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027. Het begrotingssaldo bestaat uit het saldo van baten en lasten en het saldo van de reservemutaties. De tabel geeft ook inzicht in de hoogte van de lasten en baten per hoofdtaakveld. Lasten

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

0 Bestuur en ondersteuning

60.501

70.541

82.508

87.017

1 Veiligheid

8.307

8.439

8.615

8.747

2 Verkeer en vervoer

15.005

15.934

16.433

16.941

3 Economie

6.625

5.543

4.146

4.150

4 Onderwijs

13.248

13.625

13.791

13.943

5 Sport, cultuur en recreatie

19.856

19.132

19.167

18.838

6 Sociaal domein

182.996

180.546

179.561

178.300

7 Volksgezondheid en milieu

25.812

26.101

26.231

26.560

8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw

18.254

16.523

12.558

8.235

Totaal lasten

350.605

356.384

363.009

362.731

Baten

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

0 Bestuur en ondersteuning

-260.228

-268.422

-260.245

-265.844

1 Veiligheid

-45

2 Verkeer en vervoer

-906

3 Economie

-4.056

-2.943

-1.746

4 Onderwijs

-4.691

-745

-768

-738

-259

6 Sociaal domein

-46.624

-46.667

-46.392

-45.704

7 Volksgezondheid en milieu

-25.311

-25.322

8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw

-12.418

-10.748

-6.894

-2.571

Totaal baten

-355.024

-360.512

-346.978

-347.087

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

-199.727

-197.881

-177.737

-178.827

1 Veiligheid

8.262

8.394

8.570

8.702

2 Verkeer en vervoer

14.099

15.028

15.527

16.035

3 Economie

2.569

2.600

2.400

2.404

4 Onderwijs

8.557

8.934

9.100

9.252

5 Sport, cultuur en recreatie

19.110

18.364

18.430

18.580

6 Sociaal domein

136.371

133.879

133.169

132.596

502

779

908

1.237

8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw

5.836

5.775

5.664

Totaal saldo van baten en lasten

-4.419

-4.128

16.031

15.644

Bedragen x 1.000 euro

5 Sport, cultuur en recreatie

Bedragen x 1.000 euro

Saldo van baten en lasten 0 Bestuur en ondersteuning

7 Volksgezondheid en milieu

Bedragen x 1.000 euro

Reserves

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

Stortingen reserves

5.103

5.104

5.109

Onttrekkingen reserves

-1.018

Totaal reserves

4.085

4.086

4.092

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

-334

-42

20.122

19.735

Bedragen x 1.000 euro

Begrotingssaldo Begrotingssaldo Bedragen x 1.000 euro

4. Beleidsbegroting 4.1 Programmaplan 4.1.1 Programma Stedelijke ontwikkeling Almelo wil de komende jaren stevige stappen zetten op het gebied van stedelijke ontwikkeling. In deze begroting is een vertaling van deze ambities naar concrete activiteiten gemaakt. Om deze ambities waar te kunnen maken, is er een programma Stedelijke ontwikkeling ingericht en tegelijkertijd is voor de verdere uitwerking en realisatie van de prioritaire gebieden vanuit de uitvoeringsagenda een eenheid stadsontwikkeling ingericht.

4.1.1.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.1.1.1. Kwalitatieve aantrekkelijke stad Strategisch doel: Het realiseren van een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad en bedrijvenlocaties voor onze huidige en nieuwe inwoners en bedrijven en een evenwichtigere verdeling van sociale huurwoningen en woonvoorzieningen over de gemeente en (sub)regio. Hiermee versterken we onze regionale functie en bouwen we verder aan onze toekomst als aantrekkelijke stad voor (toekomstige) inwoners, bedrijven en bezoekers. Activiteiten 2024

Omschrijving

Activiteit 1: Ongedeelde regio

Almelo, Hengelo en Enschede werken samen met de provincie Overijssel aan een regionale stedelijke investeringsagenda (RSIA). De RSIA is opgebouwd uit drie bouwstenen, te weten (1) het inhoudelijke spoor waarin de inhoudelijke investeringsagenda wordt “geladen”, (2) coalitievorming met belangrijkste stakeholders en (3) communicatie en storytelling ten behoeve van een effectieve lobby. Deze agenda zal als onderdeel dienen voor het provinciale bod aan het Rijk voor de nieuwe nota Ruimte; welke door het Rijk wordt voorzien voor 2024. In de primaire coalitie van bovengenoemde gemeenten en provincie zal toegewerkt worden naar een intentieovereenkomst en met het Rijk zal gewerkt worden naar bijvoorbeeld een bestuursovereenkomst. De gesprekken worden hierover gevoerd. Vanuit de ambities uit de regionale woonagenda Twente, de uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling (2021), De RSIA en de ruimtelijke vertaling van onze ambities op het gebied van wonen en werken in de ruimtelijk-programmatische visie, zijn onze belangrijkste toekomstige ontwikkelgebieden bepaald. Bij het komen tot deze visie-documenten (zoals bijvoorbeeld Aalanderveld en Leemslagen) is steeds nauwe afstemming met de provincie.

In een vervolg zal verdere concretisering nodig zijn van al onze nieuwe ontwikkelingen (nieuwe woonlocaties en prioritaire gebieden) tot en met 2050 en zal hierover ook het gesprek met de provincie en het Rijk gevoerd moeten worden. In 2026 is er meer bewustzijn over toekomstbestendig bouwen (natuur inclusief, circulair, duurzaamheid) en zijn er duidelijkere randvoorwaarden over hoe nieuwbouw toekomstbestendiger

Activiteit 2: Met Rijk en provincie afspraken maken over de realisatie van nieuwbouwwoningen tot en met 2050

Activiteit 3: Toekomstbestendig wonen/bouwen

Activiteit 4: Woondeals uitwerken per gemeente

Activiteit 5: Doorvertaling visies en profilering naar doelgroepen en woningtypen

gerealiseerd kan worden. Dit thema is voor onze strategische partners ook een belangrijke opgave. Dit thema wordt gezamenlijk opgepakt met het Platform Stedelijke Ontwikkeling Almelo, waarbij verder vorm en inhoud gegeven wordt aan de veranderstrategie die we hiervoor hebben beschreven. Dit doen we via inspirerende werksessies, werkbezoeken en sprekers. De regionale samenwerking en afstemming van provincie, gemeenten en corporaties is belegd in de ambtelijke en bestuurlijke overleggen Wonen Twente. Nieuwe woningbouwinitiatieven die een bovenlokaal effect hebben dienen afgestemd te worden met de omliggende gemeenten. De raad heeft in januari 2023 de woningbouwplanning en programmering 2021 t/m 2030 vastgesteld die daarmee een bijdrage levert aan de regionale opgave in Twente en Overijssel. De uitvoeringsagenda van de RSIA van de steden in Twente vraagt daarnaast om nadere afspraken te maken met provincie en Rijk over de toekomstige woondeals en de daarbij behorende investeringen (bijvoorbeeld infrastructuur en mobiliteit) voor de periode na 2030. Met de ruimtelijk programmatische visie, de economische visie en de visie lokale bedrijventerreinen wordt inzichtelijk voor welke doelgroepen er in Almelo gebouwd moet worden. Daarbij is het uitgangspunt dat doelgroepen en het aanbod van verschillende typen woningen in de stad in balans zijn.

Deze doorvertaling zal aansluitend plaatsvinden als de ruimtelijke visie lokale bedrijventerreinen gereed is (naar verwachting eind 2023) en daarmee ook de economische visie op de stad. Dat is ook het moment dat er gestart wordt met het bepalen van de doelgroepen en benodigde woningtypes. Naar verwachting zal deze activiteit gestart worden wanneer de Ruimtelijke Economische Visie klaar is.

4.1.1.1.2. Netwerken en positioneren Strategisch doel: We zetten in op een steviger netwerk met onze strategische partners binnen het ruimtelijk domein en bouwen met hen aan een stad waar het realiseren van een duidelijker en meer onderscheidend profiel hand in hand gaan met realiseren van de grote woningbouwopgave de komende jaren. Activiteiten 2024

Omschrijving

Activiteit 1: Profilering Almelo als woonen werkstad

Het uitdragen van het goede verhaal en het trots zijn op een stad zijn belangrijke onderleggers voor stedelijke ontwikkeling. Er ligt daarom een opgave zowel wat betreft onze profilering als stad op een aantal grote gebiedsopgaven als het creëren van een sterk en duidelijk ruimtelijk integraal merk. Mensen zoeken naar een omgeving die past bij de eigen identiteit. De uitdaging zit hem daarom in het ontwikkelen van onderscheidende toekomstbestendige buurten met karakter en een identiteit waar je je in kunt herkennen. Hier gaan we aan bouwen, zowel

Activiteit 2: Lobby Stedelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid

Activiteit 3: Oprichten platform stedelijke ontwikkeling

fysiek via de gebiedsontwikkelingen als in profilering via het programma stedelijke ontwikkeling. Almelo is een stad waar je wil wonen en werken. De samenwerking met stakeholders in de binnen(stad), het Rijk, de provincie en andere gemeenten rondom stedelijke ontwikkeling is onmisbaar. Als gemeente kunnen we het niet alleen. Onderdeel van de lobby is ook in 2024 aanwezig te zijn bij de Provada met een aansprekend programma. Samen met de aangestelde lobbyist richten wij ons in kader van de RSIA op het vergroten van de aanwezigheid en zichtbaarheid in Den Haag en ten behoeve van stedelijke ontwikkeling en bereikbaarheid van de drie Twentse steden. Op 6 april 2023 is de kickoff geweest voor het Platform Stedelijke Ontwikkeling. Een netwerk waar onder andere gemeente, makelaars, corporaties, marktpartijen en provincie elkaar ontmoeten, kennis delen en waar mogelijk samenwerken met als doel de versnelling van de woningbouw en het vergroten van de trots op Almelo. In 2024 gaat dit platform nadrukkelijk aan de slag met de agenda die recht doet aan de doelstellingen.

4.1.1.1.3. Kennis en professionalisering Strategisch doel: Het doorontwikkelen tot een nog steviger, professionelere en daarmee klantgerichte organisatie rondom stedelijke ontwikkeling waar onze partners in de stad graag mee samenwerken en onze medewerkers met plezier voor werken. Activiteiten 2024

Omschrijving

Activiteit 1: Ontwikkelen Almelose aanpak gebiedsontwikkeling

Met de vaststelling van de uitvoeringsagenda zien we een verschuiving van locatieontwikkeling naar grote en complexe gebiedsontwikkelingen. Dat vraagt een professionaliseringsslag rondom het ontwikkelen van een ‘Almelose aanpak gebiedsontwikkeling’. Om de komende jaren te bouwen aan een professionele en evenwichtige organisatie is het noodzakelijk om kennis en een gezamenlijke set van begrippen, rollen en processtappen te ontwikkelen. De door het programma ontwikkelde activiteiten en kennissessies voor de organisatie dragen hier aan bij. Hierin wordt ook nadrukkelijk de samenwerking gezocht met leefbare wijken en dorpen om participatie, bewustzijn van ontwikkeling in bestaande stedelijke gebieden en de samenwerking van de wijkregisseurs en ontwikkelmanagers/projectmanagers verder te versterken. Deze kennissessies zullen na september 2023 gestart worden en steeds ingericht worden door een spreker op een actueel thema of een collega die zijn of haar ervaringen deelt over een project of relevante ontwikkeling. Om het strategisch denken en handelen inzake stedelijke ontwikkeling te verhogen waarbij de RSIA en de toekomstige

Activiteit 2: Doorontwikkeling opdrachtgever- en opdrachtnemerschap Stedelijke Ontwikkeling

stad Almelo in 2050 in het vizier wordt gehouden, wordt tezamen met de lijn een aanbod gecreëerd van inhoudelijkstrategische sessies waarmee de professionaliteit op een hoger niveau gebracht wordt. Het programma volgt de ontwikkelingen bij het Rijk en de provincie en adviseert over de onderwerpen vanuit een strategisch oogpunt. Samen met de lijn wordt de kennis geborgd in de organisatie. Binnen de organisatie is het afgelopen jaar al een eerste stap gezet in de ontwikkeling van projectmatig werken. Belangrijk onderdeel binnen projectmatig werken is het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap alsmede het hanteren van meervoudige sturing binnen projecten. Hierin is vanuit het programma een eerste aanzet gemaakt, vanuit de lijn (eenheid stedelijke ontwikkeling) wordt dit verder opgepakt en binnen de organisatie geborgd. Met name rondom (grootschalige) gebiedsontwikkelingen, zien we dat de rol van de ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever niet altijd duidelijk is. Ook zien we dat rollen in bijvoorbeeld het onderhandelen met marktpartijen niet altijd helder zijn. Gekoppeld aan het hiervoor benoemde traject om te komen tot een Almelose aanpak, gaan we in dit traject concreet op zoek naar ieders rol binnen gebiedsontwikkelingen. Daarin worden zowel de ambtelijke organisatie als het bestuur betrokken.

Dit traject dient daarmee deels als kennisontwikkeling rondom gebiedsontwikkeling en deels als het (opnieuw) bepalen van het speelveld en ieders rol hierin.

Wat mag het kosten? Programma Stedelijke ontwikkeling

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen De programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Naar verwachting wordt het volledige programmabudget gedurende de resterende programmaperiode uitgegeven.

4.1.2 Programma Sociaal en vitaal De visie van het programma Sociaal en vitaal Almelo luidt: Kinderen in Almelo ontwikkelen zich optimaal naar eigen vermogen, ongeacht waar hun wieg heeft gestaan. Onze inwoners helpen elkaar en kijken naar elkaar om. Iedereen is en voelt zich onderdeel van de samenleving. Onze inwoners zijn weerbaar en veerkrachtig. Al onze inwoners krijgen hierbij gelijke kansen. Zodat iedereen ook mee kan en gaat doen aan onze samenleving Wij willen dat de plek waar kinderen geboren worden en de omgeving en vriendjes die ze hebben, minder bepalend zijn voor hun toekomst. Alle kinderen verdienen gelijke kansen om hun talenten ten volle te ontwikkelen. Daarnaast kijkt Almelo aan tegen een behoorlijke groei van het aantal inwoners dat ouder is dan 65 jaar. Bij een toename van het aantal ouderen en een verdere toename van het aantal eenpersoonshuishoudens is het risico groot dat eenzaamheidsproblematiek toeneemt. Tevens zal het aantal thuiswonende inwoners met dementie toenemen, 40% van hen is alleenstaand. De toename van het aantal ouderen zal ook leiden tot een toename van het gebruik van voorzieningen op grond van de Wmo, medische zorg en het beroep op verpleging en verzorging. Omdat de minder gezonde levensjaren aan het eind van ons leven zitten kijken we aan tegen een dreigend toenemend beroep op zorgvoorzieningen in een krappe arbeidsmarkt.

Ook in Almelo ervaren we incidenten met problematiek rondom psychisch kwetsbaren. Mensen met vaak complexe meervoudige problematiek op het gebied van wonen, welzijn, zorg of bestaanszekerheid. Er bestonden al langer zorgen over de weerbaarheid en veerkracht van mensen, maar de coronacrisis heeft bestaande problemen verergerd. Daarbij is de samenleving steeds ingewikkelder vormgegeven, stelt hoge eisen aan mensen en legt een grote nadruk op prestaties en zelfredzaamheid. Scholieren ervaren steeds meer druk op school. Mentale problemen ontstaan vaak al op jonge leeftijd. Wanneer volwassenen te kampen hebben met mentale problemen zijn in 75% van de gevallen de problemen al ontstaan voor het 25ste levensjaar en in 50% van de gevallen zelfs al voor het 15e levensjaar.

4.1.2.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.2.1.1. Mentaal veerkrachtige inwoners Strategisch doel: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn. Operationele doelen: • We helpen Kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen; • Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger; • Onze inwoners voelen zich minder eenzaam. Toelichting Het aantal mensen met mentale klachten in Nederland stijgt en de zorgvraag van mensen wordt steeds complexer. In Almelo is dat zeker niet anders: de gemiddelde sociaal economische status is lager dan het landelijk gemiddelde, er is sprake van meer eenzaamheid en minder regie over het eigen leven. Wat cijfers uit het Regiobeeld Twente 2023: • 17% van de inwoners van Twente ervaart onvoldoende regie over het leven. Dat is significant hoger dan het Nederlands gemiddelde van 14%; • Meer dan de helft van de Twentse 65+’ers voelt zich matig tot ernstig eenzaam (landelijk 49%); • In Almelo hebben veel inwoners een matig tot hoog risico op een angststoornis of depressie;

• •

Het aantal mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen per 10.000 inwoners is in Almelo hoger dan het landelijke gemiddelde (153 in Almelo ten opzichte van 124 in Nederland); De gemiddelde wachttijden voor GGZ liggen in de regio Twente hoger dan het landelijk gemiddelde.

In de komende jaren gaan we kwetsbare inwoners eerder helpen met hun mentale problemen. En we zetten ons in om de veerkracht van inwoners te versterken en de eenzaamheid te verminderen. We doen dit door concrete projecten en interventies. En door in te zetten op een duurzame, structurele verandering in de samenwerking tussen de verschillende betrokken organisaties in het sociaal en medisch domein en de geestelijke gezondheidszorg. We richten ons daarbij zowel op jeugd als volwassenen. Als inwoners mentaal krachtiger zijn, is de kans op overlast of veiligheidsrisico’s (voor zichzelf of voor de omgeving) ook kleiner. Vanuit het programma Zorg en veiligheid wordt specifiek aandacht besteed aan passende zorg voor inwoners die een veiligheidsrisico vormen. Op deze manier ontwikkelen we een doorgaande lijn voor deze inwoners. We ontwikkelen zoveel mogelijk vanuit de dagelijkse praktijk, samen met inwoners en professionals over wie het gaat. We doen - waar mogelijk - wat (bewezen) werkt. Activiteiten 2024

Omschrijving

Ecosysteem mentale gezondheid

We werken aan een nieuw ecosysteem mentale gezondheid bij jeugd en volwassenen, oftewel de beweging naar een nieuwe ggz. Waarin naast de formele ggz behandelingen, meer ruimte komt voor informele ggz, zelfregie- en herstel en ervaringsdeskundigheid. Hiermee worden inwoners van Almelo beter en eerder geholpen als ze psychisch vastlopen. We doen dit samen met inwoners en organisaties in het sociaal domein, de ggz en huisartsen. Voor volwassenen zijn we in 2023 samen met o.a. Dimence, Tactus, de FEA, Mens door mens en Menzis gestart met het verkennen van de mogelijkheden van een nieuw ecosysteem genaamd GEM. Bij een "Go" van alle partijen werken we dit in 2024 en 2025 nader uit en implementeren we dit. Voor de jeugdigen oriënteren we ons in 2023 op wat de beste aanpak zal zijn. In 2024 en 2025 zullen we de keuze die we hierin gaan maken nader uitwerken en starten met de implementatie. We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als eenzaamheid, dementie en mentale weerbaarheid. Om taboes te doorbreken, noaberschap te stimuleren en handelingsvaardigheid bij te brengen. We blijven inzetten op de mogelijkheden van zorgtechnologie zodat kwetsbare inwoners zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen blijven wonen. We voeren samen met bewoners een pilot uit in de wijk Schelfhorst.

De leerpunten uit projecten in 2023 werken we in 2024 verder uit en implementeren we. Zo hebben we tweede helft 2023 voor elk wijkteam een coach voorzieningen aangewezen om inwoners te helpen met vragen en mogelijkheden op het gebied van zorg en technologie. Dit zal mogelijk ook leiden tot nieuwe inzichten over welke technologische voorzieningen wij inwoners kunnen adviseren of zelf moeten toevoegen aan onze eigen instrumentenkoffer aan voorzieningen die wij inzetten.

Communicatie over mentale weerbaarheid

Voortzetting project Zorg en technologie

Implementeren actieplan eenzaamheidsbestrijding samen met KomErbij Almelo.

Leeflab

Mentale gezondheid jeugd

Aanpak Licht Verstandelijke Beperking (LVB)

Doorontwikkeling inloopvoorzieningen

Vanuit het in 2023 vastgestelde actieplan eenzaamheidsbestrijding 20232026 zetten we ook in 2024 op 3 lijnen in: 1. Onze inwoners zijn zich meer bewust van eenzaamheid; 2. Professionals signaleren eenzaamheid, kennen het handelingsperspectief en handelen daar ook naar; 3. We bereiken en helpen steeds meer eenzame inwoners. In 3 jaar (2024 - 2026) werken we in de wijk de Riet vanuit een nieuwe werkwijze aan het versterken van veerkracht van onze inwoners. Dit leeflab zal vanaf onderop, vanuit de kennis over life-events die mensen meemaken en de mogelijke gevolgen daarvan, de kwaliteit van leven van onze inwoners versterken. Dit doen we met de aanwezige professionals en inwoners in die wijk. We voeren dit project uit in samenwerking met ErWelzijn, Saxion Hogeschool en de provincie Overijssel. Het betreft een gezamenlijk project van afdeling Uitvoering Sociaal, Leefbare wijken en dorpen en Programma Sociaal en vitaal. Het versterken van mentale weerbaarheid bij de jeugd is een investering in de toekomst. Samen met het onderwijs geven we hier vorm aan. Bijvoorbeeld via aandacht voor dit thema in de Rijke schooldag. Voor de basisscholen wordt hier al vanaf schooljaar 2023-2024 invulling aan gegeven. Voor het voortgezet onderwijs streven we er naar om per 2024 te starten met een rijke schooldag waarin ook dit thema plek heeft.

In Almelo komt problematiek gerelateerd aan licht verstandelijke beperking vaak voor. De sociale wijkteams en huisartsen krijgen er steeds meer mee te maken. Met de betrokken professionals maken we een plan hoe de problematiek in elkaar zit en hoe we hier in Almelo het beste mee kunnen omgaan. Gericht op inwoners met LVB (behandeling, begeleiding) en hun (leef)omgeving. Almelo kent verschillende inloopvoorzieningen, zoals Mens door Mens en wijkkamers. Deze algemene preventieve voorzieningen zijn laagdrempelig bereikbaar voor onze inwoners en verminderen de druk op de indicatieve zorg. We onderzoeken welke inloopvoorzieningen er nu zijn, hoe ze een waardevolle rol in het sociaal domein kunnen spelen, hoe ze nog meer kunnen samenwerken en waar meer inzet nodig is en acteren op de uitkomsten hiervan.

4.1.2.1.2. Gezond en vitaal Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. Operationele doelen • Onze inwoners vinden gezond en vitaal leven belangrijk; • Meer inwoners sporten Toelichting In 2023 zijn de gemeenten partner geworden van het Gezond en Actief Leven Akkoord dat op landelijk niveau is afgesloten. In 2040 moet er sprake zijn van gezonde generaties. Om dit te bereiken wordt van gemeenten gevraagd om een actieve samenwerking te smeden tussen sociaal domein en zorg, en binnen de gemeentelijke domeinen initiatieven te ontwikkelen om de gezondheid en een actieve leefstijl van de inwoners te

bevorderen. Daarnaast is het van belang dat er op regionaal niveau samengewerkt wordt met andere gemeenten, Samen Twente, Twentse Koers en Menzis. Samen zorgen we voor een regionale preventieinfrastructuur. De opdracht vanuit het GALA betekent voor de gemeente Almelo dat we versterkt kunnen inzetten op onze bestaande doelstellingen binnen het programma. Activiteiten 2024

Omschrijving

Voortzetten en uitbreiden preventieagenda op thema’s gezondheid en vitaliteit.

Vanuit een in 2023 op te stellen vernieuwde en uitgebreide preventieagenda blijven we ook in 2024 kansen signaleren en nieuwe interventies helpen ontwikkelen om te komen tot gezonde en vitale inwoners. Voor meer doelgroepen en via een aanbod dat aansluit op de vraag en de problematiek. We verrijken onze bestaande keten met steeds meer partners en kijken samen met wijkregie hoe we beter kunnen aansluiten op de behoeften vanuit de wijken. Het positieve gezondheidsmodel van Machteld Huber is hierin leidend. In samenwerking met diverse partners en vanuit diverse disciplines worden activiteiten opgezet en bestaande activiteiten voortgezet zoals Leefstijlapotheek, leefstijlmakelaar, Pact Scheiden zonder schade, leefstijlcoach, bewegen in de wijk, Klup gezond, etc. We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als vitaliteit en gezondheid. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over stimulerend aanbod. We werken vanuit een integraal gezondheidsplan.

De vanuit het Rijk beschikbaar gestelde meerjarige (2023- 2026) Specifieke Uitkering Brede gezondheid (SPUK), behorende bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), geeft ons de mogelijkheid en verplichting om te werken vanuit één integraal gezondheidsplan.In dit plan zal in aandacht geschonken moeten worden aan de onderwerpen sport, combinatiefunctionaris sport en cultuur, terugdringen gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, aanpak overgewicht, valpreventie, vroegsignalering alcohol, mantelzorg, eenzaamheidsbestrijding, welzijn op recept, versterken van de sociale basis en van de leefomgeving. In de jaren 2024 – 2026 wordt dit plan uitgevoerd. Binnen de verplichte onderdelen vallen activiteiten die al bestaan in Almelo, alsook nieuwe activiteiten. In deze tabel wordt verder ingegaan op de nieuwe activiteiten, voor zover gerelateerd aan gezondheid, leefstijl en preventie. De activiteiten die gerelateerd zijn aan mentaal welzijn, worden in dat overzicht opgenomen. Het inrichten van een sluitende keten valpreventie, met een tijdige risicosignalering bij ouderen en een passend aanbod van activiteiten Het JOGG-project richt zich op het creëren van een omgeving voor het opgroeiende kind waar gezond leven vanzelfsprekend is. Waar het kind te maken heeft met overgewicht, is een aanpak nodig die zich op het kind en diens directe omgeving richt.

Een succesvolle aanpak van gezondheidsverschillen vraagt om een aanpak die past binnen de infrastructuur en bij de inwoners van een buurt.

Communicatie over vitaal en gezond leven Integraal gezondheidsbeleid

Valpreventie JOGG – kind naar gezond gewicht

Terugdringen gezondheidsverschillen in relatie tot wijkopgaven

4.1.2.1.3. Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel: Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Operationele doelen • Elk kind dat meedoet aan de rijke schooldag heeft een stijging in de eindresultaten groep 8 en/of in zijn of haar sociaal emotionele ontwikkeling; • Het percentage schoolaanwezigheid groeit; • Onze 12-18 jarigen voelen zich vitaal en doen mee aan onze samenleving; • Het gemiddelde cijfer dat kinderen zichzelf geven voor hun welbevinden groeit. Toelichting Een groot deel van onze jeugd heeft ondersteuning nodig van de overheid en kan zonder ondersteuning ook op latere leeftijd niet volledig zelfstandig functioneren. Het lukt nog onvoldoende deze groep de kansen te geven die ze nodig hebben om een zelfstandig volwassen leven te leiden. De oorzaken hiervan zijn divers. Vaak is het fundament dat hiervoor in hun jonge jaren gelegd had moeten zijn niet sterk genoeg. De jongvolwassenen komen vaak uit arme gezinnen, hebben vaker gescheiden ouders of hebben minder vaak een (ondersteunend) netwerk en een rolmodel. Zij groeien op in een omgeving en cultuur waar armoede, gebrek aan perspectief of aan vertrouwen in de maatschappij de norm zijn. Nog voor zij aan hun schoolcarrière beginnen staan ze op een bijna onoverbrugbare achterstand ten opzichte van hun leeftijdsgenoten. Activiteiten 2023

Omschrijving

Bestaande ketenaanpak voor het Jonge kind voortzetten en uitbouwen

De stuurgroep het Jonge Kind heeft een meerjaren ontwikkelprogramma opgesteld voor de jaren 2023-2026. Gebaseerd op de ervaringen van de afgelopen jaren en diverse onderzoeken ligt de focus de komende jaren op het verbeteren van de lerende netwerken, het verbeteren van de kwaliteit en het verbeteren van de omvang van de geboden interventies. Gericht op het stimuleren en ondersteunen van ouders om hun verantwoordelijkheid te nemen in de opvoeding en ontwikkeling t.b.v. hun kind. Gericht op het bevorderen van het veilig en gezond opgroeien van kinderen en het stimuleren van hun ontwikkeling. En gericht op een nog betere integrale samenwerking tussen partners om achterstanden te voorkomen en te bestrijden die ontstaan door ongunstige omgevingsfactoren. Hieronder een aantal concrete activiteiten. De stuurgroep Het Jonge Kind heeft als visie op het Kind Centrum (KC, voorheen benoemd als IKC) het volgende vastgesteld: Een Kindcentrum is het levendige centrum van een wijk. Kinderen hebben recht op een veilig en uitdagend leerklimaat in de eigen omgeving. Een kindcentrum wil daarom elk kind een plek bieden, thuisnabij, in de eigen omgeving, samen met andere kinderen uit de buurt. Kinderen worden voorbereid op de toekomst, maar vormen nu al met elkaar een gemeenschap, het kindcentrum zelf.

Vanuit geformuleerde doelen wordt de komende jaren gewerkt om onze KC's hier naartoe te laten doorontwikkelen. In een kindcentrum is een intensieve samenwerking tussen tenminste een school, een kinderopvang en welzijn om kinderen van 0-13 jaar zo goed mogelijk te ondersteunen via een doorlopende ontwikkelingslijn en pedagogische begeleiding. Daarbij is aandacht voor alle aspecten die met de opvoeding en ontwikkeling te maken hebben. De samenwerking betreft onderwijs, buitenschoolse opvang en kinderopvang. Hierbij sluiten daar waar nodig ook extra partners aan.

Doorontwikkeling KC met KCpartners

Uitvoeringsagenda verbeteren kwaliteit VVE opstellen en aanbevelingen implementeren

Lokale coalitie "Rijke schooldag basisonderwijs / School en omgeving"

In 2023 opgezette samenwerkingsstructuur 12-18 jarigen voortzetten en uitbouwen

Start met een rijke schooldag voortgezet onderwijs

Activiteiten ontplooien passend bij het actieplan Jeugd

De stuurgroep Het jonge kind (HJK) heeft de uitvoeringsagenda onder de naam ‘Ontwikkelplan HJK 2023-2026’ in maart 2023 vastgesteld. Vanuit dit Ontwikkelplan werken we de komende jaren o.a. aan het versterken van de educatieve kwaliteit om ontwikkelingskansen bij kinderen te bevorderen en nemen we ouders actief mee bij de ontwikkeling van hun kind. Ook zorgen we voor een betere uitwisseling van kennis en expertise van betrokken professionals. Als 1 van de 44 voorlopergemeenten ontvangen de 8 scholen in onze prioritaire wijken vanaf schooljaar 2022-2023 van het Rijk subsidie om onze al bestaande rijke schooldag verder uit te bouwen tot een Ontwikkeldag. Hiertoe hebben de schoolbesturen Varietas, Opoa en PCONT met kinderopvang Humankind, stichting Avedan Welzijn en de gemeente Almelo een convenant gesloten. De jarenlange ervaring met de werkwijze van IKC actief vormt de basis waarop de uitbreiding van activiteiten, thema's en doelgroep plaatsvindt. De structuur van methodisch werken in vaste activiteiten en programma’s maakt dat er doorlopend contact is met ouders en kinderen. Het is onze overtuiging als coalitie dat de kans op succes (mede) wordt bepaald door het ontwikkelen en aanbieden van plannen en activiteiten in gezamenlijkheid met scholen, maatschappelijke organisaties en de gemeente Almelo.

Vanaf het schooljaar 2023-2024 wordt er gestructureerd op alle 8 scholen en in samenwerking met de voorscholen een nog voller en verrijkter programma gedraaid op de thema's sport, cultuur, techniek en mentaal welbevinden. In 2023 is er een nieuwe bestuurlijke samenwerkingsstructuur ontstaan tussen de voortgezet onderwijs scholen, Avedan, het sportbedrijf, Kaliber kunstenschool, GGD Twente, de bibliotheek en de gemeente Almelo. Ambtelijk haken ook andere partners aan, zoals de politie. Omdat we samen willen werken aan de talentontwikkeling, het welzijn en de veiligheid van onze jongeren. Onze visie luidt: Iedere jongere heeft recht op een goede basis waarin kansengelijkheid vanzelfsprekend is, zodat iedere jongere wordt gezien, zich gehoord, weerbaar en veerkrachtig voelt en zich optimaal kan ontwikkelen. In 2023 zijn de strategische doelstellingen vertaald in operationele doelstellingen en concrete resultaten en is een actieplan opgesteld. In 2024 zal gestart worden met het implementeren van dat actieplan. In verband met de doorgaande ontwikkelingslijn zoeken we hierbij afstemming en samenwerking met het netwerk Het Jonge Kind. De doelgroep 12-18 jaar kent vele uitdagingen. Op alle leefgebieden loopt een (in Almelo aanzienlijk) deel van hen tegen problemen aan.

Opleiding, geld (opgroeien in armoede / eigen schuldenopbouw), (geestelijke) gezondheid (eenzaamheid/depressie), overlast en criminaliteit. Een Rijke schooldag VO biedt de mogelijkheid voor additioneel aanbod voor de jongeren van 12-18 jaar dat kan aansluiten bij de concrete uitdagingen voor jongeren. Het kan zo een bijdrage leveren aan de preventie van problematiek op deze leefgebieden en meer kansengelijkheid voor deze jongeren. In 2023 hebben we samen met betrokken partners en de jongeren in kaart gebracht hoe een rijke schooldag er voor deze doelgroep uit zou kunnen zien. We streven ernaar om begin 2024 te starten met de uitvoering. De op nationaal niveau vastgestelde hervormingsagenda voor de jeugd moet leiden tot het verbeteren van kwaliteit en passende en tijdige zorg voor kinderen en gezinnen en het op lange termijn betaalbaar

Communicatie over kansengelijkheid en talentontwikkeling jongeren

houden van het stelsel. De beweging die hierin genoemd wordt is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor vrij toegankelijke basisvoorzieningen voor lichtere jeugdhulpvragen, die mogelijk nu nog onder het geïndiceerde aanbod vallen. Deze landelijke agenda wordt in 2023 vertaald naar een actieplan voor Almelo. Daar waar nuttig en nodig helpen wij in 2024 om de acties uit dit actieplan te ontwikkelen en implementeren. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het ontwikkelen van nieuw algemeen aanbod voor onderdelen uit het huidige indicatieve aanbod jeugdzorg. We blijven inzetten op communicatie met onze jeugd en hun ouders of verzorgers over thema's als vitaliteit, gezondheid, burgerschap en talentontwikkeling bij de jeugd. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over stimulerend aanbod dat past bij de behoefte.

Wat mag het kosten? Programma Sociaal en vitaal

Beschikbaar

Jaar 2023

750

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.950

Werkelijk

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. Daarnaast is in 2023 incidenteel 350.000 euro toegevoegd vanuit Sociaal en Vitaal Almelo. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Naar verwachting wordt het volledige programmabudget gedurende de resterende programmaperiode uitgegeven.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Almelo&id=74527680-9c1a-4043-ad92-90a497629d0a