Perspectiefnota 2024-2027 - Bijlage - Perspectiefnota 2024-2027.pdf

Binnen de adviespool, samen met de eenheid Uitvoering Fysiek is het afgelopen jaar al een eerste stap gezet in de ontwikkeling van projectmatig werken. Belangrijk onderdeel binnen projectmatig werken is het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap alsmede het hanteren van meervoudige sturing binnen projecten. Vanuit de directie zal dit als een centraal thema worden opgepakt. Vanuit het programma stedelijke ontwikkeling zal specifiek hierop ingehaakt worden waar het de rollen betreft in gebiedsontwikkelingstrajecten. Bijvoorbeeld de rol van de bestuurder in onderhandelingstrajecten of de rol van een specifieke adviseur in een integraal projectteam. Hierin wordt ook samen opgetrokken met de nieuwe eenheid stadsontwikkeling en het ontwikkelplan dat het hoofd voor deze eenheid op zal gaan stellen.

3.1.4 Monitoren en verantwoorden Trends Relatief heeft Almelo een goedkoper(re) woningvoorraad en relatief gezien aanzienlijk meer huurwoningen dan in de rest van Twente. Ook zien we dat de verdeling binnen onze stad van de huurwoningen en de goedkopere koopwoningen sterke concentraties laat zien in een beperkt aantal wijken. Provinciaal en landelijk is er steeds meer aandacht voor het meer in balans krijgen van deze regionale verdelingen van de woningvoorraden. We noemen dit het komen tot de ongedeelde regio. Landelijk zien we dit bijvoorbeeld doordat het Rijk via de woondeals en nieuwe wetten wil komen tot een meer gelijke verdeling van de huurwoningen, waarbij iedere gemeente groeit naar een aandeel van 30%. In Almelo zien we dat op dit moment zo’n 45% van de woningvoorraad bestaat uit huurwoningen, met een groot aandeel in de lagere huurcategorieën. Eenzelfde beeld geldt eigenlijk ook voor de woningvoorraad in de koopsector. De woningvoorraad van onze stad is zowel ten opzichte van de regio als van de wijken onderling niet geheel in balans. Deze trend kan met de toevoeging van andere woningtypen en daarmee het aantrekken van specifieke doelgroepen en huishoudens, strategische herstructurering en een zorgvuldige stedelijke ontwikkeling waar aandacht is voor de sociale en fysieke opgave in onderlinge samenhang de komende decennia omgebogen worden.

24

Bron: Kennispunttwente.nl 2022 Cijfers Om de komende 4 jaar goed zicht te kunnen houden op de voortgang van het programma en aan het eind te kunnen bepalen of de doelen zijn bepaald, maar minstens zo belangrijk om tussendoor wanneer dat nodig is te kunnen bijsturen, zijn er een aantal indicatoren vastgesteld. Samen met het Kennispunt en Datagedreven werken is er gekeken welke indicatoren daadwerkelijk deze sturingsinformatie op kunnen leveren. Daarbij is rekening gehouden met het feit dat we hier te maken hebben met een programma en geen uitvoeringsproject, veel opgaven waar je met meerdere partijen aan werkt en als gemeente dus niet altijd heel direct en als enige op kunt sturen en de looptijd van 4 jaar van dit programma terwijl een aantal opgaven en daarmee de

25

zichtbaarheid van resultaten soms aanmerkelijk later te verwachten zijn. Met deze overwegingen in gedachten zijn voor het programma Stedelijke Ontwikkeling de volgende indicatoren vastgesteld: 1.

In 2026 zijn de economische- en ruimtelijke visies en door vertaald naar doelgroepen en woningtypen. Dit blijkt uit beleidsstukken die zijn vastgesteld door college en/of raad.

2.

In 2026 is de realisatie van een onderscheidende en gevarieerde woningbouw in Almelo in de doorvertaling naar de plannen voor de prioritaire gebiedsontwikkelingen geconcretiseerd.

3.

In 2026 is er een platform Stedelijke Ontwikkeling in Almelo opgezet dat reguliere bijeenkomsten organiseert, thema's uitwerkt en van waaruit de stedelijke ontwikkeling wordt aangejaagd door en met stakeholders.

4.

In 2026 zijn er standaard projectrapportages over de voortgang met alle GROTIK-aspecten en met mogelijke vertragingsrisico's en versnellingsmaatregelen. Daarmee wordt bewuster gestuurd op risico's, versnelling en vertraging van gebiedsontwikkelingen en projecten binnen de stedelijke ontwikkeling.

5.

Almelo heeft in 2026 op ambtelijk en bestuurlijk niveau reguliere overleggen met de stedelijke partnergemeenten, provincie en het rijk rondom stedelijke ontwikkeling.

6.

In 2026 is samen met het programma Economie en Arbeidsmarkt in de rol van opdrachtgever een Ruimtelijk-economische Visie Bedrijventerreinen opgesteld.

7.

In 2026 hebben we met een aantal van onze strategische partners de kansen rondom toekomstbestendig bouwen verder aangejaagd via werksessies, werkbezoeken en sprekers.

8.

In 2026 Er is een corporate story voor Almelo als woonstad ontwikkeld en vastgesteld en we zien in uitingen van onze partners dat deze wordt uitgedragen en gedeeld.

9.

In 2026 wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met leefbare wijken en dorpen om participatie, bewustzijn van ontwikkeling in bestaande stedelijke gebieden en de samenwerking van de wijkregisseurs en ontwikkelmanagers/projectmanagers verder te versterken.

10. In 2026 is er een uniforme Almelose aanpak rondom gebiedsontwikkeling waarin stappen, rollen en tussenproducten duidelijk zijn gedefinieerd.

Ten behoeve van het verrijkt verantwoorden van de doelen van het programma Stedelijke Ontwikkeling wordt op vier verschillende manieren bepaald in welke mate deze doelen worden behaald. Ze dragen bij aan het inzichtelijk maken van de effecten van het programma. Deze indicatoren zullen we gedurende de looptijd van het programma op verschillende manieren meten. Deze worden hierna verder toegelicht. Het Kennispunt Twente zal in 2023 een 0-meting uitvoeren gekoppeld aan de logische momenten van de benoemde meetinstrumenten (extra vragen gaan bijvoorbeeld mee in het ritme van het AlmeloPanel), vervolgens wordt er een tussentijdse meting gedaan na 2 jaar en een eindmeting na 4 jaar. Ten behoeve van het verrijkt verantwoorden van en met name ook de tussentijds sturing op de doelen van het programma Stedelijke Ontwikkeling, zijn er vier instrumenten geselecteerd en uitgewerkt. Deze vier instrumenten dragen bij aan het inzichtelijk maken van de effecten van het programma.

26

1. Onderzoek/ enquête Het Kennispunt Twente gaat in opdracht van het programma Stedelijke Ontwikkeling onderzoek doen onder leden van het Platform Stedelijke ontwikkeling Almelo (PSA). Dit doen zij met een nulmeting na oprichting van het platform. In 2026, of indien gewenst ook tussentijds, volgt een nieuw onderzoek waardoor een vergelijking gemaakt kan worden. In overleg met het Kennispunt wordt de onderzoeksmethode bepaald (bijvoorbeeld een enquête of focusgroepen), en worden relevante vragen geformuleerd en geoperationaliseerd. In dit platform zijn corporaties, marktpartijen en provincie vertegenwoordigd, waardoor we hier aanvullende meetinformatie vanuit andere doelgroepen/partners kunnen verkrijgen naast het AlmeloPanel. 2. Logboek Het programmateam gaat een logboek bijhouden van alle activiteiten die worden uitgevoerd ten dienste van het behalen van de strategische doelen. Op die manier wordt inzichtelijk op welke wijze het programma activiteiten ontplooit (input). 3. AlmeloPanel Het AlmeloPanel is een grote groep inwoners, die een aantal keer per jaar via internet een vragenlijst van de gemeente invult. Zo weet de gemeente wat inwoners vinden van het gemeentelijk beleid en welke ontwikkelingen er plaatsvinden in Almelo. Het panel wordt ingezet als specifiek meetinstrument voor vragen die relevant zijn voor inwoners.

Team I&D kan vragen toevoegen aan de reguliere enquêtes. 4. Foto Om te bepalen of bepaalde wijzigingen in beleid, bedrijfsvoering en cultuur zijn doorgevoerd wordt het huidige kader in kaart gebracht. Deze “Foto”, oftewel een momentopname wordt in 2024 en 2026 opnieuw gemaakt. Deze foto’s kunnen vergeleken worden om zo te bepalen of verandering is bewerkstelligd of dat nadere inspanningen nodig zijn. Aanvullende verantwoording Belangrijke gegevens, gebeurtenissen en informatie van bijvoorbeeld ketenpartners kunnen ook meegenomen worden ten behoeve van de (bij)sturing in het programma. Kwalitatieve gegevens (bijvoorbeeld): • Informatie vanuit lobbyactiviteiten • Reflectie strategische ketenpartners

Wat mag het kosten? Programma Stedelijke ontwikkeling

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk / Prognose

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Stedelijke ontwikkeling is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden.

27

3.2 Programma Sociaal en vitaal 3.2.1 Visie en Ambitie Kinderen in Almelo ontwikkelen zich optimaal naar eigen vermogen, ongeacht waar hun wieg heeft gestaan. Onze inwoners helpen elkaar en kijken naar elkaar om. Iedereen is en voelt zich onderdeel van de samenleving. Onze inwoners zijn weerbaar en veerkrachtig. Al onze inwoners krijgen hierbij gelijke kansen. Zodat iedereen ook mee kan en gaat doen aan onze samenleving. Wij willen dat de plek waar kinderen geboren worden en de omgeving en vriendjes die ze hebben, minder bepalend zijn voor hun toekomst. Alle kinderen verdienen gelijke kansen om hun talenten ten volle te ontwikkelen. Te veel jeugd heeft in Nederland ondersteuning nodig van de overheid en redt het uiteindelijk niet om een zelfstandig leven te leiden. Het lukt nog onvoldoende deze groep de kansen te geven die ze nodig hebben om een zelfstandig leven te leiden. De oorzaken hiervan zijn divers en de groep heterogeen, maar wat zij delen is dat het fundament dat hiervoor in hun jonge jaren gelegd had moeten zijn vaak niet sterk genoeg is. De jongvolwassenen komen vaker uit arme gezinnen, hebben vaker gescheiden ouders en hebben minder vaak een (ondersteunend) netwerk en een rolmodel. Zij groeien op in een omgeving en cultuur waar armoede, gebrek aan perspectief en aan vertrouwen in de maatschappij, de norm zijn.

In deze omgeving zien zij de voorbeelden van hun ouders en vrienden, die het veel te weinig lukt om zich aan deze situatie te ontworstelen. Nog voor zij aan hun schoolcarrière beginnen staan ze op een bijna onoverbrugbare achterstand ten opzichte van hun leeftijdsgenoten. Deze jeugd bepaalt niet alleen het huidige DNA van de stad, maar voor een deel ook het DNA van de toekomst van Almelo. Daarnaast kijkt Almelo aan tegen een behoorlijke groei van het aantal inwoners dat ouder is dan 65 jaar. Bij een toename van het aantal ouderen en een verdere toename van het aantal eenpersoonshuishoudens is het risico groot dat eenzaamheidsproblematiek toeneemt. Tevens zal het aantal thuiswonende inwoners met dementie toenemen; in Almelo is 40% van deze inwoners alleenstaand. De toename van het aantal ouderen zal ook leiden tot een toename van het gebruik van voorzieningen op grond van de Wmo, medische zorg en het beroep op verpleging en verzorging. Omdat de minder gezonde levensjaren aan het eind van ons leven zitten kijken we aan tegen een dreigend toenemend beroep op zorgvoorzieningen in een krappe arbeidsmarkt. Ook in Almelo ervaren we incidenten met problematiek rondom psychisch kwetsbaren. Mensen met vaak complexe meervoudige problematiek op het gebied van wonen, welzijn, zorg of bestaanszekerheid.

Er bestonden al langer zorgen over de weerbaarheid en veerkracht van mensen, maar de coronacrisis heeft bestaande problemen verergerd. Daarbij is de samenleving steeds ingewikkelder vormgegeven, stelt hoge eisen aan mensen en legt een grote nadruk op prestaties en zelfredzaamheid. Scholieren ervaren steeds meer druk op school. Mentale problemen ontstaan vaak al op jonge leeftijd. Wanneer volwassenen te kampen hebben met mentale problemen zijn in 75% van de gevallen de problemen al ontstaan voor het 25ste levensjaar en in 50% van de gevallen zelfs al voor het 15de levensjaar. Wij zetten ons de komende programmaperiode in om deze opgaven goed te doorgronden en aan te pakken.

3.2.2 Wat willen we bereiken? 3.2.2.1 Vitaliteit vergroten kwetsbare inwoners Strategisch doel 1: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn.

28

Operationele doelen • We helpen kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen; • Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger; • Onze inwoners voelen zich minder eenzaam; Beoogde effecten: • Minder terugval in psychisch kwetsbare situaties. Dat betekent een vinger aan de pols in gevallen waar inwoners klaar zijn met hun behandeling of wanneer ze nieuwe Life-events meemaken; • Kwetsbare inwoners, buurten en de samenleving voelen zich veilig, al dan niet met lichte ondersteuning. Inwoners accepteren kwetsbare buurtbewoners en stellen zich weerbaar en veerkrachtig op. • Jongeren zijn weerbaar tegen negatieve Life-events. Als jongeren gelukkig zijn, dan zijn ze mentaal weerbaar en veerkrachtig. Dan kunnen ze zelf, met sociale netwerk en eventueel met enkelvoudige professionele ondersteuning heftige situaties aan. • Onze inwoners voelen zich positief gezond. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. Meedoen aan de samenleving en zich gezond en fit voelen. • Partners weten wat ze van elkaar mogen verwachten. Er is inzicht in de verschillende beleidskaders en mogelijkheden bij alle partners. Professionals maken gebruik van de handelingsruimte die ze hebben. Met meer zicht in wat wel kan.

We zorgen voor aanvullend beleid, beleidsregels, aanpakken en nadere afspraken van de partners waar dat nodig is. • Partners lossen uitzonderingssituaties samen op. Partners nemen gezamenlijke verantwoordelijkheid waarbij iedereen buiten eigen kaders durft te kijken, meer samenwerkt, met mandaat omtrent inzet van capaciteit en financiële middelen.

3.2.2.2 Inwoners zijn bewuster van noodzaak om gezond en vitaal te leven Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. Operationele doelen • Onze inwoners vinden gezond en vitaal leven belangrijk; • Meer inwoners sporten Beoogde effecten: • Onze inwoners voelen zich positief gezond. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. Meedoen aan de samenleving en zich gezond en fit voelen. • We willen meer gezonde jaren voor Almeloërs. Bewegen draagt bij aan een langer en gezonder leven, onder meer door verminderde kansen op obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten. Naast deze fysieke effecten hebben sport en bewegen ook mentale effecten. Zo zitten mensen vaak lekkerder in hun vel en is er meer geloof in eigen kunnen na het bewegen, zodat ze volop kunnen participeren in de maatschappij.

3.2.2.3 Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel 3: Onze 0-23 jarigen krijgen de ruimte hun eigen talenten beter te ontwikkelen. Operationele doelen • Elk kind dat meedoet aan de rijke schooldag heeft een stijging in de eindresultaten groep 8 en/of in zijn of haar sociaal emotionele ontwikkeling;

29

• • •

Het percentage schoolaanwezigheid groeit; Onze 12-18 jarigen voelen zich vitaal en doen mee aan onze samenleving; Het gemiddelde cijfer dat kinderen zichzelf geven voor hun welbevinden groeit.

Beoogde effecten • Onze inwoners voelen zich positief gezond. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. Meedoen aan de samenleving en zich gezond en fit voelen. • We bereiden een nieuwe generatie beter voor op deelname aan de samenleving en de wereld van morgen. Door het beter benutten van talenten van alle kinderen dragen we bij aan de persoonlijke ontwikkeling, maken we kansen in het onderwijs gelijker, zorgen we voor een betere aansluiting op de arbeidsmarkt en verrijken we de samenleving met meer toptalent. • We willen inhaalbare achterstand inhalen met de juiste zorg. We spreken van inhaalbare achterstand wanneer een kind een achterstand heeft in zijn ontwikkeling op taal en/of andere ontwikkelingsdomeinen, die nog in te halen valt; • Partners weten wat ze van elkaar mogen verwachten. Er is inzicht in de verschillende beleidskaders en mogelijkheden bij alle partners. Professionals maken gebruik van de handelingsruimte die ze hebben. Met meer zicht in wat wel kan. We zorgen voor aanvullend beleid, beleidsregels, aanpakken en nadere afspraken met van de partners waar dat nodig is. • Partners lossen uitzonderingssituaties samen op.

Partners nemen gezamenlijke verantwoordelijkheid waarbij iedereen buiten eigen kaders durft te kijken, meer samenwerkt, met mandaat omtrent inzet van capaciteit en financiële middelen.

3.2.3 Wat gaan we daarvoor doen? 3.2.3.1 Vitaliteit vergroten kwetsbare inwoners Strategisch doel 1: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn. Activiteiten

Omschrijving

Doorontwikkelen ecosysteem voor onze psychisch kwetsbare inwoners

De in 2023 gestarte focus op de doorontwikkeling van ons ecosysteem voor psychisch kwetsbare Almeloërs zetten wij door. Met een ecosysteem bedoelen we het systeem van samenwerkende partners, bestaande uit algemene, voorliggende en indicatieve voorzieningen, die elkaar beïnvloeden en uitwisselen. We richten ons daarbij op de mogelijkheden voor laagdrempelige anonieme GGZ, inzet van ervaringsdeskundigheid en ervaringskennis, een flexibele en improviserende werkwijze van de GGZ specialist, cocreatie van hulpverleners die elkaar bijstaan en het voorkomen van onnodige diagnostische medicalisering. We werken vanuit de kennis dat mentale problemen vaak al vroeg beginnen (50% voor de leeftijd van 15 jaar, 75% voor de leeftijd van 25 jaar) en de problematiek vooral vaak ontstaat daar waar meerdere problemen zich tegelijkertijd voordoen, zoals bv armoede en laaggeletterdheid. We focussen ons op betere bekendheid van het bestaande aanbod, betere aansluiting op elkaar van het al bestaande aanbod, kwaliteitsverbetering van het bestaande aanbod, ontwikkeling van aanbod waar we wel zien dat er vraag is maar nog geen beschikbaar aanbod en de mogelijkheden van een verschuiving van indicatieve voorzieningen naar algemene

30

voorzieningen. Communicatie over mentale weerbaarheid

We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als eenzaamheid, dementie en mentale weerbaarheid. Om taboes te doorbreken, noaberschap te stimuleren en handelingsvaardigheid bij te brengen.

Voortzetting project Zorg en technologie

We blijven inzetten op de mogelijkheden van zorgtechnologie zodat kwetsbare inwoners zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

Implementeren actieplan eenzaamheidsbestrijding samen met KomErbij Almelo.

Vanuit het in 2023 opgestelde actieplan eenzaamheidsbestrijding 20232026 zetten we in op 3 lijnen: 1. Onze inwoners zijn zich meer bewust van eenzaamheid; 2. Professionals signaleren eenzaamheid, kennen het handelingsperspectief en handelen daar ook naar; 3. We bereiken en helpen steeds meer eenzame inwoners.

3.2.3.2 Inwoners zijn bewuster van noodzaak om gezond en vitaal te leven Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. Activiteiten

Omschrijving

We werken vanuit een integraal gezondheidsplan

De vanuit het Rijk beschikbaar gestelde meerjarige (2023- 2026) Specifieke Uitkering Brede gezondheid (SPUK), behorende bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), geeft ons de mogelijkheid en verplichting om te werken vanuit één, in 2023 op te stellen, integraal gezondheidsplan. In dit plan zal in ieder geval aandacht geschonken moeten worden aan de onderwerpen sport, combinatiefunctionaris sport en cultuur, terugdringen gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, aanpak overgewicht, valpreventie, vroegsignalering alcohol, mantelzorg, eenzaamheidsbestrijding, welzijn op recept, versterken van de sociale basis en van de leefomgeving.

Voortzetten en uitbreiden preventieagenda op thema’s gezondheid en vitaliteit.

Vanuit een in 2023 op te stellen vernieuwde en uitgebreide preventieagenda blijven we ook in 2024 kansen signaleren en nieuwe interventies helpen ontwikkelen om te komen tot gezonde en vitale inwoners. Voor meer doelgroepen en via een aanbod dat aansluit op de vraag en de problematiek. We verrijken onze bestaande keten met steeds meer partners en kijken samen met wijkregie hoe we beter kunnen aansluiten op de behoeften vanuit de wijken. Het positieve gezondheidsmodel van Machteld Huber is hierin leidend.

Communicatie over vitaal en gezond leven

We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als vitaliteit en gezondheid. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over stimulerend aanbod.

3.2.3.3 Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel 3: Onze 0-23 jarigen krijgen de ruimte hun talenten beter te ontwikkelen. Activiteiten

Omschrijving

We zetten de bestaande

De stuurgroep het Jonge Kind heeft een meerjaren ontwikkelprogramma

31

ketenaanpak binnen het Jonge kind voort en bouwen deze verder uit.

opgesteld voor de jaren 2023-2026. Gebaseerd op de ervaringen van de afgelopen jaren en diverse onderzoeken ligt de focus de komende jaren op het verbeteren van de lerende netwerken, het verbeteren van de kwaliteit en het verbeteren van de omvang van de geboden interventies. Gericht op het stimuleren en ondersteunen van ouders om hun verantwoordelijkheid te nemen in de opvoeding en ontwikkeling t.b.v. hun kind. Gericht op het bevorderen van het veilig en gezond opgroeien van kinderen en het stimuleren van hun ontwikkeling. En gericht op een nog betere integrale samenwerking tussen partners om achterstanden te voorkomen en te bestrijden die ontstaan door ongunstige omgevingsfactoren. Concreet gaat het bijvoorbeeld om het versterken van het ouderprogramma VVE, het verder uitbouwen van de Rijke schooldag binnen het PO en de BSO en het voortzetten van de aanpak Kansrijke Start.

uitbouwen samenwerkingsstructuur 1218 jarigen.

We ontwikkelen de in 2023 opgezette samenwerkingsstructuur voor het voortgezet onderwijs verder door om de kansengelijkheid voor onze jeugd verder te vergroten. Zodat iedereen vanuit zijn of haar eigen taak en verantwoordelijkheid een passende rol pakt om het hoger liggende doel, kansengelijkheid, te bereiken. Dit doen we bijvoorbeeld door het doorontwikkelen van een rijke schooldag voor het voortgezet onderwijs of het implementeren van een plan om de kansengelijkheid in de doorgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs te verbeteren.

Onderzoeken en opzetten samenwerkingsstructuur 1623 jarigen

Wij voorzien op dit moment dat we in 2025 een start kunnen gaan maken met het opzetten en uitbouwen van een netwerk rondom de jongeren in de leeftijd 16-23 jaar. Waar wij mogelijkheden zien beginnen we eerder. Doel is om, in navolging van de werkende ketensamenwerking voor Het Jonge Kind en de in 2023 en 2024 op te zetten ketensamenwerking voor de jongeren in het voortgezet onderwijs een goed werkende ketensamenwerking op te zetten voor de jongeren rondom de leeftijd waarin ze kwalificatieplichtig zijn. Om van daaruit gefocused en op basis van een grondige analyse nieuwe stappen te zetten om meer jongeren hun opleiding te laten afmaken en toe te leiden naar een vervolgopleiding of een baan. Dat kan zijn door bijvoorbeeld een betere ketensamenwerking of nieuw aanbod aan interventies.

Activiteiten ontplooien passend bij het actieplan jeugd

Op nationaal niveau wordt gewerkt aan een hervormingsagenda voor de jeugd, die moet leiden tot het verbeteren van kwaliteit en passende en tijdige zorg voor kinderen en gezinnen en het op lange termijn betaalbaar houden van het stelsel. De beweging die hierin genoemd wordt is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor vrij toegankelijke basisvoorzieningen voor lichtere jeugdhulpvragen, die mogelijk nu nog onder het geïndiceerde aanbod vallen. Onze collega's vanuit de lijn eenheid Uitvoering Sociaal gaan dit vertalen naar een actieplan voor Almelo. Daar waar nuttig en nodig helpen wij om de acties uit dit actieplan te ontwikkelen en implementeren. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het ontwikkelen van nieuw algemeen aanbod voor onderdelen uit het huidige indicatieve aanbod jeugdzorg.

Communicatie over kansengelijkheid en talentontwikkeling jongeren

We blijven inzetten op communicatie met onze jeugd en hun ouders of verzorgers over thema's als vitaliteit, gezondheid, burgerschap en talentontwikkeling bij de jeugd. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over stimulerend aanbod dat past bij de behoefte.

32

3.2.4 Monitoren en verantwoorden Algemeen Een programma is per definitie een vernieuwend, op ontwikkeling gericht en complex proces. Jaarlijkse verantwoordingscijfers die iets zeggen over de voortgang van het programma zijn zeldzaam. De kennis over complexe systemen leert ons dat juist een wat andere monitoring, met aandacht voor kwalitatieve informatie kansen biedt. Meten gaat dan minder om het resultaat (de presentatie van de cijfers), maar meer om het proces (samen een complexe werkelijkheid leren begrijpen). Wij hebben dit vertaald naar de volgende verantwoordingsinformatie. Strategische doel 1: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn Trends De cijfers in onderstaande linkerfiguur geven per half jaar - weliswaar met een vertraging van een jaar - weer hoe groot het percentage jongeren is dat jeugdhulp gebruikt. In de eerste helft van 2022 was dit 12,5%. Het is onze ambitie om in 2026 een dalende trend in gang gezet te hebben. In de rechterfiguur kunt u het percentage aflezen dat is samengesteld uit meerdere vragen die betrekking hebben op hoe krachtig kinderen en jongeren zich zelf vinden om met problemen om te gaan. De rode lijn geeft de cijfers voor de jeugd weer, de blauwe lijn de cijfers voor de kinderen.

Dit cijfer wordt gedurende de programmaperiode eens per 2 jaar gemeten. Het is onze ambitie om de dalende trend omgezet te hebben in een nieuwe, stijgende trend.

Figuur 1: Jongeren met jeugdhulp

Figuur 2: SDQ score kinderen en jeugd

Voor volwassenen ziet het beeld voor het thema mentale weerbaarheid er als volgt uit. Dit cijfer, dat tijdens deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten wordt, hebben we vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave.

33

Figuur 3: Veerkracht volwassenen en ervaren regie Eind maart 2023 verscheen de, vanwege corona extra uitgevoerde, Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) 2022. Deze monitor geeft alleen inzicht in een cijfer voor heel Twente. De belangrijkste conclusies hieruit zijn: • Bijna de helft van de jongvolwassenen geeft aan psychische klachten te ervaren (47%). Zij voelden zich in de 4 weken voor het onderzoek bijvoorbeeld somber of zaten erg in de put. Vaak gaat het om lichte klachten (27%). Het percentage jongvolwassenen met psychische klachten ligt in Twente net iets lager dan gemiddeld in Nederland (53%). • Jongvolwassenen geven aan zich (heel) vaak gestrest te voelen (44%). Dit is iets lager dan gemiddeld in Nederland (48%). Jongvolwassenen zijn het vaakst gestrest door: studie of school, een combinatie van alles wat moet en eisen die jongvolwassenen aan zichzelf stellen. Omdat dit een extra onderzoek betreft en nog niet duidelijk is of dit onderzoek herhaald gaat worden, hebben we deze informatie vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave. Wat betreft eenzaamheid is onze uitgangspositie te vinden in figuur 4. Voor volwassenen is de trend te zien voor matig en voor ernstig eenzaam.Dit cijfer, dat tijdens deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten wordt, hebben we vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave.

Voor onze jeugd is in 2021 voor het eerst gemeten of ze zich vaak tot altijd eenzaam hebben gevoeld de afgelopen maanden. Dit cijfer wordt gedurende de programmaperiode eens per 2 jaar gemeten. Het is onze ambitie om een dalende trend in gang te zetten.

figuur 4: % eenzaamheid volwassenen en jeugd

34

In de extra uitgevoerde Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) 2022is ten aanzien van het Twentse cijfer voor eenzaamheid de belangrijkste conclusie: • Zes op de tien jongvolwassenen voelt zich eenzaam (60%), wat vergelijkbaar is met het Nederlands gemiddelde. Een kwart voelt zich sterk eenzaam (25%). Eenzaamheid komt het meest voor bij praktisch opgeleide jongvolwassenen en vrouwen. Omdat dit een extra onderzoek betreft hebben we deze informatie vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave. Operationele cijfers Om inzicht te geven in de aantallen mensen die we bereiken geven we onderstaande resultaten weer. Startwaarde 2023 Bron Aantal deelnemers in algemene voorzieningen 1.474 Mensdoormens, Avedan Aantal deelnemers bij ontmoetingsplekken2 10.240 KomErbij, Avedan 1] betreft de voorzieningen Mens door mens, persoonlijke coach, bemoeizorg en schoolmaatschappelijk werk 2] betref deelnemers aan de ontmoetingsdagen van KomErbij, Never2beAlone, wijkkamers Rijkere verantwoording Zelfregiecentrum Mensdoormens Mensdoormens heeft in 2022 hulp geboden aan ruim 200 mensen: door huisbezoeken, op hun vaste locatie, aan vaste bezoekers en soms ook aan eenmalige bezoekers. Hieronder geven we het verhaal weer van een van de deelnemers.

Ines, 31 jaar Op welke manier heb je het Mensdoormens gevonden? Via haar maatschappelijk werkster omdat ze nieuwsgierig was naar ervaringsdeskundigheid. Open vraag: wat haal jij er en wat breng jij er? Voordat Ines naar Mensdoormens (MDM) kwam, zat zij op een plek waar zij zich heel nutteloos voelde. Bij MDM is haar herstel in een stroomversnelling geraakt en had ze het gevoel dat ze wat terug kon geven. Ze heeft weer een stukje dag invulling, ze komt haar huis weer uit. Ze heeft bij MDM geleerd dat ze er mag zijn met al haar emotie. Ze wordt hier zonder masker geaccepteerd en dat was ze niet gewend. Ze is meteen als vrijwilliger begonnen. Ze heeft geholpen met orde aanbrengen in de keuken en met de schoonmaak. Ook heeft ze al verschillende cursussen gevolgd en is nu onderweg naar co-trainerschap van de cursus ‘herstellen doe je zelf’ Vangnet: Ze is liever bij MDM dan bij haar familie. Vooral als ze ergens mee zit, dan kan ze bij MDM haar ei kwijt. Ze ziet haar vriendinnen wel maar die houdt ze meer op afstand omdat ze niet de vriendin wil zijn waar altijd wat mee aan de hand is. Vriendinnen zijn er dus voor de leuke dingen. Binnen MDM voelt Ines daar wel de ruimte voor.

Netwerk: Ines geeft aan dat toen ze een keer in crisis zat (richting psychose) ze zich heel erg gezien voelde toen er gezegd werd “we gaan je beter in de gaten houden” Dit kwam vooral zo binnen omdat ze zelf eerst niet had laten zien dat ze zo hoog zat. Ze voelde zich enorm gezien op dat moment en besefte dat ze het niet had hoeven verbergen. Ook geeft ze aan dat er vriendschappen zijn ontstaan. Groei: Ines is enorm gegroeid in een jaar tijd. Van de bank naar ongeveer 4 dagen in de week bij MDM. Inmiddels al 3

35

cursussen gevolgd en van junior naar senior vrijwilliger. Ze staat meer in haar eigen kracht en neemt haar taken zeer serieus. Ze ontdekt steeds meer haar sterke kanten geeft ze aan. Tot je recht komen: Er werd dusdanig in Ines geloofd door deelnemers en collega’s dat ze het zelf ook ging geloven. Herstel: MDM heeft qua herstel in haar geval meer bijgedragen dan de plek waar ze indicatieve zorg ontvangt. Niet dat zij die indicatieve zorg niet nodig heeft gehad, maar ze had vooral nodig dat ze zich van betekenis voelde en dat heeft ze bij MDM kunnen vinden. Zelfregie: Door het vertrouwen wat ze kreeg bij MDM heeft ze stappen durven zetten die ze anders niet had durven nemen. Personoonlijke coach Avedan Via Avedan kunnen onze inwoners gesteund worden in het vergroten van hun sociale netwerk en zelfredzaamheid via de inzet van een geschoolde vrijwillige persoonlijke coach. Deelnemers aan het personal coaching traject geven aan dat hun eigen kracht en het sociaal netwerk inderdaad is vergroot en dat herstel van vertrouwen en balans heeft plaatsgevonden. Hun eigen waardering van de kwaliteit van hun leven gaat gemiddeld van een 3,9 naar een 8; Deelnemers zetten stappen die ze anders niet hadden gedurfd; Deelnemers weten beter wat ze wel en niet kunnen doen; En ze nemen vaker deel aan activiteiten/afspraken buiten de deur.

Bij de meeste deelnemers wordt aansluitend geen indicatie afgegeven. Gerealiseerde bijvangst 2022: Huwelijk/relatie hersteld

1

Financiële ondersteuning opgestart

2

Baan gevonden

8

Huiskamer gestart

2

Loopbaantraject gestart

2

Woning gevonden

1

Vrijwilligerswerk gestart

1

Professionele ondersteuning gestart

1

Opleiding gestart

1

Uit ziektewet

2

Opleiding afgerond

4

Uit uitkering

1

36

Het verhaal van inwoner die door een persoonlijke coach geholpen is Bij de start van het traject gaf ik mijzelf een 4. Ik zat erdoorheen en was behoorlijk aan het worstelen. Ik vond het lastig om dingen op te pakken en tot actie over te gaan. De ondersteuning van de Persoonlijke Coach heeft mij enorm geholpen. De coach zette mij in mijn kracht, waardoor ik stappen durfde te zetten. Zij heeft ervoor gezorgd dat ik in staat ben om beter te relativeren en dat ik in beweging durfde te komen. Situaties waar ik eerder tegenop zag, of juist uit de weg ging, ga ik nu aan. Ik ervaar minder angst en stress. Mijn zelfinzicht en mijn zelfvertrouwen zijn vergroot. Ik durf nu zelfstandig dingen op te pakken. De coach heeft mijn ogen geopend en mijn leefwereld verruimd. Vóór het traject met de Persoonlijke Coach, heb ik allerlei dure trajecten doorlopen. Dit heeft mij uiteindelijk niets gebracht. De kracht van een Persoonlijke Coaching zit hem in de laagdrempeligheid, de vertrouwensband die je opbouwt met je coach en het samen doen/ervaren. Door dit traject heb ik geen uitkering meer en heb ik, dankzij mijn coach, mijn opleiding succesvol kunnen afronden. Bovendien had ik, zonder de coach, waarschijnlijk nog meer hulpmiddelen of trajecten nodig gehad, om te komen waar ik nu sta.

Kortom, ik ben mijn coach ontzettend dankbaar voor alle stappen die ik heb durven zetten en geef mijzelf op dit moment een 8,5.

Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven De figuren 5 en 6 geven inzicht in onze uitgangspositie voor het doel om onze volwassen inwoners bewuster te maken van de noodzaak om gezond en vitaal te leven en daar ook naar te handelen. In tabel 5 zijn de BRAVOelementen (Bewegen - Roken - Alcohol - Voeding - Ontspanning) van preventie weer gegeven. Tabel 6 geeft inzicht in de gezonde eetgewoonten van onze inwoners en het percentage inwoners met een gezond gewicht. Hieruit is af te leiden dat er nog veel te winnen valt in de motivatie bij onze inwoners om hun leefstijl aan te passen, bijvoorbeeld door te stoppen met roken of minder alcohol te drinken. Deze cijfers, die tijdens deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten worden, hebben we vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave. Trends

Figuur 5: BRAVO-elementen volwassenen

Figuur 6: gezonde eetgewoonten en BMI volwassenen

Figuur 7 laat zien hoe welk percentage van onze volwassen inwoners voldoet aan de beweegrichtlijn en welk percentage van onze kinderen voldoet aan de beweegnorm. Bij onze volwassenen is er helaas een dalende trend waarneembaar. Voor onze kinderen is dit in 2021 voor het eerst uitgevraagd. Deze cijfers, die voor de volwassenen tijdens deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten wordt en waarvan we voor de kinderen niet weten of dit een standaard vraag wordt, hebben we vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave.

37

In figuur 8 laten we zien hoe onze kinderen omgaan met gezond eten en drinken. Dit laat best al een mooie uitgangspositie zien. Zo zien we bv dat in 2021 70% van de kinderen 6 dagen of meer per week fruit at, waar dat in 2017 nog 56% was. Dit cijfer wordt gedurende de programmaperiode eens per 2 jaar gemeten. Het is onze ambitie om een stijgende trend in gang te zetten.

Figuur 7: Beweegnorm volwassenen en kinderen

Figuur 8: Gezond eten en drinken kinderen

Operationele cijfers Om inzicht te geven in de aantallen mensen die we bereiken geven we inzicht in onderstaande resultaten. Startwaarde 2023 Bron Aantal deelnemers sportspektakel, IKC actief, ouder1296 Sportbedrijf, Avedan en 1 en kindgym en leefstijlbevorderende activiteiten de Klup 1] betreft o.a. de leefstijlmakelaar, Klup Gezond, Game eet en match en Fief worden en fief blijven Rijkere verantwoording Vanuit de preventieagenda hebben we het mede mogelijk gemaakt dat er voor onze inwoners met een verstandelijke beperking speciale aandacht is voor gezond en vitaal leven. Hiertoe is De Klup het project "Klup Gezond" gestart. Via deze link kunt u doorklikken naar het krantenartikel in het Almeloos weekblad van 7 maart jl. Strategisch doel 3: Onze 0-23 jarigen krijgen de ruimte hun eigen talenten beter te ontwikkelen Trends Samen met de lokale coalitie voor de rijke schooldag gaan we de monitoring van deze inzet nog vorm geven. Scholen in het basisonderwijs nemen jaarlijks vragenlijsten af onder hun leerlingen om het welzijn in beeld te brengen. Aan deze vragenlijsten willen we ook vragen over het aanbod vanuit de Rijke schooldag gaan toevoegen. Zo gauw hierover informatie beschikbaar komt voegen we dat toe aan deze set met verantwoordingsgegevens. Dat cijfer kunnen we daarna jaarlijks laten zien.

Naast dit inzicht op de effecten van het rijkere schooldag aanbod op het welbevinden en/of de sociaal emotionele ontwikkeling van de kinderen beoogt de Rijke schooldag ook te leiden tot een beter passend schooladvies. Tabel 9 laat het schooladvies zien van de deelnemende scholen ten opzichte van het schooladvies van de overige scholen in Almelo. Dit cijfer komt gedurende de programmaperiode jaarlijks beschikbaar. Het is onze ambitie om de verschillen in schooladviezen tussen de deelnemende scholen en de overige scholen in Almelo te verkleinen.

38

Figuur 9: adviezen deelnemende scholen aan Rijke Schooldag versus de overige scholen in Almelo Operationele cijfers Om inzicht te geven in de aantallen mensen die we bereiken geven we inzicht in onderstaande resultaten. Op de deelnemende scholen zitten in totaal 1117 leerlingen. Het is onze ambitie om minimaal 90% van de leerlingen van de deelnemende scholen te bereiken via de Rijke schooldag.

Aantal deelnemers Rijke schooldag PO

Startwaarde 2023 751 (schooljaar 2021-2022)

Ambitie 2026 1.000

Bron Lokale coalitie rijke schooldag

Rijkere verantwoording Het volgende Filmpje geeft goed weer wat de naschoolse activiteiten op de basisscholen van de kindcentra in de vier aandachtswijken van Almelo inhouden. Er wordt een duurzaam basisprogramma in schoolverenigingsvorm aangeboden, waarbij talentontwikkeling en actief bezig zijn hoog in het vaandel staan.

Wat mag het kosten? Programma Sociaal en vitaal

Beschikbaar

Jaar 2023

750

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.950

Werkelijk / Prognose

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Naast de programmamiddelen is er voor Sociaal en Vitaal een bedrag van 1 miljoen euro structureel per jaar beschikbaar. Deze middelen zijn beschikbaar voor structurele uitgaven in het sociaal domein. Deze zullen vooral ingezet worden wanneer een incidenteel vanuit het programma opgezette interventie structureel binnen de lijn voortgezet wordt. Daar waar de middelen voor 2024 nog niet nodig zijn ter dekking van structurele kosten kunnen extra programma activiteiten gefinancierd worden vanuit dit budget. Dat kan

39

bijvoorbeeld gaan om het ontwikkelen van nieuw algemeen aanbod voor onderdelen uit het huidige indicatieve aanbod jeugdzorg.

40

3.3 Programma Zorg en veiligheid Het programma zorg en veiligheid gaat over het doorbreken van maatschappelijke opgaven waar zorg en veiligheid elkaar raken. Dat betekent dat we moeten veranderen, in de samenleving en in het systeem. Het programma zorgt voor deze verandering, door te werken aan nieuwe inzichten, interventies die werken en nieuwe afspraken. We hebben daarvoor een visie en een ambitie waar we naar toe willen werken deze vier jaar.

3.3.1 Visie en Ambitie ‘Onze inwoners leven in een veilige samenleving en zijn daarin weerbaar en veerkrachtig’. In Almelo willen we dat iedereen mee kan doen aan onze samenleving. We gaan uit van de eigen kracht van inwoners, maar er is ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Daarom biedt de gemeente of één van de samenwerkingspartners hen passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid is dat van groot belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico vormen voor zichzelf, de omgeving en de openbare orde en veiligheid. Deze problematieken kunnen ervoor zorgen dat mensen kwetsbaarder zijn om slachtoffer te worden van misbruik of te vervallen in (ondermijnende) criminaliteit. Om de zorg voor kwetsbare mensen en hun omgeving blijvend te verbeteren en bijbehorende veiligheidsproblematiek aan te pakken is intensieve samenwerking tussen zorgprofessionals en hun veiligheidspartners nodig. Specifiek is er binnen het programma Zorg en Veiligheid aandacht voor kwetsbare jongeren die dreigen af te glijden richting criminaliteit en/of ondermijning. Het klinkt als een cliché; ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’. Maar dit cliché geldt als een basis voor het belang van een goede aanpak voor het thema Jongeren en Veiligheid.

De jeugd bepaalt namelijk niet alleen voor een deel het huidige DNA van de stad, maar voor een belangrijk deel ook het toekomstige DNA. Het is dus van belang dat onze jongeren veilig kunnen opgroeien en zich op allerlei vlakken ontwikkelen, zowel thuis, op school als in een sociaal netwerk. We willen een samenleving waar kwetsbare inwoners, buurten en de openbare orde veilig zijn. We accepteren dat er verschillende mensen zijn en streven naar kansengelijkheid in Almelo. Iedere inwoner voelt zich gehoord en gezien. We normaliseren waar mogelijk en zetten specialistische ondersteuning in waar nodig. Iedereen heeft recht op een veilig leven. Als dit in gevaar komt, dan is passende zorg voorhanden en weten zorg- en hulpverleners elkaar tijdig te vinden en hun inzet te vertalen naar effectieve interventies. We realiseren ons dat we niet alles kunnen voorkomen en oplossen. Wel zijn we overtuigd dat we met onze inzet het verschil kunnen maken.

3.3.2 Wat willen we bereiken? 3.3.2.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners Het programma Zorg en Veiligheid gaat over het behalen van onderstaande strategische doelen en het realiseren van de bijbehorende, maatschappelijke effecten. Strategisch doel 1: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners. Beoogde maatschappelijke effecten bij strategisch doel 1: • Minder onveilige incidenten door kwetsbare inwoners. • Minder overlast door kwetsbare inwoners.

41

Wat is daarvoor nodig? • Inzicht in veiligheidsrisico’s en overlast door kwetsbare inwoners. • Adequaat op- en afschalen volgens het AVE-model. • Beschikbaarheid van passende zorg en ondersteuning. • Betrokken partners die samen zorgen dat er voor alle situaties met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s een oplossing komt. Operationele doelen We vertalen het strategische doel als volgt: We bieden kwetsbare inwoners de juiste ondersteuning, waardoor we veiligheidsrisico's voor henzelf, de omgeving en/of de openbare orde beperken. Ten opzichte van 2022: • In 2026 is het aantal casussen met veiligheidsrisico’s die leiden tot onveilige incidenten afgenomen ten opzichte van het aantal casussen met onveilige incidenten in 2022. • In 2026 schalen partners situaties met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s adequaat op- en af. • In 2026 belandt geen situatie met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s tussen wal en schip. • In 2026 ervaren inwoners minder overlast en onveiligheid dan in 2022 door kwetsbare inwoners.

3.3.2.2 Meer veilige omgeving voor jongeren Strategisch doel 2: Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven. Beoogde maatschappelijke effecten bij strategisch doel 2: • Minder onveilige situaties veroorzaakt door jongeren. • Minder overlast door jongeren. • Minder jongeren glijden af richting criminaliteit. Wat is daarvoor nodig? • Inzicht in veiligheidsrisico’s en overlast door jongeren. • Vroegtijdig signaleren van veiligheids- en overlastrisico’s. • Beïnvloeding gedrag van jongeren (aanreiken keuze-mogelijkheden). • Interventies op gedrag van jongeren. Operationele doelen We vertalen het strategisch doel als volgt: We ondersteunen jeugdigen bij het maken van eigen keuzes om veilig te kunnen opgroeien en het risico om af te glijden richting criminaliteit te beperken. Ten opzichte van 2022: • In 2026 is het aantal politieregistraties met betrekking tot jongeren gedaald. • In 2026 is er meer zicht en inzicht in jeugdgroepen en leiden deze inzichten tot een meer effectieve aanpak. • In 2026 ervaren inwoners minder overlast door jongeren.

3.3.2.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein Strategisch doel 3: Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Beoogde maatschappelijke effecten bij strategisch doel 3:

42

• •

Kwetsbare inwoners met veiligheidsrisico’s krijgen passende zorg en ondersteuning. Inwoners, naasten en buurten en de samenleving hebben vertrouwen in de betrokken instanties en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten.

Wat is daarvoor nodig? • Inzicht in behoefte en beschikbaarheid van zorg en ondersteuning (lokaal en in de regio). • Kennis en begrip van de partners over verantwoordelijkheden, bevoegdheden en middelen. • Optimale benutting van mogelijkheden wet-, regelgeving en beleid (landelijk en lokaal). • Eenduidig beeld van aanpak, werkwijzen en interventies op het snijvlak van zorg- en veiligheid. • Afspraken over gegevensdeling. • Afspraken over op- en afschalen. • Communicatie naar de inwoners. Waar melden? • Onafhankelijke cliëntondersteuning Operationele doelen We vertalen het doel als volgt: Partners in het zorg en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Ten opzichte van 2022: • In 2026 hebben we de randvoorwaarden gecreëerd waardoor meer complexe casuïstiek tot duurzame oplossingen gaat leiden. • In 2026 hebben de samenwerkende instanties een partnerschap waarin meer begrip voor elkaars dilemma’s, afwegingen en gezamenlijke verantwoordelijkheid bestaat. • In 2026 laten partners op het snijvlak van zorg & veiligheid kwetsbare inwoners niet los voordat er een oplossing is.

3.3.3 Wat gaan we daarvoor doen? 3.3.3.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners Het programma gaat een aantal veranderingen teweegbrengen. Onze veranderstrategie bestaat uit verschillende verandermethoden die we per strategisch doel in zullen zetten: we gaan onderzoeken, innoveren, experimenteren en optimaliseren. Om de verandering en de doelen te bereiken gaan we gedurende de looptijd van het programma (2023 t/m 2026) inspanningen doen. Voor 2023 zijn die inspanningen opgenomen in de programmabegroting 2023. De inspanningen voor 2024 en verder zijn op hoofdlijnen in deze Perspectiefnota opgenomen. Deze werken we verder uit voor de programmabegroting 2024. Hieronder staan de inspanningen (met het betreffende begrotingsjaar) ingedeeld bij het strategisch doel waarvan we verwachten dat ze daar het meest aan bijdragen. De resultaten van de inspanningen zullen overigens ook effect hebben op andere strategische doelen. Strategisch doel: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners. Activiteiten

Omschrijving

Optimalisatie toepassing AVE

Opdracht volgend op de implementatie AVE. Uitrol naar de partners in Almelo op het snijvlak van zorg en veiligheid. Essentie is dat uitvoerend professionals op de juiste wijze casuïstiek op- en afschalen en weten wie

43

de regie heeft. Randvoorwaarden zijn protocollen voor de professionals en afspraken vastleggen in een lokaal convenant. Jaar: 2023 Doorontwikkeling aanpak personen verward gedrag

Borduurt voort op de vastgestelde bouwstenen en is een doorontwikkeling van instrumenten als streettriage en het Meldpunt Zorgwekkend gedrag. Rijk stuurt hier landelijk op, o.a. door subsidies en Actieprogramma ‘Grip op onbegrip’. Zowel lokaal als regionaal (themagroep onder de regionale Stuurgroep Zorg, Veiligheid & Straf). Daarnaast deelname aan de regionale Kenniswerkplaats Grip op onbegrip, waar kennisdeling en onderzoek over complexe problematiek plaatsvind. Jaar: 2023, 2024

Pilot Wijk-GGD'er

Opvolging meldingen Zorgwekkend gedrag in aanvulling op inzet wijkcoaches en bemoeizorgers. Plus een onderzoek naar de effectiviteit van deze interventie voor Almelo. = onderdeel van de doorontwikkeling aanpak personen verward gedrag Jaar: 2023, 2024, 2025

Project regionale doorzettingsmacht en cliëntondersteuning + intensivering afstemming Zorgkantoor + uitwerken cliëntreizen

Ontwikkeling van een ‘route’ voor complexe casuïstiek waarvoor binnen de reguliere overleggen geen oplossing is gevonden. Twente is een pilot regio om RDM in te voeren. Onderliggend zijn het werken aan passend zorgaanbod met het Zorgkantoor en inzicht in de behoefte aan ondersteuning van cliënten. Jaar: 2023

Vroegsignalering kwetsbare volwassenen

Signalen vanuit casuïstiek bespreken om te bepalen welke interventies wenselijk zijn om te voorkomen dat deze cases tot onveilige situaties leiden. Inclusief vastleggen werkwijze vroegsignalering kwetsbare volwassenen met veiligheidsrisico’s. Jaar: 2023/2024

3.3.3.2 Meer veilige omgeving voor jongeren Strategisch doel: Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven en niet af te glijden richting criminaliteit . Activiteiten

Omschrijving

Uitvoeren fenomenenonderzoek Jongeren

Geeft inzicht in de problematiek rond risicojongeren en doet aanbevelingen. Als verdiepend vervolgonderzoek nodig blijkt uit de uitkomsten van het fenomenen-onderzoek, geven we hiervoor een opdracht. 2023 (eventueel vervolgonderzoek in 2024)

Vroegsignalering risicojongeren

Signalen vanuit casuïstiek bespreken om te bepalen welke interventies wenselijk zijn om te voorkomen dat deze kwetsbare jongeren (verder) afglijden. Inclusief vastleggen werkwijze vroegsignalering risico-jongeren. Jaar: 2023

Groepsaanpak risicojongeren

Op basis van het 7-stappen model van het CCV ontwikkelen we een format voor de aanpak van groepen jongeren. . Bij het ontwikkelen van een aanpak gebruiken we het regionale plan voor jeugd en criminaliteit als handreiking.

44

Jaar: 2023 Preventieagenda jongeren & veiligheid

• • • • •

Toolbox gerichte interventies

Samenstellen van een gereedschapskist voor uitvoerend professionals van de partners op het snijvlak van zorg en veiligheid met effectieve Interventies voor het voorkomen van afglijden van jongeren. Kunnen zowel zorg als straf betreffen of een combinatie daarvan. Voorbeelden zijn HALT, Forza en Basta. Jaar: 2023/2024

Interne deskundigheidsbevordering J&V

Vanuit het programma denken we mee in effectieve deskundigheidsbevordering voor uitvoerend professionals die werken op het snijvlak Jeugd & Veiligheid. Jaar: 2024

Volgen aanpak seksuele intimidatie

De aanpak seksuele intimidatie wordt reeds uitgevoerd en die uitvoering maakt als zodanig geen deel uit van het programma. Wel volgen we in het programma de resultaten van de aanpak. Als er nieuwe inzichten uitkomen die verdere uitwerking vereisen, pakken we het op in het programma. De aanpak is gericht op het veiliger maken van de openbare ruimte voor vrouwen en meisjes en LHBTIQ+ personen. Jaar: 2023

Opstellen preventie agenda gericht op Jongeren Inrichten online platform Risk Factory Gerichte voorlichting over veiligheidsthema’s Afspraken met VO-scholen drugs- en wapenvrij Jaar: 2023/2024

3.3.3.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein Strategisch doel: Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Activiteiten

Omschrijving

Netwerkbijeenkomsten + kruip-in-de-huid-van-sessies

Werken aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid van partners voor casuïstiek met veiligheidsrisico’s door: • Bespreken dilemma’s casuïstiek • ‘Kruip in de huid van’ – sessies = begrip voor elkaars dilemma’s en werkwijzen. • Afstemming met kernpartners over de samenwerking, knelpunten en dilemma’s en indien nodig lobby richting rijk. • Netwerkbijeenkomsten voor commitment en gezamenlijke inzet • Intensiveren terugkoppeling (zie ook informatie-uitwisseling) Jaar: 2023/2024/2025/2026

Afspraken over informatieuitwisseling, lokaal en regionaal

Regelen dat partners in casuïstiek van zorg en veiligheid informatie kunnen en willen uitwisselen, om casussen adequaat op te lossen en ernstige incidenten te voorkomen. Jaar: 2023/2024

Afspraken maken met kernpartners over bereikbaarheid buiten kantooruren.

Onderzoeken of het nodig is dat uitvoerend professionals van verschillende partners, naast de politie en de crisisdienst van Dimence, ook buiten kantooruren bereikbaar zijn. Dit kan leiden tot het bieden van adequate oplossingen voor urgente casuïstiek en het voorkomen van

45

onveilige situaties. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek hierover afspraken maken met de betrokken partners. Jaar: 2024 Inzicht en bewustzijn vergroten wet- en regelgeving

Bevorderen van inzicht in wetten, beleid, werkwijzen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Streven is om het bewustzijn van uitvoerend professionals van de ketenpartners te vergroten van de mogelijkheden die wet- en regelgeving in de breedte biedt. Zodat zij samen tot oplossingen kunnen komen in de complexe casuïstiek. Hier zullen in ieder geval gemeenten en zorgkantoor/zorgverzekeraar samen optrekken. Jaar: 2024

Krachten bundelen in de regio Twente

• • • •

Deelname Twentse Koers, themalijn ‘Psychisch kwetsbaren’ Themagroepen Zorg, Veiligheid- & Straf (o.a. J&V, Personen verward gedrag) Bevorderen informatie-deling: regionaal (o.a. bespreekbaar maken niet-pluis gevoelens) Lobby richting Rijk Jaar: 2023/2024/2025/2026

3.3.4 Monitoren en verantwoorden Trends en ontwikkelingen 1 op de 4 van de volwassen Nederlands heeft in het afgelopen jaar een psychische aandoening gehad. Mentale (psychische) ongezondheid vormt een groot deel van de totale ziektelast onder de volwassen bevolking. Psychische ongezondheid heeft niet alleen in veel gevallen verstrekkende gevolgen voor de persoon zelf, maar ook voor de omgeving van de persoon en de maatschappij. In onderstaande grafiek is duidelijk te zien dat we hier te maken hebben met een stijgende trend vanaf 2010. Grafiek 1

Bron: CBS Gezondheidsenquête

46

Als we kijken naar de specifieke situatie in Almelo, zien we dat het aantal volwassenen met een angststoornis, depressieve stoornis of stoornis in het gebruik van alcohol en drugs is toegenomen. Almelo ligt voor wat betreft ernstige psychische klachten zelfs hoger dan het landelijke gemiddelde. Zie onderstaande grafieken. Grafiek 2

Bron: GGD GHOR

De psychische gesteldheid van een individu kan in sommige gevallen leiden tot veiligheidsrisico’s voor henzelf, de omgeving en/of de openbare orde. We horen van onze partners bij de politie, GGZ-aanbieders,

47

zorgaanbieders en inwoners dat zij steeds vaker worden geconfronteerd door inwoners die de grip op hun leven verliezen. Deze mensen veroorzaken soms risicovol (gevaarlijk) of overlast gevend gedrag. De stijgende landelijke trend zien we in Almelo terug (zie onderstaande grafiek 3 en 4). De diversiteit en complexiteit aan problematiek en structurele knelpunten in de aanpak van deze trend zijn kenmerkend. Grafiek 3

Grafiek 4

48

Ook als het gaat om overlast door jongeren zien we de afgelopen jaren een toename in politieregistraties met betrekking tot overlast door jeugd, zowel landelijk als in Almelo (zie onderstaande grafiek 5). Grafiek 5

Deze trend laat duidelijk zien dat we in toenemende mate te maken hebben met een groep kwetsbare jeugd, bij wie het niet vanzelfsprekend is dat ze veilig opgroeien en zich ontwikkelen zoals ze dat willen. Bovendien zijn kwetsbare jongeren een makkelijk doelwit voor criminelen, wat het risico op afglijden naar criminaliteit groter maakt. Monitoren en verantwoorden Het programma Zorg en Veiligheid zet in om bovenstaande trends te doorbreken. De inspanningen zoals eerder in dit hoofdstuk onder kopje 3.3.3.1 genoemd, dragen hier aan bij. Om daadwerkelijk te weten of de genoemde inspanningen tot het gewenste resultaat leiden, monitoren we met behulp van indicatoren alle acties binnen het programma. Deze verantwoording vindt plaats door te tellen én te vertellen. We nemen zowel kwalitatieve, als kwantitatieve indicatoren op. In onderstaande tabellen is te zien welke indicatoren we per strategisch doel opnemen in onze monitor. Alle indicatoren worden ten opzichte van 2022 gemeten. Doel 1: We bieden kwetsbare inwoners de juiste ondersteuning, waardoor we veiligheidsrisico's voor henzelf, de omgeving en/of de openbare orde beperken. Kwantitatieve indicator Aantal casussen met veiligheidsrisico's (vanaf AVE 3) neemt af Aantal E33 registraties neemt af

Kwalitatieve indicator

Ervaring inwoners m.b.t. overlast personen verward gedrag

49

Meetmoment Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks

4 tot 6 portretten cliënten wijk GGD’er

Na einde onderzoek Saxion

Doel 2: We ondersteunen jeugdigen bij het maken van eigen keuzes om veilig te kunnen opgroeien en het risico om af te glijden richting criminaliteit te beperken. Kwantitatieve indicator Aantal meldingen door inwoners van overlast door jongeren neemt af Aantal politieregistraties met jongeren neemt af

Kwalitatieve indicator

Meetmoment Jaarlijks Jaarlijks

Ervaring inwoners m.b.t. overlast jongeren

Jaarlijks

Doel 3: Partners in het zorg en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Kwantitatieve indicator Aantal complexe cases waarbij een oplossing is aangeboden Aantal bijeenkomsten en sessies met partners

Kwalitatieve indicator

Meetmoment Jaarlijks

Ervaring partners over bijeenkomsten en sessies (survey) Logboek van 3 a 4 complexe cases

Jaarlijks Tussentijds na 2 jaar, definitief na 4 jaar

Wat mag het kosten? Programma Zorg en veiligheid

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk / Prognose

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Daarnaast is voor de komende drie jaar (2023, 2024 en 2025) jaarlijks een bedrag beschikbaar van 175.000 euro voor de pilot Wijk GGD- er.

50

3.4 Programma Economie en arbeidsmarkt In het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Bouwen aan kansen voor iedereen’ is opgenomen dat de opgaven op het gebied van economie en arbeidsmarkt programmatisch uitgewerkt zullen worden. Nadruk ligt hierbij op het faciliteren van ondernemers in hun ontwikkeling en het benutten van het ‘’ongeziene talent” in Almelo op de arbeidsmarkt. Het Programma economie en arbeidsmarkt kan gezien worden als een follow up van het programma economie en participatie van de afgelopen jaren (2018-22022). Toen veel energie op de totstandkoming van een goed functionerend team EZ accountmanagement/Ondernemersloket. Met de inrichting van het ondernemersloket is de dienstverlening aan de ondernemers en het bedrijfsleven van Almelo sterk verbeterd. Hiermee wordt het ondernemersklimaat versterkt doordat signalen vroegtijdig worden opgevangen en er een herkenbaar punt is voor ondernemers. Daarnaast was er veel aandacht op de ambities m.b.t. ontwikkeling van de bijstandsuitkeringen, schuldenaanpak en bijbehorende taakstellingen. Deze resultaten van het programma zijn nu voor een belangrijk deel geborgd in de lijn: uitvoering Participatiewet, aanpak schulden via het schuldenlab en de schuldenspecialisten.