Ontwerp Programmabegroting 2026

Vanuit de programma’s Sociaal en Vitaal en Zorg en Veiligheid is aansluiting gezocht bij het Netwerk LVB en het project ‘Versterken zelf- en samenredzaamheid bij mensen met een LVB’ binnen Twentse Koers. Vanuit Twentse Koers is een projectleider gestart die de omvang van de problematiek in beeld brengt en een gerichte aanpak ontwikkelt. In 2026 zullen we de aanbevelingen gaan implementeren. Daarnaast is in september 2025 een pilot gestart om inzicht te krijgen in het effect dat het werken volgens sociale netwerkstrategieën (Sonestra) heeft op de zelf- en samenredzaamheid van inwoners met LVB. We doen deze pilot samen met Aveleijn en JP van den Bent, met projectleiderschap van Twentse Koers. In 2026 verwachten we de resultaten van deze pilot. Almelo kent verschillende inloopvoorzieningen. Deze algemene preventieve voorzieningen zijn laagdrempelig bereikbaar voor onze inwoners en verminderen de druk op de indicatieve zorg. Komende periode onderzoeken we of de inloopvoorzieningen kunnen uitbreiden in omvang maar mogelijk ook door meer of ander aanbod binnen de huidige voorzieningen. De omvang moet goed aansluiten bij de vraag. Deze zoektocht doen we samen met de Coalitie Mentaal Gezond Almelo. Het Netwerk Dementie Almelo is opgericht. We blijven daarin participeren in 2026 vanuit een passende rol als gemeente.

Vanaf 2026 wordt de Wet Integrale Suïcidepreventie van kracht, waarmee gemeenten de verantwoordelijkheid krijgen voor beleid op het gebied van preventie van suïcide. Op regionaal niveau bekijken we wat hiervoor de meest effectieve aanpak is, aansluitend bij de landelijke aanbevelingen. We kijken vervolgens wat dit betekent voor de implementatie in Almelo.

23

4.1.2.1.2 Gezond en vitaal Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. Operationele doelen • Onze inwoners vinden gezond en vitaal leven belangrijk; • Meer inwoners sporten In 2023 zijn de gemeentes partner geworden van het Gezond en Actief Leven Akkoord dat op landelijk niveau is afgesloten. In 2040 moet er sprake zijn van gezonde generaties. Om dit te bereiken wordt van gemeenten gevraagd om een actieve samenwerking te smeden tussen sociaal domein en zorg, en binnen de gemeentelijke domeinen initiatieven te ontwikkelen om de gezondheid en een actieve leefstijl van de inwoners te bevorderen. Daarnaast is het van belang dat er op regionaal niveau samengewerkt wordt met andere gemeenten, Samen Twente, Twentse Koers en Menzis. Samen zorgen we voor een regionale preventie-infrastructuur. De opdracht vanuit het GALA betekent voor de gemeente Almelo dat we versterkt inzetten op onze bestaande doelstellingen binnen het programma. In 2026 wordt het plan van aanpak Integrale gezondheid in Almelo verder uitgevoerd. In dit jaar zullen een aantal onderdelen niet meer vanuit het GALA gefinancierd worden. Tegelijkertijd verwachten we dat 2026 het eerste jaar is waarin het AZWA (aanvullend zorg en welzijnsakkoord) van kracht zal zijn.

We zoeken versterking van coalities en verbinding van bestaande initiatieven aan gezondheidsdoelstellingen, zoals wijkevenementen, wijkkamers, etc. Waarbij we er zorg voor dragen dat gezondheid integraal onderdeel is van nieuw op stellen dan wel aan te passen visies (zoals mobiliteitsvisie en omgevingsvisie). Activiteiten 2026

Omschrijving

Voortzetten en uitbreiden preventieagenda op thema’s gezondheid en vitaliteit.

In 2026 werken we verder aan een sluitende infrastructuur en een verbeterde ketensamenwerking op het gebied van preventie. Scheiden zonder schade heeft een lokale en bovenlokale component, de lokale component is onderdeel van de lokale zorginfrastructuur. Hierdoor wordt te laat ingezette zorg en zwaardere zorg voorkomen. De vraag om ondersteuning van ouderen om langer gezond en vitaal zelfstandig te wonen is, met de demografische ontwikkelingen, groeiende. De druk op het sociaal domein wordt daarbij versterkt door de ontwikkelingen binnen het zorgdomein. Door, conform het AZWA, op wijkniveau inloopplekken te organiseren voor informatie en advies, sport, beweging en ontmoeting te stimuleren worden inwoners passend en snel geholpen aan informatie, ondersteuning en passende zorg. Ook de samenwerking binnen de domeinoverstijgende ketens zal zo veel mogelijk wijkgericht plaatsvinden. In 2026 zal bezien worden of en hoe de leefstijlmakelaar onderdeel wordt van de basisinfrastructuur. We blijven inzetten op communicatie met de inwoners over vitaliteit en gezondheid. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over het stimulerend aanbod. Waar mogelijk sluiten we aan bij bestaande regionale en landelijke campagnes zoals Praat nu over later.

De vanuit het Rijk beschikbaar gestelde meerjarige (2023- 2026) Specifieke Uitkering Brede gezondheid (SPUK), behorende bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), geeft ons de mogelijkheid en verplichting om te werken vanuit één integraal gezondheidsplan. In dit plan wordt aandacht geschonken aan de onderwerpen sport, combinatiefunctionaris sport en cultuur, terugdringen gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, aanpak overgewicht, valpreventie, vroegsignalering alcohol, mantelzorg,

Communicatie over vitaal en gezond leven

Integraal gezondheidsbeleid

24

Activiteiten 2026

Valpreventie

Terugdringen gezondheidsverschillen in relatie tot wijkopgaven

Samenwerking ZGT

Voortzetting project Zorg en technologie

Omschrijving eenzaamheidsbestrijding, welzijn op recept, versterken van de sociale basis en van de leefomgeving. In 2026 worden Kind naar gezond gewicht en Volwassenen naar gezond gewicht als nieuwe activiteiten uitgevoerd. Dit jaar is ook het eerste jaar waarin het AZWA van toepassing zal zijn. De aandacht blijft gericht op signalering en een sluitende keten valpreventie, met een tijdige risicosignalering bij ouderen en een passend aanbod van activiteiten. De onderlinge samenwerking binnen de kring fysiotherapeuten is in 2025 gegroeid. De focus in 2026 blijft op het betrekken van meer organisaties van zorg en welzijn bij valpreventie opdat we meer mensen in beeld krijgen en een breed preventief aanbod ontstaat. Ook in 2026 draaien 30 groepen valpreventie op wijkniveau. In 2026 zal in de ketenaanpak ook aandacht zijn voor de zorg- en consumententechnologie die kan bijdragen aan het voorkomen van valincidenten. Een succesvolle aanpak van gezondheidsverschillen vraagt om een aanpak die past binnen de infrastructuur en bij de inwoners van een buurt. Er wordt daarom per wijk gekeken welke initiatieven om ondersteuning vragen. Daarnaast zijn sportbuurtcoaches actief om bewoners te stimuleren meer in hun eigen omgeving te bewegen. In de wijk Schelfhorst wordt ingezet op het gebruik van de motoriekroute door inwoners onder begeleiding van fysiotherapeuten.

Met het programma Economie en Arbeidsmarkt wordt er samengewerkt met het ZGT op de terreinen economie, arbeidsmarkt, stadspromotie en zorg. We werken met het ziekenhuis samen op het terrein van voorlichting en informatie. De mogelijkheden om de samenwerking verder uit te breiden op het gebied van preventie en gezondheid, bijvoorbeeld voor patiënten met overgewicht en (dreigende) diabetes, worden onderzocht. We blijven inzetten op de mogelijkheden van zorgtechnologie zodat kwetsbare inwoners zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen blijven wonen. We werken samen met TZA (Technologie en Zorg Academie, specifiek de leerkring gemeenten) en met Twentse Koers (project Praat samen over later). In 2026 zetten we in op een probeerservice van zorg- en consumententechnologie voor de Almelose inwoners; op verzoek komen vrijwilligers technologie installeren bij inwoners die dat zelf niet kunnen en niemand in hun netwerk hebben die dat voor ze kan doen. Ze kunnen de technologie een aantal weken uitproberen. Bij gebleken succes kunnen inwoners de technologie overnemen tegen kostprijs. Helpt de technologie niet (voldoende) dan wordt deze weer weggehaald door de vrijwilliger. Binnen de dienstverlening aan cliënten wordt meer gebruik gemaakt van digitale en technische toepassingen.

25

4.1.2.1.3 Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel: Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Operationele doelen • Elk kind dat meedoet aan de rijke schooldag heeft een stijging in de eindresultaten groep 8 en/of in zijn of haar sociaal emotionele ontwikkeling; • Het percentage schoolaanwezigheid groeit; • Onze 12-18 jarigen voelen zich vitaal en doen mee aan onze samenleving; • Het gemiddelde cijfer dat kinderen zichzelf geven voor hun welbevinden groeit. Toelichting Wij zetten ons in voor het bevorderen van gelijke kansen voor kinderen, met als doel een meer evenwichtige samenleving te realiseren. Vanuit het programma bieden wij, aanvullend op het reguliere curriculum, extra activiteiten aan op scholen. Deze activiteiten richten zich onder andere op sport, cultuur, techniek en het welbevinden van leerlingen. De rijkssubsidie School en Omgeving loopt door tot einde schooljaar 2027-2028, waarna deze structureel geborgd wordt. Het verbinden van de drie leefwerelden – school, thuis, omgeving – speelt een rol in het bevorderen van gelijke kansen. Dit raakt aan het beleid om kansenongelijkheid te verminderen en sluit aan bij de hervormingsagenda jeugd, waarin samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang centraal staat op de thema’s sociale en pedagogische basis, normaliseren en collectief hulpaanbod.

Door de ingezette bezuinigingen wordt deze aansluiting nog crucialer. Activiteiten 2026

Omschrijving

Steungezinnen

Eind 2025 vindt de evaluatie van de inzet steungezinnen plaats. Op basis van deze evaluatie zal besloten worden of en in welke omvang we dit vanaf 2026 structureel gaan voort te zetten. Uit de eerste effectmetingen blijkt dat alle matches een kostenbesparing binnen het jeugdhulp budget opleveren. Voor de inzet gaan we op dit moment uit van een gemiddelde kostenbesparing van 10.000 euro per match.

Lokale coalitie "Rijke schooldag basisonderwijs / School en omgeving"

De laatste tijdelijke subsidieronde vanuit school en omgeving bestrijkt 3 schooljaren en loopt hiermee van schooljaar 2025-2026 tot schooljaar 2027-2028. Met uitzondering van één basisschool hebben alle basisscholen die al participeerden deze subsidie opnieuw ontvangen. Met deze rijkssubsidie wordt voor 10 uur per week een naschools programma aangeboden, alle leerlingen van deze scholen en (buitenschoolse opvang) kunnen hier gebruik van maken. In 2026 willen we gezamenlijk met het onderwijs, kinderopvang, welzijn en gemeente werk maken van het vergroten van het bereik onder leerlingen. Hiermee willen we ons richten op leerlingen voor wie deze verrijking het meest van belang is. Het Rijk is bezig met het borgen van de nu nog incidentele subsidies school en omgeving, brugfunctionaris en schoolmaaltijden naar structurele financieringen. Na de programmaperiode is de inhoudelijke borging voorzien in de Lokale Educatieve Agenda (LEA) die wordt opgesteld voor de leeftijdsgroep -10 maanden tot 12 jaar. Tegelijkertijd willen we ook binnen de stuurgroep 12-18 jaar de LEA mee ontwikkelen om een overkoepelende LEA op te stellen die de gehele ontwikkellijn van -10 maanden tot 18 jaar verbindt. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden voor een bredere, integrale LEA die eventueel doorloopt tot 23 of zelfs 27 jaar. De bestuurlijke samenwerkingsstructuur tussen de voortgezet

De samenwerkingsstructuur

26

Activiteiten 2026

Omschrijving

12-18 jarigen voortzetten en uitbouwen

onderwijs scholen, Avedan, het sportbedrijf, Kaliber kunstenschool, GGD Twente, de bibliotheek en de gemeente Almelo wordt voortgezet. Voor de uitvoering van het actieplan netwerk 12 - 18 jarigen zijn werkgroepen samengesteld welke zich in 2026 gaan focussen op: 1. Jongerenparticipatie; In 2026 benutten we de uitkomsten van het jongerenonderzoek dat in Almelo is uitgevoerd in 2025 om onze aanpak voor de leeftijdsgroep 12–18 jaar verder te versterken. De wensen, behoeften en signalen van jongeren vormen een belangrijke leidraad voor het vervolg van de acties van de werkgroep 12–18 jaar. 2. Mentaal welbevinden; Als onderdeel van deze speerpunt starten we in 2025/2026 met de implementatie van het programma THINK op twee middelbare scholen. THINK biedt structurele lessen over mentaal welbevinden, waarin thema’s zoals stress, zelfbeeld en sociale druk centraal staan. Jongeren leren omgaan met uitdagingen in hun leefwereld en versterken hun mentale weerbaarheid 3. Ouderbetrokkenheid; We organiseren een stedelijke ouderavond in 2026. Deze ouderavond faciliteert ontmoeting, kennisdeling en bewustwording onder ouders van jongeren van verschillende scholen. Het biedt handvatten om signalen van mentale problemen vroegtijdig te herkennen en bespreekbaar te maken binnen het gezin 4. Sociale kaart preventie.

Het gebruiken van een gezamenlijke sociale kaart op het gebied van preventie draagt bij aan het eerder kunnen inzetten van laagdrempelige ondersteuning.

Activiteiten in de kader van de rijke schooldag op vindplaatsen van jongeren.

Op basis van de evaluatie van het schooljaar 2024/2025 Rijke Schooldag VO benutten we deze regeling in 2026 gerichter: niet binnen scholen, maar juist activiteiten in de kader van de rijke schooldag op vindplaatsen van jongeren zoals sportverenigingen en jongerencentra. Daarmee willen we problematiek op het gebied van mentaal welbevinden en sociale ongelijkheid vroegtijdig voorkomen en bijdragen aan meer kansengelijkheid.

Communicatie over kansengelijkheid en talentontwikkeling jongeren

In deze pijler richt de communicatie zich op onze jeugd en hun ouders/verzorgers en betreft onder meer gezondheid (mentaal en fysiek), burgerschap en talentontwikkeling bij de jeugd. Een concrete activiteit hierbinnen is de hier bovengenoemde stedelijke ouderavond die in 2026 georganiseerd wordt.

Schooladviezen

Een onderzoek wordt ingesteld om de oorzaken van onderadvisering in Almelo te achterhalen en om duidelijk te krijgen waar de betrokken partijen op kunnen inzetten om dit te verbeteren. Het voorkomen van een grote tegenslag als onderadvies kan helpen verder escaleren naar spijbelen en vroegtijdig schoolverlaten te vermijden. De gemeentebrede gedragen motie “goed geschoold advies” ondersteund de inzet op onderzoek en borging van afspraken binnen de op te stellen LEA. 27

Activiteiten 2026

Omschrijving

Leeftijd 18 – 23 (27)

In 2026 wordt binnen het programma een pilot gestart die zich richt op een integrale benadering van leerlingen die dreigen uit te vallen. Hierbinnen bereiden we ons voor op de wet van school naar duurzaam werk.

4.1.2.2 Wat mag het kosten? Programma Sociaal en vitaal

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

400

142

Jaar 2024

400

553

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

695

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. 2026 is dus het laatste jaar waarin de middelen uitgegeven kunnen worden. Met de in deze begroting beschreven activiteiten zullen we het volledige programmabudget uitgegeven. Overige middelen 1 miljoen euro structureel voor Sociaal en vitaal In ‘Samen bouwen aan kansen voor iedereen’ is afgesproken dat er structureel 1 miljoen euro per jaar beschikbaar is voor Sociaal en Vitaal Almelo. Deze middelen zijn beschikbaar voor structurele uitgaven binnen taakveld 6, het sociaal domein. Ondertussen is een groot deel van het budget al structureel uitgegeven. En zal de borging van programma-activiteiten en de focus op preventie vanuit het herontwerp sociaal domein en de bezuinigingsopgave ervoor zorgen dat ook het restant structureel belegd wordt. Overige geoormerkte budgetten We beschikken verder ook nog over een ander geoormerkt budget. Concreet gaat het daarbij om middelen voor strategisch doel 3: de subsidie voor de School en Omgeving Basisonderwijs. Ook hebben we in mei 2023 een beschikking gekregen voor de SPUK GALA 2023-2026. In totaal gaat het om bijna 5,6 miljoen euro voor deze 4 jaar.

Deze middelen zijn bedoeld voor het terugdringen van gezondheidsverschillen door alle beleidsterreinen heen. Daarbij heeft het Rijk de middelen al geoormerkt voor 15 vooraf vastgestelde thema’s. Daar waar mogelijk zetten we ook eerst in op de besteding van deze budgetten. Concreet gaat het vooral om bestedingen op doelen 1 en 2, zoals bijvoorbeeld voor mentale gezondheid, eenzaamheid, mantelzorg, valpreventie of aanpak overgewicht.

28

4.1.3 Programma Zorg en veiligheid De visie van het programma Zorg en veiligheid luidt: ‘Onze inwoners leven in een veilige samenleving en zijn daarin weerbaar en veerkrachtig’. In Almelo willen we dat iedereen mee kan doen aan onze samenleving. We gaan uit van de eigen kracht van inwoners, maar er is ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Daarom biedt de gemeente of één van de samenwerkingspartners hen passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid is dat van groot belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico vormen voor zichzelf, de omgeving en de openbare orde en veiligheid. Deze problematieken kunnen ervoor zorgen dat mensen kwetsbaarder zijn om slachtoffer te worden van misbruik of te vervallen in (ondermijnende) criminaliteit. Om de zorg voor kwetsbare mensen en hun omgeving blijvend te verbeteren en bijbehorende veiligheidsproblematiek aan te pakken is intensieve samenwerking tussen zorgprofessionals en hun veiligheidspartners nodig. Vanuit de gemeente werken we vanuit team Veiligheid, Eenheid Uitvoering Sociaal en het programma aan een veilige stad

4.1.3.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.3.1.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners Strategisch doel 1: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners. Beoogde maatschappelijke effecten in 2026 bij strategisch doel 1: • Minder incidenten met veiligheidsrisico's door kwetsbare inwoners. • Minder overlast door kwetsbare inwoners. Toelichting Wat is daarvoor nodig? Activiteiten 2026 Actieplan onbegrepen gedrag

Waakvlamfunctie

Passende zorg en ondersteuning bij complexe problematiek

Versterken zelfregie en inzet ervaringsdeskundigheid

Omschrijving Het actieplan bestaat uit 9 bouwstenen die de basis vormen voor de interventies binnen het programma. In 2026 gaan we verder met de ingezette interventies, waarbij we inzetten op o.a. de inbreng van personen met onbegrepen gedrag, vroegsignalering in buurten en samenwerking en maatwerk bij passende zorg, ondersteuning en straf. We blijven aangehaakt op regionale- en landelijke ontwikkelingen en zullen onze interventies daarop aanvullen en prioriteren. De waakvlamfunctie is relevant bij het afschalen van AVE3 casuïstiek om tijdig ondersteuning in te zetten bij dreigende escalatie. De waakvlamfunctie wordt op verschillende manieren vormgegeven: het is een onderdeel van de werkzaamheden van de wijk GGD, maar kan ook bij zelfregie-centra en verschillende inloopvoorzieningen ingebed worden. In 2026 gaan we hier verder vorm aan geven. De domeinoverstijgende samenwerking met Hengelo, Enschede en het zorgkantoor wordt vervolgd. Vanuit een gezamenlijke opdracht wordt gewerkt aan een passend zorglandschap en effectieve samenwerking rondom inwoners met complexe problemen en op verschillende levensgebieden. Hiervoor is inzicht in het zorglandschap nodig, vraag en beschikbaar aanbod. Er wordt gewerkt aan twee procesafspraken om meer samenhang te verkrijgen in de domeinen zorg, wonen en woonomgeving.

Samenwerkingsafspraken worden gemaakt om te komen tot passende oplossingen bij opgeschaalde casuïstiek, zowel binnen de Wmo als de Wlz. Voor inwoners die laagdrempelige ondersteuning zoeken is er het zelfregieen herstelcentrum Mens door Mens. Zij werken met ervaringsdeskundigen. 29

Activiteiten 2026

Opvolging in de wijk

Omschrijving Om deze functie voor de stad te behouden en te versterken zetten we in op samenwerking tussen organisaties die met ervaringsdeskundigen werken. Daarbij ontwikkelen we de expertisefunctie van ervaringsdeskundigheid verder door in samenspraak met de partners in de Coalitie Mentaal Gezond Almelo. De gemeente is bij dit proces betrokken vanuit de programma’s SenV en ZenV. Het actieonderzoek naar vroegsignalering van onbegrepen gedrag laat zien dat investeren in sociale infrastructuur in de wijk noodzakelijk is. Bewoners willen signaleren, maar missen handelingsperspectief en voelen zich niet altijd gehoord. Versterking van buurtkracht voorkomt escalatie en vergroot veiligheid. Tot medio 2027 richt het project zich op het versterken van bewoners en hun netwerk. Dit gebeurt via trainingen, bewustwording en buurtgerichte interventies, afgestemd op lokale behoeften. De pilot in Wester Sluitersveldlanden dient als basis voor opschaling. • Structurele inzet op bewonersparticipatie en netwerkversterking. • Middelen voor trainingen en interventies op maat. • Borging van de rol van Wijk-GGD’er en ervaringsdeskundigen als verbindende schakels.

Onderzoeken samenlevingsperfectief(vanuit het Leeflab)

Voortzetten pilot Wijk GGD en actieonderzoek

Implementatie en monitoring professionele onafhankelijke cliëntondersteuning

Almelo is vanuit het programma Sociaal en Vitaal gestart met het Leeflab. Hierin wordt samen met partners gewerkt aan een duurzame verandering in de samenwerking. Een samenwerking waarin we elkaar goed weten te vinden en elkaar versterken ten behoeve van onze inwoners. Vanuit het programma Zorg en Veiligheid gaan we het perspectief van de samenleving op onbegrepen gedrag toevoegen aan de experimenten van het Leeflab. Hierbij richten we ons op het versterken van het gevoel van regie op eigen leven. Daarbij is er aandacht voor de directe omgeving en andere gezinsleden en voor signalering in de wijk. De inzet van de wijk GGD is met een jaar verlengd. Deze professional is cruciaal als brug tussen sociaal domein, zorg en veiligheid, vooral bij inwoners met complexe problematiek die nog buiten beeld zijn. De verlenging focust op: • Preventie, vroegsignalering (ook via de omgeving) en lichte interventies voor inzet van reguliere hulp. • Een waakvlamfunctie bij afgeschaalde casuïstiek. • Advisering over de structurele borging. Onafhankelijke cliëntondersteuning is een dienst die de inwoner helpt bij het organiseren van zorg of ondersteuning. Zodra de situatie van de inwoner complex is en er veiligheidsrisico’s zijn is een professionele cliëntondersteuner nodig. In 2026 zetten we de professionele OCO in en brengen we de effecten in kaart.

30

4.1.3.1.2 Meer veilige omgeving voor jongeren Strategisch doel: Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven. Beoogde maatschappelijke effecten 2026 bij strategisch doel 2: • Minder onveilige situaties veroorzaakt door jongeren. • Minder overlast door jongeren. • Minder jongeren glijden af richting criminaliteit. Toelichting Wat is daarvoor nodig? Activiteiten 2026

Omschrijving

Versterken weerbaarheid jongeren

We gaan door met inzet om de weerbaarheid van jongeren te vergroten. Daarbij hoort het bieden van perspectief en het aangeven van grenzen. Onderdeel daarvan is het contact met kwetsbare jongeren in de wijken. Bevorderen bewustwording Veiligheid in en om scholen (VIOS) is een van de pijlers binnen Preventie veiligheidsthema’s bij scholen met gezag. Aandacht zal worden besteed aan het versterken van het en het netwerk rond jongeren netwerk onder jongeren met als doel het vergroten van bewustwording en gedragsverandering Proces groepsaanpak Voorkeur is om individuele jongeren zoveel mogelijk via de reguliere wegen te bespreken en zorg en straf ook te laten aansluiten bij reguliere processen. In sommige gevallen zal de conclusie zijn dat er een groep in beeld is waar iets extra’s voor nodig is. Hiervoor heeft het Centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid een 7-stappen model ontwikkeld. We vertalen dit model naar Almelo. Verbinding programma met Preventie met Gezag (PmG) richt zich op een specifieke doelgroep, Preventie met Gezag (PMG) namelijk de meest kwetsbare jongeren, waarbij het risico aanzienlijk is dat ze in de ondermijnende en georganiseerde criminaliteit terecht komen. Dit voorkomen en hierop een aanpak ontwikkelen is het doel van Preventie met Gezag. Dit ligt in het verlengde van het programma Zorg en Veiligheid.

Activiteiten in het programma Z&V en PmG zullen elkaar aanvullen.

4.1.3.1.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein Strategisch doel 3: Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Beoogde maatschappelijke effecten 2026 bij strategisch doel 3: • Kwetsbare inwoners met veiligheidsrisico’s krijgen passende zorg en ondersteuning. • Inwoners, naasten en buurten en de samenleving hebben vertrouwen in de betrokken instanties en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten.

31

Toelichting Wat is daarvoor nodig? Activiteiten 2026

Omschrijving

Versterking regionale doorzettingsmacht

Gemeenten en andere betrokken partijen werken samen om besluiten te nemen en in te grijpen wanneer reguliere zorg- en hulpverleningstrajecten niet toereikend zijn en er sprake is van veiligheidsrisico's. Dit voorkomt dat complexe (GGZ-) casuïstiek langdurig blijft voortbestaan zonder adequate oplossing. In Twente volgen we in de samenwerkingsstructuur Zorg, Veiligheid & Straf de afspraken rond regionale doorzettingsmacht. Doel is om te zorgen dat functionarissen van de partners in Z&V, van uitvoerend professional tot bestuurder, over het mandaat beschikken om tot een oplossing komen bij vastgelopen casuïstiek. Onderdeel daarvan is de samenwerking in het Zorg- en veiligheidshuis Twente. Met ingang van 2026 is het Huis van Herstel geen pilotproject meer van het ministerie van Justitie en Veiligheid, maar een reguliere dienst van Dienst Justitiële Inrichtingen. Gefinancierd door de Twentse gemeenten, vanuit de regionale middelen voor Beschermd Wonen en arbeidsmarktbeleid, voor een periode van twee jaar. De gemeenten monitoren de resultaten van het Huis van Herstel en evalueren de maatschappelijke effecten. Over de structurele borging blijven we in gesprek met het Rijk. De proeftuin ‘ketenkracht triple problematiek en veiligheidsrisico’s’ loopt door in 2026 met kernpartners Dimence, Tactus, Trajectum, Politie en Gemeente.

Andere partners in Zorg en Veiligheid participeren in de proeftuin.

Monitoring Huis van Herstel

Proeftuin Ketenkracht: Triple problematiek en veiligheidsrisico's

Doel proeftuin: Effectieve oplossingen en doorbraken realiseren door gezamenlijke verantwoordelijkheid en vernieuwende benaderingen. De resultaten vormen input voor lobby naar ministeries en parlement, met als doel ruimte te creëren voor betere organisatie en financiering van zorg en ondersteuning, mogelijk leidend tot herziening van wet- en regelgeving.

4.1.3.2 Wat mag het kosten? Programma Zorg en veiligheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

380

40

Jaar 2024

385

371

Jaar 2025

400

-

Jaar 2026

400

-

Totaal

1.565

411

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Overige middelen Subsidieregelingen De gemeente doet een beroep op rijkssubsidie in het Actieprogramma ‘Grip op onbegrip’. Hiermee werken we samen met andere partijen aan projecten die bijdragen aan het realiseren van de programmadoelen van Zorg en veiligheid.

32

4.1.4 Programma Economie en arbeidsmarkt Almelo: Hier wil je werken, hier wil je ondernemen, hier wil je recreëren! Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen, organisaties en partners in Twente aan een sterke, veerkrachtige economie voor nu en in de toekomst. Dit is onze visie waar we met de uitvoering van het programma Economie en Arbeidsmarkt aan werken. We ontwikkelen nieuwe perspectieven en jagen initiatieven aan op een aantal belangrijke uitdagingen voor Almelo: • De ruimtelijke ontwikkeling van werklocaties • De arbeidsmarkt • De aantrekkelijkheid van de stad door haar water en groen Want we willen ondernemers perspectief kunnen bieden: zodat ze de mogelijkheid hebben om te groeien, te innoveren, zich te vestigen; de goede mensen aan te trekken, te behouden en op te leiden. Een goede economie is een voorwaarde voor een gezond en goed leefklimaat, en het vormt de basis voor de voorzieningen in de stad. Een gezonde economie is een dynamische economie. In Almelo spelen we (in samenwerking met onze partners in de stad en regio) in op nieuwe ontwikkelingen waaronder de voorziene investeringen in defensie als ook nieuwe samenwerkingen over de grens. Onze economisch-ruimtelijke visie concludeert dat de economie van Almelo een evenwichtige basis kent met sterke sectoren als de tech-(maak)industrie, de zorg, de logistiek en de handel.

De ligging aan verschillende corridors biedt een goede uitgangspositie. Voor de toekomst kiezen we voor het behoud en versterken van dit profiel: de plek waar we bedenken en maken! Naast de ontwikkeling van XL-2 voor grootschalige tech/maakindustrie vraagt dit om een strategie, gericht op het behoud van bestaande (bedrijfs)ruimte en een zorgvuldige en afgewogen, maar beperkte uitbreiding ook voor ons MKB bedrijfsleven. De raad heeft hierbij de opdracht gegeven om over een periode van 15 jaar op zoek te gaan naar een beperkte uitbreiding van 35 ha en te zoeken naar (en realiseren van) nog eens 35 ha inbreiding. Hier zijn we volop mee aan de slag. Voor wat betreft mogelijke nieuwe uitbreidingslocaties volgen we hierbij het (integrale afwegings) proces van de omgevingsvisie. Almelo maakt deel uit van een sterk Twents netwerk en economie. We hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in het opzetten van gezamenlijke (lobby)programma's, de ontwikkeling van bedrijventerreinen en samenwerking met de Twenteboard en stakeholders. Vanuit dit programma trekken we hierbij vooral op met onze collega's uit Enschede en Hengelo.

4.1.4.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.4.1.1 Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie Strategisch doel: Almelo heeft een meer herkenbaar en onderscheidend profiel in de groene technologische topregio Twente. Toelichting Twente ambieert een toonaangevende groene technologische topregio. De Twenteboard (samenwerking van overheden, bedrijfsleven en onderwijs/kennisinstellingen in Twente) wil met een gedragen economische agenda, talent, bedrijven en kapitaal in Twente samenbrengen. Met als doel het versterken van de sociaaleconomische structuur van Twente. Almelo speelt hierin een belangrijke rol. De grootste groei in de hightech werkgelegenheid vindt hier plaats. In 2024 groeide de Twentse werkgelegenheid met 1,2%, dat is een groei met ruim 4.000 arbeidsplaatsen. Deze groei vond vooral in Almelo plaats met plus 1610 banen erbij (3,4%). Voor Twente is belangrijk dat de investeringen zowel voor het start-up, scaleup als grown-up bedrijfsleven renderen. De steden Enschede, Hengelo en Almelo zijn hierin complementair. Vanuit het programma zetten wij in op het faciliteren van en zichtbaar maken van de Almelose bijdrage. Activiteiten 2026

Omschrijving

Uitvoeren van de economisch- Uitvoering geschiedt vooral via de tweede en de derde lijn van dit ruimtelijke visie programma. Lobby economische dossiers Wij initiëren en nemen deel aan een structurele samenwerking op economische thema's en projecten met de steden Hengelo en Enschede. 33

4.1.4.1.2 Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid Strategisch doel: Het versterken en behouden van een aantrekkelijk ondernemersklimaat/ behoud en verbetering top 10 positie MKBvriendelijkste steden. Toelichting Bieden van ruimte voor groei Een aantrekkelijk ondernemersklimaat hangt nauw samen met de mate waarin ondernemingen kunnen groeien en de ruimte hebben om hun plannen te realiseren. Een grote uitdaging blijft het bieden van ruimte voor de groei van bedrijvigheid. De gemeente Almelo beschikt over 19 bedrijventerreinen met een totale oppervlakte van 600 hectare. Deze terreinen zijn grotendeels bezet, waardoor we niet kunnen voldoen aan de uitbreidingsbehoefte van ondernemers. Dit zet de aantrekkelijkheid van ons ondernemersklimaat onder druk. In 2026 vervolgen we het onderzoek naar zowel mogelijke uitbreiding van bedrijventerreinen (voor MKB) als ook mogelijke opties voor inbreiding. Verhogen organisatiegraad op bedrijventerreinen Bedrijventerreinen verenigen zich om uiteenlopende redenen, waarbij zowel bedrijven als gemeenten baat kunnen hebben. Voor gemeenten kan een hoge mate van organisatie het mogelijk maken om verschillende onderwerpen aan te kaarten, zoals energietransitie, arbeidsmarkt en bereikbaarheid. De intensiteit en professionaliteit van deze samenwerking wordt gemeten door de organisatiegraad van de bedrijven.

Door onze inspanningen de afgelopen jaren zijn er nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan en hebben ondernemersverenigingen een BIZ (Bedrijven Investerings Zone) opgericht. Ondernemersvriendelijkheid en dienstverlenende organisatie We willen een ondernemersvriendelijke gemeente zijn en daar hoort een goede dienstverlening bij. In 2026 zetten we verder op het vergroten van onze klantgerichtheid. Aandacht voor de kleine ondernemer en de ondernemers in de binnenstad worden daarbij speerpunten. Activiteiten 2026

Omschrijving

Uitbreidingsruimte en schuifruimte MKB

In 2025 zijn mogelijke uitbreidingslocaties voor nieuwe bedrijventerreinen in kaart gebracht. In 2026 zetten we dit traject voort met verdiepende studies naar haalbaarheid, ruimtelijke inpassing en ontwikkelpotentie. Deze analyses vormen de basis voor eventuele vervolgstappen, zoals het voorbereiden van een vestiging van voorkeursrecht. In 2026 starten we met de uitwerking van de bedrijventerreinpaspoorten. Enerzijds doen we dit via een pilot op een specifiek bedrijventerrein, waarin we de kansen voor inbreiding concreet in beeld brengen en toetsen hoe het paspoort bijdraagt aan beter inzicht, samenwerking en ruimtelijke kwaliteit. Anderzijds formuleren we beleidsvoorstellen die gericht zijn op het creëren van de juiste randvoorwaarden voor toekomstbestendig en multifunctioneel ruimtegebruik. Hiermee zetten we een volgende stap richting een effectievere benutting van de ruimte op bedrijventerreinen.

Vervolg Bedrijventerreinpaspoorten

Acquisitieplan Businesspark XL 2 Verlenging BIZ Bornsestraat

In 2026 wordt het afgestemde acquisitieplan met de Twentse gemeenten en Twentse bedrijfsleven uitgevoerd. De huidige BIZ-periode voor bedrijventerrein Bornsestraat loopt eind 2026 af. Het bestuur en de ondernemers willen deze graag voortzetten. Daarom wordt in 2026 een nieuw meerjarenplan opgesteld en vindt in het vierde kwartaal een nieuwe draagvlakmeting plaats.

34

Activiteiten 2026

Omschrijving

Regionale programmeringsafspraken bedrijventerreinen

In 2026 worden nieuwe regionale programmeringsafspraken opgesteld voor bedrijventerreinen. Deze zijn gericht op een evenwichtige afstemming van vraag en aanbod, met oog voor zorgvuldig ruimtegebruik en versterking van de regionale samenwerking. In deze versie brengen we ook de gewenste uitbreidingsruimte van 10 hectare in. In 2025 zijn de voorbereidingen gestart voor het opzetten van een nieuwe ondernemersvereniging voor Twentepoort Oost en West. In 2026 vindt de lancering plaats.

Samenwerking Twentepoort

Organiseren netwerkbijeenkomsten Marketing- en communicatieplan

In 2026 organiseren wij (met partners) 3 netwerkbijeenkomsten. Daarnaast nemen wij deel aan bijeenkomsten/kennissessies die door derden worden georganiseerd. Met externe partijen zetten we in op de profilering van Almelo als ondernemende stad, We realiseren dit door het met bedrijven opzetten van een gemeenschappelijk platform

4.1.4.1.3 Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus Strategisch doel: • Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt • Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Toelichting De arbeidsmarkt was in 2025 onverminderd gespannen. Vooral in de hightech maakindustrie, de zorg en de handel inclusief transport en logistiek blijft er een grote vraag naar medewerkers. Door vergrijzing en minder schoolverlaters met een diploma waar ze de vacatures mee kunnen vervullen zorgt voor druk op het bedrijfsleven en overheidsorganisaties. Er is en blijft een grote vraag naar (jonge) gekwalificeerde arbeidskrachten. Daarvoor hebben we diverse woningbouwprogramma's waarmee we jonge mensen en internationale medewerkers naar Almelo aantrekken. Met betaalbare en diverse soort woningen, een goede bereikbaarheid en een groeiend aanbod aan banen. Onze inspanningen zijn ook gericht op de aanwezigheid en komst van arbeidsmigranten. Een deel van de arbeidsmigranten blijft wonen in Almelo omdat zij voor langere tijd kunnen voorzien in de gevraagde arbeid en bijvoorbeeld het aangaan van relaties en stichten van een gezin. Daarnaast is er op het gebied van ongezien/ onbenut talent een stap te maken. Voorbeelden daarvan zijn basisschoolleerlingen die een lager advies krijgen dan past bij hun mogelijkheden, de onder- advisering.

Verder blijkt dat een hogere deelname van vrouwen in het arbeidsproces kan bijdragen. In het bedrijfsleven zien we hoe op het gebrek aan gekwalificeerd personeel wordt geanticipeerd. Ook in 2026 werken zij aan oplossingen met kunstmatige intelligentie, automatisering en digitalisering. Dit leidt tot een verandering van de vraag. Dat zien we in onze industrie en logistiek. In 2026 zetten bedrijven vol in op duurzame productie en circulaire economie. Logistieke centra en magazijnen passen hun processen aan door robotisering en geavanceerde planningssoftware. Dit resulteert in een verandering van banen: minder fysieke arbeid, meer behoefte aan technisch geschoold personeel. Ook in de zorg zien we deze ontwikkeling terug. Er is een tekort aan verpleegkundigen, verzorgenden en gespecialiseerde zorgverleners. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe functies op het snijvlak van zorg en technologie. En voor onderwijs en scholing geldt evenzeer een grote druk. Opleidingsinstituten in Almelo anticiperen op de veranderende arbeidsmarkt door flexibele leertrajecten en leven lang leren-trajecten. Dat zorgt voor een groeiende behoefte aan docenten, mentoren en loopbaanbegeleiders die jongeren en zij-instromers kunnen begeleiden.

35

Voor de strategische doelen, een goede inzetbaarheid van werkenden op de arbeidsmarkt en een betere match tussen vraag en aanbod, werken we volgens de arbeidsmarktstrategie die we in 2024 hebben opgesteld. We richten ons op drie pijlers; 1. Perspectief bieden voor alle inwoners op de arbeidsmarkt. Alle mensen die kunnen werken bieden we de gelegenheid zich te ontwikkelen. Zowel werkzoekenden en werkenden. 2.

Stimuleren van technisch, zorg- en logistiek talent. In onze dragende sectoren is de roep om gekwalificeerd personeel het grootst.

3.

Behouden en aantrekken van (internationaal) talent. De krapte op de arbeidsmarkt is niet alleen op te vullen met werknemers uit de regio Twente. We zien het belang van het behouden van het huidig talent en het aantrekken van talent van buiten de regio of zelfs buiten de grenzen van ons land.

Voor de drie pijlers gaan we te werk via actielijnen. Zie hieronder voor de acties in 2026: Activiteiten 2026 Omschrijving Versterken LLO-aanpak (Leven Lang Ontwikkelen) / doorontwikkelen van het Twents Fonds voor Vakmanschap

Aantrekken van nieuw talent in Almelo en de regio Faciliteren en stimuleren van initiatieven gericht op talent (techniek, zorg en logistiek)

Faciliteren en aanjagen samenwerking onderwijs en bedrijfsleven

Actieve bijdrage aan Hettrix

Er zijn diverse landelijke en regionale LLO-regelingen. Het Almelose bedrijfsleven is bij veel regelingen koploper in het gebruik ervan. Zoals het Twents Fond voor Vakmanschap. De arbeidsmarktregio Twente actualiseert in 2026 de LLO-visie. Bij die ontwikkelen sluiten we ons aan. LLO krijgt een stevige positie in de agenda van de arbeidsmarktregio Twente, de uitvoeringsplannen en in de werkprocessen van het regionaal werkcentrum. En dat draagt bij aan het verder versterken van LLO in Almelo. Gelijktijdig wordt extra inzet gepleegd op Praktijkleren, een vorm van onderwijs waar mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt meer arbeidsmarktperspectief krijgen. De uitkomsten van een onderzoek in samenwerking met Enschede, Hengelo en Twente board naar de behoeften van talent uitrollen in de organisatie. In 2026 komt er via Twenteboard een programma Talent. Ondersteunen en aanjagen van initiatieven gericht op talent, zoals Ontdek Hightech Twente, Week van de Techniek, House of Skills, het Young Professionals netwerk, en Techniek Tastbaar. Deze opsomming is niet limitatief. Samenwerking met het ZGT. Het boeien en binden van talent in de zorg is onderdeel van onze arbeidsmarktstrategie. Versterken van samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven.

Met de lancering van het House of Skills is een fysieke plek gecreëerd in Almelo waar studenten en scholieren kennis kunnen maken met techniek in een inspirerende omgeving. In 2026 zal dit concept van het onderwijs en bedrijfsleven verder door ontwikkeld worden. Hettrix is het samenwerkingsverband van regionale bedrijven, Heracles, gemeente en Twentse onderwijsinstellingen. Krachten worden gebundeld voor het behouden, binden en boeien van technisch talent. Wij leveren een actieve bijdrage aan de organisatie van activiteiten op gebied van duurzaamheid, talent behouden, vitaliteit en trots op onze stad en voetbalclub.

36

4.1.4.1.4 Almelo unieke beleving door het water en het groen Strategisch doel: Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo Toelichting Dit strategisch doel maakt steeds meer onderdeel uit van de opgave voor de stadsontwikkeling en staat dus minder op zichzelf, zoals bij de start van het programma economie en arbeidsmarkt het geval was. De aandacht vanuit dit programma gaat uit naar de gebiedsontwikkeling Westerdok en het stimuleren van de vrijetijdseconomie. Recent onderzoek van de provincie laat zien dat in Almelo een tekort is/ontstaat aan recreatiemogelijkheden. Dat willen we nader onderzoeken. Activiteiten 2026

Omschrijving

We werken aan het (meer) bevaarbaar maken van het water in Almelo.

We vervolgen de uitvoering van fase 1 van het project Almelo Waterstad, gericht op het bevaarbaar maken van het kanaal Almelo-Nordhorn tot en met het Banisgemaal. Deze maatregelen: o.a. 2 bruggen en een sluis zijn onderdeel geworden van de integrale gebiedsontwikkeling visie Kanaalpark/Westerdok en draagt bij aan recreatie, klimaatadaptatie en groen- en blauwbeleving. Onderzoeken en uitvoering We faciliteren en ondersteunen bestaande en nieuwe Actieprogramma 'Water en vrije tijd in initiatieven die de waterbeleving in Almelo versterken zoals de Almelo'. wateractiviteiten van Zomers Almelo, een theatervoorstelling en een actief-event óp het water. Versterken relatie Almelo Nordhorn. We bouwen verder aan de samenwerking met Nordhorn. De ontwikkeling van een grensoverschrijdende beleefroute en gezamenlijke promotieactiviteiten staan op de agenda. Dit sluit aan bij de ambitie om een euregionaal vrijetijdscluster te vormen en is een stimulans voor de vrijetijdseconomie. Onderzoek naar versterken Op basis van de bevindingen en resultaten uit het ‘Onderzoek vrijetijdseconomie/recreatiemogelijkhe inzicht vrijetijdsaanbod Almelo’ voeren we in 2026 een den verdieping uit naar de verbetering van bestaand én realisatie van nieuw vrijetijdsaanbod.

Dit richt zich op drie doelgroepen en moet leiden tot inzicht in de haalbaarheid van de concrete aanbevelingen voor nieuwe voorzieningen en arrangementen.

4.1.4.2 Wat mag het kosten? Programma Economie en arbeidsmarkt

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

475

205

Jaar 2024

400

223

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.675

428

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Economie en participatie is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Voor het opstellen van de economisch ruimtelijke visie is in 2023 een bijdrage ontvangen vanuit Stedelijke Ontwikkeling van 75.000 euro.

37

4.1.5 Programma Klimaat en milieu Almelo wil een duurzame stad zijn. Dat houdt in dat we streven naar een minimale CO2-uitstoot. Het energetisch verbeteren van woningen heeft onze eerste prioriteit. Sommige inwoners hebben hier wat hulp bij nodig, anderen weten de weg naar isolerende maatregelen en subsidies goed zelf te vinden. Voor iedere inwoner is er een ondersteuningsaanbod, afgestemd op de persoonlijke situatie. Onze speciale aandacht gaat uit naar inwoners in energiearmoede. Zij worden zoveel als mogelijk begeleid bij het verduurzamen van de woning en het vinden van financiering daarvoor. Een stap verder dan verduurzaming is het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Dit is nodig om de CO2-uitstoot terug te dringen. We werken aan duurzame, lokale warmtealternatieven en werken hiervoor samen met ons netwerk aan partners in de stad. Per buurt wordt gaandeweg steeds duidelijker welk warmtealternatief geschikt en betaalbaar is. Uiteraard spelen we hierbij in op innovaties en andere kansen in de stad. Een andere kant van de energietransitie is het opwekken van energie. Almelo wekt al veel duurzame energie op. Naast zonneenergie op daken en op land is windenergie een belangrijk onderdeel van de energiemix. Tevens is windenergie belangrijk voor het benutten van de mogelijkheden van het elektriciteitsnetwerk.

Tot slot wil Almelo steeds meer circulair worden en CO2-uitstoot via het gebruik van grondstoffen en materialen beperken. Om de doelen te bereiken, werken we onder andere samen met Leefbare wijken en dorpen, Stedelijke Ontwikkeling, programma Economie en arbeidsmarkt, programma Zorg en veiligheid en Uitvoering Sociaal en Fysiek.

4.1.5.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.5.1.1 Energiebesparing Strategisch doel: In Almelo wordt jaarlijks meer energie bespaard. Operationele doelen: 1. 2.

Inwoners en ondernemers gaan aan de slag met verduurzamen en wij ondersteunen hen. In 2026 zijn tenminste 2.000 woningeigenaren ondersteund met isoleren.

Toelichting Isoleren is de eerste stap naar verduurzamen. Door meer energie te besparen, hoeft er minder energie opgewekt te worden. Almelo heeft ruim 34.000 woningen en 5.000 andere gebouwen. Op nieuwbouw na moeten deze gebouwen in meer of mindere mate worden verduurzaamd. De woningcorporaties zijn verantwoordelijk voor het verduurzamen van hun eigen (huur)woningen met als het doel dat deze woningen in 2028 gemiddeld energielabel B hebben. Een megaklus die om gezamenlijke afspraken vraagt. Ook particuliere woningeigenaren moeten aan de slag om te verduurzamen. We stemmen de activiteiten af met de stedelijke ontwikkelingsprojecten. Activiteiten 2026

Omschrijving

Aanjagen van bewustwording en advisering van inwoners die belemmeringen ervaren bij het verduurzamen van hun woning

We zoeken inwoners op en gaan met ze in gesprek, bijvoorbeeld door bijeenkomsten en op markten te staan. Energieloketten.nl/Almelo is een helpdesk voor inwoners die zelfstandig aan de slag gaan. Ook is er een fysiek energiespreekuur. Met de inzet van de Specifieke Uitkering Energiearmoede van het Rijk ondersteunen wij inwoners met een smallere beurs om wooncomfort te verbeteren en energiearmoede te bestrijden. Deze inwoners kunnen gebruik maken van: • De FIXbrigade die huurders helpt met inzicht in gedrag en kleine energiebesparende maatregelen aanbrengt in de woning. De Fixers wijzen de bewoners expliciet op de Voorzieningenwijzer; • De energiecoaches geven inwoners met een eigen woning een onafhankelijk, op maat gemaakt advies om te verduurzamen en kijken van welke landelijke regelingen de inwoner gebruik kan maken. Deze inwoner gaat daarna zelf aan de slag met het opvragen 38

Activiteiten 2026

Omschrijving van offertes en het vervolgtraject. De bouwadviseur begeleid eigenaar-bewoners van een oudere woning met een lage WOZ-waarde. De bouwadviseur ondersteunt bij het maken van een verduurzamingsplan en eventuele bouwtechnische verbeteringen, het zoeken naar subsidies/leningen en het opvragen en beoordelen van offertes. Almelo heeft middelen aangevraagd en ontvangen uit de landelijke regeling: Nationaal Isolatieprogramma (NIP), voor een lokale aanpak in wijken waar energiearmoede het hoogst is. Woningeigenaren met een woning onder de WOZ-grenswaarde van 353.000 euro (peiljaar 2024) kunnen hierdoor gebruik maken van een gemeentelijke voucherregeling voor isolatie van maximaal 1.750 euro. Het Nationaal Isolatieprogramma is beschikbaar tot 2030. •

Uitvoering Lokale Aanpak Isolatie

Lobby voortzetten richting Rijk samen met Enschede en Hengelo en G40

Lokale initiatieven stimuleren

De lobby bij het Rijk zetten wij voort om meer middelen om de energietransitie toegankelijker te maken, specifiek voor inwoners die in energiearmoede leven. In 2026 zijn de lessen uit de pilotwijk van de Renovatiedeal waar we samen met de woningbouwcorporatie (Beter Wonen) huur- en koopwoningen verduurzaamd hebben, in beeld. Almelo Energie en het Buurtteam Windmolenbroek organiseren initiatieven voor inwoners om inzicht te geven in de mogelijkheden om hun huis te verduurzamen. Voor 2026 is de intentie om de werkzaamheden van Almelo Energie verder uit te breiden. We zijn voornemens om samen met Almelo Energie een drietal aspecten verder uit te werken: 1. De coördinatie van de FIXbrigade bij Almelo Energie onder te brengen, 2. Inwoners en bedrijven, in het kader van lokaal eigendom, mee te laten investeren bij grootschalige opwekprojecten 3. Het meedenken en organiseren van participatie bij de warmtetransitie.

4.1.5.1.2 Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving Strategisch doel 2: In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels lokaal opgeslagen. Operationele doelen: 1. In 2026 zijn - om in het jaar 2030 te voldoen aan de vastgestelde RES-opgave - relevante vergunningen bij de provincie aangevraagd en bestemmingsplanprocedures voor de opwek van duurzame zonne- en windenergie doorlopen. 2. Minimaal 50% van de nieuwe opwek van duurzame energie is in lokaal eigendom. Toelichting Elke gemeente in Nederland draagt bij aan de landelijke hoeveelheid duurzaam opgewekte energie. Een deel van de energie die in Almelo wordt opgewekt wordt ook in Almelo gebruikt, het overige deel wordt via het elektriciteitsnet elders gebruikt. Bij de opwek van duurzame energie komt geen CO2 vrij, daarom draagt duurzame energieopwekking bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. Hierbij gaat het om zonne- en windenergie. In Almelo is de komende jaren sprake van netcongestie. Een andere manier van energie opslaan kan een tussentijdse oplossing zijn, maar netcongestie kan innovatie juist ook aanjagen.

39

Activiteiten 2026

Omschrijving

Energieopslag en slimme Er wordt momenteel wetgeving voorbereid om energie-uitwisseling netwerkcongestie oplossingen mogelijk te maken. Tegelijkertijd wordt geprobeerd inzicht te krijgen in de initiatieven waar dit haalbaar is. Bij verschillende projecten zoals de woonboulevard, de Waterstofhub, Dollegoor Turfkade, XL en bedrijvenpark Twente-Noord, onderzoeken we kansen voor energie-uitwisseling en -opslag tussen bedrijven. Nieuwe ontwikkelingen op We volgen de regionale en provinciale ontwikkelingen in waterstof en het gebied van waterstof en kernenergie. Kernenergie Lokaal eigendom stimuleren Lokaal eigendom van duurzame energieprojecten stimuleert de en faciliteren betrokkenheid van de gemeenschap en houdt opbrengsten lokaal. Projecten zoals het energiegebied Almelo, Tubbergen, Twenterand (ATT) en de Duurzaamheidsroute A35 streven naar 100% lokaal eigendom, met een minimum van 50%. Wij bevorderen en faciliteren dit proces. Lobby inzake netcongestie Het terugleveren en afnemen van elektriciteit is een uitdaging in Almelo voor grootverbruikers. We streven naar een snelle oplossing en lobbyen bij netbeheerders voor innovatieve methoden, zoals energie-uitwisseling tussen bedrijven. Onze samenwerking met andere overheden verloopt via de Energyboard, PMIEK, de provinciale Energievisie en de Energiestrategie Twente.

Hierin werken we samen met mobiliteit, planologie, economie en stedelijke ontwikkeling. Doorontwikkeling van Samen met Tubbergen en Twenterand werken we aan de ontwikkeling energieopwekking door van windenergie. De initiatiefnemers zijn bekend, en de provincie windenergie in Almelo noord begeleidt het proces om te komen tot een projectbesluit. Als gemeente zijn wij betrokken bij dit proces. Project Duurzaamheidsroute Eind 2025 wordt de planologische procedure (PIP) afgerond, waardoor de A35 ruimtelijke inpassing van de Duurzaamheidsroute A35 mogelijk wordt. Daarna kan de ontwikkeling en realisatie beginnen. Energiestrategie Twente De Energiestrategie Twente is vastgesteld. Binnen de Energiestrategie Twente ligt de komende jaren de nadruk op de warmtetransitie, het bevorderen van groengas, innovatie en het aanpakken van netcongestie. Omgevingsfonds Het participatieproces bij zonnepark Aadijk 2 heeft geleid tot een budget voor een omgevingsfonds dat in 2026 in werking zal zijn. Dit wordt afgestemd met Leefbare Wijken en Dorpen.

4.1.5.1.3 Warmtetransitie Strategisch doel: In 2026 zijn er meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan. Operationele doel: In 2026 zijn er drie wijkuitvoeringsplannen (WUP) vastgesteld en is de uitvoering gestart. Toelichting De warmtetransitie wordt gezien als de grootste verbouwing van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Het geeft aan hoe groot de impact van de warmtetransitie is. Uiterlijk in 2050 zijn alle woningen en gebouwen aardgasvrij. Om dit te bereiken moet er voor elk gebouw dat nu nog gebruik maakt van aardgas een duurzaam en betaalbaar warmtealternatief komen. In de Warmtevisie worden de eerste gebieden benoemd waar een aardgasvrij of aardgasvrij ready oplossing komt. Het programma Warmte geeft meer duidelijkheid over mogelijke duurzame warmtealternatieven voor andere wijken en de planning wanneer de betreffende wijk qua nader onderzoek opgepakt gaat worden. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving, techniek en stedelijke ontwikkeling worden nadrukkelijk betrokken. Voor wijken die geschikt zijn voor een collectief warmtealternatief komt een wijkuitvoeringsplan. Voor wijken waarbij dat niet lukt, en dus gebruik gemaakt moet worden van individuele warmtealternatieven komen wijkstimuleringsplannen. 40

Activiteiten 2026

Omschrijving

Buurtanalyse Binnenstad

In 2026 starten we met het nadere onderzoek naar aardgasvrije alternatieven voor het cluster Binnenstad. Dit zijn de buurten Binnenstad Noord, Binnenstad Zuid, en Ulk en omgeving. De nieuwbouwprojecten in de binnenstad worden nadrukkelijk meegenomen. Voor het aardgasvrij maken van bedrijventerreinen in Almelo ontwikkelen we een strategie Aardgasvrije Bedrijventerreinen. Hierin onderzoeken we wat bedrijventerreinen nodig hebben en hoe de gemeente daar met andere stakeholders in kan faciliteren. In 2026 starten we met de voorbereiding op de uitvoering van een aardgasvrij alternatief voor het PAW-gebied in Aalderinkshoek. Dit doen we samen met inwoners, netbeheerders en drie woningbouwcorporaties. In 2026 werken we naar een investeringsvoorstel met de deelnemers van het project voor realisatie van het warmtenet. Deze investering gaat over het aansluiten van de deelnemende organisaties en inwoners. Alle nieuwbouw moet verplicht aardgasvrij worden ontwikkeld. Dit kan alleen niet altijd in verband met netcongestie. In de strategie Netbewuste nieuwbouw werken we uit op welke manier nieuwbouwprojecten ontwikkeld kunnen worden, rekening houdend met de beperkte netcapaciteit. Met de komst van de nieuwe Wet collectieve warmte moeten warmtenetten minimaal 51% in publiek eigendom zijn.

Voor de realisatie van grote warmtenetten (meer dan 1.500 aansluitingen) werken we de governance structuur uit voor een publiek warmtebedrijf in Almelo dat voldoet aan de nieuwe wet- en regelgeving. Hoe ziet de uitrol van warmtenetten er op de middellange en lange termijn uit? Waar liggen koppelkansen met nieuwbouw, ruimtelijke plannen, vernieuwen van wegen etc.

Aardgasvrije bedrijventerreinen

Project Aalderinkshoek

Project Restwarmte Urenco

Strategie Netbewuste nieuwbouw

Uitwerking governance structuur warmtebedrijf

Gemeentelijke visie op ontwikkeling warmtenetten

4.1.5.1.4 Circulaire economie Strategisch doel: In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een circulaire economie. Operationeel doel: We streven ernaar 25% van de inkopen van de gemeente circulair aan te besteden in 2026. Toelichting Bij het gebruik van nieuwe grondstoffen komt CO2 vrij. De oplossing zit in het circulair kunnen gebruiken van de grondstoffen zodat er geen nieuwe CO2 wordt uitgestoten, maar reeds gebruikte grondstoffen hergebruikt kunnen worden. De komende jaren wordt het belang van circulariteit steeds groter. Primaire grondstoffen raken op en dat kan belemmerend werken voor bedrijven en inwoners. We moeten op zoek naar een andere manier van denken en doen. In een circulaire economie gebruiken bedrijven en individuen zo min mogelijk nieuwe grondstoffen en wordt er geen afval geproduceerd. Nationaal zijn de ambities reeds vastgesteld: In 2030 het gebruik van primaire grondstoffen met 50% verminderen en in 2050 volledig circulair zijn. Ook voor de gemeente ligt hier een belangrijke taak.

41

Activiteiten 2026

Omschrijving

Circulaire inkoop en aanbesteding

In 2026 starten we met het toepassen van Total Cost of Ownership bij de eerste inkooptrajecten. Hiermee geven we invulling aan de door de raad vastgestelde nota ‘Almelo Circulair 2050’. In 2026 starten we met de eerste pilotprojecten waarin we circulair gaan werken. Hiermee geven we invulling aan de door de raad vastgestelde nota ‘Almelo Circulair 2050’. We sluiten aan bij projecten met scholen en kennisinstellingen om jongeren te betrekken bij de transitie naar een circulaire economie. We faciliteren bedrijven die circulariteit hoog in het vaandel hebben staan om kennis te delen met andere (Almelose) bedrijven.

Circulariteit in de openbare ruimte Scholenprojecten ondersteunen Bedrijven inspireren en faciliteren om voorbereid te zijn op circulaire economie Week van de Circulaire economie

Dit jaar doen we weer mee met de Week van de Circulaire economie. Dit is een landelijke campagne, die dit jaar voor de tiende keer wordt georganiseerd. De Week van de Circulaire economie is in maart.

4.1.5.2 Wat mag het kosten? Programma Klimaat en milieu

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

400

122

Jaar 2024

400

315

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

437

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Klimaat en milieu is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. Daarnaast zijn de middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld voor de uitvoering van klimaat- en energieprojecten aan de programmamiddelen toegevoegd. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke inzet kan in de periode 2023-2026 plaatsvinden. Overige middelen Personeel Het Rijk stelt jaarlijks middelen beschikbaar voor de uitvoering (personele capaciteit) van het Klimaatakkoord. Deze gelden komen geheel ten goede aan het programma Klimaat en milieu om de complexe opgave te realiseren. Subsidieregelingen De gemeente maakt gebruik van verschillende subsidieregelingen van het Rijk, provincie zoals de specifieke uitkeringen Lokale aanpak isolatie (tranches 1, 2 en 3), Energiearmoede, en Overijssel Verbouwt, en de subsidie Proeftuin Aardgasvrije Wijken.

42

4.1.6 Leefbare wijken en dorpen Almelo bestaat uit tien wijken en twee dorpen die vervolgens weer bestaan uit 67 verschillende buurten. Deze dorpen, wijken en buurten zijn allemaal uniek. Het is niet uniek dat inwoners van deze buurten in een schone, veilige en plezierige buurt, wijk of dorp, willen wonen; in een leefbare omgeving. Wanneer inwoners hun wijk of dorp leefbaar vinden, is er sprake van een vitale en levendige stad. De visie van ‘Leefbare wijken en dorpen’, is dan ook: ‘Almelo is een levendige vitale en veilige stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is’. Een leefbare omgeving begint bij een basis ‘schoon, heel en veilig’. Niet in alle Almelose buurten is dit gelijk. Daar waar de leefbaarheid onder druk staat, ligt voor de komende jaren een belangrijke opgave om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren. Ook de overige dorpen en wijken krijgen aandacht maar er kunnen en mogen verschillen zijn in de inzet en aanpak. Wij gebruiken de definitie van RIGO- research en advies voor het begrip leefbaarheid: ‘In een leefbare wijk of buurt sluit de woonomgeving goed aan bij de wensen en behoeften van de mensen die er wonen.