Document · PDF

Ontwerp Programmabegroting 2026

Raad 6 november 2025, gemeente AlmeloBij agendapunt: Raadsvoorstel programmabegroting 2026-202940.232 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting Gemeente Almelo 2026

D/25/798132

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................................... 2 1. Inleiding .......................................................................................................................................................................................... 3 2. Leeswijzer ....................................................................................................................................................................................... 5 3. Financiële keuzes ............................................................................................................................................................................ 6 3.1 Financieel Meerjarenperspectief .............................................................................................................................................. 6 3.2 Robuuste financiële positie ...................................................................................................................................................... 6 3.3 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief ............................................................................................................................

10 3.4 Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld ........................................................................................................................ 14 4. Beleidsbegroting ........................................................................................................................................................................... 16 4.1 Programmaplan ...................................................................................................................................................................... 16 4.2 Basisbegroting ........................................................................................................................................................................ 49 5. Paragrafen ................................................................................................................................................................................... 103 5.1 Lokale heffingen ................................................................................................................................................................... 103 5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................................................................................

108 5.3 Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................................................................. 113 5.4 Financiering .......................................................................................................................................................................... 121 5.5 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................................................... 124 5.6 Verbonden partijen .............................................................................................................................................................. 129 5.7 Grondbeleid .......................................................................................................................................................................... 131 5.8 Dienstverlening ..................................................................................................................................................................... 135 5.9 Wet open overheid ...............................................................................................................................................................

137 5.10 Majeure projecten .............................................................................................................................................................. 143 6. Financiële begroting.................................................................................................................................................................... 145 6.1 Incidentele baten en lasten .................................................................................................................................................. 145 6.2 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................................................................................ 147 7. Bijlagen ....................................................................................................................................................................................... 159 7.1 Verbonden partijen .............................................................................................................................................................. 159 7.2 Delegatieregister ..................................................................................................................................................................

167 7.3 Stand van zaken moties ........................................................................................................................................................ 170 7.4 Overzicht van baten en lasten .............................................................................................................................................. 172 7.5 Openbaarheidsparagraaf, informatiewetten ....................................................................................................................... 180

1. Inleiding Inleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2026 – de laatste begroting van deze raadsperiode. Deze programmabegroting is de uitwerking van de uitgangspunten zoals vastgelegd in de Perspectiefnota 2026-2029. Met gepaste trots kijken we terug op wat we samen als gemeente en als stad hebben bereikt. De afgelopen jaren is een stevig fundament voor een sterker en toekomstbestendiger Almelo neergelegd. We hebben geïnvesteerd in onze stad en dat heeft zichtbaar resultaat opgeleverd: een veerkrachtige economie, de samenwerking voor leefbare wijken en dorpen en belangrijke stappen in de stedelijke ontwikkeling op basis van een duidelijke investeringsagenda. Zo bereiden we ons voor op de bouw van nieuwe woningen, passend bij de groeiende vraag en in lijn met de afspraken met het Rijk en Provincie. Ook zetten we in op duurzaamheid, het vergroten van kansengelijkheid en het vergroten van de beleving. Voor de komende jaren hebben we een duidelijke koers uitgezet. In de Perspectiefnota 2026–2029 zijn vijf grote uitdagingen benoemd die bepalend zijn voor de toekomst van Almelo: het opleidingsniveau van de beroepsbevolking, de versterking van het stedelijk voorzieningenniveau, het aanpakken van de stapeling van achterstanden, verdringing en mismatch op de arbeidsmarkt en het borgen van de veiligheid.

De onderstaande zes kaders vormen de basis voor de langjarige opgaven die hieruit voortvloeien. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Uitdagingen zijn langjarig (15 tot 20 jaar) en vergen ook langjarig commitment; Aantrekkelijkheid en Balans hangen met elkaar samen. Verbetering kan alleen op basis van integraliteit; Verbind de fysieke en economische opgaven veel steviger met de sociaal-maatschappelijke opgave en vice versa; Breng focus aan en verbeter op specifieke domeinen (inhoudelijk en op buurten met een zeer hoge achterstand; Investeer ongelijk op basis van de onderzoeksresultaten waardoor gelijkheid wordt bevorderd; Heb aandacht voor: stedelijke voorzieningen, opleidingsniveau (met name onderadvisering en startkwalificatie), inkomen (met name energiearmoede/verduurzaming en schulden), gezondheid (met name gezonde levensstijl) en veiligheid.

Omdat we willen blijven investeren in een aantrekkelijke stad in balans en ook de financiële uitdagingen het hoofd moeten bieden, is het van belang om de ingezette koers ten aanzien van de vastgestelde besparingsmaatregelen vast te blijven houden. De twee jaar uitstel van het Ravijnjaar geeft ons de mogelijkheid om onvoorziene nadelige effecten van de besparingsmaatregelen, zoals vertraging op de effecten van de besparingsmaatregelen en tegenvallers bij de uitvoering van beleid, te kunnen opvangen. Het is daarom van belang dat onze algemene reserve een goede buffer is voor het opvangen van onze risico's en ruimte biedt om te kunnen blijven investeren in een aantrekkelijke stad in balans, waar inwoners prettig wonen en verblijven, ondernemers ruimte krijgen en bezoekers zich welkom voelen. Het financieel meerjarenperspectief De gemeente heeft in de Perspectiefnota 2024–2027 een zorgvuldig en flexibel proces opgesteld om te komen tot een structureel sluitende begroting, waarbij besparingsmaatregelen centraal staan. De eerste positieve resultaten zijn zichtbaar in de Perspectiefnota 2025–2028 en de Programmabegroting 2025, waarin de begroting sluitend is gemaakt. Voor de jaren na 2025 zijn ideeën aangedragen via raadsbrief (RAAD-8463) om toekomstige tekorten op te lossen.

Daarnaast zijn aanvullende maatregelen verkend binnen het sociaal domein en het onderhoud van de openbare ruimte voor de Perspectiefnota 2026– 2029. Na een grondige analyse, waarbij ook rekening is gehouden met de ingezette beweging om te komen tot een herontwerp van het sociaal domein, zijn binnen het sociaal domein, aanvullend op de eerdere besparingsmaatregelen, extra besparingsmaatregelen gevonden. Dit betekent een verschuiving in de rol van de gemeente: de focus komt nadrukkelijker te liggen op ondersteuning van de meest kwetsbare groepen. Om inwoners hierbij te betrekken en goed te informeren, is een publiekscampagne gestart. Om het herontwerp van het sociaal domein verder vorm te geven wordt aan een plan gewerkt om de beweging naar een toekomstbestendig sociaal domein in lijn met de langjarige opgaven voor Almelo te duiden, in gang te brengen en te houden. De meicirculaire 2025 van het Rijk heeft extra middelen toegekend aan gemeenten. Deze middelen zijn echter grotendeels incidenteel van aard. Er zijn onder andere incidentele middelen toegekend om jeugdzorg te herontwerpen. In de Zomerrapportage 2025 zijn de financiële effecten toegelicht. Vanaf 2028 ontstaat opnieuw een structureel tekort. Daarom is het 3

van groot belang om vast te houden aan de ingezette koers: een behoedzame en flexibele aanpak, gericht op een gezonde financiële toekomst voor Almelo. Programmabegroting 2026 De programmabegroting 2026 is een vertaling van de Perspectiefnota 2026-2029 en houdt rekening met de wijzigingen uit de meicirculaire van 2025. In deze Programmabegroting maken we concreet wat we in 2026 willen bereiken, welke acties we daarvoor ondernemen en wat dat mag kosten. Bij de besluitvorming rondom de Perspectiefnota resteerde nog een bezuinigingsopgave van 1,74 miljoen euro. Door financiële bijstellingen uit de meicirculaire en wijzigingen in het meerjarenperspectief is de programmabegroting 2026 in evenwicht. Verdere bezuinigingen zijn op dit moment dan ook niet noodzakelijk. De gemeente Almelo heeft de afgelopen periode in Twents verband ingezet op besparingen bij de verbonden partijen. Dit heeft geresulteerd in het, samen met de andere Twentse gemeenten, indienen van twee zienswijzen. De verwachting is dat deze zienswijzen, indien van toepassing, in de toekomstige begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen worden verwerkt. Dit betekent dat het risico op aanvullende bijdragen van de gemeente aan de gemeenschappelijke regelingen wordt verkleind.

2. Leeswijzer Financiële keuzes In hoofdstuk 3 vindt u de financiële keuzes voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. Deze keuzes presenteren we als mutaties op het financieel meerjarenperspectief. Ook geven we in dit hoofdstuk inzicht in de incidentele en structurele begrotingssaldi. Beleidsbegroting De beleidsbegroting (hoofdstuk 4) bestaat uit een uitwerking van de programma's en de basisbegroting. De programma's vormen de speerpunten in deze raadsperiode. In de basisbegroting wordt ook aandacht besteed aan reguliere taken. Daartoe wordt per taakveld toegelicht wat we in 2026 gaan doen. Verder is de basisbegroting stabiel en verandert het alleen als het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dat voorschrijft. Paragrafen Hoofdstuk 5 bevat de verplichte paragrafen lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid en de additionele paragrafen dienstverlening, Wet open overheid en de majeure projecten. Financiële begroting In de financiële begroting (hoofdstuk 6) geven we de uiteenzetting van de financiële positie weer. Met het meerjarig investeringsplan (MIP) wordt inzicht gegeven in de investeringsprojecten die gepland staan voor het begrotingsjaar 2026 en de drie jaren daarna.

In het overzicht met incidentele baten en lasten geven we een toelichting op de incidentele posten. Bijlagen In de bijlagen presenteren we de wijzigingen in het delegatieregister en bespreken we de stand van zaken van de aangenomen moties. Ook is het overzicht van baten en lasten per taakveld als bijlage opgenomen. Tot slot is detailinformatie over de Openbaarheidsparagraaf opgenomen in de bijlage bij deze begroting.

3. Financiële keuzes 3.1 Financieel Meerjarenperspectief In onderstaande tabel is het Financieel Meerjarenperspectief (FMP) voor de periode 2026-2029 gepresenteerd. De begroting 2026 is reëel en structureel sluitend. Dit betekent dat de structurele lasten worden afgedekt met structurele baten. Daarmee wordt voldaan aan het belangrijkste criterium voor repressief (regulier) provinciaal toezicht. De meerjarenraming vanaf 2028 laat een fors negatief begrotingssaldo zien. In 2028 is het nadelig structureel begrotingssaldo 4,6 miljoen euro dat verder oploopt naar circa 6,3 miljoen euro vanaf 2029. Dit wordt vooral veroorzaakt door de lagere uitkering vanuit het gemeentefonds.

Financieel meerjarenperspectief

Begroting N/V 2026

Raming N/V 2027

Raming N/V 2028

Raming N/V 2029

Totaal lasten

384,77

393,20

395,86

403,07

Totaal baten

-391,93

-397,69

-394,62

-400,19

Saldo van baten en lasten

-7,17

-4,48

1,24

2,88

Stortingen reserves

8,48

8,55

6,04

Onttrekkingen reserves

-5,43

-2,82

Saldo reserve mutaties

3,05

3,12

3,23

Begrotingssaldo

-4,12

-1,36

4,47

6,11

Waarvan: incidentele baten en lasten

2,75

-0,15

Structureel begrotingssaldo

-6,87

-1,22

4,62

6,26

Bedragen x 1 miljoen euro

3.2 Robuuste financiële positie Inleiding In de Perspectiefnota 2026-2029 is aangegeven dat de ontwikkelingen in het financieel meerjarenperspectief onzeker zijn door geopolitieke onrust, zoals de voortdurende oorlog in Oekraïne en het onvoorspelbare beleid van de regering-Trump, met name op het gebied van importheffingen. Nederland heeft een open economie, importheffingen hebben hierop een grote impact. De DNB heeft in haar Voorjaarsraming van juni 2025 de economische groei van Nederland naar beneden bijgesteld tot 1,1% in 2025 en voor 2026 en 2027 tot 1% per jaar. In ons eigen land is de onzekerheid op belangrijke dossiers toegenomen door de val van het kabinet Schoof, waardoor er nieuwe verkiezingen zijn op 29 oktober 2025. Bij de meicirculaire 2025 hebben gemeenten wat lucht gekregen doordat het "Ravijnjaar" is opgeschoven van 2026 naar 2028. Daarnaast heeft het kabinet incidenteel 728 miljoen euro vrijgemaakt waar de gemeenten over 2023 en 2024, in lijn met het advies van de commissie-Van Ark, recht op hadden. De financiële onzekerheid wordt echter slechts verplaatst. Dit bemoeilijkt voor gemeenten het voeren van een gedegen financieel meerjarenbeleid. De gemeente Almelo blijft zich in VNG-verband inzetten voor opheffing van de disbalans tussen middelen en taken.

Daarnaast heeft de Eerste Kamer verscherpte aandacht voor de problematiek door een motie aan te nemen waarin het kabinet wordt verzocht de disbalans in beeld te brengen. Tot slot zal de commissie-Van Ark begin 2027 onder andere haar oordeel vellen over de verhouding tussen kosten en budget voor jeugd over de jaren 2025 en 2026, maar ook over de jaren daarna. Dit oordeel moet worden afgewacht. In het kader van de beleidslijn voor een behoedzaam en flexibele besparingsstrategie worden er daarom geen aanvullende besparingsmaatregelen voorgesteld om het meerjarenperspectief vanaf 2028 sluitend te krijgen.

Koers houden Al in een vroeg stadium, bij de Perspectiefnota 2024-2027, zijn de kaders met bijbehorende zoekrichtingen bepaald waarlangs de besparingen gezocht moesten worden. Deze besparingen zijn in de daaropvolgende P&C documenten verder uitgewerkt tot een totaal besparingsbedrag van ruim 30 miljoen euro. Daarnaast is er vanuit het scherper, offensiever begroten, een aantal besparingen doorgevoerd, waardoor het totale besparingsbedrag oploopt tot ruim 33 miljoen euro. Gelet op de ambities vanuit een aantrekkelijke stad en de blijvende financiële druk die met name vanaf 2028 toeneemt, is het van belang om de bij de Perspectiefnota 2024-2027 ingezette koers vast te houden. Besparingsmaatregelen De door de raad vastgestelde besparingen kunnen in drie categorieën worden ingedeeld: 1. Dekkingsmaatregelen 2. Taakstellende maatregelen 3. Beleidsmaatregelen 1. Dekkingsmaatregelen Dit betreffen maatregelen die zorgen voor dekking van de lasten. Voorbeelden zijn de extra OZB-verhoging van 2,5% per jaar (Programmabegroting 2025) en het structureel ramen van het positieve saldo op beschermd wonen van 1 miljoen euro per jaar (Perspectiefnota 2024-2027). 2. Taakstellende maatregelen Taakstellende maatregelen leiden tot verlaging van budgetten die in redelijke mate door de gemeente beïnvloedbaar zijn.

Een voorbeeld hiervan zijn de subsidiebudgetten die bij de Programmabegroting 2025 met een lagere index zijn verhoogd. Een kenmerk van dekking- en taakstellende maatregelen is dat deze, na vaststelling door de Raad, worden verwerkt in de begroting en daarmee ook zijn gerealiseerd. Specifieke periodieke verslaglegging en monitoring van deze maatregelen is niet noodzakelijk. De maatregelen worden via de regulier P&C-cyclus gemonitord en verantwoord. 3. Beleidsmaatregelen Dit betreffen maatregelen die verandering van beleid vergen. Het is van te voren niet met zekerheid te stellen of de financiële besparing volledig gehaald wordt en of de beoogde effecten ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Er spelen namelijk factoren mee waarop de gemeente geen of zeer beperkt invloed heeft. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld demografische ontwikkelingen en Rijksbeleid. Daarnaast kan er een mate van onvoorspelbaarheid zijn in hoe maatregelen op elkaar ingrijpen. Bij de invoering van deze beleidsmaatregelen is daarom een goede monitoring van belang, zodat eventueel tijdig kan worden bijgestuurd. Stand van zaken besparingsmaatregelen Van het totale besparingsbedrag, oplopend naar ruim 33 miljoen euro in 2029, is in de periode 2024-2025 een bedrag, oplopend naar ruim 13 miljoen euro in 2029 gerealiseerd. Dit resulteert in een openstaand besparingsbedrag van ruim 20 miljoen euro vanaf 2029.

Ten aanzien van de besparingen op verbonden partijen heeft de gemeente Almelo hier in Twents verband inzet op gepleegd. Dit heeft geresulteerd in het, samen met de andere Twentse gemeenten, indienen van twee zienswijzen. De eerste ging over de wijziging van de loon- en prijsindexatie bij gemeenschappelijke regelingen, door deze gelijk te stellen met de indexaties in de gemeentebegroting vanaf het begrotingsjaar 2027. De tweede zienswijze ging over het door gemeenschappelijke regelingen zelf opvangen van de korting van het Rijk op specifieke uitkeringen. Op basis van de reacties op de zienswijzen vanuit de gemeenschappelijke regelingen, is de verwachting dat de zienswijzen, indien van toepassing, in de toekomstige begrotingen worden verwerkt. Dit betekent dat het risico op aanvullende bijdragen van de gemeente aan de gemeenschappelijke regelingen wordt verkleind. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de gerealiseerde en nog openstaande besparingsmaatregelen.

Gerealiseerde besparingsmaatregelen Omschrijving

Herkomst

2026

2027

2028

2029

Vrijval BTW compensatiefonds 2

PN2024-2027

-1,59

Beschermd wonen

PN2024-2027

-1

Aanvullende loon-/ prijscompensatie

PN2024-2027

-1

PN2024-2027

-0,23

-0,3

PN2025-2028

-1,5

-2,4

-3,3

Totaal beleidsmaatregelen

-5,32

-6,29

-7,19

Stelpost onvoorzien

PN2024-2027

-0,1

Offensief begroting

PN2024-2027/B2024

-0,82

Beperking verhoging subsidiebudgetten 2025

B2025

-0,2

Temporiseren geplande investeringen

B2025

-0,45

Herijken budgetten

B2025

-0,68

Overige aanvullende besparingsmaatregelen

B2025

-0,6

Onderhoud en beheer openbare ruimte

PN 2026-2029

-1,97

-4,82

Dekkingsmaatregelen

Areaal uitbreiding Inkomstenverhoging OZB 2,5% per jaar

Taakstellende budgetten

Totaal taakstellende budgetten Beleidsmaatregelen BUIG/Bijstand

PN2024-2027

-1

Sociaal domein

PN2025-2028

-0,3

Totaal beleidsmaatregelen

-1,3

TOTAAL

-11,44

-12,41

-13,31

Bedragen x 1 miljoen euro 1 Onder voorbehoud van jaarlijkse heroverweging raad naar aanleiding van aangenomen motie PN2026-2029 2 Kan jaarlijks fluctueren naar aanleiding van de meicirculaire van het gemeentefonds Openstaande besparingsmaatregelen Omschrijving

Herkomst

2026

2027

2028

2029

Sociaal domein 1

PN 2025-2028

-5,5

-7,92

-8,72

Ingevuld

Zomerrapp. 2025/B2026

0,3

Sociaal domein 2

PN 2026-2029

-5,04

-6,58

-7,98

-8,97

-10,24

-14,2

-16,4

-17,39

Beleidsmaatregelen

Totaal beleidsmaatregelen Taakstellende budgetten Taakstelling organisatie

B2025

-0,5

-1

-1,5

Ombuiging datagedreven werken

B2023

-1,44

Totaal taakstellende budgetten

-1,94

-2,44

-2,94

TOTAAL

-12,18

-16,64

-19,34

-20,33

Bedragen x 1 miljoen euro 1 Inclusief in te vullen besparingsopgave 2025 van 1,24 miljoen euro 2 Na amendement PN2026-2029 collectieve ziektekostenverzekering

Totaal besparingsmaatregelen 2026

2027

2028

2029

Totaal gerealiseerde besparingsmaatregelen

-11,44

-12,41

-13,31

Totaal openstaande besparingsmaatregelen

-12,18

-16,64

-19,34

-20,33

Totaal besparingsmaatregelen

-23,62

-29,05

-32,65

-33,64

Bedragen x 1 miljoen euro

3.3 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief Het vertrekpunt voor het financieel meerjarenperspectief (FMP) is de perspectiefnota 2026-2029. Onderstaande tabel geeft inzicht in de mutaties die na de perspectiefnota 2026-2029 zijn verwerkt in de begroting 2026 en de meerjarenraming 20272029. Financieel Meerjarenperspectief (FMP)

2026

2027

2028

2029

A. Perspectiefnota 2026-2029 (structureel)

0,00

3,73 N

3,46 N

4,15 N

Programmabegroting 2025 (incidenteel)

2,90 N

0,00

B. Perspectiefnota 2026-2029 (incl. incidenteel)

2,90 N

3,73 N

3,46 N

4,15 N

Meicirculaire gemeentefonds

-9,36 V

-7,25 V

-1,22 V

0,57 N

Kapitaallasten

-2,19 V

0,20 N

0,94 N

1,65 N

Treasury

-3,05 V

-3,32 V

-3,45 V

Sociaal domein

0,85 N

0,91 N

0,96 N

1,02 N

Grondexploitatie

0,46 N

0,42 N

0,00

Onroerende zaakbelasting

0,03 N

0,01 N

0,02 N

-0,90 V

Loon- en prijsontwikkelingen

1,07 N

0,71 N

0,90 N

0,36 N

Sportbedrijf

0,37 N

0,34 N

0,30 N

Camerahandhaving binnenstad

0,05 N

Streekomroep

0,00

0,14 N

0,00

Overig

-0,04 V

-0,09 V

-0,19 V

-0,20 V

C. Totaal autonome ontwikkelingen

-11,81 V

-7,61 V

-1,55 V

-0,59 V

Accountantskosten

0,05 N

Aanvullende besparingsmaatregelen PN2026-2029

1,74 N

Algemene reserve structureel

2,20 N

0,00

Amendement PN2026-2029 - Collectieve zorgverzekering voor minima

0,50 N

Sportpark

0,00

0,08 N

Invasieve exoten - Japanse duizendknoop

0,15 N

D. Totaal bestaande ontwikkelingen

4,64 N

2,52 N

Reconstructie en renovatie TM en afvalbrengpunt

0,00

0,25 N

Reconstructie en renovatie TM en afvalbrengpunt, hogere heffing

0,00

-0,22 V

Versterking lobby/ public affairs

0,15 N

0,00

Motie "Nieuwe camperplaats"

0,00

E. Totaal nieuwe ontwikkelingen

0,15 N

0,00

0,04 N

F. Geactualiseerd perspectief (B + C + D + E)

-4,12 V

-1,37 V

4,47 N

6,11 N

Autonome ontwikkelingen

Bestaande ontwikkelingen

Nieuwe ontwikkelingen

Bedragen x 1 miljoen euro 10

Dit betreft het perspectief inclusief incidentele mutaties. Het structurele perspectief ziet er als volgt uit: Financieel Meerjarenperspectief (FMP)

2026

2027

2028

2029

Geactualiseerd perspectief na mutatie reserves

-4,12 V

-1,37 V

4,47 N

6,11 N

Waarvan: incidentele baten en lasten

2,75 N

-0,15 V

Financieel Meerjarenperspectief structureel Bedragen x 1 miljoen euro

-6,87 V

-1,22 V

4,62 N

6,26 N

Toelichting Autonome ontwikkelingen Meicirculaire 2024 gemeentefonds (D/25/767228) Het begrotingssaldo verbetert in 2026 en 2027 incidenteel fors met respectievelijk 9,4 miljoen euro en 7,2 miljoen euro. In 2028 is de verbetering 1,2 miljoen euro, waarna deze omslaat in een nadeel vanaf 2029 van 0,6 miljoen euro. Kapitaallasten De kapitaallasten van bestaande investeringen en de stelposten voor kapitaallasten zijn meerjarig doorgerekend. Hierbij is kritisch gekeken naar de planning ten aanzien van het gereedkomen van de investeringen. Naar aanleiding hiervan zijn de kapitaallasten meerjarig geactualiseerd, wat resulteert in een voordeel in 2026. Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. De gemeentelijke liquiditeitspositie is in de afgelopen jaren verbeterd. Dit maakt dat diverse leningen die in de afgelopen tijd zijn afgelost, niet opnieuw gefinancierd hoefden te worden. Ook in 2026 verwachten wij nog geen nieuwe langlopende leningen aan te hoeven trekken. In 2027 wordt herfinanciering van bestaande leningen weer noodzakelijk en zal er aanvullende financiering aangetrokken moeten worden. Wij houden daarbij rekening met een jaarlijkse renteparameter van 3,5% over de jaren 2026 tot en met 2029.

Sociaal domein Het nadelig financieel effect in het sociaal domein wordt vooral veroorzaakt door autonome ontwikkelingen waarop wij geen invloed hebben. Met name de prijsindexatie welke wij contractueel en wettelijk op basis van de AMvB reële prijzen moeten doorvoeren, heeft een nadelig effect op ons begrotingssaldo. Grondexploitaties De grondexploitaties zijn geactualiseerd voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. Dit resulteert in een aanpassing van de jaarschijf 2026 met ruim 0,45 miljoen euro nadelig. Onroerende zaakbelasting Voor de jaren 2026 tot en met 2028 betreft het bijstellingen in ozb-opbrengsten. Het voordeel van 0,9 miljoen euro in 2029 wordt veroorzaakt door de toevoeging van de jaarschijf 2029. Loon-en prijsontwikkelingen Jaarlijks worden de prijsgevoelige budgetten geïndexeerd en worden de salarissen en sociale lasten opnieuw berekend op basis van de vastgestelde formatie en de verwachte loonontwikkeling. De uitgangspunten voor de te hanteren indexpercentages zijn vastgesteld bij de Perspectiefnota 2026-2029. Dit leidt tot een aanpassing van 0,62 miljoen euro nadelig in 2026. Dit nadeel loopt af naar een voordeel van 0,17 miljoen euro in 2029. Per 1 januari 2025 zijn de medewerkers voor het dagelijks beheer en exploitatie van de zes wijkaccommodaties, die voorheen in dienst waren van Accres, in dienst gekomen bij de gemeente Almelo.

Vanaf 1 januari 2026 dienen deze medewerkers te vallen onder de gemeentelijke CAO. Met name deze CAO-wijziging leidt tot hogere personele kosten voor deze zes wijkaccommodaties van structureel 450.000 euro.

Sportbedrijf (Raadsbrief D/25/761381) De financiële situatie van het Sportbedrijf is de afgelopen jaren structureel verslechterd. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere kosten van de exploitatie van de Topsporthal IISPA, de stijgende energie- en personeelskosten en de daling van de zwembadopbrengsten door sluiting van het buitenbad. Daarnaast is de bijdrage van de gemeente aan het Sportbedrijf niet meegegroeid met de inflatie. Er worden een aantal maatregelen in gang gezet om het Sportbedrijf weer financieel gezond en toekomstbestendig te maken: • Het Sportbedrijf gaat 5% besparen vanaf 2025 • Onderzoek naar een efficiënter gebruik van de Topsporthal IISPA en eventuele alternatieve inzet van deze hal. • Efficiënter vastgoedbeheer • De indexatie voor de prestatieovereenkomst en de huur worden gesynchroniseerd. Ondanks deze maatregelen zal er een tekort blijven bestaan. Voor 2025 zal het tekort naar verwachting 400.000 euro bedragen en dit loopt terug naar 300.000 euro structureel vanaf 2028. Het Sportbedrijf heeft de tekorten eerst vanuit de eigen middelen opgevangen, waardoor dit geheel is verdampt. Om de continuïteit van het Sportbedrijf te waarborgen zal de gemeentelijke bijdrage dienen te worden verhoogd. Camerahandhaving binnenstad In 2022 is besloten tot invoering van camerahandhaving in de binnenstad en de geslotenverklaring Nijreessingel.

Hiervoor is destijds subsidie verkregen. De verwachting was dat de inzet van Boa-capaciteit gelijk zou blijven. Tijdens de invoering is gebleken dat die veronderstellingen niet juist is. Voor de uitvoering is structureel 24 uur per week extra inzet nodig. Dit leidt tot een structureel knelpunt van 50.000 euro. Streekomroep (R 2408134) Tot de vorming naar de nieuwe streekomroep zou aan de huidige omroep een extra bijdrage van 135.000 euro per jaar beschikbaar worden gesteld. De verwachting was dat deze nieuwe streekomroep vanaf 2027 gerealiseerd zou zijn. De ingangsdatum van de wijzigingen van de wet is echter met een jaar vertraagd en gaat naar verwachting in per 2028. Dit betekent dat aan de huidige omroep ook voor het jaar 2027 de extra bijdrage van 135.000 euro beschikbaar wordt gesteld. Overig Dit betreft diverse kleinere mutaties. Bestaande ontwikkelingen Accountantskosten (R 2508794) In 2025 is een gezamenlijke aanbesteding van de accountantsfunctie voor de gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hengelo, Losser, Oldenzaal, Twenterand en de gemeenschappelijke regelingen Stadsbank Oost Nederland, SWB Midden Twente, GBTwente en Samen Twente en recreatieschap Twente uitgevoerd. Deze aanbesteding werd ondersteund en begeleid door de afdeling inkoop van de gemeente Enschede en Almelo.

Voor de controleperiode 2026 tot en met 2028, met een optionele verlenging voor de periode 2029-2031 is Eshuis Accountants aangewezen als accountant. Het nieuwe contract leidt tot structureel 50.000 euro hogere kosten. Aanvullende besparingsmaatregelen (Perspectiefnota 2026-2029) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 resteerde voor de jaarschijf 2026 een besparingsopgave van structureel 1,74 miljoen euro, welke betrokken zou worden bij de begroting 2026. De bij de Perspectiefnota 2026-2029 verwachte extra middelen vanuit het gemeentefonds zijn bij de meicirculaire 2025 geëffectueerd waardoor de besparingsopgave van structureel 1,74 miljoen euro is gerealiseerd. Algemene reserve structureel (Perspectiefnota 2025-2028) Om de jaarschijf structureel sluitend te hebben zijn bij de Perspectiefnota 2025-2028 een aantal aanvullende maatregelen opgenomen. In het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen hebben de VNG, provincies en het Rijk afgesproken dat gemeenten onder bepaalde voorwaarden een deel van de algemene reserve (incidentele middelen) mogen inzetten ter dekking van structurele lasten. Van deze mogelijkheid is bij de Perspectiefnota 2025-2028 gebruik gemaakt voor de jaarschijven 2025 en 2026. Aangezien de jaarschijf 2026 structureel sluit, is deze maatregel voor 2026 niet van toepassing. 12

Amendement Perspectiefnota 2026-2029 – Collectieve zorgverzekering voor minima Bij de raadsbehandeling van de Perspectiefnota 2026-2029 is het amendement aangenomen om de besparingsmaatregel om de collectieve zorgverzekering voor minima af te schaffen niet te effectueren. Sportpark (Raadsbrief D/25/783995) Er is een extra investeringskrediet van 2,1 miljoen euro benodigd, met een bijbehorende structurele extra kapitaallast vanaf 2027 van 75.000 euro per jaar. Dit krediet wordt met name ingezet voor het buitenterrein, vanwege een hoger ambitieniveau. In de oorspronkelijke plannen uit 2021 was het uitgangspunt een basale functionele inrichting. In het nieuwe inrichtingsplan is meer aandacht besteed aan klimaatadaptatie, zoals meer groen en extra waterberging. Daarnaast zijn er een aantal verbeteringen doorgevoerd ten aanzien van de parkeervoorzieningen, de toegankelijkheid en de aansluiting met het toekomstige Kanaalpark. Ook wordt er gebruik gemaakt van robuuster materiaal. Invasieve exoten – Japanse duizendknoop De Japanse duizendknoop vormt een steeds groter probleem voor Almelo. De plant is op veel locaties aangetroffen en veroorzaakt schade aan infrastructuur, gebouwen en natuur.

Zonder actieve bestrijding lopen de maatschappelijke en financiële gevolgen snel op: • Hoge herstelkosten door schade aan wegen en funderingen • Vertraging van bouwprojecten door besmette grond • Verlies van biodiversiteit Een proactieve aanpak is noodzakelijk om verdere schade met bijbehorende kosten te voorkomen en onze leefomgeving toekomstbestendig te houden. Deze aanpak bestaat uit het zeven van de grond en deze grond vervolgens na te behandelen. Hiervoor is een bedrag van structureel 150.000 euro benodigd. Nieuwe ontwikkelingen Reconstructie en renovatie afvalbrengpunt en locatie Twente Milieu en verhoging heffing De afvalinzameling, gladheidsbestrijding en materieelonderhoud voor de gemeente wordt uitgevoerd door Twente Milieu. De gebouwen en het afvalbrengpunt zijn in eigendom van de gemeente en worden verhuurd aan Twente Milieu. De gebouwen zijn aan het eind van hun levensduur. Daarnaast zijn de gebouwen voor een belangrijk deel fysiek verbonden met de gemeentewerf, waarvoor nieuwbouw gepland is (Raadsbrief D/25/772884). Het afvalbrengpunt functioneert niet goed en moet worden aangepast om nieuwe wettelijk verplichte reststromen te kunnen scheiden. De raad wordt voorgesteld om voor deze noodzakelijke aanpassing een vervangingskrediet beschikbaar te stellen van 7,2 miljoen euro. De kapitaallasten worden gedekt uit de huurinkomsten van Twente Milieu.

Echter, Twente Milieu heeft aangegeven dat zij een deel van de huurverhoging zal doorbelasten. Dit leidt tot een structureel hogere last voor gladheidsbestrijding en onderhoudskosten voor tractie van structureel 45.000 euro. Daarnaast nemen de kosten voor afvalinzameling toe met structureel 215.000 euro vanaf 2028. Omdat het uitgangspunt is dat de afvalinzameling kostendekkend dient plaats te vinden, staat tegenover deze kostenverhoging een verhoging van de bate aan heffingen met 215.000 euro. Versterking lobby/ public affairs Met een incidenteel projectbudget van 150.000 euro kan voor de periode 2026-2029 de deelname aan invloedrijke netwerkevenementen, de organisatie van werkbezoeken voor sleutelpersonen en de inzet van externe expertise voor gerichte lobbytrajecten geïntensiveerd worden. Motie "Nieuwe camperplaats" Naar aanleiding van de aangenomen motie "Nieuwe camperplaats" is er onderzoek gedaan naar een betere locatie voor de camperplaats. Op basis van dit onderzoek kan de nieuwe camperplaats het beste gerealiseerd worden aan de zuidzijde van het kanaal Almelo-Nordhorn, ter hoogte van het nieuwe Sportpark. De raad wordt voorgesteld om hiervoor een krediet van 60.000 euro beschikbaar te stellen. De bijbehorende kapitaallast van structureel ruim 2.000 euro kan gedekt worden uit de reeds beschikbare middelen in de begroting.

3.4 Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld Onderstaande tabel presenteert de begrotingssaldi voor de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Het begrotingssaldo bestaat uit het saldo van baten en lasten en het saldo van de reservemutaties. De tabel geeft ook inzicht in de hoogte van de lasten en baten per hoofdtaakveld. Lasten

Begroting

Raming

2026

2027

2028

2029

0 Bestuur en ondersteuning

69.343

82.343

90.085

101.362

1 Veiligheid

9.547

2 Verkeer en vervoer

16.672

17.938

18.627

18.986

3 Economie

5.038

7.077

4.343

4 Onderwijs

13.692

14.944

15.111

15.731

5 Sport, cultuur en recreatie

20.054

19.856

19.874

20.006

6 Sociaal domein

203.388

197.804

195.193

193.628

7 Volksgezondheid en milieu

28.614

28.446

28.744

28.770

8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing

18.420

15.245

14.334

10.701

Totaal lasten

384.768

393.201

395.858

403.074

Begroting

Raming

2026

2027

2028

2029

-292.797

-300.460

-300.740

-310.160

Bedragen x 1.000 euro Baten 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid

-45

2 Verkeer en vervoer

-945

3 Economie

-1.880

-4.149

-1.618

4 Onderwijs

-5.277

-5.393

-766

-309

-287

6 Sociaal domein

-51.444

-51.107

-51.111

-51.112

7 Volksgezondheid en milieu

-26.264

-26.136

-26.434

-26.518

8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing

-12.515

-9.257

-8.046

-4.113

Totaal baten

-391.933

-397.686

-394.619

-400.190

Begroting

Raming

2026

2027

2028

2029

-223.454

-218.117

-210.655

-208.797

1 Veiligheid

9.502

2 Verkeer en vervoer

15.727

16.993

17.682

18.041

3 Economie

3.158

2.927

2.725

2.724

4 Onderwijs

8.415

9.667

9.718

10.338

5 Sport, cultuur en recreatie

19.288

19.547

19.587

19.719

6 Sociaal domein

151.944

146.698

144.082

142.516

7 Volksgezondheid en milieu

2.351

2.310

2.309

2.252

8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing

5.904

5.988

6.288

6.588

Totaal saldo van baten en lasten

-7.165

-4.485

1.239

2.884

5 Sport, cultuur en recreatie

Bedragen x 1.000 euro Saldo van baten en lasten 0 Bestuur en ondersteuning

Bedragen x 1.000 euro

Reserves

Begroting

Raming

2026

2027

2028

2029

Stortingen reserves

8.482

8.552

6.044

Onttrekkingen reserves

-5.432

-2.817

Totaal reserves

3.050

3.120

3.227

Begroting

Raming

2026

2027

2028

2029

-4.115

-1.365

4.466

6.111

Bedragen x 1.000 euro Begrotingssaldo Begrotingssaldo Bedragen x 1.000 euro

4. Beleidsbegroting 4.1 Programmaplan 4.1.1 Programma Stedelijke ontwikkeling Voor de zomer 2022 is er een nieuw akkoord opgesteld, 'Samen bouwen aan kansen voor iedereen'. De keuze voor een programma stedelijke ontwikkeling kwam destijds niet uit de lucht vallen. Het is een weloverwogen besluit. Almelo is namelijk aan het veranderen. Binnen het programma zijn drie belangrijke strategische doelen opgeschreven: 1. Kwalitatief aantrekkelijke stad 2. Netwerken en positionering 3. Kennis en professionalisering De basis van deze doelen is gelegd in totstandkoming van de eenheid Stedelijke Ontwikkeling in 2023 met bijbehorende personele versterking, die de verschillende activiteiten uit het programma oppakt en tot uitvoering brengt, o.a. de verdere uitwerking en realisatie van de prioritaire gebieden vanuit de uitvoeringsagenda. Daarnaast is de Regionale Stedelijke Investeringsagenda 2030-2040 (RSIA) samen met de gemeente Enschede, Hengelo en de provincie Overijssel opgesteld en is er een position paper opgesteld namens alle 14 gemeenten in Twente en de provincie Overijssel. Deze ontwikkelingen zijn een aanleiding om het programma verder te brengen en een verdiepingsslag te slaan in de strategische doelen die opgesteld zijn.

Borging in de eenheid (lijn) stedelijke ontwikkeling Doordat de eenheid stedelijke ontwikkeling nu staat, zijn een groot deel van de operationele doelen en bijbehorende inspanningen geland in de eenheid. De verantwoording van de werkzaamheden zal ook door de lijn worden gedaan.

4.1.1.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.1.1.1 Kwalitatieve aantrekkelijke stad Strategisch doel: Het realiseren van een veerkrachtigere, gezondere en inclusievere stad voor onze huidige en nieuwe inwoners en bedrijven, waarin we strategische keuzes maken die aansluiten bij de stedelijke, regionale en nationale opgave die we verwerken in de verstedelijkingsstrategie voor Twente. Hiermee versterken we onze regionale en nationale functie en bouwen we verder aan onze toekomst als aantrekkelijke stad voor onze bestaande en toekomstige inwoners, bedrijven en bezoekers. Met het opstellen van de Regionale Stedelijke Investeringsagenda 2030-2050 (RSIA) heeft Almelo samen met gemeente Hengelo, gemeente Enschede en de provincie Overijssel ervoor gezorgd dat Almelo door het Rijk benoemd wordt als een regio waar een schaalsprong mogelijk is. Op dit moment werken we samen met het Rijk, de Provincie, het Waterschap en alle Twentse Gemeenten aan een verstedelijkingsstrategie, onder de naam Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (ROS) Twente. Om te komen tot een ROS Twente zal op strategische niveau een afweging gemaakt moeten worden welke bijdrage Almelo wil leveren en wat uiteindelijk ook kan leveren.

Activiteiten 2026

Omschrijving Activiteit 1: We zetten in op een integraal strategisch kernteam (eenheid overstijgend) Integrale Samenwerking dat zich bezighoudt met de belangrijkste strategische opgaven voor Almelo, die ook op regionaal en op nationaal niveau van belang zijn. Het kernteam zal de verschillende opgaven integraal afwegen en coördineren. Wij trekken nadrukkelijk op met andere Twentse gemeenten op verschillende thema's om de overkoepelende belangen in relatie tot de verstedelijkingsstrategie op elkaar af te stemmen en afspraken te maken. Daarnaast nemen we deel aan de overlegstructuren met de regio en het Rijk in het kader van de verstedelijkingsstrategie voor Twente. Vanuit het programma zetten we in op een integrale coördinatie van verschillende thema's. Activiteit 2: Door middel van groeiscenario's worden mogelijke toekomstbeelden Opgave in beeld geschetst van Almelo. Dit zal helpen om te komen tot een toekomstbestendige en vitale stad en het bepalen van een bijdrage in regionale en nationale samenwerkingen. Door inventarisering van bestaand beleid en bestaande strategische plannen zal in beeld worden gebracht welke direct of indirect invloed hebben op de fysieke leefomgeving en waar de blinde vlekken van onze opgave liggen. In de omgevingsvisie wordt de vertaling van alle langjarige strategische ambities integraal afgewogen en samengebracht.

Uiteindelijk zal dit leiden tot concrete beleidsdocumenten, programma’s en acties onder de omgevingsvisie. Activiteit 3: We zullen aansluiten bij overlegstructuren voor en meeschrijven aan Verstedelijkingsstrategie verstedelijkingsstrategie waar we samenwerken met verschillende partners (o.a. waterschap, onze regiopartners en het Rijk) om te komen tot een gezamenlijke strategie. We maken afspraken om te komen tot een uitvoering in de toekomst; • Voorwaarden afspreken met het Rijk • Aanvragen rijksregelingen • Regio specifieke zaken afstemmen met buurgemeenten en andere samenwerkingspartners • Door vertaling naar omgevingsvisie, programma's, beleid en/of projecten

Activiteit 4: Brede welvaart**

Concreet zal het programma het volgende oppakken: • De Almelose bijdrage aan de verstedelijkingsstrategie verscherpen en verwerken in omgevingsvisie. • Verkenning voor de opgave van regio Almelo. Bij integrale gebiedsontwikkeling is het belangrijk om vanaf het begin een perspectief vanuit brede welvaart te hanteren. Concreet zal het programma in 2026 dit als afwegingskader opnemen in de omgevingsvisie. Dat betekent dat we aandacht besteden aan: • Kwaliteit van de leefomgeving (zoals aanwezigheid van groen, lage geluidsoverlast, schone lucht, passende kwaliteit van publieke ruimtes en sociale cohesie). • Gevolgen voor toekomstige generaties. • De verdeling van baten en lasten over de relevante betrokken groepen (verdelingseffecten binnen- en buiten de regio). • Extra aandacht richten op infrastructuur voor mogelijke knelpunten. • Agglomeratie-effecten en deze op waarde schatten. • De milieu effecten 17

* Een verstedelijkingsstrategie is een plan of beleid dat gericht is op het beheren, sturen of bevorderen van de groei en ontwikkeling van stedelijke gebieden. Deze strategieën kunnen verschillende doelstellingen hebben, afhankelijk van de specifieke behoeften en omstandigheden van een stad, regio of land. De verstedelijkingsstrategie van Twente zal effect hebben op de steden Almelo, Hengelo en Enschede, maar zal ook kansen bieden voor omliggende landelijke gemeenten in Twente. ** Brede welvaart is een 360 graden-review voor een beleidsterrein of onderwerp. Het CPB, PBL en SCP onderscheiden acht thema's die relevant zijn voor de mate van brede welvaart in een land: subjectief welzijn, gezondheid, consumptie en inkomen, onderwijs en opleiding, ruimtelijke samenhang en kwaliteit, economisch kapitaal, natuurlijk kapitaal en sociaal kapitaal.

4.1.1.1.2 Netwerken en positioneren Strategisch doel: We zetten in op een stevige positie in de samenwerking met onze strategische partners in de regio, het Rijk en positie binnen het ruimtelijk domein. We bouwen aan een stad met een duidelijker en meer onderscheidend profiel in regio en zullen dit ook uitdragen in onze omgevingsvisie. Activiteiten 2026

Omschrijving

Activiteit 1: Profilering Almelo

Almelo zal een onderscheidende bijdrage leveren aan de regionale verstedelijkingsstrategie van Twente als bod op de Rijksnota Ruimte. Rekening houdend met de huidige en toekomstige bewoners, ondernemers en bedrijven. In het programma werken we aan het toekomstige profiel van Almelo, de stad waar je wil wonen en werken. Ook gaan we verkennen wat de sub-regionale opgaven rond Almelo zijn. Deze ambitie zal landen in de omgevingsvisie en uiteindelijk uitgewerkt worden in programma's, beleid en/of projecten. De samenwerking met stakeholders in de stad, de regio, het Rijk, de provincie en andere gemeenten rondom stedelijke ontwikkeling en bereikbaarheid is onmisbaar. Als gemeente kunnen we het niet alleen. We nemen daarom actief deel aan bestaande netwerken rondom stedelijke ontwikkeling. Tevens hebben we een netwerk geïnitieerd voor Twente West.

Activiteit 2: Lobby Stedelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid

Stedelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid is de komende jaren één van de drie strategische kernlobbydossiers. Vanuit het programma zal hier dus nadrukkelijk inzet op worden gepleegd. Zowel op de inhoud als de relatie.

Activiteit 3: Omgevingsvisie als basis van strategische opgave

Samen met de lobbyist richten wij ons in kader van de verstedelijkingsstrategie op het vergroten van de aanwezigheid en zichtbaarheid in de regio en Den Haag. We zetten vanuit het programma in op een integrale afweging voor grote strategische opgave en doelen in de verstedelijkingsstrategie. We zetten in op een interne integrale werkwijze gekoppeld aan de omgevingsvisie van Almelo. Dit verplicht ons om de vele ruimtelijke opgave integraal af te wegen en strategische keuze te maken. Dit zal gaan om opgave op stadsniveau, maar ook de verschillende opgave op (sub-)regionaal en nationaal niveau moeten hierin worden meegenomen.

4.1.1.1.3 Kennis en professionalisering Almelo is bezig om stevige stappen te zetten op het gebied van stedelijke ontwikkeling. Er is een eenheid Stedelijke ontwikkeling opgericht die zich doorontwikkelt tot een nog steviger, professionelere en daarmee klantgerichte organisatie rondom stedelijke ontwikkeling waar onze partners in de stad graag mee samenwerken en onze medewerkers met plezier voor werken. Het opstellen van een verstedelijkingsstrategie, de samenwerking met onze (regionale) partners hierin en de borging van onze ambities vraagt een doorvertaling van dit strategisch doel. Daarin richt het programma zich op de borging van de (langjarige) ambities in de omgevingsvisie en organiseren van een professionelere en klantgerichtere organisatie rondom integrale ruimtelijke kwaliteit. Keuzes zullen gemaakt worden en prioriteiten rondom stedelijke ontwikkelingen zullen verduidelijkt worden. Dit is van groot belang voor de toekomst van de stad. Activiteiten 2026

Omschrijving

Activiteit 1: Ontwikkelen Almelose aanpak Omgevingsvisie

Het cyclische proces rondom de omgevingsvisie omvat een reeks stappen van voorbereiding, analyse, visievorming, besluitvorming, implementatie, monitoring en evaluatie, en continue verbetering. Door dit proces herhaaldelijk uit te voeren, kan de omgevingsvisie voortdurend worden aangepast aan veranderende omstandigheden en nieuwe inzichten, waardoor een dynamische en toekomstbestendige planning mogelijk is.

Activiteit 2: Beleidsontwikkeling

Vanuit het programma zal ingezet worden op dit proces om de langjarige ambities op een passende manier op te nemen in onze omgevingsvisie. Integrale beleidsontwikkeling voor het programma is van groot belang. Vanuit het programma wordt in beeld gebracht welke strategische thema's prioritair zijn. Vanuit de organisaties worden strategisch adviseurs op thema's gevraagd advies te geven in het kader van de verstedelijkingsstrategie. Dit zijn thema's zoals wonen, bereikbaarheid, economische ontwikkeling, water, natuur en bodem en culturele- en sociale voorzieningen. Thema's zullen op een integrale wijze afgewogen worden in de verstedelijkingsstrategie.

4.1.1.2 Wat mag het kosten? Beschikbaar

Werkelijk / Prognose

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Programma Stedelijke ontwikkeling

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen De programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Naar verwachting wordt het volledige programmabudget gedurende de resterende programmaperiode uitgegeven.

4.1.2 Programma Sociaal en vitaal Het programma Sociaal en vitaal blijft doelgericht werken aan het behalen van haar visie: Kinderen in Almelo ontwikkelen zich optimaal naar eigen vermogen, ongeacht waar hun wieg heeft gestaan. Onze inwoners helpen elkaar en kijken naar elkaar om. Iedereen is en voelt zich onderdeel van de samenleving. Onze inwoners zijn weerbaar en veerkrachtig. Al onze inwoners krijgen hierbij gelijke kansen. Zodat iedereen ook mee kan en gaat doen aan onze samenleving. Het programma nadert haar laatste jaar, 2026. De effecten van onze inzet wordt steeds duidelijker. Het team heeft, met vele partners in de stad, hard gewerkt aan alle drie lijnen van het programma. Daar waar dat niet al is gebeurd zullen we in 2026 de focus leggen op borging van de in gang gezette ontwikkelingen. Onze activiteiten richten zich voornamelijk op preventie en op het ontwikkelen van algemene voorzieningen. Om zo een goede sociale basis te realiseren waar onze inwoners, die net een beetje ondersteuning nodig hebben, terecht kunnen. We doen dat in nauwe samenwerking met de eenheid Uitvoering Sociaal en in nauwe afstemming met de herontwerpopgave die daar ligt en de opgave om te bezuinigen. De GALA-gelden hebben mede bijgedragen aan nieuwe samenwerkingen in de keten en de start van laagdrempelige inloopvoorzieningen.

We blijven streven naar duurzame samenwerkingen en voorzieningen die hun waarde bewijzen voor een blijvend bestaan. Binnenkort verschijnt de nieuwe wijzigingsregeling van de Brede SPUK GALA in de Staatscourant. Hierin staat, zoals al door het kabinet is aangekondigd, dat de budgetkorting van 10% voor de Brede SPUK en de SPUK IZA per 1-1-2026 wordt doorgevoerd. En dat er geen indexatie over 2025 en 2026 zal gaan plaatsvinden. Ook wordt de regeling vereenvoudigd door ontschotting. De resultaten tot op heden, de landelijke en lokale ontwikkelingen maken ons duidelijk dat de rol van preventie en het voorliggende veld steeds belangrijker worden. Dat we een beweging naar de voorkant moeten maken. Dat wij samen met onze partners in de stad met andere ogen moeten kijken naar het sociaal domein. Uitspraken AZWA akkoord mogelijk van toepassing begroting In juli 2025 is het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord gesloten. Het AZWA betreft een aanvullend akkoord op het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het IZA bevat afspraken van zorgpartijen en gemeenten die een impuls geven aan de beweging van zorg naar gezondheid, zodat onze inwoners zoveel mogelijk kans hebben op een gezond leven. Met het AZWA wordt ingezet op een verbreding, intensivering en concretisering van het IZA, waarin gelijkwaardigere toegang tot zorg en welzijn en het afwenden van het arbeidsmarkttekort centraal staan.

Ook krijgen in het AZWA het sociaal domein en de publieke gezondheid een explicietere plek. Het AZWA staat voor een beweging naar de voorkant door: Versterking van de samenwerking tussen partijen op het snijvlak (eerstelijns)zorgdomein en sociaal domein. Naar verwachting betekent dit dat een groter aantal cliënten gebruik gaat maken van ondersteuning binnen het sociaal domein, en dat er voor een groter aantal cliënten Wmo-voorzieningen geïndiceerd zullen worden. In de jaren 2026 en 2027 wordt de werkwijze verder ontwikkeld, om vervolgens in 2028 structureel onderdeel te zijn van de lokale preventie en zorginfrastructuur. In het sociaal domein wordt een basisinfrastructuur ingericht ter ondersteuning van de basisfunctionaliteiten. Onderdeel van deze basisinfrastructuur is de structurele inbedding van de ketenaanpakken die in het kader van het Gezond en actief leven akkoord (GALA) zijn ingevoerd: dat betekent dat gemeenten structureel verantwoordelijk zijn voor de regie, samenwerking en gemeentelijke aanbod op de terreinen van valpreventie, volwassenen en kinderen naar gezond gewicht, welzijn op recept en kansrijke start. Andere onderdelen van deze basisinfrastructuur zijn onder meer voor alle inwoners toegankelijke laagdrempelige inloop en –informatievoorzieningen op het terrein van mentale gezondheid en gezond leven.

Het rijk komt de gemeenten in 2026 tegemoet voor de eerste en extra kosten voor het inrichten van de basisinfrastructuur via de brede SPUK GALA. Hoe het rijk de gemeenten vanaf 2027 tegemoet komt, zal later bekend gemaakt worden.

4.1.2.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.2.1.1 Mentaal veerkrachtige inwoners Strategisch doel: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn. Operationele doelen: • We helpen Kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen; • Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger; • Onze inwoners voelen zich minder eenzaam. Toelichting Ook in 2026 blijven we inzetten op preventie door vroegtijdig te signaleren en samenwerking met partners te versterken. Zo kunnen we sneller inspelen op belangrijke levensgebeurtenissen en veerkracht vergroten om escalatie en problemen te voorkomen. Inwoners worden daardoor eerder en doelgerichter geholpen. Daarbij werken we in de regio samen aan een fundamentele transformatie waarbij de focus verschuift van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag, een beweging die we in Almelo al hadden ingezet. Dit doen we door te participeren in het Transformatieplan Mentaal Gezond Twente van Twentse Koers en Twente Beter. We zetten het Leeflab en Mentaal gezond Almelo voort. Verder continueren wij onze deelname in de Coalities Mentaal Gezond Almelo en KomErbij Almelo, één tegen de eenzaamheid, en in het Netwerk Dementie Almelo. Activiteiten 2026

Omschrijving

Mentaal gezond Almelo

In 2025 is het regionale Transformatieplan Mentaal Gezond Twente opgesteld. Twente Beter en Twentse Koers zijn hiervoor de opdrachtgever. De beoogde transformatie gaat gepaard met een verschuiving van zorg naar meer zelf- en samenredzaamheid in het eigen netwerk van de inwoner. De ontwikkelingen die we in Almelo al in gang hadden gezet met Mentaal Gezond Almelo hebben een plek gekregen in dit transformatieplan. Gemeenten, Zorgverzekeraars en zorgorganisaties zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. Elke gemeente stelt een uitvoeringsplan op. Dit plan zal voor Almelo naar verwachting eind 2025 klaar zijn; in 2026 wordt gestart met de uitvoering. Deels zal dit bestaan uit het voortzetten van de reeds ingezette ontwikkelingen. De drie veranderateliers voor Zelfregie en Herstel, Verkennend Gesprek en Consultatie hebben werkplannen opgeleverd waarop verder gebouwd kan worden in 2025 en 2026. Voor het Verkennend Gesprek is in 2025 in Almelo een pilot gestart. Financiering van het transformatieplan komt vanuit de Zorgverzekeringswet en IZA SPUK en is gerelateerd aan te behalen KPI’s. Het financieel kader moet op dit moment (medio 2025) nog worden opgesteld en zal aan de colleges van B&W worden voorgelegd ter accordering. Voor inwoners die laagdrempelige ondersteuning zoeken is het zelfregieen herstelcentrum Mens door Mens. Zij werken met ervaringsdeskundigen.

Om deze functie voor de stad te behouden en te versterken zetten we in op samenwerking tussen organisaties die met ervaringsdeskundigen werken. Daarbij ontwikkelen we de expertisefunctie van ervaringsdeskundigheid verder door in samenspraak met de partners in de Coalitie Mentaal Gezond Almelo. De gemeente is bij dit proces betrokken vanuit de programma’s S&V en Z&V. We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over

Zelfregie en herstel

Communicatie over mentale

Activiteiten 2026

Omschrijving

weerbaarheid

onderwerpen zoals eenzaamheid, dementie en mentale veerkracht. Om taboes te doorbreken en te stimuleren dat mensen naar elkaar omkijken. En om aan te geven wat ze kunnen doen in moeilijke situaties. Voor alle pijlers communiceren wij onder meer via social media, de pagina Almelo Actueel in het Almelo's Weekblad, onze eigen huis-aanhuis magazine Goed Bezig in Almelo, Twentse Koers en communicatiekanalen van onze partners. Ook onze coaches spelen een belangrijke rol in de communicatie met onze inwoners over deze onderwerpen. Het aanpakken van eenzaamheid is een opgave die verschillende sectoren in de samenleving raakt en in samenwerking met onze stedelijke partners dient te worden voortgezet. Ook in 2026 blijven we met de coalitie KomErbij inzetten op het actieplan eenzaamheidsbestrijding 2023-2026. Gefocust wordt op: • Continueren bewustwording van onze inwoners op het fenomeen eenzaamheid en in hoeverre gemeenschapszin, “het elkaar zien”, hieraan kan bijdragen. • De inwoners de mogelijkheid te blijven bieden elkaar veelvuldig te ontmoeten, en hierbij in te steken op natuurlijke vindplaatsen zoals de ontmoetingsplek op de begraafplaats 't Groenedael. • Starten en monitoren van een geïntegreerde ketenaanpak in een specifieke wijk, inclusief gemeenschapsactiviteiten en lokale steunpunten.

• Het maken van afspraken voor het borgen van de inzet op de eenzaamheidsbestrijding door de coalitie en het samenstellen van een actieplan voor na 2026. Een lerend experiment in de wijk Het Leeflab is een driejarig sociaal experiment dat in 2024 is gestart en doorloopt tot en met 2026. In samenwerking met partners uit wijk De Riet onderzoeken we hoe beter en sneller geanticipeerd kan worden op ingrijpende levensgebeurtenissen, ter voorkoming van verlies aan veerkracht en het ontstaan van problematiek. In 2026 zetten we de volgende stap binnen het Leeflab. Na twee jaar experimenteren, leren en samenwerken in de Riet, verschuift de focus van verkennen naar versterken en borgen. Daarbij staan drie concrete acties centraal: • Voortzetting van de straatacties We blijven actief in de wijk met laagdrempelige straatacties, gericht op signalering, contact en vroegtijdige ondersteuning bij ingrijpende gebeurtenissen. Deze acties blijven een belangrijk middel om inwoners en professionals met elkaar te verbinden. • Doorontwikkeling van de Veerkrachtscan De Veerkrachtscan, ontwikkeld als hulpmiddel om kwetsbaarheid tijdig te signaleren, wordt inhoudelijk aangescherpt en breder getest. In 2026 werken we aan verdere integratie in de dagelijkse praktijk van wijkteams en ketenpartners.

• Borgen van de geleerde lessen We gaan op basis van datgene wat we de afgelopen jaren hebben geleerd, kijken of en hoe we dit een structurele plek kunnen geven binnen de werkwijze van álle wijkteams. Bijvoorbeeld o.a. door training en door het opnemen van elementen in werkprocessen en monitoring. In 2026 zetten we binnen het kader van de activiteiten rondom

Inzetten op actieplan eenzaamheidsbestrijding

Leeflab

Mentale gezondheid jeugd

Activiteiten 2026

Aanpak Licht Verstandelijke Beperking (LVB)

Doorontwikkeling inloopvoorzieningen

Dementievriendelijk Almelo Suïcidepreventie

Omschrijving ‘oriëntatie op jezelf en de wereld’ gerichter in op plekken waar jongeren zich daadwerkelijk bevinden, zoals sportverenigingen en jongerencentra, in plaats van alleen op schoollocaties. We starten met de implementatie van het programma THINK op twee middelbare scholen. THINK biedt jongeren lessen over mentaal welbevinden, waarbij thema’s als stress, zelfbeeld en sociale druk bespreekbaar worden gemaakt. Het burgerinitiatief het TEJO-huis is gestart in 2024 in Almelo. Het TEJOhuis biedt een laagdrempelige plek voor jongeren om in gesprek te gaan met professionals die daar op vrijwillige basis werken. Het TEJO-huis blijkt een belangrijke aanvulling op het bestaande aanbod aan algemene voorzieningen voor jeugd in Almelo. Ze bieden zowel individuele gesprekken voor jongeren als groepsgesprekken op scholen. De gemeente heeft in 2024 en 2025 vanuit het programma subsidie verstrekt. TEJO-huis heeft zowel in 2024 als het eerste half jaar van 2025 ruimschoots de gestelde doelen behaald. De intentie is om het TEJO-huis ook in 2026 voort te zetten en structureel in te bedden. Besluitvorming hierover wordt momenteel voorbereid. In Almelo komt problematiek gerelateerd aan licht verstandelijke beperking vaak voor. De sociale wijkteams en huisartsen krijgen er steeds meer mee te maken.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Almelo&id=75ffb718-002d-4be4-ac2d-4b697a720d85