bijlage 3 bij RB 13 - Eindrapport Lysias - Informatieset SamenTwente gebundeld

Stimuleren gezonde leefstijl. Deelnemende scholen werken met behulp van een stappenplan aan een gezondheidsthema dat de school zelf kiest. Voorbeelden van thema's zijn: Welbevinden, Voeding, Bewegen en Sport, Mediawijsheid of Relaties en Seksualiteit. Met circa 180 scholen wordt hier nu actief op samengewerkt. Reguliere zorg aan: • Oekraïense kinderen/gezinnen van -9 maanden -18 jaar

Het gaat hier om een taak waar gemeenten (collectief) opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. Het gaat hier om een taak die de gemeente in opdracht van het Rijk verplicht moet (laten) uitvoeren.

5

Verzuimbegeleiding 18+ MBO/ROC Financiering: Regionaal (projectmatig t/m 2026)

Doel: voorkomen vroegtijdig schoolverlaten. Na afloop van dit traject wordt besloten over vervolginzet. Sluit aan bij de ambitie van de gemeenten/Twentse Belofte.

6

Programma’s en activiteiten die deels vallen onder preventie op basis van de Jeugdwet. Actielijnen Samenwerkingsagenda Jeugd4. Financiering Geen (vanuit reguliere middelen)

Betreft hier o.a. de participatie van de JGZ in de schoolaanwezigheidsteam, interprofessioneel werken en thuiszitterstafel.

Het gaat hier om een taak waar gemeenten (collectief) opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. Het gaat hier om een taak waar gemeenten geen expliciete opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren, maar die wel door SamenTwente wordt uitgevoerd.

3

4

4 De JGZ speelt een belangrijke rol binnen de Hervormingsagenda, met name als het gaat om het versterken van de sociaal pedagogische basis; het deel van de sociale basis dat bijdraagt aan het opgroeien, opvoeden en ontwikkelen van

jeugdigen. De toegevoegde waarde van de JGZ ligt daarbij o.a. op het vlak van: • Preventie en vroegsignalering van problemen bij kinderen en jongeren. Dit omvat onder andere gezondheidscontroles, vaccinaties, en het monitoren van de ontwikkeling. • Voorlichting, educatie en monitoring • Samenwerking met andere partijen: JGZ werkt samen met scholen, gemeenten, jeugdhulpverleners en andere zorgprofessionals om de zorg voor jeugdigen te optimaliseren. Hierbij wordt gekeken naar bredere aspecten in het leven van gezinnen, zoals schulden, ouders met ggz-problematiek, en vechtscheidingen. • Verbinding met jeugdhulp en onderwijs: JGZ legt verbindingen tussen jeugdhulp en het onderwijs en kan doorverwijzen indien nodig.

39

# Bouwsteen

Inhoudelijke duiding

Afwegingskader

7

Pedagogische gezinsondersteuning (preventie op basis van de Jeugdwet) Dit wordt per gemeente opgepakt en is maatwerk. PGJ-professionals zijn in dienst bij de GGD Twente. Het wordt regionaal opgepakt sinds circa 2004.

Pedagogische Gezinsbegeleiding bij enkelvoudige opvoedingsvraagstukken. Door de JGZ-professionals deze activiteiten te laten uitvoeren, wordt optimaal gebruik gemaakt van de bekendheid en expertise van de JGZ. Effect: voorkomt verwijzing van ouders, kinderen en jongeren naar andere zorgverleners (geen geïndiceerde jeugdzorg). Dit project kent inmiddels een bestaansrecht van bijna 20 jaar.

Het gaat hier om een taak waar 13 gemeenten opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren.

8

Jeugdgezondheidszorg asielzoekers

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft GGD GHOR Nederland geïnformeerd dat het PGA-contract (Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers) ‘Jeugdgezondheidszorg asielzoekers’ met twee jaar is verlengd, tot en met 30 september 2026. In 2025 wordt deze taak opnieuw aanbesteed.

Het betreft een opdracht van de Rijksoverheid.

Financiering via Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). O.b.v. Contract Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers ‘Jeugdgezondheidszorg asielzoekers’. Aanbestedingscontract COA en GGD GHOR

5. Aanvullende opdrachten, trajecten en maatwerkactiviteiten Het gaat hier om taken waar gemeenten specifieke opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. # GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Opmerking

Financiering

Regionaal/lokaal

1

Inloopspreekuren op school

Is maatwerk voor gemeente Losser

Maatwerk

Lokaal

2

POBA

Inzet jeugdarts POBA (passend onderwijs) Noord Oost Twente. (Dit geldt voor de gemeenten

Maatwerk gemeenten: Dinkelland, Oldenzaal en Losser

Lokaal

40

# GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Opmerking

Financiering

Regionaal/lokaal

3

Participatie integraal toegangsteam WIJZ

Maatwerk Losser

Lokaal

4

Ziekteverzuim Expertise Team (ZET)

Doel is vooral de toegankelijkheid, laagdrempeligheid en de toeleiding naar zorg of voorliggende voorziening inclusief preventie van burgers (ouders en kinderen) te verbeteren. Inbreng inhoudelijk expertise en advies m.b.t. (multiproblem) casuïstiek i.r.t. de domeinen: zorg, jeugdwet, onderwijs, collectieve preventie, zorg en veiligheid en voorschoolse voorzieningen. Het Ziekteverzuim Expertise Team (ZET) is 2017 gestart. Doel daarbij was om enerzijds direct hulp te kunnen bieden aan jongeren met complexe problematiek bij schoolverzuim en daarnaast expertise te ontwikkelen.

Bekostiging per casus

Lokaal

5

Jeugdhulpteams (Zorg intensieve scholen)

Maatwerk: gemeenten Hengelo, Hof van Twente en Borne

Lokaal

6

VVE (monitor)

Op factuur basis o.b.v. daadwerkelijke uren per gemeente.

Lokaal

7

Logopedist Participatie in werkgroepen als onderdeel stuurgroep Zorg en Veiligheid

Overeenkomst gemeente Borne sinds 2011 Vanuit reguliere middelen JGZ. Geen aanvullende financiering

Lokaal

8

Het doel van de pilot is om effectiever en efficiënter integraal onderwijs(ondersteuning) en jeugdhulp te bieden in de context van de school. Uitgangspunt is dat leerlingen van deze scholen bij een zorgvraag geholpen worden door het JHT. Dit om snel en nabij zorg te kunnen bieden en te voorkomen dat er zwaardere jeugdhulp ingezet moet worden. De gemeenten hebben een taak in het monitoren van VVE t.a.v. (non)bereik van VVE. Daar hebben ze de verwijzingen van de JGZ voor nodig en gegevens van de VVE aanbieders. Deze gegevens uitwisseling vindt plaats via een monitor aangeschaft door de gemeente waar de VVE aanbieder en JGZ gegevens dienen in te voeren. Logopedist is bij de GGD Twente in dienst. De GGD factureert jaarlijks de volledige loonkosten aan de gemeente Borne. Participatie Jeugdarts M+G in de werkgroepen Signaleren en Preventie en Integrale Samenwerking.

Regionaal

41

# GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Opmerking

Financiering

Regionaal/lokaal

9

Participatie familiehuis

Deels maatwerk gemeente Enschede

Lokaal

10

Maatwerkafspraken LOES

Het Familiehuis is een plek waar ouders terecht kunnen voor alles rondom het gezinsleven. Het is een plek voor alle hulp rondom gezinnen, van de zwangerschap tot aan de opvoeding. Het onderstaande wordt jaarlijks ingekocht: 1. Online advies Het beantwoorden van vragen die binnenkomen via het contactformulier op de LOES website. Deze vragen worden beantwoord door de pedagogen van PGJ. 2. Regionale LOES nieuwsbrief Gemeenten kopen extra lokale LOES nieuwsbrief in. 3. PCA inzet Extra PCA inzet in onder de noemer ‘PCA inzet LOES’. 4. LOES coördinatoren Gemeenten hebben geen eigen LOES coördinatoren maar kopen dit in als JGZ maatwerk. IVH is Vjdige hulp aan kinderen van 0 tot 7 jaar en te vroeg geboren kinderen. De hulp wordt ingezet bij vragen over ontwikkeling of gedrag en wordt gegeven aan kind en ouder/verzorger. Integrale Vroeghulp bundelt kennis en ervaring van alle professionals binnen de keten van zorg en onderwijs. Integrale Vroeghulp biedt mulVdisciplinair overleg, advies en trajectbegeleiding vanuit het kernteam in Almelo voor de regio Twente Noord. Vanuit de JGZ parVcipeert de orthopedagoog. De Commissie van Arrangementen (CVA) van de samenwerkingsverbanden bepaalt of een kind in aanmerking komt voor plaatsing binnen een speciale onderwijsvoorziening. Op basis van de onderwijs- en ondersteuningsbehoefte van het kind wordt wel of geen TLV afgegeven.

Een arts M+G van de JGZ participeert in deze commissie.

Maatwerk: 1) Hof van Twente, RijssenHolten, Wierden, Dinkelland, Tubbergen, Twenterand

Lokaal

11

Integrale Vroeghulp (IVH)

12

Participatie Commissie van Arrangementen

2) Almelo, Hengelo, Twenterand 3) Almelo 4) Oldenzaal, Haaksbergen

Uit JGZ reguliere middelen. Geen aanvullende financiering

Twenterand, Wierden, Almelo, RijssenHolten. Hellendoorn

Samenwerkingsverbanden Passend onderwijs

Lokaal

42

#

13 14 15

GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Opmerking

Financiering

Regionaal/lokaal

Participatie sociaal netwerk Participatie IKC Twentse Koers

Deelname van JVK/JA/VS in netwerken sociaal domein op thema`s Kansrijke start, Armoede en KNGG Deelname JVK in IKC-verband (integraal kind centrum) Betrokkenheid op de themalijnen: • Preventie en gezondheid (Kansrijke start en KNGG) • Mentaal Welbevinden • Bestaanszekerheid (Kinderarmoede)

Maatwerk gemeente Oldenzaal/Hengelo Maatwerk gemeente Almelo Deels financiering Twentse Koers

Lokaal Lokaal Regionaal

Op een aantal thema’s zien we mogelijkheden om in samenwerking met gemeenten en ketenpartners meer impact te genereren door te investeren in specifieke interventies kansrijke start en KNGG. Indien dit positief wordt ontvangen betekent dit aanvullende financiering door gemeenten.

6. Financiën JGZ in SamenTwente (exclusief overhead)

Totalen financieel % totaal SamenTwente

Totale lasten 17.392.000 28% Lasten

Jeugdgezondheidszorg JGZ huisvesting (DB-locaties) Aanvullende opdrachten

15.048.227 1.465.366 703.115

Totale baten Inwonerbijdrage gemeente 1.053.000 16.339.000 18% 39% Baten Overige Gemeentelijke Aanvullende overige bijdrage bijdrage financiering instellingen gemeente door: 148.624 0 14.899.603 RIVM (hielprik) 26.074 0 1.439.292 verhuur 0 703.115 0 Aanvullende afspraken gemeente

43

Contracten derden

175.591

175.591

0

Centraal Orgaan Asielzoekers

7. Gebruikte bronnen •

Wet Publieke Gezondheid: https://wetten.overheid.nl/BWBR0024705/2024-04-13

•

Basispakket Jeugdgezondheid (NCJ): https://www.ncj.nl/onderwerp/basispakket-jgz/

•

Landelijk Professioneel Kader: Uitvoering Basispakket Jeugdgezondheid (NCJ): https://www.ncj.nl/wp-content/uploads/media-import/docs/9c8aba382e8d-4fef-a346-ab7dab7f8bc3.pdf

•

RIVM: Rijksvaccinatieprogramma: https://rijksvaccinatieprogramma.nl/over-het-programma

•

Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente: https://www.samen14.nl/regiovisie/samenwerkingsagenda-jeugdhulp-twente/default.aspx

•

Hervormingsagenda Jeugd: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/06/20/hervormingsagenda-jeugd-2023-2028

•

Omgevingsanalyse Toekomstbestendig Werken JGZ GGD Twente

•

GGD GHOR: notitie relatie Hervormingsagenda en Jeugdgezondheid

Nadere toelichting wettelijk kader: In het Basistakenpakket Jeugd is aangegeven welke activiteiten aan alle kinderen moeten worden aangeboden. De aard van de activiteiten en de manier van uitvoeren verschilt per leeftijd. Niet op alle leeftijden zullen alle genoemde activiteiten evenveel aandacht krijgen. Het uitgangspunt is dat bij iedere activiteit gekeken moet worden naar de specifieke omstandigheden van de jeugdige en zijn gezin/omgeving (Landelijke Professionele Kader). Bij alle activiteiten is het van belang om te beoordelen in welke vorm ze moeten worden aangeboden. Dat is geen afweging die de gemeente kan maken, maar dat is een professionele afweging die door de JGZ-professionals gemaakt wordt in overleg met de jongere en/of zijn ouders. In het Landelijk professionele Kader5 is aangeven het

5 In eerst levensjaar (0-12 maanden) moeten 10 contactmomenten worden aangeboden. In de peuterfase (1-4 jaar) worden 5 contactmomenten aangeboden + deelname JGZ aan ondersteuningsnetwerk op school. In de periode 4-12 jaar worden

gemiddeld 3 contacten + deelname JGZ aan het ondersteuningsnetwerk school aangeboden. In de periode 12-18 jaar worden gemiddeld 2 contacten aangeboden + deelname JGZ aan het ondersteuningsnetwerk school. In het Speciaal Onderwijs zijn de contacten afhankelijk van de levensfase en pro-actief en in overleg met de jeugdige/de ouders + deelname JGZ aan het ondersteuningsnetwerk SO.

44

aantal JGZ-contacten gekoppeld aan de verschillende ontwikkelingsfasen van een jeugdige. Sommige contacten zijn gekoppeld aan adviesleeftijden of momenten; dit is omschreven in professionele richtlijnen en landelijke werkdocumenten, waaronder het Rijksvaccinatieprogramma. Alle contacten zijn op organisatieniveau voor elke jeugdige beschikbaar. De JGZ-professional komt in samenspraak met jeugdige en ouders tot het meest passende aanbod. Hiervoor hanteert de Jeugdgezondheid van GGD Twente de GIZ-methodiek (Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften). Deze evidence based methodiek draagt bij aan impactvolle preventie. De methodiek helpt gezinnen te bekrachtigen en hen actief te betrekken bij het identificeren van krachten en zorgbehoeften en bij het samen beslissen over passende hulp (persoonsgerichte zorg op maat). Problemen worden vroegtijdig herkend om grotere problemen te voorkomen.

45

AGZ 1. De wettelijke basis voor AGZ Organisatieonderdeel: Programma uit begroting:

Taakgebieden: Wettelijke taak: Wel/niet verplicht GR

GGD-AGZ Volksgezondheid Begraafplaatsen en crematoria Samenkracht en burgerparticipatie Zie onderdeel 2. Ja, deels. Bij context wordt per taakgebied de wettelijke basis benoemd. Een groot deel van de taken moet verplicht regionaal worden uitgevoerd. Voor een klein deel van de taken kan de gemeente ervoor kiezen: • De taken uit te laten voeren door de SamenTwente • De taken door een andere organisaVe te laten uitvoeren

2. De taakgebieden van AGZ AGZ is een afdeling waar veel van de wettelijke taken van de GGD zijn ondergebracht. AGZ bestaat uit de volgende taakgebieden: 1.

Infectieziektebestrijding (IZB) en

5.

Centrum seksueel geweld (CSG)

VIP, LFI en Corona

6.

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)

2.

Inspectie & Hygiëne (I&H)

7.

Milieu & Gezondheid (M&G)

3.

Tuberculosebestrijding (TBC)

8.

Forensische Geneeskunde (FG)

4.

Seksuele Gezondheid (SG)

9.

Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA)

De afdeling heeft op verschillende onderdelen met maatwerktaken te maken waar jaarlijks of zoals in de overeenkomst opgenomen afspraken over worden gemaakt. Binnen de AGZ zien we bij verschillende teams behoefte aan flexibiliteit en capaciteit doordat de vraag aan de voorkant niet altijd helder is. Echter, 46

de krapte op de arbeidsmarkt neemt maatschappelijke en/of financiële risico’s met zich mee. Voor een aantal teams is er geen structureel budget. Op dit moment lost de afdeling met incidentele gelden structurele tekorten op. 3. De context van AGZ Hierna volgt een overzicht en beschrijving van elk van de 9 bovengenoemde taken die onder de AGZ vallen. Bij elke taak is ook de taaksoort en financiering gespecificeerd. We maken onderscheid in de volgende taaksoorten en financiering: Taaksoort

Financiering

Basis

Gemeenten

Maatwerk

Verschillend: gemeente(n), Rijk of anders

Plus

Gemeenten

Aanvullend

Verschillend: gemeente(n), Rijk of anders (bijv. Politie of COA via GGD GHOR)

1. Infectieziektebestrijding (IZB) Taakveld: 7.1 Volksgezondheid Taaksoort: basis Wetgeving: Wet publieke gezondheid (Wpg) Financiering: algemene infectieziektebestrijding (gemeentelijke bijdrage), overig zoals Corona, VIP en LFI (Rijksfinanciering) Algemene infectieziektebestrijding (gemeentelijke bijdrage) De Wet publieke gezondheid (Wpg) belegt de zorg voor de uitvoering van infectieziektebestrijding bij de gemeente, die het op haar beurt overdraagt aan de GGD. Onder de infectieziektebestrijding hoort volgens de Wpg in ieder geval:

47

•

het nemen van algemene preventieve maatregelen op het gebied van infectieziekten;

•

bestrijden van tuberculose en seksueel overdraagbare aandoeningen; en

•

bron- en contactonderzoek bij meldingen.

Het is gebruikelijk om bij de infectieziektebestrijding, uitgevoerd door de GGD, onderscheid te maken tussen de vakgebieden: algemene infectieziektebestrijding (IZB), reizigersadvisering en -vaccinatie, hygiëne en infectiepreventie (I&H), tuberculosebestrijding (TBC) en seksuele gezondheid (SG). Terwijl al deze vakgebieden zich richten op de bestrijding van infectieziekten is het onderscheid ook bij de GGD Twente te zien. Alleen al doordat het verschillende teams zijn. Samenwerking is er uiteraard volop, ook op regionaal en landelijk niveau. Het hoofddoel van de algemene infectieziektebestrijding is: Het voorkomen van besmettingen door infectieziekteverwekkers, inclusief bijzonder resistente micro-organismen (BRMO), en de verspreiding ervan ter bescherming van de volksgezondheid. Om dit hoofddoel te bereiken, zijn zeven kerntaken geformuleerd: 1. Bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding 2. Surveillance 3. Beleidsadvisering 4. Preventieactiviteiten 5. Netwerk en regie 6. Voorbereiding op grootschalige infectieziekte-uitbraken 7. Kennis en onderzoek Versterking infectieziektebestrijding (rijkstaak) Naar aanleiding van de coronapandemie (A-ziekte Covid-19) is landelijk het programma Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid GGD (VIP) gelanceerd. Dit loopt van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2024.

Dit vooruitlopend op een structurele investering vanuit VWS vanaf 2024 of 2025. 48

Het VIP-programma heeft als hoofddoel de basis ten aanzien van de infectieziektebestrijding op orde te brengen en urgente kwetsbaarheden op te lossen. Het programma richt zich op vijf pijlers, namelijk: •

kwetsbaarheden wegnemen voor pandemische paraatheid;

•

versterken van (boven)regionale monitoring en surveillance;

•

versterken van de wetenschappelijke kennisinfrastructuur;

•

samenwerken op bovenregionaal niveau;

•

slim en versneld opleiden.

Ook is naar aanleiding van de coronapandemie het Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) opgericht. De LFI speelt een cruciale rol in het landelijk sturen van een snelle opschaling van medisch-operationele processen en gecoördineerde operaties bij de uitbraak van Groep A-infectieziekten. Het LFI staat onder directe aansturing van de minister en is gepositioneerd bij het RIVM. De 25 regionale GGD’en in Nederland moeten in de komende jaren hun werkwijzen synchroniseren met de werkwijzen van het LFI. Dit geldt ook voor de bouw van een nieuwe landelijke informatievoorziening (IV). GGD’en zijn gevraagd hierin te participeren en in de komende jaren hun werkwijzen te synchroniseren met de werkwijzen van dit nieuwe landelijke systeem. Het huidige elektronische patiënten systeem (HP-zone) wordt vervangen voor een nieuwe voorziening. Er wordt een basisstructuur ingericht voor coronavaccinaties; voor GGD Twente 38 prikken per week. Er wordt gewerkt vanuit een beperkt aantal pop-up locaties verspreid over Twente, om zo dicht mogelijk bij de mensen te vaccineren. Doelgroep zijn mensen met een hoog medisch risico en zwangere vrouwen. Ook vaccinaties van NMTW en bij instellingen zonder medische dienst zijn mogelijk. Daarnaast worden voorbereidingen getroffen voor de verwachtte Najaarscampagne 2024 in Q4: locatiestrategie, organisatie, etc.

Tot 1 juni 2024 verzorgt AGZ tevens de HPV 18+ vaccinaties op dezelfde locaties als de corona vaccinaties.

49

Samenwerking

Op vlak van IZB wordt in Kring Oost Nederland, bestaande uit 5 GGD-en, te weten GGD IJsselland, GGD Noord Oost Gelderland, GGD Gelderland Zuid, Veiligheid- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) en GGD Twente (KON) en GGD Utrecht samengewerkt. Met deze samenwerking is geanticipeerd op de schaarste die er is onder IZB artsen en de versterking op infectieziektebestrijding. Enkele cijfers IZB is heel erg afhankelijk van wat er in de samenleving gebeurt. Zo waren er in Q2 van 2024 567 meldingen van melding plichtige ziekten. Van deze 567 meldingen betrof het 503 keer kinkhoest.

2. Inspectie & Hygiëne (I&H) Taakvelden: 6.1.2 Samenkracht en burgerparticipatie en 7.1 Volksgezondheid Taaksoort: basis, plus en maatwerk Wetgeving: Wet kinderopvang, Wet op jeugdverblijven en Warenwet Financiering: tarieftaak Doel Een belangrijke taak is het uitvoeren van inspecties kinderopvang in opdracht van de Twentse gemeenten. Inspecties worden uitgevoerd bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus, gastouders en privaat gefinancierde jeugdverblijven. Daarnaast richt I&H zich op de technische hygiënezorg (THZ). Daarvoor worden inspecties uitgevoerd bij instellingen en voorzieningen waar getatoeëerd, gepiercet of permanente make up wordt gezet, bij seksbedrijven en bij AZC’s en noodopvanglocaties voor vluchtelingen. Tevens vindt er evenementen-advisering plaats. Ontwikkeling Het toezicht op de gastouderopvang is inmiddels geïntensiveerd waarbij de wettelijke verplichting op een jaarlijkse steekproef is verhoogd van 5% naar 50% van de voorzieningen voor gastouderopvang. Bovendien moet iedere gastouder minstens ééns in de drie jaar geïnspecteerd worden. 50

De ambitie van het Landelijk Centrum Toezicht Kinderopvang (LCTK) was dat toezichthouders met ingang van 2024 het “gedigitaliseerde veldinstrument pedagogische praktijk” gaan gebruiken. Dit moet echter nog verder ontwikkeld worden. Het digitaliseren van het veldinstrument (gebruiksvriendelijker, overzichtelijker, handzamer) is een middel om het doel (een meer uniforme en kwalitatieve inspectie) te bereiken. De afgelopen anderhalf jaar heeft LCTK met verschillende toezichthouders gewerkt aan de doorontwikkeling van het model risicoprofiel. Met dit “doorontwikkeld Model Risicoprofiel” kunnen toezichthouders, beter dan voorheen, uitdrukken in welke mate zij zorgen hebben ten aanzien van de naleving van kwaliteitseisen en waar die zorgen zitten. Het doel van het aangepaste model is beter (onderbouwd) advies te geven aan de gemeente waarbij tevens aandacht is voor elementen die kunnen/zullen leiden tot een meer uniforme toepassing.

3. Tuberculosebestrijding (TBC) Taakveld: 7.1 Volksgezondheid Taaksoort: basis Wetgeving: Wet publieke gezondheid (Wpg) Financiering: gemeentelijke bijdrage Landelijk sturen VWS, RIVM en KNCV steeds meer op samenwerking tussen de afdelingen TBC van meerdere GGD ’en. In Nederland zijn er 4 Regionale Expertise Centra (REC). Het samenwerkingsgebied waar GGD Twente onder valt is het Regionaal Expertise Centrum NO (Noord-Oost), bestaande uit Groningen, Drenthe, Friesland, Overijssel en Gelderland. Doel De doelstelling van de tuberculosebestrijding is tweeledig: 1. Preventief: de bevolking beschermen tegen een besmetting met de tuberculosebacterie; 2. Curatief: behandelen en begeleiden van patiënten met tuberculose. Taken van Tuberculosebestrijding:

•

Vroegtijdige opsporing en behandeling van patiënten en geïnfecteerden; 51

•

Patiënten begeleiding (ter ondersteuning van therapietrouw en het voorkomen van recidieven)

•

Bron en contactonderzoek;

•

Periodiek screenen en/of vaccineren (risicogroepenbeleid);

•

Het geven van voorlichting;

•

Melding en rapportage aan de Inspectie, RIVM en de KNCV.

Ontwikkelingen

De komende jaren gaat tuberculosebestrijding zich waar mogelijk steeds meer richten op de preventieve kant van het werk. De wens is om minimaal de huidige kwaliteitsstandaard qua zorg te behouden. Het Nationaal plan tuberculosebestrijding (NPT) is geüpdatet en bestrijkt de periode 2022-2025. Dit betreft een update, omdat: •

De wereldstrategie om de tbc-epidemie te beëindigen (WHO’s End TB Strategy) niet is veranderd.

•

Er zijn geen grote veranderingen op het gebied van preventie, diagnostiek en behandeling van tuberculose, waardoor een nieuwe opzet van het NPT niet nodig geacht wordt.

•

Een aantal aanbevelingen nog steeds actueel is. Zo is de belangrijkste aanbeveling van het NPT, om migranten op latente tbc-infectie te onderzoeken.

Enkele cijfers •

Aantal verrichtingen TBC (tuberculoseziekte): 1.602 tot peildatum 1 juli 2024 t.o.v. 3.079 over heel 2023.

•

Aantal patiënten TBC (tuberculoseziekte): 19 tot peildatum 1 juli 2024 t.o.v. 20 over heel 2023.

•

Aantal TBI (tuberculoseinfectie) geïnfecteerden: 46 tot peildatum 1 juli 2024 t.o.v. 36 over heel 2023.

4. Seksuele Gezondheid Taakveld: 7.1 volksgezondheid Taaksoort: plustaak, basis, maatwerk 52

Wetgeving: Wet publieke gezondheid (Wpg) Financiering: gemeentelijk, rijks Doel Seksuele gezondheid van GGD Twente zet in op het bevorderen van leuke, gezonde en gewenste seksuele relaties. Preventief wordt ingezet op risicogroepen zoals (kwetsbare) jongeren, sekswerkers en mannen die seks hebben met mannen. Om te zorgen dat jongeren seksueel gezond zijn en blijven, worden in het kader van SG professionals die met jongeren werken geadviseerd en getraind. Risicogroepen voor seksueel overdraagbare aandoeningen worden getest en behandeld waar nodig. Verdere verspreiding van SOA’s wordt tegengegaan door het stimuleren van partnerwaarschuwing. Cliënten worden tijdens spreekuren gemotiveerd tot gezond seksueel gedrag. Op deze manier wordt ingezet op de seksuele gezondheid van inwoners van Twente. Kerntaken seksuele gezondheid •

Het voorkomen, opsporen en bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen.

•

Het aanbieden van seksualiteitshulpverlening voor jongeren tot 25 jaar.

•

Keuzehulpgesprekken bij ongeplande zwangerschappen.

•

Het aanbieden van laagdrempelige publieksinformatie over seksuele gezondheid.

•

Ondersteuning van professionals ter verbetering van de seksuele gezondheid van risicogroepen.

•

Het ontwikkelen, uitvoeren, evalueren en afstemmen van interventies.

•

Surveillance: signalering van problematiek rondom seksuele gezondheid, risicogroepen, trends en ontwikkelingen op basis van (epidemiologisch) onderzoek en signalen uit de praktijk.

•

Het in kaart brengen van determinanten van de seksuele gezondheidsproblemen als aanknopingspunten voor het formuleren van gezondheid bevorderende interventies gericht op seksuele gezondheid.

•

Advisering op het terrein van seksuele gezondheid aan gemeenten en andere instellingen.

53

Rollen binnen seksuele gezondheid Verpleegkundigen, consulent seksuele gezondheid en doktersassistenten binnen het team seksuele gezondheid, besteden het merendeel van de contracturen aan het uitvoeren van curatie en individuele preventie op de poli seksuele gezondheid. Daarnaast heeft iedere verpleegkundige en doktersassistente extra taken op preventie en bedrijfsvoering. Sinds maart '23 is er een consulent seksuele gezondheid in dienst. Het doel van een consulent seksuele gezondheid binnen de poli seksuele gezondheid is: bieden van seksuologische counseling aan cliënten met vragen en problemen op gebied van seksuele gezondheid in verschillende levensfasen/ seksuele problemen, vragen en wensen voor jongeren <25 jaar/ intern en extern voorlichting en preventie uitvoeren en vormgeven/ de consulent kan collega's ondersteunen bij vraagstukken op het gebied van seksuele gezondheid. Voor het project Nu Niet Zwanger werken de regionaal projectleider en inhoudelijk coördinator NNZ. “Nu Niet Zwanger” ondersteunt kwetsbare mensen (m/v) een bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger worden. De regionaal projectleider is vooral gericht op de projectmatige aanpak en uitbreiding van het project in meerdere gemeenten en zorginstellingen.

De inhoudelijk coördinator is meer gericht op het oppakken of begeleiden van complexe casuïstiek, het netwerken en het geven van voorlichting. Daarnaast is binnen het team seksuele gezondheid een preventieteam gevormd, bestaande uit twee verpleegkundigen, de preventiecoördinator, de adviseur gezonde school en de adviseur gezondheidsbevordering. Deze keuze is gemaakt om preventie steviger te borgen binnen het werkveld van seksuele gezondheid. Hieronder wordt een beknopte samenvatting gegeven van de verschillende rollen binnen het preventieteam. De adviseur gezonde school ondersteunt scholen in Twente die aan de slag willen met het thema relaties en seksualiteit volgens de “Gezonde School Aanpak”. Scholen die deelnemen aan de stimuleringsregeling relaties en seksualiteit worden in dit proces begeleid door de adviseur gezonde school. De adviseur heeft ook als taak om scholen die nog geen aandacht besteden aan het thema en/of nog geen gebruik maken van een regeling, te enthousiasmeren en waar nodig te adviseren en begeleiden. De adviseur gezonde school is trainer in het vlaggensysteem en diverse lesmethoden.

54

De preventiecoördinator ondersteunt proactief op het vlak van individuele preventie en collectieve preventie van risicogroepen en zorgt voor borging van activiteiten in plannen. De preventie coördinator heeft goed zicht op en contact met de sectoren jongerenwerk, jeugdzorg en welzijnswerk. Zij motiveert, inspireert en begeleidt deze organisaties bij het borgen van het thema relaties en seksualiteit in beleid. Waar nodig adviseert zij over training/bijscholing en voert deze uit. Ook draagt de preventiecoördinator zorg voor structurele monitoring (evaluaties en volgsysteem). Tenslotte heeft de preventiecoördinator tot taak om de doelgroep jongeren te bereiken via collectieve preventie (online en offline). De twee verpleegkundigen in het preventieteam zijn trainers in het vlaggensysteem en diverse lesmethoden. Zij geven voornamelijk trainingen aan intermediairs (onderwijs, jeugdzorg, jongerenwerk). Hierin trekken zij samen op met de andere personen binnen het preventieteam. Daar waar mogelijk pakken de twee verpleegkundigen ook andere preventietaken op. De adviseur gezondheidsbevordering (adviseur GB) signaleert wat zich in de maatschappij afspeelt, duidt data uit onderzoeken en vertaalt deze signalen en data naar beleid (en actieplannen). Hierbij is afstemming en samenwerking met andere disciplines binnen de GGD, zoals epidemiologie en beleid essentieel.

De adviseur gezondheidsbevordering neemt het voortouw in het vormen van visieplannen, rekening houdend met alle beleidskaders. Daarnaast is de adviseur gezondheidsbevordering een verbinder (intern, lokaal, regionaal en landelijk), agendasetter en heeft zij taken in regionale en landelijke werkgroepen. De discipline gezondheidsbevordering helpt het team seksuele gezondheid om in te spelen op actualiteiten en om effectieve interventies te ontwikkelen voor nieuwe en bestaande vraagstukken. Ontwikkelingen De dienstverlening van de GGD Twente is afgestemd op de hoogte van de Aanvullende Seksuele Gezondheid, (ASG-gelden, uitkering via het ministerie). Er vindt al jaren een discussie plaats over de herverdeling van ASG-gelden (gelden) en PrEP-gelden. Welke consequenties dit gaat hebben en op welke termijn is nog niet bekend. Vanaf 1 januari 2025 wordt een vervolgtest voor chlamydia niet meer uitgevoerd vanuit de GGD. Er wordt niet verwacht dat het aantal consulten vermindert, maar wel dat de lab-kosten minder zijn.

55

Enkele cijfers •

Op jaarbasis dient GGD Twente 3600 consulten te realiseren.

•

Met de peildatum 1 juli heeft GGD Twente er 2.578 gerealiseerd. De prognose is dat GGD Twente op 140% productie uitkomt in 2024.

5. Centrum seksueel geweld Taaksoort: plus Wetgeving: Wet publieke gezondheid (Wpg) en Wmo Financiering: door centrumgemeente Het CSG Twente-Achterhoek is onderdeel van een landelijk dekkend netwerk in Nederland. Sinds begin 2018 zijn er 16 locaties van het Centrum Seksueel Geweld in Nederland. Elke burger kan binnen een uur reizen een CSG bereiken. Het CSG Twente-Achterhoek sluit aan bij landelijk beleid. De landelijke kwaliteitscriteria zijn leidend bij de opzet en werkwijze van het CSG Twente-Achterhoek. In 2015 is in Twente gestart met het CSG en in 2016 is het werkgebied van het CSG Twente uitgebreid naar de Achterhoek. In september 2019 is een nieuw samenwerkingsconvenant van het Centrum Seksueel Geweld ondertekend waarbij zich 10 organisaties hebben aangesloten. Doel Vanuit het CSG wordt acute, laagdrempelige en multidisciplinaire hulp aangeboden aan slachtoffers van seksueel geweld door middel van het bijeen brengen van alle bestaande en noodzakelijke expertise. Het centrum is 24 uur per dag bereikbaar. Daarnaast worden consultatievragen van professionals en vragen van slachtoffers van niet acuut seksueel geweld beantwoord. Landelijk wordt een website beheerd en wordt ook een chatfunctie aangeboden. Ontwikkelingen Landelijk is sinds 2021 een groei van 33% zichtbaar. Deze toename geeft opnieuw aan dat, steeds meer mensen de weg naar het CSG weten te vinden.

De verdeling acute versus niet-acute slachtoffers is veranderd vergeleken met voorgaande jaren. Bij niet acute casuïstiek (langer dan 7 dagen geleden) heeft de

56

hulpvraag meestal betrekking op psychische klachten. Echter, het komt ook voor, m.n. bij slachtoffers die zich in de eerste maanden na het seksueel geweld melden, dat er alsnog behoefte is aan contact met politie en/of dat er vragen zijn op medisch vlak. Ook binnen het CSG Twente-Achterhoek zien we een sterke stijging van de aantallen. Niet alleen dat, we zien ook dat de vragen complexer worden en meer tijd vragen. Voor 2023 is daarom nog ruimer dan vorig jaar begroot. We gaan hierbij uit dat zich 100 slachtoffers van acuut geweld, 90 van niet acuut geweld en 180 adviesvragen zullen melden bij het CSG. Om dit te kunnen bereiken blijft het belangrijk dat zowel burgers als professionals het CSG goed weten te vinden. In overleg met de afdeling communicatie Regio Twente en de landelijke coördinator communicatie CSG wordt bekeken waar we gaan aansluiten bij de landelijke naamsbekendheid campagne(s) en welke activiteiten we in het communicatieplan gaan wegzetten. Landelijke wil het CSG Twente-Achterhoek zich het komende jaar, ook door de sterke toename van adviesvragen, blijven richten op de doorontwikkelen van de consultfunctie en in het algemeen het versterken van de positie van het CSG. Er is landelijk hard gewerkt aan een basisformat voor de begroting, zodat elke CSG dezelfde uitgangspunten hanteert bij de subsidieaanvraag.

De begroting van onze CSG sluit hier al maximaal bij aan. Vanaf 1 januari 2022 loopt er tot 1 januari 2024 een pilot ‘online seksueel geweld’, waarbij ook slachtoffers van online seksueel geweld geholpen worden door het CSG. In 2022 zijn er binnen het CSG Twente-Achterhoek in totaal 4 meldingen van online-misbruik geweest. Zoveel mogelijk wordt aangesloten bij activiteiten die dit onderwerp regionaal onder de aandacht brengt (bv. met politie teamblauw aanwezig in de ‘sextortion bus’). Nauwe samenwerkingen met organisaties zoals ‘Help Wanted’ blijven daarnaast van belang. Enkele cijfers •

Aantal aanmeldingen Centrum Seksueel Geweld: 63 tot peildatum 1 juli 2024 ten opzichte van 89 over heel 2023.

6. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)

57

Taakvelden: 6.1.2 Samenkracht en burgerparticipatie. Taaksoort: basis, plus en maatwerk (basistaak: meldpunt zorgwekkend gedrag, meldpunt woningvervuiling. maatwerk taken: gezondheidsspreekuur, wijk GGD, hoorfunctie. plus: schoonmaakbudget) Wetgeving: Wet kinderopvang, Wmo, Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg WVGGZ, Wet op jeugdverblijven en Warenwet Financiering: gemeentelijk bijdrage, bijdrage centrum gemeente, landelijke subsidie. Doel Het beschermen van de volksgezondheid tegen vervuiling, verspreiding van ziekten en gevaar t.a.v. brandveiligheid door volgepakte woningen. Plus het beschermen van de individuele gezondheid en veiligheid van mensen in kwetsbare omstandigheden, door vroegtijdig toeleiding naar zorg en/ of voorzien van basale medische zorg. GGD Twente voert voor alle 14 gemeenten twee taken uit op het gebied van de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ). Dit zijn: 1. Meldpunt woningvervuiling voor de gehele regio Twente. GGD Twente beheert het Meldpunt woningvervuiling, waarbij mensen vanuit een (vervuiling) overlast of zorgsignaal bij de GGD worden gemeld. Het doel van hulp bieden bij vervuiling problematiek is beoordelen of er een risico bestaat voor de volksgezondheid. Indien dit het geval is dan wordt er een plan van aanpak opgesteld om de woning op te schonen.

Het betreft over het algemeen mensen zonder directe hulpvraag, de hulpvraag komt dan ook vanuit de omgeving. OGGZ komt alleen in actie als er reeds een andere zorgpartij betrokken is bij de cliënt. Reden is dat vervuiling vaak een symptoom is van achterliggende problematiek die begeleid moet worden. Indien er nog geen andere hulpverlening bij de casus betrokken is, geleidt de GGD de melding door naar de verantwoordelijke zorgprofessional van de betreffende gemeente met als doel hulpverlening in gang te zetten. 2. Meldpunt zorgwekkend gedrag Twente: ontvangen van meldingen en uitvoeren van verkennend onderzoek wet verplichte GGZ voor alle 14 gemeenten. Soms leidt een ernstige psychische aandoening bij iemand ertoe dat hij een gevaar voor zichzelf of anderen is. Tot voor kort was een verplichte opname in een instelling de enige manier om deze mensen te helpen en het gevaar weg te nemen. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz, ingangsdatum 1 januari 2020) maakt het mogelijk om verplichte zorg zoals het toedienen van verplichte medicatie of het uitoefenen van toezicht op 58

betrokkene, poliklinisch of bij iemand thuis te geven. Om de beoordeling of verplichte zorg nodig is voert het meldpunt zorgwekkend gedrag onderzoek uit. Advies hierover wordt doorgeleid naar de officier van Justitie die hierin besluitvormend is. Daarnaast worden meldingen aangenomen die zijn binnengekomen bij het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag. Dit gaat om niet acute meldingen en per melding wordt gezocht naar een goede verwijzing voor hulpverlening en of medische zorg. Het meldpunt ontvangt sinds mei 2023 volgens landelijke afspraken, politiezorgmeldingen middels het i28 formulier. Ook hier betreft het niet acute meldingen waarbij gekeken wordt naar goede opvolging. In 2024 is er subsidie beschikbaar vanuit de subsidieaanvraag ‘Domein overstijgend samenwerken onbegrepen gedrag Twente’, waarbij de opvolging van politiemeldingen in projectvorm is opgenomen. Middels de financiële bijdrage vanuit deze subsidie is de inzet van een extra verpleegkundige voor de opvolging van de politiemeldingen voor 1,5 jaar gedekt en wordt er onderzocht hoe structurele werkproces met daarbij financiering na 2024 wordt ingevuld. GGD Twente voert voor een aantal gemeenten maatwerktaken uit op het gebied van de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ). Dit zijn: 1.

Medewerkers van het meldpunt zorgwekkend gedrag voeren tijdens kantoortijden een piket voor de hoorfunctie in het kader van de wet VGGZ uit. Wij doen dit voor 13 van de 14 Twentse gemeenten. Indien er cliënten in het kader van deze wet gehoord moeten worden, voeren zij dit binnen 1 uur na aanmelding uit. 2. Gezondheidsspreekuur dak- en thuislozen wordt in opdracht van de centrum gemeente Enschede door GGD Twente georganiseerd. Het spreekuur is toegankelijk voor dak en thuislozen vanuit de gemeente Enschede, Hengelo, Borne, Oldenzaal, Losser, Dinkelland, Hof van Twente en Haaksbergen. Doel is het laagdrempelig aanbieden van eerstelijns zorg aan dak- en thuislozen. Hiervoor voert de GGD twee keer per week een spreekuur binnen de maatschappelijke opvang Humanitas onder Dak. Er vindt triage en doorgeleiding naar huisarts, tandarts, apotheek, een andere instantie, SOA of TBC afdeling plaats. Daarnaast worden er eenvoudige behandelingen/ adviezen gegeven en contacten onderhouden met netwerkpartners. Naast het reguliere spreekuur voeren we een avondspreekuur met daarbij een medische intake bij bezoekers van de WinterNachtOpvang bij Humanitas Onder Dak. Deze intake is gericht op het verlenen van preventieve zorg en waar nodig verwijzen naar het reguliere spreekuur. De WinterNachtOpvang vindt plaatst tussen Oktober tot en met April.

59

3. Wijk GGD voor de gemeenten Almelo, Borne, Haaksbergen, Tubbergen en Dinkelland. Doel is om een snelle(re) signalering op het juiste moment te voorzien van (passende opvolging van de) zorgbehoefte voor mensen die niet snel geneigd zijn zelf een hulpvraag te stellen. De verwachting is dat daarmee voorkomen wordt dat mensen verder wegzakken, in de problemen komen, de situatie escaleert of maatschappelijke onrust ontstaat. Daarnaast heeft de wijk GGD tot doel de doelgroep personen met zorgwekkend gedrag in beeld te brengen en heldere samenwerkingsafspraken met betrokken partijen te maken. Verwachte ontwikkelingen •

OGGZ gaat over op het cliëntendossier PGAX. Alle werkprocessen krijgen een eigen vangnet in dit dossier. De GGD moet investeren in het volgen van scholing, deelname aan werkgroepen rondom inrichting van PGAX en verzoeken tot aanpassingen waar het nog niet helemaal naar wens verloopt. Gemeenten betalen voor GGD Twente het gebruik van PGAX.

•

GGD Twente gaat deelnemen aan de kenniswerkplaats onbegrepen gedrag en zal de overeenkomst hiertoe ondertekenen. Doel van deze kenniswerkplaats is op inhoud de verbinding zoeken met partners en meer samen te werken waar dat nodig is.

Enkele cijfers •

OGGZ: Aantal meldingen zorgwekkend gedrag: 578 tot peildatum 1 juli 2024 t.o.v. 853 over heel 2023.

•

OGGZ: Gemiddeld aantal politiemeldingen per maand: 71 in 2024 tot peildatum 1 juli 2024 t.o.v. 30 over heel 2023.

7. Milieu en Gezondheid Taakveld: 7.1 Volksgezondheid Taaksoort: basis Wetgeving: Wet publieke gezondheid (Wpg) GGD Twente en GGD IJsselland werken samen aan deze taak zodat er specialistisch gewerkt kan (blijven) worden. Financiering: gemeentelijke bijdrage

60

Doel Medisch milieukundige kennis - relatie tussen milieufactoren en gezondheid - bij inwoners en gemeenten in Twente te bevorderen door voorlichting, educatie en advies over de invloed van milieufactoren (binnenshuis en buitenshuis) op de gezondheid. Om zo gezondheidsschade te voorkomen en/of te beperken en maatschappelijke onrust de dempen. Dit zal zich uiten door minder gezondheidsschade als gevolg van milieufactoren en door minder meldingen en vragen (adviesvragen aan de GGD) door inwoners en gemeenten bij (vermoedens van) aanwezigheid van milieufactoren. M&G houdt zich primair bezig met: •

Gezondheidsbescherming: milieuthema’s waar gezondheidsrisico’s, of ongerustheid, hinder en/of overlast, te verwachten zijn. Zoals: luchtkwaliteit, klimaatverandering (hitte), geluidsoverlast, binnenmilieu en meer.

•

Gezondheidsbevordering: thema’s in de leefomgeving die de gezondheid positief kunnen beïnvloeden, zoals een beweegvriendelijke omgeving en adviseren over wat te doen op warme dagen.

Basistaken vanuit de wet publieke gezondheid a. Signaleren van de ongewenste situaties b. Adviseren van de bevolking over risico's, incl. gezondheidskundig advies over gevaarlijke stoffen, in het bijzonder bij rampen of dreiging van rampen. c. Beantwoorden van vragen uit de bevolking en het geven van voorlichting. d. Het verrichten van onderzoek. De werkzaamheden van M&G richten zich voornamelijk op het beperken van de impact van factoren uit de leefomgeving, op de gezondheid van de mensen. Landelijk zijn er afspraken gemaakt rondom de kennisinfrastructuur van M&G. •

De GGD’en werken binnen milieu en gezondheid met de 1-5-25 structuur;

•

Hierbij is de 1 het RIVM, het land is opgedeeld in 5 bovenregio’s, waardoor de kennis en standpunten snel bij de 25 GGD’en terecht komt;

61

•

Per bovenregio is er een regio-adviseur vanuit het RIVM voor inhoudelijke ondersteuning. Het is van belang dat er in elke landelijke werkgroep iemand vanuit één van de 5 bovenregio’s deelneemt. Daarmee komt de inbreng vanuit alle 25 GGD regio’s in de landelijke werkgroepen, omdat de 5 bovenregio’s afstemmen met de GGD’en in hun regio;

•

Er zijn landelijke werkgroepen op diverse thema’s: binnenmilieu, elektromagnetische velden; lucht, geluid, klimaat, energietransitie, luchtvaart, ruimtelijke ordening, et cetera. In al deze werkgroepen neemt ook iemand van het RIVM deel;

•

Er is een verbinding naar het Programmacollege Milieu en Gezondheid en Bestuurscommissie preventie en gezonde leefomgeving.

Inhoudelijke ontwikkelingen •

Verwachting dat er meer PFAS-bodemverontreinigingen worden aangetroffen.

•

Toename aan vragen over schimmel en ventilatie.

•

Bepaling gebieden grote clusters windturbines.

•

Uitvoering GALA gezonde leefomgeving.

•

Industrie en gezondheid (bijv. asfaltcentrale)

Maatschappelijke ontwikkelingen •

De omgevingswet, ingevoerd per 1 januari 2024, leidt tot een uitbreiding van de werkzaamheden van het team Milieu en Gezondheid.

•

Maatschappelijke opgaven die het werk van M&G raken: klimaat, energietransitie, woningbouwopgave, stikstofreductie.

8. Forensische Geneeskunde Taakveld: 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria Taaksoort: basis en aanvullend Wetgeving: Wet publieke gezondheid (Wpg) Financiering: gemeentelijke bijdrage en politie

62

Doel De forensische geneeskunde zorgt voor een objectief medisch oordeel over doodsoorzaken, letsels van slachtoffers en de gezondheidstoestand van verdachten en daders. Deze unieke medische discipline staat ten dienste van gemeenten, politie en justitie. De forensische geneeskunde (FG) is van groot maatschappelijk belang: het levert een bijdrage aan het (straf)recht, de openbare orde en is een belangrijke pijler van de publieke gezondheid. Bij de GGD’en werken artsen en verpleegkundigen die gespecialiseerd zijn in de forensische geneeskunde. Deze forensisch artsen houden zich bezig met de acute medische basiszorg voor arrestanten, het uitvoeren letsel -en zedenonderzoek bij slachtoffers van misdrijven en huiselijk geweld, sporenonderzoek bij verdachten, overlijdensonderzoek en de lijkschouw bij overledenen (bij vermoedens) van niet-natuurlijk overlijden. In grote lijnen bestaat de Forensische Geneeskunde uit: •

Forensisch Medische Expertise (FME)

•

Lijkschouw

•

Medische Arrestantenzorg

Het aantal verrichtingen neemt toe, terwijl er landelijk een tekort is aan forensische artsen. Het is door dit tekort keer op keer een uitdaging om capaciteitsproblemen te voorkomen. De reden van de tekorten bij forensisch artsen zit hem in de duur van de opleiding (3 jaar) en de specifieke inhoud van het vak. Ontwikkelingen •

Samenwerking met 5 GGD’en binnen Kring Oost Nederland (KON) bestaande uit GGD IJsselland, GGD Noord Oost Gelderland, GGD Gelderland Zuid, Veiligheid- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) en GGD Twente.

•

Ondanks dat de KON bestaat uit 5 GGD, werken we vanuit 4 werkgebieden, dit vraagt een vermindering van inzet en hiermee zetten we de beperkte capaciteit efficiënt in.

•

De landelijke FME-tarieven zijn nog niet vastgesteld, dit geeft financiële onzekerheid voor de uitvoerende organisaties voor onze regio de GGD.

•

Er loopt een landelijke aanbesteding voor de Medische Arrestanten Zorg (MAZ), dit geeft eveneens financiële onzekerheid voor de uitvoerende organisatie voor de GGD in onze regio. 63

•

De schaarste van artsen en de wettelijke bepaalde beschikbaarheid op alle drie de taken (FME, MAZ en gemeentelijke lijkschouw) die 24-7 beschikbaarheid betreft neemt forse kosten met zich mee. Dus het samenvoegen van de bovenstaande diensten, maakt de uitvoering van FG kostendekkend.

•

Kring Oost Nederland werkt met taakdifferentiatie, dat wil zeggen dat Kring Oost Nederland verpleegkundigen en basisartsen inzet, die niet-complexe en enkelvoudige taken kunnen en mogen oppakken.

Enkele cijfers •

Forensische Geneeskunde (FG): Aantal lijkschouwen: 218 tot peildatum 1 juli 2024 ten opzichte van 450 over heel 2023.

•

Forensische Geneeskunde (FG): Aantal lijkschouwen na euthanasie: 181 tot peildatum 1 juli 2024 ten opzichte van 284 over heel 2023.

9. Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers Taaksoort: aanvullende dienst Wetgeving: Wpg Financiering: door COA/GGD GHOR Nederland Asielzoekers en statushouders in het AZC hebben recht op medische zorg. Het COA financiert deze zorg. De GGD heeft voor deze doelgroep de verantwoordelijkheid voor de publieke gezondheidszorg. Voor asielzoekers richt deze zorg zich op het voorkomen van ziekten, voorlichting en controles. De GGD zorgt voor vaccinaties bij kinderen en controleert de hygiëne in de opvangcentra. Ontwikkelingen •

Naast asielzoekers en statushouders wordt de aandacht ook gericht op het geven van voorlichtingen aan Oekraïners. De financiering hiervan via een SPUK-regeling is nog niet rond en loopt via de gemeente Wierden voor alle gemeenten in de regio Twente.

•

Voor het geven van voorlichtingen aan statushouders is de financiering niet structureel geregeld.

64

•

Er komen steeds meer en ook kleinere AZC’s (totaal zijn het er nu 8) en dit vraagt extra en ook flexibele inzet. Een deel van de voorlichtingen wordt ’s avonds gegeven. Het samenstellen van homogene taalgroepen is soms lastig.

•

De instroom van asielzoekers duurt voort waardoor er steeds meer AZC's komen en er ook steeds meer behoefte is aan voorlichtingen. Voorlichtingen aan statushouders worden gedaan voor zover er mogelijkheden zijn binnen de beschikbare capaciteit.

Enkele cijfers •

Aantal AZC’s (waar voorlichting wordt gegeven): 6 (Enschede, Hengelo, Haaksbergen, Delden, Almelo, Wierden); aantal neemt nog steeds toe.

•

Aantal voorlichtingen asielzoekers: 125 tot peildatum 1 juli 2024 (2023: 106 voorlichtingen) - doel 2024 aantal voorlichtingen: minimaal 156; Aantal deelnemers: 1.174 tot peildatum 1 juli 2024 (2023: 1.000).

•

Aantal voorlichtingen statushouders: 20 tot peildatum 1 juli 2024 (2023: 33); Aantal deelnemers: 290 tot peildatum 1 juli 2024 (2023: 374)

4. Benchmark AGZ Gegevens op basis van de landelijke benchmark 2021 1.

Aantal fte THZ per 100.000 inwoners (exclusief formatie

Twente

Gemiddeld

0,1 fte

0,3 fte

0,28 fte

0,42 fte

63,9

59,5

42,6

40,1

9,22 fte

16,4 fte

kinderopvang) 2.

Aantal fte medisch milieukundigen per 100.000 inwoners

3.

Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners (exclusief euthanasie)

4.

Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners (na euthanasie)

5.

Formatie infectieziekten, volgens nieuwe norm

65

5. Bouwstenen: opdrachten, trajecten en maatwerkactiviteiten # 1

Bouwsteen Infectieziektebestrijding IZB (exclusief TBC en SOA)

Opmerking Algemene taken infectieziektebestrijding: • Kerntaak 1; bestrijden van Infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding. Acteren op de meldingen van individuele casuïstiek, meldingen van uitbraken volgens artikel 26 en signalen en tijdig en adequaat inzetten van benodigde bestrijdingsmaatregelen. • Kerntaak 2; surveillance. Het consequent verzamelen, analyseren en interpreteren van data over infectieziekten met als doel om gericht acties uit te voeren voor het tegengaan van verspreiding van infectieziekten. • Kerntaak 3; beleidsadvisering. Integrale samenwerking met andere GGD-professionals en adviseren, gevraagd en ongevraagd, en ondersteunen van stakeholders en ketenpartners over de publieke gezondheid en het regionale en lokale volksgezondheidsbeleid. • Kerntaak 4; preventieactiviteiten. Het zo goed als mogelijk voorkomen dat mensen een infectieziekte krijgen door te voorkomen dat ze besmet raken en te voorkomen dat besmetting tot ziekte leidt. Ook, maar in mindere mate, bezig met vroege opsporing van een infectieziekte (secundaire preventie) en het beperken van gezondheidsschade door een infectieziekte (tertiaire preventie). • Kerntaak 5; netwerk en regie. Samenwerken met en verbinden van (zorg)professionals en andere ketenpartners om (bedreigingen van) infectieziekten effectief te kunnen voorkomen of indammen.

Afwegingskader Verplichte taak voor gemeenten die verplicht regionaal moet worden belegd. De versterkende taken infectieziektebestrijding zijn een Rijksopdracht.

Financiering De algemene taken infectieziektebestrijding zijn gefinancierd door een gemeentelijke bijdrage en rijksbijdragen (nog te verwerken in begroting 2025). De versterkende taken infectieziektebestrijding zijn gefinancierd via SPUK’s.

66

# Bouwsteen

Opmerking • Kerntaak 6; voorbereiding op grootschalige infectieziekten uitbraken. Voorbereidingen treffen voor regionale uitvoering van infectieziektebestrijding bij een grootschalige infectieziekte-uitbraak heeft als doel om tijdig en adequaat te kunnen handelen bij een uitbraak. • Kerntaak 7; kennis en onderzoek. Richtlijnontwikkeling en opleiden van voldoende IZB-professionals alsook professionalisering en academisering van het vakgebied.

Afwegingskader

Financiering

Versterkende taken infectieziektebestrijding: • Versterking infectieziekte (VIP) 2023/2024 • Aansluiting LFI (PP: Pandemische Paraatheid) 2024/2025/2026 • Coronabestrijding 2024 • IV (nieuwe landelijke informatievoorziening) De uitvoering van infectieziektebestrijding is conform richtlijnen RIVM. GGD’en werken in de bestrijding van infectieziekten samen met het RIVM, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en regionale ketenpartners zoals laboratoria, huisartsen, ziekenhuizen en veterinaire artsen. Er is specifieke aandacht voor instellingen waar mensen verblijven of samenkomen die kwetsbaar zijn voor infectieziekten, zoals de VVT-sector (verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg), ziekenhuizen, gehandicaptenzorg, kindercentra, basisscholen en asielzoekerscentra.

67

# Bouwsteen

2

Inspectie en Hygiëne (I&H)

Opmerking Op vlak van IZB wordt in Kring Oost Nederland, bestaande uit 5 GGD-en, te weten GGD IJsselland, GGD Noord Oost Gelderland, GGD Gelderland Zuid, Veiligheid- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) en GGD Twente (KON) en GGD Utrecht samengewerkt. Met deze samenwerking is geanticipeerd op de schaarste die er is onder IZB artsen en de versterking op infectieziektebestrijding. De belangrijkste taak van is het uitvoeren van inspecties kinderopvang in opdracht van de Twentse gemeenten. Inspecties worden uitgevoerd bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus, gastouders en privaat gefinancierde jeugdverblijven. Er wordt nauw samengewerkt met de gemeenten in Twente die hierin de handhavende rol hebben. Taken die in dit kader worden uitgevoerd zijn: • Vragen en signalen of klachten van de burger, gemeenten en beroepsbeoefenaren; • Toezicht in het kader van de Wko bij kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang; • Toezicht houden op gastouderbureaus en voorzieningen voor gastouderopvang; • Uitvoering van inspecties bij AZC’s en noodopvanglocaties voor vluchtelingen; • Evenementenadvisering; • Inspectie van privaat gefinancierde jeugdverblijven.

Afwegingskader

Financiering

Een deel van de taken is een verplichte taak voor gemeenten die verplicht regionaal moet worden belegd.

Gemeentelijke bijdrage (tarieftaak o.b.v. factuur)

Wettelijke taak voor gemeenten, niet verplicht onderbrengen bij GGD voor: inspectie seksbedrijven en advisering evenementen

Overige bijdrage anders: COA en Veiligheidsregio (evenementenadvisering)

Daarnaast is er de technische hygiënezorg die bestaat uit inspecties bij instellingen en voorzieningen waar

68

# Bouwsteen

3

Tuberculose (TBC)

Opmerking getatoeëerd, gepiercet of permanente make up wordt gezet, bij seksbedrijven en bij AZC’s en noodopvanglocaties voor vluchtelingen. Tevens vindt er evenementen-advisering plaats. Taken die in dit kader worden uitgevoerd zijn: • Inspecteren van instellingen en voorzieningen waar getatoeëerd, gepiercet of permanente make up wordt gezet. Deze inspecties worden verricht in het kader van het Warenwetbesluit tatoeëren en piercen. De GGD is hierin gemandateerd als vergunningverlener; • Inspectie van seksbedrijven; • Afhankelijk van het feit of de GGD wel of niet aangewezen is als toezichthouder van een instelling heeft een THZ inspectie een toetsend karakter (in het geval dat de GGD toezichthouder is) en/of een adviserend karakter (als de GGD geen toezichthouder is). De doelstelling van de tuberculosebestrijding is preventief (beschermen bevolking tbc besmetting) en curatief (behandelen en begeleiden patiënten met tbc). Taken: • Vroegtijdig opsporen en behandeling patiënten en geïnfecteerden; • Patiëntenbegeleiding (ondersteuning therapietrouw en voorkomen recidieven); • Bron en contactonderzoek; • Periodiek screenen en/of vaccineren (risicogroepen); • Het geven van voorlichting; • Melding en rapportage Inspectie, RIVM en de KNCV.

Afwegingskader

Financiering

Verplichte taak voor gemeenten die verplicht regionaal moet worden belegd.

Gemeentelijke bijdrage en opbrengsten van de verzekerde zorg, COA en particulieren

69

# Bouwsteen

4

Seksuele Gezondheid (SG)

Opmerking Het samenwerkingsgebied waar GGD Twente onder valt is het Regionaal Expertise Centrum NO (Noord-Oost), bestaande uit Groningen, Drenthe, Friesland, Overijssel en Gelderland. Inzet is gericht op het bevorderen van leuke, gezonde en gewenste seksuele relaties. Er wordt invulling gegeven aan de kerntaken: • Het voorkomen, opsporen en bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen. • Het aanbieden van seksualiteitshulpverlening voor jongeren tot 25 jaar. • Keuzehulpgesprekken bij ongeplande zwangerschappen • Het aanbieden van laagdrempelige publieksinformatie over seksuele gezondheid. • Ondersteuning van professionals ter verbetering van de seksuele gezondheid van risicogroepen. • Het ontwikkelen, uitvoeren, evalueren en afstemmen van interventies. • Surveillance: signalering van problematiek rondom seksuele gezondheid, risicogroepen, trends en ontwikkelingen op basis van (epidemiologisch) onderzoek en signalen uit de praktijk. • Het in kaart brengen van determinanten van de seksuele gezondheidsproblemen als aanknopingspunten voor het formuleren van gezondheid bevorderende interventies gericht op seksuele gezondheid. • Advisering op het terrein van seksuele gezondheid aan gemeenten en andere instellingen.

Afwegingskader

Financiering

Verplichte taak voor gemeenten en verplicht regionaal beleggen. Aanvullende taken zijn in opdracht van het rijk

Gemeentelijke bijdrage Aanvullende taak: Rijkssubsidie (voor aanvullende seksuele gezondheid) Ontwikkeling: gesprek over hoofdlijnenakkoord plaatsgevonden, 10% korting op ASG-regeling

70

# Bouwsteen

5

Centrum Seksueel Geweld (CSG)

Opmerking Aanvullende taken zijn: • Aanvullende seksuele gezondheid (ASG): betreft SOA-zorg voor hoog risicogroepen, en PrEP (veilig en preventief medicijn om te voorkomen dat iemand HIV oploopt) en een vorm keuzehulp voor houden/niet houden zwangerschappen (keuzehulpgesprekken (vroegere FIOM). • Collectieve preventie • Advies gezonde school: voorlichting op (middelbare) scholen Het CSG biedt acute, laagdrempelige en multidisciplinaire hulp aan slachtoffers van seksueel geweld door middel van het bijeenbrengen van alle bestaande en noodzakelijke expertise. Het centrum is 24 uur per dag bereikbaar. Het CSG Twente-Achterhoek is onderdeel van een landelijk dekkend netwerk. Centrumgemeente Enschede is opdrachtgever.

Afwegingskader

Financiering

Verplichte taak voor gemeenten (Wmo). Landelijk centrum seksueel geweld heeft bepaald dat er 16 locaties zijn verspreid over Nederland.

Financiering via centrumgemeente (Enschede) Ontwikkeling: Op basis van aangepaste uitgangspunten subsidie nog aanpassen (omhoog)

Het CSG verleent ook medische zorg, zoals het geven van vaccinaties, morning-afterpil en zwangerschapstest verleend. Na het bezoek wordt nazorg verleend en psychoeducatie gegeven. Samen met een arts/psycholoog wordt er een inschatting gemaakt of verdere medische en psychosociale hulpverlening noodzakelijk is. De getroffene wordt door het CSG gedurende de eerste 4-6 weken begeleid. Het CSG beantwoordt consultatie vragen van professionals en vragen van slachtoffers van niet acuut seksueel geweld.

71

# Bouwsteen

6

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)

Opmerking Landelijk wordt er een website beheerd en wordt er ook een chatfunctie aangeboden. Doel van deze dienstverlening is het beschermen van de: • volksgezondheid tegen vervuiling, verspreiding van ziekten en gevaar als gevolg van bijvoorbeeld brandveiligheid door volgepakte woningen; • beschermen van de individuele gezondheid en veiligheid van mensen in kwetsbare omstandigheden, door vroegtijdig toeleiding naar zorg en/of voorzien van basale medische zorg.

Afwegingskader

Financiering

Verplichte taak voor gemeenten. Mag regionaal worden belegd.

Gemeentelijke bijdrage. Voor de jaren 2024 en 2025 is een extra incidentele bijdrage voor woningvervuiling. Overige bijdrage gemeenten betreffen aanvullende taken van gemeenten (zie hoofdstuk 6)

Gemeenten zijn verplicht om meldingen aan te kunnen nemen.

Voor politiemeldingen is er (i.s.m. gemeenten) via een ZonMwsubsidie extra incidentele financiering voor 2024 t/m juli 2025.

Hiertoe zijn de meldpunten woningvervuiling en zorgwekkend gedrag (inclusief politiemeldingen) ingericht. 7

Milieu en Gezondheid (M&G)

M&G draagt bij aan het beschermen en bevorderen van een gezonde leefomgeving in Twente. Centraal staat de relatie tussen milieufactoren en gezondheid. Een divers werkveld variërend van gezondheidskundige risicobeoordelingen van verontreinigingen in de bodem of lucht, verstoring door geluid, geur, licht, straling maar ook nazorg bij rampen en incidenten.