bijlage 3 bij RB 13 - Eindrapport Lysias - Informatieset SamenTwente gebundeld

Verplichte taak voor gemeenten die verplicht regionaal moet worden belegd.

Gemeentelijke bijdrage. Voor de jaren 2024 en 2025 is een extra incidentele bijdrage.

Basistaken zijn: • Signaleren van de ongewenste situaties • Adviseren van de bevolking over risico's. Dit is inclusief gezondheidskundig advies over gevaarlijke stoffen, in het bijzonder bij rampen of dreiging van rampen. Of bijvoorbeeld adviseren over gezondheidsrisico’s bij schimmel in woningen.

72

# Bouwsteen

8

9

Forensische Geneeskunde (FG)

Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA)

Opmerking • Beantwoorden van vragen uit de bevolking en het geven van voorlichting. • Het verrichten van onderzoek. Belangrijkste werkzaamheden zijn lijkschouw, forensisch medisch onderzoek (en letselschade interpretaties), euthanasie, medische arrestantenzorg en bloedproeven. Er wordt samengewerkt met 5 GGD’en binnen Kring Oost Nederland om tekort aan forensische artsen op te vangen. De schaarste van artsen en de wettelijke bepaalde beschikbaarheid op de taken FME, MAZ en gemeentelijke lijkschouw die 24-7 beschikbaarheid betreft, brengen forse kosten met zich mee. Het samenvoegen van de bovenstaande diensten maakt de uitvoering van FG kostendekkend. De landelijke FME-tarieven zijn nog niet vastgesteld, dit geeft financiële onzekerheid voor de uitvoerende organisaties voor onze regio de GGD. Er loopt een landelijke aanbesteding voor de Medische Arrestanten Zorg (MAZ), dit geeft eveneens financiële onzekerheid voor de uitvoerende organisatie voor de GGD in onze regio. Betreft activiteiten gezondheidsbevordering asielzoekers en statushouders die verblijven in AZC’s, met als doel kennis over gezondheidsthema’s te vergroten. Er worden op locaties voorlichtingen gegeven over thema’s: Gezond in Nederland, Gezondheidszorg in Nederland, Omgaan met stress, Opvoeden in twee culturen, Roken, Voeding, Seksuele gezondheid en Veilig zwemmen

Afwegingskader

Financiering

Verplichte taak voor gemeenten, Mag regionaal worden belegd

Gemeentelijke bijdrage. Voor de jaren 2024, 2025 en 2026 is een extra incidentele bijdrage (overige bijdrage gemeente).

Uitvoering FME en MAZ is een aanvullende dienst. De aanbesteding MAZ loopt.

Dit betreft een rijksopdracht met middelen van gemeenten.

Overige bijdrage anders: MAZ en FME Politie

De COA financiert via GGD GHOR de voorlichting aan asielzoekers.

Nog geen financiering voorlichting Oekraïners.

voor

De vraag ontstaat om ook voorlichting aan Oekraïners te geven.

73

6. Aanvullende opdrachten, trajecten en maatwerkactiviteiten Het gaat hier om taken waar gemeenten specifieke opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. # GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Opmerking

Financiering

Regionaal/lokaal

1

I&H Inspectie gastouders 100%

Dit is een uitbreiding op de wettelijke taak. 3 gemeenten kiezen voor 100% inspectie op de gastouders.

Lokaal

2

Nu niet zwanger (valt onder SG)

Zet zich in op het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen voor de meest kwetsbaren in de samenleving. Het is een onderdeel van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start dat zich richt op de eerste duidend dagen van een kind.

Maatwerk financiering door de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede Gemeentelijke bijdrage van alle 14 gemeenten

Maatwerk via de centrumgemeente Enschede

Lokaal

Lokaal

AGZ levert projectleiding en inhoudelijk coördinator. Trainingen in het werkveld die met kwetsbare doelgroepen te maken hebben. Ook contact met de mensen zelf.

3

Gezondheidsspreekuur dak en thuislozen (valt onder OGGZ)

Vanaf 1 oktober 2024 zijn alle 14 gemeenten aangehaakt. Het project loopt formeel tot 1 mei 2025. Op verzoek van gemeenten wordt een voorstel voor het AO voorbereid om dit project te continueren. Project heeft effect. Het spreekuur is toegankelijk voor dak en thuislozen vanuit de gemeente Enschede, Hengelo, Borne, Oldenzaal, Losser, Dinkelland, Hof van Twente en Haaksbergen. Doel is laagdrempelig aanbieden van eerstelijns zorg. Naast de reguliere opvang wordt ook een avondspreekuur gehouden in de locatie waar winternacht opvang is georganiseerd.

74

# GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Opmerking

Financiering

Regionaal/lokaal

4

Wijk GGD (valt onder OGGZ)

Maatwerk financiering voor de gemeenten Borne, Haaksbergen, Tubbergen, Dinkelland en Almelo

Lokaal

5

Schoonmaakbudget OGGZ

Hoorfunctie meldpunt zorgwekkend gedrag OGGZ

Maatwerk financiering door de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede. Maatwerk financiering door de deelnemende gemeenten. Eén gemeente maakt geen gebruik van deze dienst.

Lokaal

6

Het doel van dit project is om een snelle(re) signalering van personen met verward- en zorgwekkend gedrag te herkennen en zo op het juiste moment te kunnen voorzien in de zorgbehoefte van deze persoon. Relevante subdoelen zijn het in kaart brengen van verwarde personen, het inzetten op een daling van het aantal meldingen van overlast door verwarde personen bij de politie en het bereiken van een beter samenwerkingsverband tussen politie, sociale wijkteams, bemoeizorg, crisisdiensten en binnen de zorgstructuur van de betreffende gemeente. Mogelijk starten binnenkort nog 2 gemeenten (Hof van Twente en Oldenzaal). Uitvoeren van schoonmaakacties en situaties waarin inwoners vanwege een stoornis of gedragsproblematiek hun huis vervuilen en geen draagkracht hebben om de rekening (volledig) zelf te betalen. Voordat een burgemeester een crisismaatregel kan nemen, moet de betrokkene worden gehoord. Medewerkers van het meldpunt zorgwekkend gedrag voeren tijdens kantoortijden een piket voor de hoorfunctie in het kader van de wet VGGZ uit. Wij doen dit voor 13 van de 14 Twentse gemeenten. Indien er cliënten in het kader van deze wet gehoord moeten worden, voeren zij dit binnen 1 uur na aanmelding uit.

7

Reizigerszorg

GGD Twente heeft reizigersadvies en reizigersinentingen (vaccinaties) aan Travel Health Clinic (THC) overgedragen. Health Clinic verzorgt de spreekuren. De artsen van de GGD zijn medisch eindverantwoordelijk en ook op de website van de GGD wordt voor reizigersadvies verwezen naar THC.

Geeft financieel voordeel voor gemeenten

75

7. Financiën, incl. capaciteit, GGD-AGZ in SamenTwente6 Team Infectieziektebestrijding (IZB) Inspectie & Hygiëne (I&H) Tuberculose (TBC) Seksuele Gezondheid (SG) Centrum Seksueel Geweld (CSG) Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Milieu & Gezondheid (M&G) Forensische geneeskunde (FG) Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA) Reizigerszorg (RAV) Totaal

€ 1.012.140 € 1.076.107 € 742.121 € 1.598.043 € 207.376

Overige bijdrage gemeente €0 € 1.308.215 €0 €0 € 207.376

Overige bijdrage anders € 126.486 € 37.456 € 128.400 € 1.177.230 €0

Gemeentelijke bijdrage € 885.654 -€ 269.565 € 613.720 € 420.814 €0

9,22 12,64 6,56 12,33 0,50

€ 958.693

€ 310.468

€0

€ 648.225

6,78

€ 489.973 € 1.457.459 €0 € 33.441 € 7.575.353

€0 € 514.634 €0 €0 € 2.340.693

€0 € 525.857 €0 € 86.170 € 2.081.599

€ 489.973 € 416.968 €0 -€ 52.729 € 3.153.060

2,83 3,86 0,00 0,00 54,72

Lasten

Fte

8. Gebruikte bronnen •

Afdelingsplan en werkplannen GGD-AGZ 2024

•

Begroting SamenTwente 2024

•

Benchmark GGD-GHOR Nederland 2021

•

Adviesrapport ‘De kerntaken van de infectieziektebestrijding’ (september 2022)

•

Gesprekken en documenten van medewerkers team AGZ

6 ‘Projecten’, waaronder COVID-19-vaccinatiecampagne en Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid (VIP), zijn uit het financieel overzicht gelaten. De financiering ervan loopt via het Rijk. Op

diverse onderdelen moeten nog actualisaties zowel in euro’s als in fte’s plaatsvinden, bijvoorbeeld in verband met subsidies, etc. Dit heeft geen invloed op de gemeentelijke bijdrage.

76

GGD-Staf 1. A. De wettelijke basis voor Staf GGD in Samen Twente Gemeenten zijn op grond van artikel 2 van de Wet Publieke gezondheid (Wpg) verplicht tot bevorderen van de totstandkoming, de continuïteit van en de samenhang binnen de publieke gezondheidszorg en de afstemming ervan met de curatieve gezondheidszorg en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (bevorderen, beschermen en bewaken)7. • Artikel 2, lid 2a: het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking; • Artikel 2, lid 2b: het elke vier jaar, voorafgaand aan de opstelling van de nota gemeentelijke gezondheidsbeleid, bedoeld in artikel 13, tweede lid, op

landelijk gelijkvormige wijze verzamelen en analyseren van gegevens over deze gezondheidssituatie; • Artikel 2, lid 2c: het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen; • Artikel 2, lid 2d: het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s, met inbegrip van programma’s voor de

gezondheidsbevordering; • Artikel 15: Het college van burgemeester en wethouders draagt er zorg voor dat de gemeentelijke gezondheidsdienst beschikt over deskundigen op de

volgende terreinen: a. sociale geneeskunde, b. epidemiologie, c. sociale verpleegkunde, d. gezondheidsbevordering, en e. gedragswetenschappen • Artikel 16: Voordat besluiten worden genomen die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de publieke gezondheidszorg vraagt het college van

burgemeester en wethouders advies aan de gemeentelijke gezondheidsdienst.

7 Wet Publieke Gezondheid: https://wetten.overheid.nl/BWBR0024705/2024-04-13

77

B. De wettelijke basis voor crisisbeheersing van de GGD SamenTwente Wet Veiligheidsregio's, Art. 33 (lid 1 t/m 3)8: GGD Twente is bij rampen en crises verantwoordelijk voor 4 processen. Dit zijn medische milieukunde (MMK), infectieziektebestrijding (IZB), psychosociale hulpverlening (PSH) en gezondheidsonderzoek na ongevallen en rampen (GOR). Het GGD Rampen Opvang Plan (GROP) beschrijft de taakverdeling en samenwerking bij deze 4 processen tijdens een ramp: 1. Infectieziektebestrijding: bij infectieziekte-uitbraken, zoals corona. 2. Medische milieukunde: zoals bij een ontploffing of bij een brand waarbij gevaarlijke stoffen vrijkomen. 3. Psychosociale hulpverlening: coördinatie van de psychosociale hulpverlening, bijvoorbeeld bij opvang van slachtoffers na een ramp, bij gezinsdrama’s, of zedenzaken. 4. Gezondheidsonderzoek bij rampen: bij een crisis waarbij behoefte is aan advies over of inzet van een gezondheidsonderzoek. GGD Twente heeft een aantal crisiscoördinatoren. Tijdens een ramp of crisis zitten zij het crisisteam voor en pakken de coördinatie op. Deze crisiscoördinatoren hebben om de beurt dienst (24/7 piket). Er is altijd 1 crisiscoördinator beschikbaar. Het crisisteam komt in actie in afstemming met de directeur Publieke Gezondheid. Organisatieonderdeel: Programma uit begroting: Taakveld: Wettelijke taak: Wettelijke basis: Wel/niet verplicht GR

GGD - Staf Volksgezondheid Volksgezondheid (7.1) Crisisbeheersing en brandweer (1.1) Ja a. Wet publieke gezondheid b. Wet veiligheidsregio’s Ja

8 Wet veiligheidsregio’s, artikel 33: Wet veiligheidsregio’s - BWBR0027466 (overheid.nl)

78

2. De context van de Stafafdeling (EGB & Crisisbeheersing) Organisatie De stafafdeling voert als onderdeel van de GGD publieke gezondheidstaken uit voor de veertien gemeenten. Vanuit team EGB werken epidemiologen/onderzoekers, adviseurs gezondheidsbevordering en publieke gezondheid nauw met elkaar samen, om zo bij te dragen aan beleid dat leidt tot een gezond(er) Twente. Hoewel de stafafdeling organisatorisch als plek van expertise, onderzoek en (beleids)advies separaat is georganiseerd binnen de GGD, is het evident dat de Staf ten dienste staat aan de hele GGD. •

EGB geeft gemeenten inzicht in de gezondheid van de Twentse bevolking. Daarmee kunnen zij de juiste prioriteiten voor hun beleid te stellen.

•

EGB ondersteunt gemeenten bij het maken van samenhangend beleid dat op effectieve manier zorgt dat inwoners van Twente gezond worden, zijn en blijven.

•

EGB levert kennis over hoe je groepen mensen beweegt tot gezond gedrag. Op basis van GGD onderzoeksdata (trends), maatschappelijke signalen en analyse van laatste wetenschappelijke inzichten brengen we risicofactoren en kansen in beeld en maken we de vertaalslag naar handelingsperspectieven die gemeenten gebruiken voor de lokale uitvoering.

Naast epidemiologie, gezondheidsbevordering en advies publieke gezondheid, wordt binnen de afdeling ook uitvoering gegeven aan de GGD-taken ten aanzien van crisisbeheersing. Om nog beter te kunnen reageren op maatschappelijke ontwikkelingen en vragen vanuit de gemeenten, is in 2024 de ontwikkeling in gang gezet om proactief kennis en expertise te ontsluiten voor zowel de GGD als voor de gemeenten. Formatie Epidemiologie: 5,67 fte Beleid: 3 fte Gezondheidsbevordering: 2,8 fte 79

Gezonde Generaties in Twente Gezondheid is ons grootste goed, als mens en als (Twentse) samenleving. Ondertussen zijn de uitdagingen voor onze publieke gezondheid stevig. Vanwege vergrijzing en toenemende druk op de zorg, bestaat steeds meer het besef dat er veel winst valt te behalen in de beweging naar de voorkant, waarin een gezonde samenleving centraal staat. En dat is nodig, want de urgentie is hoog9. Het is onacceptabel dat er grote gezondheidsverschillen zijn in Twente en dat daarin zelfs een kloof is tussen Twente en de rest van Nederland. Daarom hebben we met elkaar afgesproken om te sturen op het verkleinen van deze kloof. Deze ambitie is uitgewerkt in de langjarige regionale visie op Publieke Gezondheid10, die is vastgesteld door alle veertien gemeenten en GGD Twente. De visie beschrijft drie uitgangspunten voor het werken aan gezondheidsvraagstukken (brede kijk op gezondheid, samenhang in beleid, gericht investeren voor gelijke kansen) en geeft focus door een keuze in gezondheidsthema’s: mentale gezondheid, leefstijl, beschermen & vaccineren en leefomgeving. Deze thema’s passen bij de geschetste landelijke ontwikkelingen, de gezondheidsmonitors, en sluiten naadloos aan op de drie ontwikkelrichtingen van SamenTwente: versterken veerkracht, normaliseren en versterken preventie.

In de actualiteit: relevante maatschappelijke ontwikkelingen • De afgelopen periode zijn op landelijk niveau diverse akkoorden gesloten tussen gemeenten, zorgkantoren en zorgpartijen. Om met een integrale aanpak te zorgen voor een gezonde generatie in 2040. Een generatie met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis11. Deze akkoorden passen bij bovenstaande ingezette koers in Twente. • In november 2024 publiceert het RIVM de nieuwe Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV). Deze beschrijft drie grote opgaven: 1.

Toenemende ongezondheid van Nederlanders, onder andere op leefstijl (overgewicht en middelengebruik), leefstijl gerelateerde aandoeningen (hart-

en vaatziekten en diabetes) en mentale gezondheid. In Twente liggen de percentages overgewicht, obesitas en overmatig alcoholgebruik ruim boven het landelijk gemiddelde. Ook ligt het percentage rokende en vapende jongeren in Twente hoger dan landelijk. Twente volgt de landelijke ontwikkeling dat we onder alle doelgroepen steeds meer mentale problematiek zien.

9 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): pdf (overheid.nl) 10 Gezonde generaties in Twente. Een visie op de publieke gezondheid in Twente. 2023

11 Onder meer Nationaal Preventieakkoord (NPA), Landelijke Nota Gezondheidsbeleid (2020-2024), Integraal Zorgakkoord (IZA)v en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

80

2.

Stijging van de zorgvraag door vergrijzende bevolking. Twente is een sterk vergrijzende regio. De verwachting is dat het percentage ouderen in Twente

tussen 2020 en 2040 verdubbelt. Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder ligt in de regio Twente hoger dan het gemiddelde in Nederland. Aan deze stijgende zorgvraag kan moeilijker worden voldaan vanwege krapte op de arbeidsmarkt van zorgpersoneel. En met minder volwassenen (18-65-jarigen) per oudere (65+), zal de druk op mantelzorg ook groter worden. Het gemiddelde mantelzorgpotentieel ligt in Twente lager dan het landelijk gemiddelde en daalt in de periode 2023 tot 2040 van 8,5% naar 3,6%. 3.

De invloed van leefomgeving op gezondheid. We gaan een toekomst tegemoet waarin we steeds vaker geconfronteerd zullen worden met chronische

aandoeningen en infectieziekten. Daar zullen we onze leefomgeving en leefgewoonten op aan moeten passen. Klimaatverandering zorgt voor andere infectieziekten in onze leefomgeving. Ook de energietransitie heeft invloed op het landschap en de leefomgeving. Het is belangrijk om gezondheid mee te nemen in de planvorming voor het inrichten van de leefomgeving. • Zowel in onze eigen werkzaamheden als in het contact met gemeenten, merken we dat er een toenemend besef is dat inzetten op gezondheid complex is, en wat anders vraagt dan het voorkomen van ziekte. Werken vanuit ‘Positieve Gezondheid’ staat veelal beschreven in beleidsstukken, maar het daadwerkelijk denken en handelen vanuit een brede kijk op gezondheid is in de praktijk een uitdaging. • De eigenaren van het langjarige visiestuk op Publieke Gezondheid, zijn ook deelnemers in/eigenaar van Twentse Koers. Inzet is deze preventieinfrastructuur goed en duurzaam te verbinden met de GGD, om zo voor de toekomst een versterkte basisstructuur publieke gezondheid te realiseren (zie bijlage voor de rolverdeling GGD – Twentse Koers). • Steeds meer gemeenten gebruiken data in toenemende mate als belangrijke input voor gezondheidsbeleid. Een mooie ontwikkeling, die resulteert in een stijgende vraag naar doorlopende (lokale), actuele cijfers en aanvullend kwalitatief onderzoek. Hierover is zorgvuldige afstemming met Kennispunt Twente.

3. Enkele cijfers Met de Gezondheidsmonitors geeft GGD Twente een overzicht van de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van de Twentse bevolking. De gegevens worden gebruikt om (gezondheids-)beleid te maken op lokaal, regionaal en landelijk niveau. De Gezondheidsmonitors zijn grootschalige vragenlijstonderzoeken. Per doelgroep (kind, jeugd, jongvolwassenen en volwassenen en ouderen) verzamelt GGD Twente op een gelijke wijze lokale en regionale cijfers.

Kind (ouders van 0-12-jarigen)

Aantal respondenten vragenlijst onderzoeken 2020 2021 11.587

2022

2023

2024

81

Jeugd (klas 2 en 4 van de middelbare school) Jongvolwassenen (16 t/m 25-jarigen) Volwassenen en ouderen (18 t/m 64-jarigen en 65-plussers) Verdiepende onderzoeken (panelonderzoeken)

5.379 3.584 14.146

24.242

Hoge energie-prijzen = 1.800

9.273 6.300

Sociale bezig-heden = 2.043 Koel blijven bij hitte = 1305 Alcohol drinken is normaal, of toch niet = 1.688

Vallen en voorkomen vallen = 1.936

4. Benchmark Gegevens op basis van de landelijke benchmark 202112 Twente

Gemiddeld landelijk

1

Aantal fte epidemiologie per 100.000 inwoners 13

0,6

0,6

2

Aantal fte gezondheidsbevordering per 100.000 inwoners

1,03

1,5

3

GGD betrokken bij ontwikkeling/uitvoering lokale preventieakkoorden

64%

92%

12 GGD-Benchmark-2021-definitief.pdf (ggdghor.nl)

13 Totaal aantal fte binnen gehele GGD. Dus ook gezondheidsbevordering van organisatieonderdelen AGZ en JGZ.

82

5. Bouwstenen: inzoomen op taken en activiteiten #

Bouwsteen

Inhoudelijke duiding/wat doen we daarvoor

Afwegingskader

1

Gevraagd en ongevraagd inhoudelijke en procesmatige advisering Publieke Gezondheid aan Twentse gemeenten, GGD intern en/of maatschappelijke partners.

1.1 Vertalen landelijk beleid, trends en agendasetting van relevante gezondheidsonderwerpen, naar zowel intern (voor AGZ, JGZ, MT, CMT) als regionaal en lokaal. Voorbeeld: Positieve Gezondheid, invoering Omgevingswet en wijziging wet integrale suïcidepreventie. 1.2 Intermediair tussen landelijk en regionaal/lokaal (o.a. GGD/GHOR, VWS, RIVM, Trimbos) ten behoeve van lokale advisering. 1.3 Contact met regionale kennispartners (o.a. UT en Saxion) 1.4 Inhoudelijke- en procesondersteuning bij vraagstukken op het gebied van en/of het mede formuleren van lokaal gezondheidsbeleid. Onder meer op basis van data uit de Twentse gezondheidsverkenning. Voorbeeld: ontwikkeling regionale visie, input voor lokale gezondheidsnota’s – inclusief GALA. 1.5 Inhoudelijke- en procesondersteuning van ambtelijke werkgroepen in het kader van regionale samenwerking. 1.6 Inhoudelijke- en procesondersteuning regionale preventie infrastructuur Twentse Koers (verbinding met de hele GGD). 1.7 Attenderen op of penvoerderschap relevante subsidieaanvragen. Voorbeeld: ZonMw calls gezonde leefomgeving (gemeente Losser/Wierden) en mentale gezondheid. 1.8 Relatiebeheer 14 gemeenten. Bijvoorbeeld beantwoording raadvragen. 1.9 Interne beleidsondersteuning- en advisering.

Denk aan: in kaart brengen JGZ instroom jeugdigen, stand van zaken in kaart brengen prenataal huisbezoek alle 14 gemeenten, advisering rondom invoeren nieuwe Wet integrale suїcidepreventie.

Dit zijn taken die gemeente verplicht moeten (laten) uitvoeren in kader van artikel 2 b en c (zie paragraaf 1a over de wettelijke basis van de Staf GGD), maar niet verplicht aan de GGD zijn toegewezen. Ze worden gefinancierd door inwonerbijdragen. Dit zijn taken die gemeente verplicht moeten (laten) uitvoeren in kader van artikel 16 ( zie paragraaf 1a over de wettelijke basis van de Staf GGD), en verplicht aan de GGD zijn toegewezen. Ze worden gefinancierd door inwonerbijdragen.

83

2

3

4

Gezondheidsbevordering: adviezen gezonde leefstijl

Onderzoeken en monitoren: inzicht geven in de gezondheidssituatie van kinderen, jeugd, jongvolwassenen, volwassenen en ouderen. Ter ondersteuning van gemeenten, GGD, maatschappelijke partners, Twentse inwoners. Datagedreven werken, om zo data (nog beter) te laten werken voor gemeenten.

2.1 Advisering op alcoholontmoediging, denk aan ontwikkeling Toolkit alcoholontmoediging - GGD Twente, en regionale werkgroepen met diverse samenwerkingspartners, landelijke campagnes agenderen. 2.2 Advisering op rookvrij. Waaronder concretisering landelijke beweging Rookvrije Generatie en lokale ondersteuning. 2.3 Advisering terugdringen drugsgebruik, waaronder lokale plan van aanpak middelengebruik. 2.4 Advisering gezonde leefomgeving, waaronder deelname regionale omgevingstafel, programmamanagers overleg Omgevingswet. 2.5 Mentale gezondheid, naast onderzoek afstemming met JGZ en Twentse over een integrale aanpak.

Dit zijn taken die in de Wpg zijn vastgelegd voor gezondheidsbevordering en die worden gefinancierd door inwonerbijdragen. De gemeenten hebben deze taken aan de GGD toegewezen. Het gaat om een verplichting gerelateerd aan artikel 2 lid d, het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s, met inbegrip van programma’s voor de gezondheidsbevordering.

3.1 Ontwikkelen, uitzetten, analyseren en rapporteren15 van grootschalige vragenlijstonderzoeken voor vier doelgroepen (kind, jeugd, jongvolwassenen en volwassenen en ouderen) op regionaal, gemeente- en wijkniveau. 3.2 Onderzoekers, adviseurs gezondheidsbevordering en publieke gezondheid duiden en presenteren gezamenlijk onderzoeksresultaten. Zij vormen handelingsperspectieven voor gemeenten en maatschappelijke partners. Om zo de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van doelgericht lokaal gezondheidsbeleid te stimuleren. 4.1 Beschikbaar stellen van onderzoeksresultaten en andere gezondheidsgerelateerde informatie via onze digitale database www.twentsegezondheidsverkenning.nl voor gemeenten en inwoners. 4.2 Beantwoorden actuele maatschappelijke vraagstukken door het uitvoeren van panelonderzoeken. 4.3 Verdiepend (kwantitatief of kwalitatief) onderzoek op gezondheidsmonitors. Dit brengt risicogroepen in kaart en biedt mogelijkheden om belangrijke gezondheidsthema's nader te duiden.

Dit zijn taken die in de Wpg zijn vastgelegd en verplicht regionaal aan de GGD zijn toegewezen, gefinancierd door inwonerbijdrage. Het gaat hier om een taak die de gemeente verplicht moet (laten) uitvoeren.

Punten 2.1 t/m 2.3 (2.5 in verkenning tot planvorming) betreffen taken waarvoor de gemeenten (collectief) opdracht hebben gegeven vanuit Lokale preventieakkoorden, met daarin opgenomen uitgangspunten vanuit de Bestuursagenda 20202023. Nu zijn deze vastgelegd in het Regioplan Twente (vanuit IZA/GALA) waar aanpak middelengebruik is opgenomen en wordt uitgevoerd met (project)leiding vanuit GGD14.

*Noot: Kindmonitor en Monitor Jongvolwassenen worden nog niet regulier in landelijk verband uitgevoerd. Dit is geen wettelijk verplichte taak van gemeenten, maar opgenomen in strategische koers 2022: Leidende principes SamenTwente: ‘Wij werken datagedreven en kennis gestuurd en zijn een lerende organisatie’. Alle acties worden gefinancierd door inwonersbijdragen.

14 Regioplan Twente | Twentse Koers 15 Rapportage van regionale (Twente) en lokale (gemeente en/of wijken) onderzoeksresultaten d.m.v. tabellenboeken en online rapportages op onze www.twentsegezondheidsverkenning.nl;

84

4.4 Afstemming en samenwerking zoeken met interne en externe organisaties, zoals Kennispunt Twente, Twentse Koers. Denk aan totstandkoming Regiobeeld Twente 202314. 4.5 Datagedreven werken binnen de GGD aanjagen om goed onderbouwd keuzes te kunnen maken (voor betere zorg en/of optimaliseren werkprocessen); voor nadere duiding van trends en te bepalen beleid en interventies. 4.6 Doorontwikkeling datagedreven werken om de beleids- en besluitvorming van SamenTwente, de gemeenten, maatschappelijke partners en samenwerkingsverbanden in onze regio (nog meer en beter) te onderbouwen. 5

Gezondheidsonderzoek bij rampen

6

Crisisbeheersing. GGD Twente is voorbereid op de uitvoering van haar taken ten tijde van crisis

In geval van een incident, crisis, groot ongeval of ramp wordt op verzoek van het bevoegd gezag onderzoek gedaan naar de psychische en/of fysieke gezondheidseffecten op de getroffen inwoners (bijv. Monstertruckdrama Haaksbergen). Dit levert gegevens op voor de hulpverlening en geeft het signaal af dat getroffenen serieus worden genomen. Omdat de GGD ook een crisisorganisatie is, is hier een onderdeel voor ingericht. Het onderdeel crisisbeheersing gaat over het actueel houden van de planvorming in voorbereiding op crisis en het trainen en geoefend houden van de medewerkers die een rol hebben tijdens crisis. Daarvoor vindt ook afstemming plaats met de GHOR. De GGD dient te allen tijde klaar te staan om bovenstaande processen uit te voeren: • Onderhouden van planvorming • Trainen en geoefend houden crisisfunctionarissen (OTO) • Afstemming met de VRT /GHOR • Afstemming met ketenpartners in de regio • 24/7 bereikbaar zijn voor crisiscoördinator en PSH-procesleider

Dit zijn taken die in de Wpg zijn vastgelegd en aan de GGD zijn toegewezen. Het gaat hier om een taak die de gemeente verplicht moet (laten) uitvoeren.

Dit zijn taken die in de Wet Veiligheidsregio’s zijn vastgelegd en verplicht aan de GGD zijn toegewezen.

De crisiscoördinator coördineert het proces publieke gezondheidszorg en adviseert de algemeen commandant geneeskundige zorg (ACGZ) daarover. Dit is een 24/7 piketfunctie.

85

6. Aanvullende opdrachten, trajecten en maatwerkactiviteiten Het gaat hier om taken waar gemeenten specifieke opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. GEEN kerntaak Basispakket (vrijwillig)

Financiering

1.

Ondersteuning Senioren Op Eigen Kracht (SOEK) voor 10 gemeenten; o.a. een kwaliteitsimpuls geven aan SOEK (gesprekskaarten op basis van positieve gezondheid) en agendasetting gezondheid senioren.

Het gaat hier om een taak waar 10 gemeenten gebruikmaken van de dienstverlening van de GGD.

2.

Regionale coördinatie JOGG voor 11 gemeenten; ondersteuning bij implementatie van JOGG-aanpak. Inzet op samenwerking en verbinding in de regionale aanpak en onderlinge uitwisseling tussen gemeenten. Regie op het regionale plan van aanpak en de ontwikkelingen en onderdelen die op Twents niveau opgepakt kunnen worden. Aanspreekpunt voor het landelijke JOGG-bureau. Mentale gezondheid: maatwerk kwalitatief onderzoek Haaksbergen, verkenning in afstemming met themalijn Twentse Koers)

Het gaat om een taak waar gemeenten geen expliciete opdracht voor hebben gegeven, maar 11 gemeenten deelnemen.

3.

4. 5.

Gezonde leefomgeving: kwalitatief actie onderzoek deelname traject met Losser en Wierden. In opdracht van gemeenten onderzoek uitvoeren naar specifiek onderwerpen. Denk aan wijkprofielen, middelengebruik, sport en bewegen.

Regionaal/lokaal

Financiering door gem. Haaksbergen en deel GGD vanuit GALA (versterking expertisefunctie GGD) Maatwerk: Subsidie ZONMW

Lokale uitvoering, regionale kennisversterking Lokaal

Financiering door desbetreffende gemeente.

Lokaal

86

7. Financiën Staf in SamenTwente

Adv. Lokaal gezondheidsbeleid Inzicht in gezh. Situatie /TGV

Totale lasten Totale baten 1.079.400 1.079.400 1,7% 1,7% Lasten Baten Overige overige bijdrage instellingen gemeente 346.300 271.100

Inwonerbijdrage gemeente 1.079.400 2,6% Gemeentelijke Aanvullende bijdrage financiering door: 346.300 271.100

Epidemiologisch onderzoek

230.700

230.700

Gezondheidsbevordering

321.300

321.300

Totalen financieel % totaal SamenTwente

87

8. Bijlage: rollen GGD en Twentse Koers op preventie en gezondheid

88

VTT 1. De wettelijke basis voor VTT in SamenTwente In de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 zijn de taken en bevoegdheden van Veilig Thuis geregeld. Volgens de wet heeft Veilig Thuis de volgende taken: • Advies geven over geweld in afhankelijkheidsrelaties; • Meldingen in ontvangst nemen; • Veiligheidsbeoordeling: Onderzoek doen of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling; • De nodige vervolgstappen in gang zetten in de vorm van overdragen naar vrijwillige hulp, de Raad voor de Kinderbescherming informeren en/of melding

doen bij de politie; • Terugkoppeling aan de melder en betrokkenen; • Monitoren of de veiligheidsvoorwaarden worden nageleefd.

Het Landelijk Netwerk Veilig Thuis heeft deze wettelijke taken uitgewerkt in het Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019. Organisatieonderdeel: Programma uit begroting: Wettelijke taak: Wettelijke basis: Tevens uitvoering geven aan:

Wel/niet verplicht GR

Veilig Thuis Twente Toegang en eerste lijnsvoorziening Ja Wet Maatschappelijke ondersteuning (WMO) Maatwerktaken voor Twentse gemeenten, zoals inzet van juridische, gedragswetenschappelijk expertise, het uitvoeren van de crisisdienst, het uitvoeren van het tijdelijk huisverbod en het geven van voorlichting. Het is niet verplicht om Veilig Thuis in een GR onder te brengen. Het moet wel een juridische enVteit zijn. De gemeente kan kiezen voor:

89

•

VTT uit te laten voeren door een gemeenschappelijke regeling (publiekrechtelijke vorm) • VTT uit te laten voeren door een private organisaVe, bijvoorbeeld een sVchVng. Er zal landelijk een keuze worden gemaakt voor een variant. Het is daarmee onwaarschijnlijk dat er nog keuzevrijheid is. Welke kant het op gaat is nog niet duidelijk, maar op basis van het AEF-rapport over de varianten van de Regionale Veiligheidsteams binnen het toekomstscenario lijkt een publiekrechterlijke variant meer waarschijnlijk.

2. De context van VTT Veilig Thuis is er voor iedereen die te maken heeft met huiselijk geweld. Voor kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. Elke regio heeft een eigen Veilig Thuisorganisatie. Veilig Thuis geeft advies en biedt ondersteuning. Zowel aan slachtoffers, plegers en omstanders als professionals. In de afgelopen jaren is het aantal meldingen dat VTT ontving sterk gestegen. Datzelfde geldt voor het aantal adviezen dat VTT heeft gegeven. Deze groei heeft ertoe geleid dat er wachtlijsten zijn ontstaan en dat het niet meer lukt om te voldoen aan de wettelijke doorlooptijden. Ook is de focus vrijwel volledig op het primaire proces komen te liggen, ten koste van maatwerktaken als het geven van voorlichtingen, het aansluiten bij MDO’s en het aansluiten bij regionale werkgroepen en ontwikkelingen. Enkele cijfers (op jaarbasis over 2023) •

4214 meldingen van geweld in afhankelijkheidsrelaties

•

3470 adviezen over geweld in afhankelijkheidsrelaties

•

437 keer een vervolg binnen VTT (onderzoek of voorwaarden en vervolg)

•

579 monitormomenten

•

1900 meldingen zijn opgepakt door het crisisteam

•

Er is 85 keer een tijdelijk huisverbod opgelegd

90

Onderstaand kader geeft een beeld van het type meldingen dat VTT ontvangt: • Een 11-jarig meisje moest toezien hoe haar vader haar moeder met een mes levensbedreigend verwondde. • Twee kinderen van 2 en 5 jaar zijn door de spoedeisende psychiatrie aangetroffen bij een psychotische moeder. • Een meisje van 14 jaar vertelt op school dat ze niet meer naar huis wil, omdat haar stiefmoeder haar achterstelt ten opzichte van haar halfzusjes. • Een 16-jarig meisje loopt vlak voor de zomervakantie weg omdat ze bang is uitgehuwelijkt te worden. • •Een verslaafde vrouw meldt zich na acht maanden zwangerschap bij het ziekenhuis voor de eerste zwangerschapscontrole. • Een 4-jarige jongen is alleen thuis en staat te huilen in een open raam op de derde verdieping. • Een dementerende vrouw wordt door haar dochter vastgebonden, zodat ze zelf even rustig weg kan om boodschappen te doen • Een volwassen zoon woont bij zijn hulpbehoevende vader en heeft beschikking over de bankpas. Geld van vader gaat op aan drugs • Een baby van enkele dagen wordt door de kinderarts gemeld vanwege ernstig, levensbedreigend en onverklaarbaar letsel

In de actualiteit: Relevante maatschappelijke ontwikkelingen Het is deels gissen wat de oorzaak is van de toename van het beroep dat op Veilig Thuis wordt gedaan, maar de feitelijkheid is dat dit gebeurt. Wat de professionals zien is dat er bijvoorbeeld vaker dan voorheen sprake is van jong volwassenen langer thuis moeten blijven wonen omdat zij geen woning kunnen vinden, of ouders die tijdens en na een scheiding in hetzelfde huis wonen. Ook is een toename zichtbaar in mentale problemen. Verder is vanuit de Twentse visie Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling regelmatig aandacht voor dit thema gevraagd bij professionals, wat mogelijk ook bijgedragen heeft aan de toename van meldingen. Een andere verklaring is dat Huiselijk Geweld en kindermishandeling daadwerkelijk is toegenomen in de afgelopen jaren. Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming In juli 2023 is het Programmaplan ‘Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming’ gepubliceerd. In dit programmaplan is op hoofdlijnen geschetst hoe de kind- en gezinsbescherming er over zo’n vijf tot tien jaar uit zou kunnen zien. Het Toekomstscenario gaat uit van de volgende organisatie en werkwijze1: • Om kinderen en volwassenen (0 – 100), gezinnen en huishoudens heen staat het lokaal (wijk)team dat hulp verleent.

• Er is voor een gezin of huishouden één vast gezicht binnen het lokaal (wijk)team dat indien nodig samen optrekt met een professional uit een op te richten

regionale veiligheidsorganisatie met als werknaam regionaal veiligheidsteam. 91

• Het regionaal veiligheidsteam heeft (ten opzichte van het lokaal team) aanvullende expertise en bevoegdheden op gebied van veiligheidsvraagstukken in

gezinnen en huishoudens. In deze organisatie zouden functies van de GI’s, Veilig Thuis en de RvdK samengebracht worden, waarbij nog wordt gekeken of de nu beoogde functies passend zijn of juist anders moeten worden ingevuld dan wel aanvulling behoeven. Intussen is helder dat de toetsende functie van de RvdK niet past binnen het regionaal veiligheidsteam. • Professionals van lokale teams, regionale veiligheidsteams en specialistische aanbieders werken gezins-/ systeemgericht en in gezamenlijkheid (integraal)

aan het effectief en duurzaam borgen van veiligheid. Professionals worden gefaciliteerd om samen te werken en een lerende omgeving te vormen. • Dicht bij deze professionals en gezinnen staat een netwerk van specialisten met kennis van kinderen, volwassenen en specifieke uitingsvormen van geweld.

In Twente heeft een werkgroep bestaande uit Gemeenten, Jeugdbescherming Overijssel, Raad van de Kinderscherming en VTT in 2023 reeds gezamenlijk nagedacht over verdergaande samenwerking in pilot-vorm, in voorbereiding op de komst van het toekomstscenario. Deze pilots zijn niet gestart, onder meer wegens het niet tijdig kunnen leveren van de personele bezetting door deelnemers in het toekomstige regionale veiligheidsteam en door het vertrek van de projectleider. Centrumgemeente Enschede heeft intussen HHM opdracht gegeven om dit voor Twente weer vlot te trekken. De ministeries van VWS en V&J zijn voornemens in september een voorkeursvariant te kiezen voor de vormgeving van de RVT’s. Op dit moment is niet duidelijk of dit gehaald gaat worden.

92

3. Bouwstenen: inzoomen op taken en activiteiten #

1

Bouwsteen

Inhoudelijke duiding

Afwegingskader

Financiering

Wettelijke taken Veilig Thuis

•

Verplichte taak voor gemeenten die verplicht regionaal moet worden belegd.

Gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit de centrumgemeente.

Veilig Thuis Twente voert de wettelijke taken van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling uit

• • •

•

•

• •

Verstrekt advies en biedt zo nodig ondersteuning aan degene die een vermoeden heeft van huiselijk geweld of kindermishandeling, over de stappen die hij of zij kan ondernemen. Fungeert als meldpunt voor gevallen of vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling. Onderzoekt of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling (dienst Onderzoek). Beoordeelt of er na een melding stappen gezet moeten worden en zo ja welke veiligheidsvoorschriften te stellen (w.o. dienst Voorwaarden en Vervolg). Schakelt zo nodig passende hulpverlening in. Hier ligt het primaat lokaal, maar Veilig Thuis Twente kan hierin vanuit haar wettelijke taken en bevoegdheden een rol spelen. Dit speelt in de praktijk vooral bij crisissituaties. Stelt zo nodig de politie of de Raad voor de Kinderbescherming in kennis van een melding. Als VTT een verzoek tot onderzoek indient bij de Raad voor de Kinderbescherming, stelt VTT de gemeente daarvan meteen of uiterlijk de eerst volgende werkdag in kennis Rapporteert terug aan de melder over wat VTT met de melding heeft gedaan Monitoren gedurende een periode van gemiddeld anderhalf jaar.

93

#

2

Bouwsteen

Inhoudelijke duiding

Afwegingskader

Financiering

Crisisdienst uitvoeren voor de 14 Twentse gemeenten.

•

Het gaat hier om een taak die de gemeente verplicht moet (laten) uitvoeren.

Gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit de centrumgemeente.

Het gaat hier om een taak waar gemeenten (collectief) opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren.

Gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit de centrumgemeente.

Functioneert als crisisdienst voor huiselijk geweld en vermoedens van kindermishandeling. Daarnaast neemt de crisisdienst van VTT andere spoedeisende situaties in behandeling.

•

• 3

Regionaal maatwerk: adviseren gemeenten

•

•

•

de crisisdienst, die (telefonisch en zo nodig eerste bezoek), 24 uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar en inzetbaar is, bij meldingen van huiselijk geweld, vermoedens van kindermishandeling en andere spoedeisende situaties. Aansluitend kan de crisisdienst van VTT zo nodig direct verwijzen naar en voorzien in warme overdracht naar crisishulpverlening of gemeente. de bereikbaarheid buiten kantooruren voor gerelateerde organisaties. Dit betreft de volledige bereikbaarheid buiten kantooruren van de Maatschappelijk Werk instellingen (Madi’s) binnen de regio Twente. de eerste acties rondom de Wet Tijdelijk Huisverbod buiten kantooruren. Levert deskundigheid in de omgang met huiselijk geweld en kindermishandeling, in het bijzonder bij huisverbod en ernstige huiselijk geweld zaken met een acute gevaar dreiging Juridische zaken, gericht op jeugdzorg, bijvoorbeeld omtrent gezag status, grensproblematiek, uitleg met betrekking tot de Jeugdwet, et cetera Gedragswetenschap, bedoeld om binnen de toegang tot de jeugdzorg een afweging te maken over opvoedingsproblematiek en het uitvoeren van psychodiagnostisch onderzoek voor het gezinssysteem. VTT vult deze functie niet in per individuele gemeente, maar vanuit een gezamenlijke pool beschikbaar gesteld aan gemeenten

94

# Bouwsteen

Inhoudelijke duiding

Afwegingskader

Financiering

Organiseert preventie- en deskundigheidsbevorderingsactiviteiten • Preventie, gericht op het afstemmen vanuit Veilig Thuis met het veld, denk hierbij aan huisartsen, kinderartsen, GGD, onderwijs, kinderopvang en GGZ. Deze expertise wordt ook ingezet voor advies bij de implementatie van de meldcode bij verschillende doelgroepen, waaronder onderwijs Voor de werkwijze in Twente betekent dit dat er met name in de voorfase van het THV eerder gezamenlijk opgetrokken wordt door de Hulpofficier van Justitie (HOvJ) en hulpverlening, lees Veilig Thuis. De HOvJ informeert niet alleen de hulpverlening maar HOvJ en VTT trekken gezamenlijk op bij het afnemen van het RIHG.

Het gaat hier om een taak waar gemeenten (collectief) opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren.

Gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit de centrumgemeente.

Het gaat hier om een taak waar gemeenten (collectief) opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren.

Deze taak wordt gefinancierd door Centrumgemeente Enschede

• Stelt haar deskundigen beschikbaar en inzetbaar voor VTT intern, bij het uitvoeren van de wettelijke en regionaal maatwerk-taken • Consultatie in het lokale veld van de maatschappelijke zorg, in het bijzonder de jeugdhulp. Consultatie van experts is niet hetzelfde als het gebruikmaken van VTT in de wettelijke rol van advies en melding

Het gaat hier om een taak waar gemeenten (collectief) opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren.

Gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit de centrumgemeente.

•

4

Regionaal maatwerk: voorlichting en preventie

5

Regionaal maatwerk: tijdelijk huisverbod De politie-eenheid Oost streeft in de gehele eenheid waar zij verantwoordelijk voor is (Gelderland en Overijssel) een zelfde werkwijze tijdelijke huisverboden (THV) na. Twente heeft zich hieraan gecommitteerd. Expertisecentrum Geweld in afhankelijkheidsrelaties

6

Expertise bijzondere vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling: denk hierbij aan bijvoorbeeld eer gerelateerd geweld en ouderenmishandeling.

•

95

# Bouwsteen

7

8

Chatfunctie Via de chatfunctiekunnen inwoners op een laagdrempelige manier anoniem advies te vragen bij Veilig Thuis. Inzet Meerjarenagenda Landelijk Netwerk Veilig Thuis Het Landelijk Netwerk Veilig Thuis (LNVT) heeft eind juni 2021 een Meerjarenagenda 2022-2025 (MJA)

Inhoudelijke duiding • Gedragswetenschappers inzetten voor maximaal 15 uren per gemeente per jaar voor tests en onderzoeken, als onderdeel van de uren gemeenten hebben voor de inzet van gedragswetenschappers • Preventie- en deskundigheid bevorderende activiteiten (aan professionals in het lokale sociale domein). • Expertise bijzondere vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling: denk hierbij aan bijvoorbeeld eer gerelateerd geweld en ouderenmishandeling. VTT heeft samen met vier andere VT-organisaties een contactmogelijkheid via de chat georganiseerd. VTT bemenst deze chat één dag per week, de andere dagen worden door de 4 andere VT-organisaties bemenst. De meerjarenagenda beoogt een kwaliteitsverbetering op zowel landelijk als regionaal niveau en biedt meerwaarde voor de werkwijze richting medewerkers en gezinnen. De MJA bevat 4 actielijnen: Actielijn 1: ‘advies, melding en crisis HG/KM 0-100 Actielijn 2: één integraal beschermings- en veiligheidsonderzoek 0-100 Actielijn 3: Landelijk/bovenregionaal kennis- en expertisecentrum HG/KM Actielijn 4: Netwerksamenwerking HG/KM

Afwegingskader

Financiering

Het gaat hier om een taak waar bijna alle gemeenten opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. Het gaat hier om een taak waar bijna alle gemeenten opdracht voor hebben gegeven aan SamenTwente om deze uit te voeren. Deze taak wordt gefinancierd door Centrumgemeente Enschede

Deze taak wordt gefinancierd door Centrumgemeente Enschede Gemeentelijke bijdrage en een bijdrage vanuit de centrumgemeente.

96

4. Financiën VTT in SamenTwente 2025

Totale lasten

Gemeentelijke bijdrage

Overige bijdrage gemeente*

Totalen financieel

€ 6.061.095

€ 2.783.283

€ 3.277.812

*Subsidie vanuit DUVO-gelden centrumgemeente Enschede

5. Gebruikte bronnen •

Wet Maatschappelijke Ondersteuning: https://wetten.overheid.nl/BWBR0024705/2024-04-13

•

Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming: https://open.overheid.nl/documenten/ronl-79dad0a9-c043-4a8b-8d15-f65d288242d2/pdf

•

Onderzoeksrapport Inrichting Regionale Veiligheidsteams: https://www.voordejeugdenhetgezin.nl/actueel/weblog/2024/07/onderzoeksrapportinrichting-regionale-veiligheidsteams

•

Gesprekken met medewerker en manager VTT

97

Dienstverlening 1. Introductie

Ter voorbereiding op de bestuurdersdag op 25 september worden vanuit de primaire processen een aantal scenario’s uitgewerkt als onderlegger voor het bestuurlijke gesprek. In de periode juli – augustus worden daaromtrent tevens werksessies gepland om op inhoud de diepte in te gaan met alle betrokkenen. In de situatie van de Bedrijfsvoering bij SamenTwente ligt de situatie alleen iets anders. Onder het Programma Bestuur & Ondersteuning valt namelijk deze Bedrijfsvoering voor SamenTwente en deze bevat geen eigenstandige kerntaken. De activiteiten van deze afdeling zijn ter ondersteuning aan de primaire processen. Dat betekent dat keuzes in scenario’s bij het primaire proces daarna 1-op-1 de Bedrijfsvoering raken en vice versa. Daarom is een werksessie betreffende dit bedrijfsonderdeel nu niet zinvol. Wel zijn er veel logische vragen. Denk aan een nadere duiding van het programma Bestuur & Ondersteuning (wat zit daarin?), wat is nu overhead (wij onderscheiden generiek versus specifiek), hoe verhouden de kosten bij SamenTwente zich ten opzichte van andere organisaties (benchmarking) en wat zijn mogelijke scenario’s bij Bedrijfsvoering. Dit informatiepakket dient om de lezer meer achtergrondinformatie te geven over deze onderwerpen. En daarmee een beter totaalbeeld over dit deel van de begroting van SamenTwente.

In overleg met Lysias zal mogelijk op een later moment alsnog een werksessie worden gepland ter voorbereiding op de bestuurdersdag van 25 september. 2. Context van Bestuur & Ondersteuning Het programma Bestuur & Ondersteuning bevat zoals het al aangeeft twee onderdelen: 1. Bestuur en Concern; hier vallen bestuur gerelateerde kosten onder, concern brede kosten en bijvoorbeeld treasury. Verderop in dit stuk gaan we op de details hiervan in. 2. Ondersteuning; dit is de afdeling Bedrijfsvoering. Deze afdeling is volledig ten dienste van de primaire processen en bevat alle kosten voor onder andere formatie en overige kosten. Onder de primaire processen vallen GGD, VTT en OZJT voor SamenTwente. Via een DVO levert Bedrijfsvoering dienstverlening aan de gastorganisaties Kennispunt Twente en Twentse Koers maar ook aan de GR Recreatieschap via een eigen DVO. Ook hier gaan we verderop op meer details in.

98

De ondersteuning (verder Bedrijfsvoering) is veruit het grootste deel van de programmabegroting Bestuur & Ondersteuning. De missie van Bedrijfsvoering luidt als volgt: “Als gelijkwaardige partner werken wij op strategisch, tactisch en operationeel niveau aan een optimale dienstverlening met als doel bij te dragen aan het succes van de organisatie. Wij beheersen en voeren uit en geven gevraagd en ongevraagd advies over alle bedrijfsvoeringstaken”. Strategie Bedrijfsvoering Om die missie na te streven wordt binnen de afdeling Bedrijfsvoering gewerkt met een zogenaamde A3 strategie. Deze bevat 4 hoofddoelstellingen. Bij Bedrijfsvoering; 1. Werken wij professioneel en deskundig; 2. Zijn wij in control; 3. Maken wij onze impact zichtbaar; 4. Werken wij proactief en innovatief. Aan deze hoofddoelstellingen zijn strategieën gekoppeld, de meetfactoren om succes te kunnen meten en concrete acties. Dit A3 is vervolgens ook op teamniveau uitgewerkt. Periodiek is er op managementniveau overleg met het primaire proces over de dienstverlening, zowel in het Centraal Managementteam als 1-op-1 met de managers. Daarnaast vindt er een jaarlijkse evaluatie plaats inclusief het afstemmen van de verwachtingen voor het komende jaar, dit geldt ook voor de dienstverlening die op basis van een DVO plaatsvindt.

Financiering Bedrijfsvoering De afdeling Bedrijfsvoering is onderdeel van de programmabegroting Bestuur & Ondersteuning. Hieronder betreft dit programma de eerste 3 regels van de totale begroting. Bedragen x € 1.000

Bouwstenen (Bedragen x € 1.000)

Lasten

Baten

Bedrijfsvoering Bestuur & Directie

12.496 268

364 244

Gemeentelijke bijdrage 12.132 24

% Lasten begroting 2025 19,87% 0,43% 99

Concern Kennispunt Twente Twentse Koers Samen14 Recreatieschap Twente Totaal

757 -295 16 -579 17 0 18 0 12.648

45 0 0 0 678 19 1.331

712 -295 -579 0 -678 11.316

1,20% -0,47% -0,92% 0,00% 0,00% 20,11%

Wanneer er extra ondersteuning gevraagd wordt vanuit het primaire proces, wordt altijd samen gekeken hoe die vraag tot stand is gekomen. Heeft een onderdeel van SamenTwente bijvoorbeeld een extra taak gekregen? En zo ja, is bij de financiering van die taak voldoende rekening gehouden met de benodigde ondersteuning en de financiering daarvan? Want de afdeling Bedrijfsvoering heeft geen eigen bewegingsruimte in de begroting, er zijn geen eigenstandige kerntaken. De totale begroting is vanuit een historisch perspectief opgebouwd vanuit alle taken die ooit bij het primaire proces zijn belegd met de bijbehorende ondersteuning die daarbij is gevraagd. De begroting wijzigt alleen door indexatie en door extra ontvangen overheaddekking voor nieuwe taken bij het primaire proces. Uitzondering in 2025 is wel de begrotingsuitzetting op Informatiemanagement en Techniek (waaronder Privacy), maar dat is feitelijk een inhaalslag van de afgelopen jaren en wordt mede gedreven door de wettelijke en technologische ontwikkelingen van de laatste jaren. In de begroting is daarvoor een structureel bedrag opgenomen voor 1.231.000 euro vanaf 2025. Het grootste deel van de begroting Bestuur & Ondersteuning (circa 90%) wordt dan ook gedekt door de gemeentelijke bijdrage. Daarbij worden er geen langlopende verplichtingen aangegaan als er geen structurele middelen zijn ontvangen.

In dat geval wordt gekozen voor inhuur wat wel duurder is. Maar zo wordt er control gehouden over de kosten binnen Bedrijfsvoering. Formatie en bezetting De begrote formatie bij Bedrijfsvoering is in totaal 65 fte in 2024. Het management van Bedrijfsvoering bestaat uit 1 manager en 5 teamleiders.

16

Via een interne verrekening vindt er een doorbelasting van de lasten plaats op basis van de DVO. Via een interne verrekening vindt er een doorbelasting van de lasten plaats op basis van de DVO. 18 Incidentele projecten, waarvoor gedurende het jaar 2025 overhead voor wordt doorberekend. 19 Dienstverlening van Bedrijfsvoering aan Recreatieschap Twente die op basis van DVO in rekening wordt gebracht. 17

100