8 Plan van aanpak bij brede SPUK Gezondheid, Sociale basis, Sport en Cultuur

18

We zetten we in op inwoners in de levensfase 25 – 65 jaar. “Meedoen” staat voor die levensfase waarin men actief is in de samenleving, betaald en onbetaalde arbeid heeft, in welke vorm dan ook meedoet in de sociale omgeving, het dorp en de wijk. Meedoen in de vrije tijd op gebied van sport, cultuur of anderszins. Met deze groep is weinig contact vanuit de optiek gezondheid. Maar juist voor deze groep is preventie van groot belang. Gevolgen van leefstijl van volwassenen uiten zich in de mate van gezondheidsvraagstukken op latere leeftijd. Volwassenen zijn ook de opvoeders van kinderen en jeugdigen. Inzet op volwassenen kan effect resulteren bij het ontwikkelen van een gezonde leefstijl bij kinderen en jeugdigen, maar ook op het vitaal houden van deze groep als zij mantelzorg gaat verlenen/verleent. Inzet op volwassenen kan resulteren in het consolideren van een gezonde leefstijl bij ouderen en daarmee het verminderen van consumptie van zorg en ondersteuning. Hierbij wordt specifieke aandacht besteed aan de mentale gezondheid van alle leeftijdsgroepen, zeker gezien de impact van de pandemie en de uitdagingen die het leven biedt. Voor iedereen geldt dat mentale en fysieke gezondheid iets is, waar je continu aan moet werken. Voor sommigen is dit meer vanzelfsprekend, dan voor anderen.

We helpen mensen op weg naar meer bewegen en meer samen doen, onder meer via Actiefalmelo.nl, de website waar alle georganiseerde sport- en cultuuractiviteiten te vinden zijn. Daarnaast worden de sportverenigingen actief ondersteund door het sportbedrijf. Stimuleren mentale gezondheid De cijfers uit de recente gezondheidsmonitoren en het regiobeeld baren ons zorgen. 20 % van de jongeren geeft aan de laatste 12 maanden gedachten aan zelfdoding gehad te hebben. 8% van de volwassenen en ouderen loopt een hoog risico op depressie of angststoornis, 42% een matig risico. Er zijn al langer zorgen over de weerbaarheid en veerkracht van mensen, maar de coronacrisis heeft bestaande problemen verergerd. Daarbij is de samenleving steeds ingewikkelder vormgegeven, stelt hoge eisen aan mensen en legt een grote nadruk op prestaties en zelfredzaamheid. We kennen de landelijke cijfers en herkennen deze in de Almelose situatie: depressie, angststoornissen en problemen met alcohol en drugs treffen jaarlijks zo’n 1,8 miljoen Nederlanders in de leeftijdsgroep van 18 tot 65 jaar. Scholieren ervaren steeds meer druk op school. Ongeveer 840.000 jongeren ervaren mentale uitdagingen en/of klachten en 1 op de 15 jongeren in Nederland kampt met een depressie. Mentale problemen ontstaan vaak al op jonge leeftijd. Driekwart ontstaat voor het 25ste levensjaar en de helft zelfs voor het 15de levensjaar.

Eén op de zeven jongeren heeft last van depressieve gedachten en één op de drie ervaart prestatiedruk. Tegelijkertijd neemt de sociale cohesie af en neemt de druk op de arbeidsmarkt toe. In 2019 hadden 1,3 miljoen mensen last van burn-out klachten. En dat terwijl een goede mentale gezondheid geassocieerd is met een 15 tot 20 jaar langere levensverwachting, onder meer door sneller herstel van lichamelijke ziekten. Het vergroten van de mentale weerbaarheid is één van de 3 themalijnen in het programma Sociaal en Vitaal. De operationele doelen hierbij: o We helpen kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen; o Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger; o Onze inwoners voelen zich minder eenzaam; De verdere uitwerking zal in 2023 plaats vinden. Een tegen eenzaamheid Iedereen kan te maken krijgen met eenzaamheid: zelf of bij een naaste. Het gevoel van “erbij horen” en “ertoe doen” is voor ieder mens een basisbehoefte. En iedereen heeft zich wel eens tijdelijk eenzaam gevoeld. Het wordt problematisch als de eenzaamheid lange tijd aanhoudt, ernstig is of als mensen de vereenzaming zelf niet kunnen doorbreken. Eenzaamheid wordt dan soms meer dan alleen een naar gevoel, het kan dan ook leiden tot ernstige lichamelijke, psychische en financiële gevolgen.

Uiteenlopende klachten als verslavingen, depressie, suïcide, zelfverwaarlozing, slaapproblemen, hartproblemen, stress en dementie komen vaker voor bij mensen die aangeven eenzaam te zijn. Eenzaamheid verhoogt zelfs de kans op vroegtijdig overlijden. 19

Een duurzame, preventieve aanpak van eenzaamheid werkt op drie niveaus: • Inzetten op beschermende factoren bij mensen zonder bekende risicofactoren of eenzaamheidsgevoelens om te voorkomen dat zij risicofactoren ontwikkelen. • Ondersteunen van mensen met risicofactoren voor het krijgen van eenzaamheidsgevoelens om te voorkomen dat zij vereenzamen. • Voorkomen van verergering van de problematiek bij mensen die vereenzamen Sinds 2019 kent de gemeente de Coalitie KomErbij Almelo. De harde kern van de coalitie bestaat uit: Thuisteam Twente, TMZ, Humanitas Twente, Dementievriendelijk Twente, Avedan, Never 2be alone, Stichting de Klup Twente, Leger des Heils, Mens door Mens en Gemeente Almelo. De coalitie heeft in de periode 2019-2022 vooral gewerkt aan het signaleren en bespreekbaar maken van eenzaamheid en het doorbreken en duurzaam aanpakken van eenzaamheid. Welzijn op recept In januari 2023 is een pilotproject Welzijn op recept van start gegaan in een huisartsenpraktijk in Almelo. Dit betreft een samenwerking tussen huisartsen, praktijkondersteuners, Sportbedrijf, Avedan en gemeente. Tussen januari en medio juni 2023 zijn er 8 hulpvragen vanuit de huisartsen terecht gekomen bij de medewerkers van Welzijn op Recept. Dit aantal is nog te weinig om daaruit conclusies te kunnen trekken.

Op dit moment zijn er ontwikkelingen gaande om een andere huisartsenpraktijk bij de pilot te betrekken, zodat er meer hulpvragen terecht komen bij de medewerkers achter Welzijn op Recept. Sportstimulering en verbeteren leefstijl Het sportbedrijf Almelo is in de wijken actief met sportstimulering. Daarnaast wordt er actief ingezet op specifieke doelgroepen. Voor mensen met (risico op) diabetes zijn er wandelgroepen (nationale diabetes challenge), er is een leefstijlmakelaar aangesteld die met alle mensen met vragen rondom leefstijl zoekt naar een voor hen passende oplossing, en er zijn veel mensen in Almelo die een GLIItraject volgen bij een van de fysiopraktijken. Relatief veel volwassenen (56%) in Almelo kampen met overgewicht., In 2023 heeft de afdeling Toezicht Jeugd en Gezondheid van het ministerie van VWS daarom een bezoek aan de gemeente Almelo en haar partners gebracht, om meer inzicht te krijgen in het aanbod en de samenwerking met betrekking tot cliënten met overgewicht. We verwachten de resultaten van het onderzoek in het late najaar. Waar de resultaten van de verkenning adviezen bevatten voor de gemeentelijke planvorming en activiteiten, zullen we deze meenemen in de plannen voor de komende jaren.

20

2.3

Samen werken aan gezonde generaties

De ketens sluiten Bij alle thema’s waar we in dit plan van aanpak aan werken zijn wij slechts 1 van de spelers binnen veel grotere ecosystemen van partners die allemaal een bijdrage leveren aan dezelfde doelen. Goede samenwerkingsstructuren met ketenpartners en doorlopende lijnen van welzijn en zorg zijn daarbij onmisbaar. De afgelopen jaren hebben we hier al extra op geïnvesteerd. Zo is er een intensieve samenwerking met de kinderopvang, de schoolbesturen, het samenwerkingsverband, het speciaal onderwijs, de JGZ en Avedan binnen de stuurgroep het Jonge Kind, waarin de partners zich richten op een doorlopende lijn voor kinderen van -10 maanden tot 12 jaar. En in 2022 ontwikkelden we een pact met een breed netwerk van samenwerkende partners om samen onze schouders te zetten onder schadeloos scheiden en meer langdurige relaties, omdat we zagen dat scheidingen toenemen, de schade door scheiden groter wordt en de jeugdzorg overbelast raakt. In 2023 is verder gewerkt aan de verbinding met diverse partners, zoals het lokale ziekenhuis, de coöperatie van huisartsen, het fysiocollectief Almelo, de woningcorporaties, het sportbedrijf almelo, de welzijnsorganisatie avedan, de partners in het pact Scheiden zonder schade, etcetera.

In de periode 2023-2026 willen we soortgelijke ketensamenwerkingen en doorlopende lijnen in beeld brengen en opzetten voor zowel de leeftijdsgroep van het voortgezet onderwijs (12-18 jarigen) als voor de hulp aan onze psychisch kwetsbare inwoners. Daar waar nieuwe ingangen – zoals bijvoorbeeld woningstichtingen, apotheken, postbezorgers, supermarkten - ons hierbij kunnen helpen, dan schuwen we die niet. Op regionaal niveau werken we samen met de eigenaren van Twentse Koers, te weten de provincie Overijssel, Menzis , de gemeenten in Twente en Samen Twente. De doelen uit de gezondheidsvisie van Samen Twente, zijn onze doelen. De agenda van de Twentse Koers is complementair en ondersteunend aan onze activiteiten.

21

Hoofdstuk 3.

Voornemens voor de jaren 2024 – 2026

Inleiding In het voorgaande hoofdstuk is dieper ingegaan op het huidige beleid van de gemeente Almelo op de onderdelen gezondheid, sociale basis, sport en cultuur. Er is nader ingegaan op de vele dwarsverbanden die er zijn als we kijken hoe gezondheid door alle beleidsterreinen heen bevorderd wordt. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de plannen voor de inzet van de diverse onderdelen. Daarbij wordt per onderdeel van de SPUK beschreven welke activiteiten we daar onder gaan brengen. Hierbij wordt aangegeven met wie samengewerkt wordt, en hoe de doelgroep betrokken wordt. Wat betreft de betrokkenheid van de doelgroep willen we opmerken dat de gemeente Almelo het belangrijk vindt dat de doelgroep breed betrokken wordt. Het gaat ook om het bepalen van de strategische koers en de daaraan gekoppelde doelen. Daarom is er regelmatig contact met organanisaties als Almelo sociaal, ouderenbonden en vertegenwoordigers in de wijk. Voordat de programmaplannen zijn vastgesteld heeft er een brede raadpleging in Almelo plaats gevonden waar inwoners en vertegenwoordigers van inwoners welkom waren. De partners waarmee wij samenwerken hebben ieder hun eigen clientenvertegenwoordiging waarmee zij regelmatig in gesprek zijn.

Juist omdat er een brede raadpleging van betrokkenen heeft plaatsgevonden bij de programma’s die de onderliggers zijn bij de plannen bij de besteding van de brede SPUK-middelen, zal er geen raadpleging van de doelgroepen bij het brede plan van aanpak plaatsvinden. Dat laat onverlet dat er per onderdeel altijd gewerkt wordt naar directe betrokkenheid van de doelgroep.

22

3.1.

Sport en cultuur

Ambitie Meer Almeloërs sporten. Kinderen en jongeren krijgen de kans om zich sportief en creatief te ontwikkelen Meer Almeloërs participeren via sport en cultuur

Akties en activiteiten Aanstelling coördinator sport en preventie. Op 30 juni is een eerste opzet van het Sportakkoord II ingediend. De coördinator Sport en Preventie zal samen met sportaanbieders en andere betrokkenen werken aan de uitvoering en prioritering van het akkoord. Hierin worden de gezamenlijke Ambities, binnen de doelstellingen van het gemeentelijk sportbeleid, verwoord. Actief Almelo 2023-2026 (sportakkoord II) Thema’s: 1. Inclusie en diversiteit a. Praktische toegankelijkheid hulpmiddelen/promotie b. Sportdag onbeperkt sportief c. Toernooien voor wijken in Almelo d. Themabijeenkomsten e. Elektrisch rolstoel (lokaal sportakkoord of regionaal sportakkoord) f. Sportcafe/bijeenkomsten g. Onderzoek naar doelgroep en vergroten bereik h. Meer inzet laaggeletterdheid/ondersteuning bieden. Samen met welzijnsorganisatie. 2. Sociaal veilige sport a. Themabijeenkomsten over sociaal veilige sport (VOG, vertrouwenscontactpersoon, gedragscode sport). b. Week van veilig sportklimaat/coming-out met activiteiten koppelen. c. Begeleiding trainers/clinics. 3. Vitale sportaanbieders a. Project starten met 1 of meerdere vereniginge/particuliere sportaanbieders voor doelgroep 12+. b. Scholingen voor trainers/coaches/bestuurders aanbieden. c. Sportcafe’s. d. Twentse kennis en inspiratiebijeenkomsten. e. Sport en cultuurfestival. 4. Vaardig in bewegen a. Fietslessen voor kinderen. b.

Jongste jeugd via jonge moederwerk kennis laten maken met bewegen. c. Athletic Skills Model/gevarieerde trainingen bij sportclubs/sportaanbieders. (Athletic Skills Model is gebaseerd op 10 grondvormen van bewegen die in meerdere variaties van sporten terugkomen). d. Meedoen aan nationale sportweek. e. Sportdag middelbare scholen – kennismaken met aanbieders voor deze doelgroep. f. Kennisdag/inspiratiemiddag rondom bewegen voor scholen/opvang/BSO/andere organisaties. 5. Ruimte voor bewegen 23

a. Urban sportdag (sport- en beweegactiviteiten die plaatsvinden in de openbare ruimte) organiseren. b. Stimuleren ongeorganiseerd sporten door gebruik te maken van de toestellen geplaatst vanuit project sport en bewegen in de openbare ruimte. Meer bekendheid genereren. c. Organiseren start to bike/start to run. 6. Maatschappelijke waarde topsport a. Topsporters in het zonnetje zetten middels sportgala/sportverkiezing (vb special olympics), kampioenenparade. b. Topsporter voor de klas. Het sportbedrijf, Kaliber en de gemeente Almelo zetten mensen in met gebruik making van de Regeling Brede Combinatiefunctionarissen. In totaal gaan we jaarlijks 20,2 fte inzetten, waarvan de gemeente 1 fte inzet, er 4,2 fte ingezet worden binnen de cultuursector en15 fte ingezet worden bij het sportbedrijf Almelo. De toedeling van de 15 fte’s binnen het sportbedrijf naar verschillende functies wordt in onderstaande tabel weergegeven. Functiebenaming

Fte

Manager Sport en Gezondheid

0,79

Ondersteuning manager

0,32

Verenigingsondersteuning

2,22

Buurtsportcoach Jonge Kind

0,63

Buurtsportcoach Passend Sporten

0,64

Buurtsportcoach Evenementen

0,9

Buurtsportcoach Jongeren (meiden-jongens)

1,56

Buurtsportcoach Volwassenen

1

Buurtsportcoach Senioren

0,64

Buurtsportcoaches Jeugd

5,98

Social Media

0,32

Totaal

15

Opstellen nieuwe cultuurvisie In het najaar van 2023 wordt gestart met een nieuwe cultuurvisie. Die wordt in co-creatie opgesteld met vertegenwoordigers van culturele instellingen, verenigingen, raadsleden, betrokken inwoners etc. Er wordt ingezet op het creëren van energie om een goed cultureel klimaat in de stad te realiseren, met een bredere focus dan alleen de geijkte instellingen. Hiermee worden andere doelgroepen, die misschien minder vanzelfsprekend in beeld zijn, bediend en uitgenodigd om te participeren en mee te doen.

Samenwerking Er wordt nauw samengewerkt met de professionele instellingen Sportbedrijf Almelo, Kaliber, Avedan het primair en voortgezet onderwijs en de vele verenigingen actief op sport en cultuur. Daarnaast 24

wordt er op regionaal en provinciaal samen gewerkt met gemeenten en provincie Overijssel. Binnenkort zal er in het regionaal bestuurlijk overleg sport worden besloten of er een regionaal sportakkoord wordt gesloten. Betrokkenheid doelgroep De lokale sporters zijn vooral via de sportverenigingen en particuliere sportaanbieders betrokken bij de opstelling en invulling van het sportakkoord en de inzet van de diverse functionarissen. Zowel rechtstreeks als via school, sportbedrijf Almelo en Avedan worden jongeren en buurtbewoners gevraagd naar hun wensen t.a.v. sportstimulering in de buurt. De nieuwe cultuurvisie wordt samen met de doelgroep, vertegenwoordigers uit de samenleving en instellingen opgesteld.

25

3.2

Terugdringen gezondheidsverschillen en sociale basis

3.2.1

terugdringen gezondheidsachterstanden

Ambitie • Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. ▪ Onze inwoners vinden gezond en vitaal leven belangrijk. ▪ Meer inwoners sporten Acties en activiteiten In het vorige hoofdstuk is al aangegeven dat we via verschillende lijnen de Ambities willen waarmaken. Voor een deel betekent dit voortzetting en verdieping zoals verwoord in het programma Sociaal en Vitaal. Daarnaast zullen we in de komende periode gaan inzetten op een verdere verknoping van de verschillende beleidsterreinen. In 2023 zal daarbij vooral ingezet worden op de verbinding van de wijkopgaven met het terugdringen van de gezondheidsachterstanden. Acties gestart in 2023 die voortgezet worden in 2024 en komende jaren: • • • • • • • • •

Leefstijlapotheek in de wijk. Het project begint in het Nieuwstraatkwartier en zal op termijn uitgebreid worden naar de Ossenkoppelerhoek. Herijking en daarmee vergroten effectiviteit leefstijlmakelaar. De leefstijlmakelaar houdt spreekuur in een aantal gezondheidspraktijken en wijkaccomodaties. Uitvoering pact Scheiden zonder schade. Verrijking aanbod wijkkamer met beweegaanbod. Flexibele wijkgerichte aanpak sportstimulering. Gecombineerde leefstijlinterventie. Vanuit de gemeente en partners zal met name aandacht zijn voor verwijzing en nazorg/vervolgactiviteiten voor deelnemers. JOGG. De huidige overeenkomst met JOGG-Nederland zal worden verlengd tot in elk geval 2026. Daarbij wordt een uitbreiding van uren voor JOGG-coordinatie voorzien. Jongerenkookclub de Riet. In deze pilot vormen jongeren in De Riet een gezonde kookclub, die samen eens in de maand een buurtrestaurant bemensen. Zij kunnen per avond 2 mensen uitnodigen om mee te eten, andere bezoekers betalen een kleine bijdrage. Nationale diabetes challenge

De volgende projecten worden in 2023 geëvalueerd. Uit de evaluatie moet blijken of voortzetting gewenst is, en hoe deze voortzetting gefinancierd wordt. • • •

Klup gezond. De Klup heeft voor haar doelgroep jongeren en volwassenen met lvb een klup opgericht waar gedurende een jaar op vele manieren aandacht wordt besteed aan leefstijl en gezondheid. Leefstijl als onderdeel van dienstverlening gezinscoach. Een van de gezinscoaches die in het kader van de jeugdwet gezinnen begeleidt, heeft binnen haar reguliere opdracht de ruimte (in tijd) gekregen om leefstijlverbetering aandacht te geven. Diverse activiteiten in de wijk gericht op ontmoeten, bewegen en verbeteren leefstijl.

De volgende activiteiten worden vanaf eind 2023/2024 ingezet • •

Inzet op diverse initiatieven in het kader van de wijkopgaven Kind naar gezond gewicht. Eind 2023 starten we met een pilot Kind naar gezond gewicht, een bewezen werkwijze die door JOGG Nederland is ontwikkeld. Een lokale kwartiermaker zal dit project ontwikkelen in samenwerking met de lokale ketenpartners. 26

•

•

Uitbreiding aanbod nationale diabetes challenge en wandelclubs. De eerste 2 groepen NDC starten in Sluitersveld en Ossenkoppelerhoek. Uitbreiding zal plaatsvinden in die wijken waar de behoefte/noodzaak het grootste is. Bij alle groepen: aandacht voor de voortzetting van beweegactiviteiten na de 20 weken. Uitwerking aanbevelingen Toezicht jeugd en zorg, ministerie VWS. Het ministerie is in 2023 in Almelo en Twenterand gestart met een onderzoek naar de dienstverlening voor mensen met overgewicht. De resultaten van dit onderzoek worden in het late najaar verwacht.

Samenwerking Voor de uitvoering van terugdringen gezondheidsachterstanden wordt binnen de wijken samengewerkt met lokale en wijkgebonden uitvoerders. Op lokaal niveau werken we samen met de Federatie eerstelijnszorg Almelo (FEA), Fysiotherapeuten, apotheek, sportbedrijf almelo, welzijnsorganisatie Avedan, scheidingspact, etc. Betrokkenheid doelgroep Wijkinwoners en vrijwilligers denken mee over uit te voeren activiteiten en werken mee aan de uitvoering hiervan. Daarnaast wordt de doelgroep vooral betrokken bij de uitvoering van de activiteiten, gevraagd om mee te helpen en mee te denken over verbetering en voortduring van de activiteiten.

27

3.2.2

Kansrijke start

Ambitie Strategische doelen: • Onze kwetsbare inwoners redden zich beter met minder hulp van de overheid en ze zijn mentaal weerbaarder en veerkrachtiger. • Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Centrale Ambitie van werkwijze en samenwerking van Kansrijke Start • Het bevorderen van het zelf oplossend vermogen van onze inwoners en de versterking vna de ondersteunende sociale structuren en voorzieningen. • Ouders stimuleren en ondersteunen om hun verantwoordelijkheid te nemen in de opvoeding en ontwikkeling t.b.v. hun kind. • De optimale ontwikkelingskansen voor kinderen staan centraal. We realiseren met elkaar een doorlopende leer, zorg- en ontwikkelingslijn. Optimale ontwikkelingskansen zijn alleen mogelijk als we integraal samenwerken met lef. o De basis is thuis op orde. Voor ouders is er ondersteuning om daaraan te werken. o Ouders zijn partner bij gesprekken over hun kind om de afstemming van de ontwikkeling thuis, in de opvang en op school te optimaliseren. Dit leidt tot ondersteuning op maat. o Ouders zijn actief betrokken bij de ontwikkeling van hun kind. o Binnen het VVE-ouderprogramma bieden we maatwerk op basis van de ouderanalyse per locatie. o Er is een breed en toegankelijk aanbod van informatieve bijeenkomsten over opvoeden en opgroeien.

o Er is een preventief vangnet voor kwetsbare ouders (NPO doel -Kansrijke Start ). Acties en activiteiten Vanuit Kansrijke Start is gewerkt aan het versterken van het aanbod van laagdrempelige opvoedondersteuning. Dit willen we voortzetten in samenwerking met het reguliere LOES/JGZ aanbod. Laagdrempelig betekent ook aansluiten bij locaties waar de ouders zijn. Denk aan ouderkamers op scholen en IKC’s, Bieba in de bibliotheek en VVE thuis groepen. Naast laagdrempelig aanbod is er ook specialistisch aanbod nodig voor zwaardere problematiek die de opvoeding beïnvloedt. Denk aan situaties waar een echtscheiding of psychische problematiek van ouders speelt. Deze expertise moet beschikbaar zijn via het maatwerk van de gemeente Almelo. M.b.t. echtscheiding sluiten we aan bij de initiatieven die het PACT rondom Echtscheiding heeft genomen. Binnen het Kansrijke Start netwerk is het preventieve netwerk voor kwetsbare ouders vorm gegeven. De betrokken professionals (JMW, verloskundige zorg, wijkcoach, JGZ en ZGT) signaleren al vroeg in welke gezinnen aandacht nodig is. Rond de 10e week van de zwangerschap zijn de meest kwetsbare gezinnen al in beeld. Vanuit de incidentele gelden voor het NPO programma is de opvoedondersteuning hierop aangehaakt. Dit stopt per 31-12-2023. Om dit te borgen willen we de opvoedondersteuning opnemen in het reguliere programma van LOES opvoedondersteuning.

Daarnaast willen we de werkwijze goed beschrijven zodat de professionals hier makkelijk op aan kunnen sluiten. Hoe gaan we dit doen: Capaciteit laagdrempelige opvoedondersteuning op peil houden. Op dit moment loopt een onderzoek naar de de afstemming tussen voorliggende opvoedondersteuning en ondersteuning uit maatwerk (geïndiceerde zorg). In 2024 worden hier verdere keuzes in gemaakt. 28

Vanuit LOES JGZ worden jaarlijks trainingen ingepland voor ouders die in een echtscheiding zitten. In 2023/2024 is dat 1 training Scheidingsatlas, 1 webinar ‘Opvoeden in twee huizen’ en 1 serie Triple P voor gescheiden ouders. Evaluatie Kansrijke start uitvoeren. Lessen hiervan bespreken in het netwerk Kansrijke Start. Evaluatie Kansrijke Start uitvoeren. Een duidelijke aanmeld route en een warme aansluiting op de zorgroute in Almelo realiseren. Dit vorm geven in een kwaliteitskaart. Prenataal Huisbezoek goed en optimaal inzetten. Dit vormgeven in een kwaliteitskaart. Samenwerking De kansrijke start coalitie bestaat uit onder meer de gemeente almelo, de jeugdgezondheidszorg en geboortepraktijken. Binnen het Programma Sociaal en vitaal is er een programmalijn Het Jonge Kind in Almelo. De Kansrijke Start coalitie maakt daar deel vanuit en is zo verbonden met de partijen in het onderwijs (schoolbesturen en samenwerkingsverband Twente Noord), kinderopvang (Humankind als grote organisatie en de diverse kleinere kinderopvangorganisaties) en welzijn (Avedan, sport- en cultuur organisaties). Betrokkenheid doelgroep - Pharos heeft in Almelo spiegelgesprekken gevoerd met o.a. deelnemende (aanstaande) moeders. De uitkomsten worden na de zomervakantie verwacht en worden meegenomen in het uitvoeringsplan van Kansrijke Start.

- Bij de wekelijkse Inloop komen (aanstaande) moeders om elkaar te ontmoeten. Het is niet alleen gericht op opbouw van netwerk, maar er worden ook inhoudelijke thema’s van de (aanstaande) moeders behandeld zoals gezond eten, belastingaangifte, voorleesexpress, feestdagen, wereld lichtjesdag. De (aanstaande) moeders dragen de thema’s aan en helpen ook mee met het organiseren van die themabijeenkomsten. - Praathuis voor (aanstaande) moeders die de Nederlandse taal nog niet beheersen. Gaan ook naar de Inloop. - veel (aanstaande) moeders hebben een (deel van de) babyuitzet nodig als ze bij Kansrijke Start in beeld komen. Uiteindelijk geven ze die spullen weer door aan een ander als ze die zelf niet meer nodig hebben. Vaak gebeurt dat via de door hen georganiseerde ruilbeurs. - Eigen regie is het uitgangspunt van Kansrijke Start. (Aanstaande) moeders geven zelf aan waar ze behoefte aan hebben en waar ze aan willen werken. Dit voorkomt pamperen door de professionals.

29

3.2.3

Mentale gezondheid

Ambitie In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn. Operationele doelen: • We helpen kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen. • Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger. • Onze inwoners voelen zich minder eenzaam De komende jaren gaan we samen met inwoners en professionals (op weg naar een) ‘Mentaal krachtiger Almelo’. Hierdoor zijn inwoners van Almelo beter opgewassen tegen de uitdagingen in het leven en blijft de zorg beschikbaar voor inwoners die het nodig hebben. Acties en activiteiten Het bevorderen van de mentale gezondheid is één van de 3 centrale lijnen in het programma Sociaal en vitaal. Er is daarom een meerjaren actieplan uitgewerkt. Met deze themalijn richten we ons op: • Individuele inwoners & samenleving Veel inzet richt zich op het ondersteunen van (groepen) inwoners. Zodat ze zich staande houden in de steeds complexer wordende samenleving. Tegelijk is het belangrijk om aandacht te hebben voor de ongezonde druk die deze samenleving geeft. Om te kijken waar je de sociale omgeving kunt beïnvloeden waardoor inwoners mentaal minder worden uitgedaagd. • (Inwoners in de leeftijd) van 0-100 Alle inwoners van Almelo kunnen te maken hebben met psychische klachten.

De redenen en verschijningsvormen zijn per leeftijdsfase mogelijk wel anders. Dit vraagt ook om een gedifferentieerde aanpak voor ouderen, jongeren en kinderen. Investeren in mentale kracht jonge jeugd heeft effect op lange termijn. • ‘Buiten’ & ‘binnen’ De themalijn richt zich primair op inwoners, ‘buiten’ dus. De verschuiving naar het versterken van mentale kracht bij inwoners vraagt mogelijk ook een andere focus bij medewerkers, ‘binnen’ dus. Ook de ontwikkelprincipes uit de volgende paragraaf gelden zowel intern en extern. • Dichtbij (in de wijk) & (stads)breed We sluiten zoveel mogelijk aan bij de leefomgeving van de inwoner, dichtbij dus. Dit biedt meer mogelijkheden integraal te werken en te normaliseren. Sommige interventies vragen echter een (stads)brede aanpak, bijvoorbeeld specifieke thema’s of gespecialiseerde (curatieve) hulp.

Het actieplan mentale gezondheid bevat de volgende elementen : 1. Onderzoek kwetsbare Almeloërs en digitaal beschikbaar maken inzichten: Wat betekent kwetsbaar zijn in Almelo, in welke wijken komen welke vormen van kwetsbaarheid voor en welke gevolgen heeft de vorm van kwetsbaarheid voor het gebruik van voorzieningen in het sociaal domein. En hoe kunnen we hierop sturen? 2. Toerusten wijken op psychisch kwetsbare buren. 3. Aanpak ontwikkelen waarmee en hoe we mensen met een licht verstandelijke beperking en psychische kwetsbaarheid tijdig kunnen ondersteunen, zodat ernstiger problematiek voorkomen kan worden. 30

4. Voortzetten project Zorg en Technologie. 5. Aanpak ontwikkelen wat nodig is om laagdrempelige, op herstelgerichte ondersteuning in de wijk te hebben voor psychisch kwetsbaren, in samenhang met de wijkkamers en het zelfregiecentrum. 6. Inzet ervaringsdeskundigheid (waakvlamzorg en wachtlijst). 7. Ontwikkelen en implementeren actieplan eenzaamheidsbestrijding samen met KomErbij Almelo. 8. Doorontwikkelen aanbod wijkkamers.

De diverse plan-onderdelen zijn in het volgende schema weergegeven. Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger

Onze inwoners voelen zich minder eenzaam

Leeflab

Mentale kracht in onderwijs (BO/VO/MBO)

We helpen kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen

GEM Almelo

Dementievriendelijk Almelo

Transformatiepoli / Jeugdhuis

Opschalen bestaande succesvolle projecten en pilots

KomErbij (aanpak eenzaamheid) Aandacht voor interne organisatie

Mentale kracht in bedrijven

Zorg en technologie

Aanpak LVB

Doorontwikkeling inloopvoorzieningen

De verschillende onderdelen van het plan van aanpak voldoen aan meerdere doelen van het GALA. Daarom brengen we de inrichting van het Leeflab onder bij het bevorderen van de sociale basis. Het GEM (gemeentelijk ecosysteem mentale gezondheid) Almelo, dat eind 2023 / 2024 ingevoerd gaat worden, hopen we onder te kunnen brengen in het regioplan van Twentse Koers. Daarmee kunnen meerdere gemeenten deze ontwikkeling benutten waarbij het uitgangspunt is dat de zorg niet verbetert door de match van de vraag met het bestaande ggz aanbod te optimaliseren (selectie of aanbodgericht), maar door in gezamenlijkheid een antwoord te formuleren op de vraag van de cliënt. Dat antwoord moet gevonden worden in een veel ruimer palet van mogelijke interventies dan momenteel geboden wordt (diversificatie). Dat vraagt om een verruiming van zinvolle en relevante interventies. Hierbij betrekt GEM nadrukkelijk ook ervaringsdeskundigheid, welzijnsaanbod en aanbod uit het publieke domein. mensen op een laagdrempelige manier geholpen kunnen worden.

31

Samenwerking Binnen de themalijn mentale gezondheid wordt breed samengewerkt met lokale partijen als uitvoerders uit het zorgdomein, welzijnsorganisaties, GGD, onderwijs, Mens door Mens, Menzis, partners in de wijk etc. Op regionaal niveau wordt samen gewerkt met onder meer de GGD, Twentse Koers en Roset.. Betrokkenheid doelgroep De buurtbewoners en de doelgroep worden betrokken bij de verdere planvorming. Hoe dit gaat plaatsvinden wordt in het najaar 2023 verder uitgewerkt.

32

3.2.4

aanpak overgewicht/obesitas

n.b. De uitkomsten van het onderzoek van de inspectie gezondheidszorg en jeugd naar de persoonsgerichte leefstijlbegeleiding in de zorg naar volwassenen met overgewicht en/of die roken kan van invloed zijn op het aanbod en de samenwerking in Almelo. Deze uitkomsten zijn eind 2023 beschikbaar en kunnen daarom pas in 2024 meegenomen worden. Ambitie Het aantal jeugdigen en volwassenen dat aan overgewicht lijdt, gaat omlaag. Acties en activiteiten • • • • • • • • • •

Herijking en daarmee vergroten effectiviteit leefstijlmakelaar. De leefstijlmakelaar houdt spreekuur in een aantal gezondheidspraktijken en wijkaccomodaties. Verrijking wijkkamer met beweegaanbod. Gecombineerde leefstijlinterventie. Vanuit de gemeente en partners zal met name aandacht zijn voor verwijzing en nazorg/vervolgactiviteiten voor deelnemers. Wandelgroepen: wandelgroepen in de wijk en vergroten aantal deelnemers nationale diabetes challenge. Uitvoering JOGG (verlenging en uitbreiding regie-capaciteit) Implementatie en uitvoering Kind naar gezond gewicht Uitvoering sportakkoord II Stimuleren en faciliteren initiatieven uit de wijk mbt gezond eten en bewegen, zoals jongerenkookclub Inrichting en onderhoud van speel- en sportgelegenheden in de openbare ruimte waaronder motoriekroutes Klup gezond

Samenwerking We werken samen met de regio Twente, JOGG-Nederland, Fysiotherapie Almelo (lokale organisatie van alle fysiotherapiepraktijken in Almelo), de FEA (federatie eerstelijnszorg almelo), sportbedrijf Almelo, lokale sportverenigingen, zorgverzekeraar Menzis, en Avedan. Betrokkenheid doelgroep Waar mogelijk wordt ingespeeld op initiatieven vanuit de inwoners zelf. De wijkinwoners en jongeren worden rechtstreeks of via functionarissen in de wijk en/of school betrokken bij de planvorming, en uitgenodigd om te helpen bij de uitvoering.

33

3.2.5

Valpreventie

Ambitie Jaarlijks komen minder ouderen (65+) op de spoedeisende hulp naar aanleiding van een val. Te bereiken doelen Doelstelling 2023 (conform Veilig Nederland) • 1.980 inwoners van 65 jaar en ouder worden opgespoord (valrisico-inschatting). • 420 inwoners van 65 jaar en ouder nemen deel aan een valpreventieve beweeginterventie. Prognose van bereik inwoners 65+ in 2025 • 2.090 inwoners van 65 jaar en ouder worden opgespoord (valrisico-inschatting). • 450 inwoners van 65 jaar en ouder nemen deel aan een valpreventieve beweeginterventie. Acties en activiteiten Vanaf september 2023 wordt 1,5 fte sportstimulering extra ingezet ten behoeve van de doelgroep ouderen. Vanaf september 2023 wordt een pilotproject uitgevoerd, waarbij op een zestal locaties het activiteitenaanbod van de wijkkamer wordt verrijkt met een of meerdere dagdelen bewegen. Vanaf september 2023 wordt een pilotproject uitgevoerd om informatie te vergaren tbv. de integrale ketenaanpak van valpreventie binnen de gemeente Almelo. In 2023 is een projectleider/coordinator valpreventie aangesteld die aan de slag gaat met de volgende acties: • Het opzetten van een samenwerking van lokale partijen/professionals met het hoog op het opsporen van inwoners met een verhoogd valrisico, hierbij gebruik makend van het huidige netwerk uit de medische, zorg- en sociale infrastructuur.

• Het in kaart brengen van het bestaande aanbod aan valpreventieve activiteiten en de behoefte aan aanvullende activiteiten. Hierbij ook aandacht hebben voor het huidige beweegaanbod, en te creëren beweegaanbod bij Sportakkoord II. • Het in kaart brengen van de behoefte/noodzaak aan professionele en vrijwillige inzet tbv het uitvoeren van valpreventieve activiteiten. • Het in kaart brengen van groepen van inwoners of buurten met een concentratie van inwoners met een verhoogd valrisico. Uit literatuur is bekend dat inwoners die laaggeletterd zijn en/of een lage sociaal economische positie hebben, vaker en eerder in hun levensloop een verhoogd valrisico hebben. De vraag is of het bestaande valrisico het eerste/enige probleem is wat opgepakt moet worden bij deze mensen. Mits er nog geen sprake is van een sterk verhoogd risico, wordt valpreventie dan idealiter onderdeel van (groeps)activiteiten die op een andere manier bedoeld zijn om de inwoners te ondersteunen en veerkrachtiger te maken, zoals eenzaamheidbestrijding, het aanleren van gezondheidsvaardigheden, het bestrijden van laaggeletterdheid, etc. • In vervolg op de verkenning naar het voorkomen van doelgroepen binnen valpreventie, het verrijken van bestaand ondersteuningsaanbod met valpreventie, danwel het ontwikkelen van pilots waarin een gecombineerde aanpak verkend wordt.

• Het opstellen van een plan van aanpak en uitvoeringsprogramma voor de jaren 2024 – 2026 Samenwerking Er is een grote verwevenheid tussen de lokale en regionale partners. Op regionaal niveau wordt samengewerkt binnen Twentse Koers met onder meer zorgverzekeraar Menzis, hogeschool Saxion, Samen Twente, de Twentse fysiotherapie organisatie en de andere gemeenten. Op lokaal niveau werken we samen met Fysiotherapie Almelo (lokale organisatie van alle fysiotherapiepraktijken in Almelo), de FEA (federatie eerstelijnszorg almelo), sportbedrijf Almelo, zorgverzekeraar Menzis, 34

Avedan en gemeente Almelo. In het kader van het plan van aanpak wordt de samenwerking verder uitgebreid. Betrokkenheid doelgroep Betr De oudere wijkbewoners zullen betrokken worden bij de verdere planvorming en de uitvoering. Hoe dit gaat gebeuren komt terug in het verdere plan van aanpak en uitvoeringsprogramma dat in het najaar van 2023 wordt opgesteld.

35

3.2.6

Leefomgeving

Ambitie ‘Almelo is een levendige, vitale en veilige stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is’. Om dit doel te bereiken zetten we binnen ‘Leefbare wijken en dorpen’ in op twee thema’s: • Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal én fysiek) in heel Almelo; • Versterken van de integrale samenwerking in én met de wijken en dorpen. In elke wijkopgave wordt er middels het werken aan verschillende relevante thema’s voor de betreffende wijk, een verbetering van de leefbaarheid en versterking van de veerkracht van bewoners nagestreefd. Veerkrachtige bewoners kunnen de verschillende levensuitdagingen die op hun pad komen beter aan. Zij ervaren minder stress, krijgen meer oog voor hun omgeving , zijn beter toegerust om bijvoorbeeld armoede het hoofd te bieden en voelen dat zij meer regie hebben op hun eigen leven. Mentale gezondheid is dan een belangrijk voorwaarde om keuzes te kunnen maken die je fysieke gezondheid bewaren/bevorderen. Acties en activiteiten 2023: Pilot ABCD-methode Binnen de wijk Ossenkoppelerhoek ligt een buurt die extra aandacht nodig heeft. Het is een buurt met veel armoede, één ouder gezinnen, een hoge score als het gaat om jeugdzorg/welzijnsgelden en criminaliteit. Bewoners zijn terughoudend en wantrouwend naar instanties. De woningcorporaties Sint Joseph en Beter Wonen hebben er veel bezit.

Zij geven aan dat hun clientèle de afgelopen jaren veranderd is; steeds meer mensen met een hulpvraag vinden hun weg naar een sociale huurwoning. Daardoor neemt onder andere het aantal incidenten in de wijk die te maken hebben met personen met onbegrepen gedrag toe. Een triest voorbeeld daarvan, het incident met de kruisboogschutter, vond plaats in deze buurt. In de wijkopgave Ossenkoppelerhoek vinden we dan ook een extra impuls voor deze buurt onder het kopje: De kracht van samen. Daarin wordt kort beschreven dat er naast alle bovenstaande stressverhogende factoren ook krachten in de wijk aanwezig zijn die een positieve bijdrage leveren aan het buurtleven en aan de onderlinge verbondenheid. Via de ABCD aanpak (Asset Based Community Building) sluiten we aan bij deze initiatieven en nemen deze als basis voor het verder uitrollen van meer verbinding en betrokkenheid in de buurt. Dit betekent klein beginnen, we sloten aan bij de door de buurt georganiseerde straatspeelmidddag in een bepaald gedeelte van de buurt. We organiseerden laagdrempelig een straatbijeenkomst door het schenken van een kopje koffie/thee met springkussen in een ander gedeelte. ABCD heeft daarbij als voorkeursvolgorde: kijk wat je als bewoner zelf kan doen, kijk wat je met anderen kunt doen en vervolgens wat anderen (bijvoorbeeld de gemeente) voor jou als bewoner kan doen.

In beide gevallen leverden het aanwezig zijn, het praktisch meehelpen, het luisterend oor en oprechte belangstelling de eerste contacten en aanknopingspunten voor verder contact. Het is daarbij belangrijk om als wijkfunctionarissen van verschillende organisaties (onder andere woningcorporatie, welzijnswerk, politie, sociale wijkteam) daarin goed af te stemmen , samen te werken en een eensgezind team te vormen. Het belang van de bewoner staat daarbij centraal. Middels het uitbouwen van deze contacten via het aansluiten bij de krachten in de wijk werken we aan het opbouwen van vertrouwen. Vertrouwen in de buurt en in elkaar als bewoners. Vertrouwen in instanties mocht er hulp nodig zijn. We werken daarmee aan de basiselementen voor een leefbare buurt met veerkrachtige bewoners.

36

2023 staat in het teken van het enerzijds zoeken van zoeken van verbinding, kennismaking met de buurt haar bewoners. Anderzijds wordt op versterken van het professionele netwerk in de wijk middels het aanbieden van gezamenlijke ABCD- workshops. Er wordt aansluiting gezocht bij diverse programma’s bij de gemeente Almelo; in bijvoorbeeld het programma Klimaat en Milieu wordt gewerkt met energie-fixers, adviseurs die bewoners voorlichting kunnen geven over energiebesparing. Daarbij leveren ze (afgezien van de hogere klimaatdoelen) een ook een bijdrage aan het terugdringen van (energie) armoede. Jaren 2024 – 2026: verbinding programma’s en verdere uitrol ABCD-methode en uitwerking gezondheidselementen in de wijkopgaven 1. ABCD-aanpak Om de ABCD aanpak en werkwijze ook in andere (aandachts)wijken te kunnen toepassen is het belangrijk om de opgedane kennis en kunde uit de pilotbuurt te kunnen uitrollen. Dit betekent dat er een inzet nodig is op de volgende vlakken: Op buurt/wijkniveau; • Overdracht kennis/kunde inzet ABCD aanpak middels trainingen en workshops • Meewerkend voormanschap in de verschillende wijkteams op het gebied van deze aanpak Op gemeentelijk niveau; • De opbrengst van deze aanpak verbinden aan de verschillende programma onderdelen binnen het gemeentelijke apparaat. De laatste functie is tevens onderdeel van het takenpakket van de wijkregisseur. 2.

Uitwerking gezondheidselementen in de wijkopgaven In de komende jaren zullen aanpassingen in de leefomgeving die de gezondheid van de wijkbewoners bevorderen, aangebracht worden. Samenwerking Het samenwerken met wijkfunctionarissen vanuit verschillende organisaties is van essentieel belang. Er wordt op wijkniveau samengewerkt met bewoners, tal van organisaties, zoals woningcorporaties, thuiszorg, Avedan, onderwijs, in de wijk gesitueerde gezondheidszorg, etc. Betrokkenheid doelgroep De wijkbewoners worden gedurende het gehele proces direct betrokken.

37

3.2.7

kansrijk opgroeien en vroegsignalering alcohol

Ambitie Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Acties en activiteiten We willen dat er een generatie opgroeit voor wie gezonde keuzes de vanzelfsprekende keuzes zijn. Hiervoor hebben we projecten als JOGG ingericht. Het onderwijs is hierbij een belangrijke partner. We weten dat de kans op een goede gezondheid toeneemt als er minder stress in je directe omgeving is, als je bestaan zeker is en je goed opgeleid bent. Daarom zien we de School en omgevingsamenwerking, waarbij we samen met het onderwijs werken aan een verrijkte schooldag, als een belangrijke drager voor de gezondheid van onze kinderen die (nu nog) in een achterstandspositie verkeren. Met name voor het voortgezet onderwijs geldt dat de school niet alleen de plek is waarin je werkt aan je cognitieve vaardigheden, maar dat het ook de plek is waar je leert te leven. Er is daarom, naast aandacht voor de voortgang, aandacht voor de mentale gezondheid van de kinderen. Wij werken op lokaal niveau samen met Tactus Verslavingszorg en op regionaal niveau samen met de GGD aan een alcoholontmoedigingsbeleid voor jongeren. In 2023 wordt samen met deze partijen gewerkt aan de vroegsignalering van alcoholproblematiek. De verdere uitwerking hiervan zal in 2024 plaatsvinden.

Samenwerking Naast Tactus, de GGD, zijn onder meer het onderwijs, het tiener- en jongerenwerk van Avedan betrokken. Betrokkenheid doelgroep De betrokkenheid van de doelgroep wordt in de verdere planvorming meegenomen.

38

3.2.8

Versterken sociale basis

Ambitie Het verhogen van de mentale kracht en mentale veerkracht van de inwoners. Het vergroten van de leefbaarheid van de wijk Het van de bevorderen van de zelfstandigheid van de inwoners

Acties en activiteiten De gehele wijkaanpak zoals we die voorstaan in het document Leefbare wijken en dorpen draagt bij aan de versterking van de sociale basis. Daarbij zetten we in op voldoende voorzieningen in de buurt, waar mensen naar binnen kunnen lopen en elkaar ontmoeten. Onze intentie is maximaal aan te sluiten bij de wensen en initiatieven van de inwoners. Maar we moeten ook constateren dat er wijken zijn, waar de inwoners moeilijker zelf tot initiatieven komen, en waar de achterstanden groter zijn dan elders in Almelo. De veerkracht is in deze wijken aanmerkelijk lager. Daarom wordt er in het kader van het versterken van de sociale basis ingezet op de inrichting en uitvoering van een Leeflab. Daarnaast willen we het voor ouderen mogelijk maken om langer zelfstandig te wonen. Hiertoe moet er voldoende hulp en ondersteuning in de nabijheid zijn. We gaan dit faciliteren door ehealth-toepassingen en met inzet van de sociale wijkteams.

1. Leeflab Lokale professionals en vrijwilligers uit de zorg, hulpverlening en sociaal domein hebben inzicht in hoe life-events invloed hebben op veerkracht en welke kansen dit biedt voor meer impact van preventief werk. We hebben besloten om samen met de stichting Er Wel Zijn, de provincie Overijssel en hogeschool Saxion in De Riet een leeflab op te zetten. Een netwerk en werkwijze in de wijk van professionals, vrijwilligers en bewoners die de handen ineenslaan om nieuwe oplossingen te ontwerpen en daarmee de impact van preventie te vergroten. Met het Leeflab willen we een ontwerpende lokale samenleving nastreven. Beleidsmedewerkers, professionals uit gezondheidszorg, hulpverlening en welzijn en inwoners slaan de handen ineen om nieuwe oplossingen te ontwerpen, deze te testen en weer aan te passen. Hierdoor ontstaan sterken verbindingen tussen inwoners, zorg, hulpverlening en sociaal domein. Binnen het Leeflab maken we een overzicht van bestaand ondersteuningsaanbod gecategoriseerd op alle aspecten van veerkrachtversterking. Door overzicht te hebben van wie signaleert en welk ondersteuningsaanbod er is, weten professionals direct naar wie ze kunnen doorverwijzen. Zo werkt zorg, hulpverlening en sociaal domein gezamenlijk aan veerkrachtversterking en het voorkomen van opvolgende problematiek. In het najaar van 2023 wordt het leeflab in De Riet opgezet. 2.

Bevordering dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen wonen door de toepassing van ehealth met extra aandacht voor de ouderen vanuit de sociale wijkteams. Binnen elk wijkteam wordt een coach opgeleid om met name de ouderen in de wijk te ondersteunen. Thuiswonen door ouderen wordt gefaciliteerd door ehealth-toepassingen, daarnaast is er een punt in de wijk waar ouderen kunnen binnen lopen met hun vragen. 3. Wijkaanpak De wijkopgaven zullen op onderdelen elementen bevatten die bijdragen aan de versterking van de sociale basis. 39

Samenwerking Er wordt samengewerkt met de stichting Erwelzijn, de provincie Overijssel, hogeschool Saxion, inwoners en diverse organisaties vanuit sociaal domein, welzijn en zorg, betrokken bij de ondersteuning van de inwoners. Betrokkenheid doelgroep Bij de verdere uitwerking van de plannen rondom het leeflab en het ehealth programma wordt de betrokkenheid van de doelgroep meegenomen. De wijkaanpak wordt in Almelo samen met de inwoners en de instellingen in de wijk opgezet en uitgevoerd. Inwoners zijn in alle fasen betrokken.

40

3.2.9

Mantelzorg

Ambitie In Almelo wordt er wijkgericht gewerkt vanuit het Sociaal Domein. De nadrukkelijke wens is om het contact tussen de mantelzorgondersteuners en de medewerkers in de wijkteams te intensiveren (de Intakers en de Wmo consulenten). Beoogde resultaten voor inwoners: • • • •

Mantelzorgondersteuning zorgt ervoor dat de mantelzorger langer staande kan blijven door bijvoorbeeld praktische tips en ondersteuning. Mantelzorgondersteuning zorgt ervoor dat de mantelzorger wat meer tijd en ruimte ervaart voor andere bezigheden waardoor de balans in draagkracht en draaglast blijft bestaan. Mantelzorgondersteuning zorgt door de intensivering in de contacten per wijk dat de lijn met de lokale toegang kort is. Inwoners kunnen eenvoudig en op een laagdrempelige manier hulp- en advies vragen.

Beoogde resultaten voor de mantelzorgondersteuners en de gemeente: • Betere en/of eerdere afstemming/taakverdeling tussen de mantelzorgondersteuners en de wijkteams binnen het Sociaal Domein, met name de toegang en de Wmo medewerkers; • In beeld krijgen welke behoefte/noodzaak er is per wijk aanbod, bijvoorbeeld qua inzet jonge mantelzorgondersteuning en inzet mantelzorgondersteuning oudere migranten. • (op termijn) meer en duidelijker doelgroepgericht aanbod in mantelzorgondersteuning. • Mantelzorgondersteuning heeft meer bekendheid in de wijk bekend bij scholen, werkgevers, wijkverpleging etc. • Preventie gericht om de mantelzorger staande te houden en zodoende de (aanvullende) Wmo voorzieningen of andere vormen van hulpinzet zo lang mogelijk uit te stellen. • Preventie gericht omdat door de samenwerking met netwerkpartners er eerder ingezet kan worden op bijvoorbeeld valpreventie, eenzaamheid, wat is de rol van een mantelzorger, e.d.

De gemeente Almelo heeft de Klup een ophoging van de reguliere subsidie toegekend voor: 1) het vergroten van bekendheid van mantelzorg(ers) in het algemeen (jong en volwassen) en bij de diverse doelgroepen (bijvoorbeeld mantelzorgers van mensen met dementie, werkende mantelzorgers en mantelzorgers met een migratieachtergrond), 2) het voortzetten en versterken van het activiteitenaanbod onder andere voor moeilijk bereikbare groepen (bijvoorbeeld mantelzorgers met een migratieachtergrond en werkende mantelzorgers), 3) het vergroten van het cursusaanbod en het aantal gespreksgroepen en 4) het adviseren in het kader van algemene voorzieningen en wet- en regelgeving. Wij willen hiermee tegemoetkomen aan niet alleen de groeiende vraag van mantelzorgers maar ook het groeiende aantal mantelzorgers. De afgelopen jaren zijn beiden (vraag en aantal) toegenomen, terwijl de capaciteit bij Mantelzorg Almelo niet evenredig is gegroeid.

41

Acties en activiteiten De inzet vanuit het GALA-SPUK is gericht op het specifiek wijkgericht werken en de verbetering van de korte lijnen en het adviseren en vinden van de juiste regelingen. Gebaseerd op gezondheid en het bevorderen van de sociale basis. We willen per wijk definiëren welke gerichte mantelzorgondersteuning geboden kan worden. Tevens wordt door de contacten in de wijk meer bekendheid gemaakt n dezen zal het werven van nieuwe mantelzorgondersteuners beoogd worden. Bekend maakt immers bemind. Inzet 2023: • Formatie werven en start inzet • Opstarten en intensiveren van contacten met de wijkteams • Aandacht voor mantelzorgers met een migratieachtergrond • Aandacht werkende mantelzorgers (vergroten/versterken) Inzet middelen 2024 – 2026 (mede aan de hand van de bevindingen in 2023): • Formatie (bekostigen van de mantelzorgmakelaars) • Voortzetten van afgesproken werkafspraken • Respijtzorg • Aandacht werkende mantelzorgers (vergroten/versterken), zoals contacten leggen met bedrijven en werven van mantelzorgondersteuning ten dienste van de maatschappij • Activiteiten gericht op bewegen Samenwerking De mantelzorgondersteuning in Almelo wordt uitgevoerd door Mantelzorg Almelo, een onderdeel van stichting De Klup. Door meer wijkgericht te werken, maakt de mantelzorgondersteuning deel uit van de noodzakelijke sociale basis.

Er wordt intensief samengewerkt met andere uitvoerders binnen het sociaal domein, waaronder Avedan en de sociale wijkteams. Betrokkenheid doelgroep De mantelzorgers worden door Mantelzorg Almelo betrokken bij de planvorming.

42

3.2.10 Een tegen eenzaamheid Ambitie Vanuit het in 2023 opgestelde actieplan eenzaamheidsbestrijding 2023-2026 (zetten we samen met de lokale coalitie KomErbij Almelo in op 3 lijnen: Operationele doelen 1. Onze Almeloërs zijn zich meer bewust van eenzaamheid en weten waar ze terecht kunnen; 2. Professionals signaleren eenzaamheid, kennen het handelingsperspectief en handelen daar ook naar; 3. We kunnen de eenzame jongeren en volwassenen inwoners beter bereiken en helpen. Acties en activiteiten In de lokale aanpak wordt ingezet op: a) We ontwikkelen en starten in 2023 een meerjarige bewustwordingscampagne, die we gedurende de gehele looptijd actief en actueel houden. b) We gaan in vanaf 2023 de website “De verbinding” inzetten als centraal portaal om: c) We organiseren in 2023 en vervolgens jaarlijks een instructiemoment en/of masterclass voor professionals en overige stakeholders in het sociaal domein, zoals wijkzorg, apotheek, supermarkten, wijkverpleging, scholen, wijkcoaches, kapper enz.

d) We zoeken continue vanuit de inhoud actief de verbinding met andere thema’s; e) We leggen gedurende de looptijd 2023-2026 herhaaldelijk actief contact met vindplekken voor eenzame mensen, zoals bv bij de thuiszorg, huisartsen, sleutelfiguren in de wijk, wijkplatforms e.d o We zoeken nieuwe vindplaatsen, en kijken of het zinvol is om een incidentele of structurele activiteit richting deze vindplek op te zetten; o We kijken hierbij prioritair naar risicogroepen: mensen met een lage SES, (een partner met) gezondheidsproblemen, een niet-westerse migratieachtergond, ouderen, mantelzorgers, LHBTIQ+-ers, mensen die een laag besteedbaar inkomen hebben en jongeren. f) We werken in 2023 een pilot uit voor één wijk of buurt waarbij de ketenaanpak doorlopen wordt, brengen deze in 2023/2024 tot uitvoering, leren hiervan en herhalen dit de resterende jaren waar nuttig in andere wijken of buurten. a. De keuze voor een wijk of buurt maken we in overleg met de wijkregisseurs; b. We werken voor alle 4 onderdelen van de ketenaanpak concreet uit wat er moet gebeuren en wie daar een rol in heeft en voeren met de betrokkenen uit; c. Als onderdeel hiervan gaan we een buurt in met onze ontmoetingsfiets.

g) We organiseren in de periode 2023-2026 diverse kleine geluksmomentjes voor onze eenzame jongeren en volwassen inwoners, die we tevens gebruiken om de mogelijkheden voor structureel contact onder de aandacht te brengen. We denken aan: o Een brief of ansichtkaart aan alle inwoners; o Elk seizoen een “klein-maar-fijn-ontmoeting”: paaseitjes, gebak, vergeet-menietjes/bloembollen. h) We ontwikkelden in 2023 een ontmoetingsplaats op onze begraafplaats en we zorgen voor een structurele inbedding; i) We werven in 2023 vrijwilligers voor de Klets&KoffieCorner; j) We organiseren in 2023 10 ontmoetingsdagen en werken actief aan het vergroten van de opkomst op deze dagen; k) We realiseren in 2023 een duofiets voor gezamenlijk gebruik door diverse zorginstellingen. l) We zetten bestaande activiteiten van de partners voort, waaronder o.a.: 43

o o o o o

het ontmoetingsplein, waar een vrijwilliger elke eerste vrijdag van de maand in gesprek gaat met mensen die daar behoefte aan hebben; de verschillende wijkkamers en diverse inlopen; de etentjes in de huiskamer Bij’t Boshardt; Radio KomErbij Welzijn op recept / waar is wally (Samsam).

Samenwerking Er is een brede coalitie gevormd. De harde kern bestaat uit: Thuisteam Twente, TMZ, Humanitas Twente, Dementievriendelijk Twente, Avedan, Never 2be alone, Stichting de Klup Twente, Leger des Heils, Mens door Mens en Gemeente Almelo. Overige aangesloten partners: Zonnebloem, mantelzorg Almelo, Ontplooj, Alzheimer Nederland/trefpunt, COSBO, Heracles Almelo, Stichting Zinderen, Rabobank, Stadsbank, Soroptimistenclub Almelo, Almelo Voor Elkaar, Oud geleerd jong gedaan, Plus supermarkt van Limbeek, Stichting Ieder Kind een Sint, Twentse foto site, ZorgAccent en thuisbegeleiding Almelo, Carinth Reggeland, Zorg@baas.one, Beter Wonen, woningstichting St. Joseph, Beweeg en zo, WZC Friso, Stichting Present. Betrokkenheid doelgroep In de coalitie zitten vertegenwoordigers van verschillende organisaties die zelf inhoudsdeskundig zijn. Daarnaast wordt bij de ontmoetingsdagen en andere activiteiten altijd aan de deelnemers gevraagd naar hun mening, wensen en input. In het pilotproject wordt bij uitstek aandacht besteed aan de betrokkenheid van de doelgroepWat vind de doelgroep dat er in hun buurt zou moeten gebeuren

44

3.2.11 Welzijn op recept Ambitie: Het beoogde doel is om inwoners met een vermoeden op psychosociale of financiële problematiek sneller toe te leiden naar voorliggende voorzieningen in de gemeente zodat escalatie van problematiek, medicalisering en dientengevolge hogere zorgkosten worden voorkomen. Elke huisartsenpraktijk in Almelo heeft (indien gewenst door de huisarts) een contactpersoon vanuit de gemeente. De contactpersonen zijn (indien gewenst door de huisarts) een dagdeel per 14 dagen fysiek aanwezig in de huisartsenpraktijk. Beoogde resultaten voor inwoners: Inwoner ontvangt sneller passende hulp/zorg op de juiste plek; Inwoner ervaart meer eigen regie over zijn/haar gezondheid; Draagt bij aan meer aandacht voor positieve gezondheid; Meer bewustzijn onder inwoners dat fysieke klachten ook op iets anders kunnen duiden.

Inwoners kunnen eenvoudig om op een laagdrempelige manier hulp- en advies vragen Beoogde resultaten voor huisartsen en gemeente: - Betere en/of eerdere afstemming/taakverdeling tussen huisarts en sociaal domein; - Terugkoppeling opvolging naar huisarts en visa versa; - Vergroten van kennis over elkaars werkterrein; waardoor drempels om te verwijzen worden verlaagd; - Minder bureaucratie; Dit alles wordt zichtbaar doordat in Almelo het aantal verwijzingen naar de voorliggende voorzieningen vanuit huisartsen toeneemt en de doorverwezen inwoners positief zijn over de geboden ondersteuning en merken dat door verminderen van de problemen ook de medische klachten afnemen. Het sociaal domein merkt dat er meer gebruik wordt gemaakt van de voorzieningen. Op beide pilots ontbreken op dit moment de kaders, (werk) processen ,samenwerkingsafspraken, evaluatie momenten en de borging. Er moet toegewerkt worden naar een effectieve en duurzame samenwerking met de huisartsen, waarbij de resultaten uit de pilots Waar is Wally, Welzijn op Recept en praktijkondersteuners Jeugd de basis vormen. Om dit te bereiken wordt per gemeente voorgesteld om te werken met zowel een projectleider vanuit de gemeenten als een projectleider vanuit Twentse Koers en Avedan. Acties en activiteiten Voor 2024: - vanaf januari 2023: continuering Waar is Wally en start pilot Welzijn op Recept.

- Een tussenevaluatie voor beide pilots wordt gepland in september 2023, waarna er in december 2023 een eindevaluatie zal plaatsvinden. - In de tweede helft van 2023 zal er een procesbeschrijving komen voor de wijze waarop samengewerkt wordt met huisartsen. Door deze beschrijving worden werkafspraken duidelijk tussen huisartsen, gemeente Almelo, Avedan en Sportbedrijf Almelo. Dit betekent: een heldere inrichting van het werkproces, samenwerkingsafspraken met de betrokken partijen, evaluatieafspraken en resultaatafspraken. De uitkomsten van het monitoringsbestand worden daarin tevens verwerkt. - De pilot Welzijn op Recept heeft zich in eerste instantie gericht op één huisartsenpraktijk. Deze huisartsenpraktijk bevindt zich in de wijk Windmolenbroek. Vanuit deze 45

huisartsenpraktijk komen te weinig hulpvragen binnen bij Welzijn op Recept om conclusies te kunnen trekken. Er zal daarom minimaal één huisartsenpraktijk uit een andere wijk bij de pilot worden betrokken in de tweede helft van 2023. Daardoor verwachten wij dat het aantal hulpvragen omhoog zal gaan. In de eerste helft van 2024 zal er een werkproces zijn ingericht waarna besloten wordt of de uitrol over alle huisartsen, intakers en Schuldenspecialisten gaat plaatsvinden. Samenwerking: Regionaal: In Twente heeft de stuurgroep continuïteit huisartsenzorg zich gericht op projecten/ initiatieven die bijdragen aan het oplossen van het huisartsentekort. In de stuurgroep zijn de zorggroepen (FEA, SHT-THOON ), zorgverzekeraar en Twentse gemeenten vertegenwoordigd. Om de continuïteit van huisartsenzorg voor nu en de toekomst te waarborgen heeft de stuurgroep vervolgens de samenwerking gezocht met het sociaal domein. De regionale samenwerking bestaat uit de ondersteuning van projectleiders vanuit Twentse Koers en Federatie Eerstelijnzorg Almelo (FEA). Lokaal: Lokaal werken er voor de uitvoering van de pilots Welzijn op Recept en Waar is Wally vier intakers samen met medewerkers van huisartsenpraktijken (huisartsen en praktijkondersteuners), Avedan en Sportbedrijf Almelo.

Daarnaast zijn er vanuit de gemeente Almelo een projectopdrachtgever/teamleider en adviseur beleidsuitvoering betrokken. Een projectleider dient nog geworven te worden. Vanuit Avedan en Sportbedrijf Almelo zijn tevens projectleiders betrokken. De projectleiders zorgen voor afstemming met eigen achterban en zorgen voor de verbinding tussen huisartspraktijken en medewerker sociaal domein. Gezamenlijk zijn de projectleiders verantwoordelijk voor organiseren, kennismaking en uitwerken maatwerkafspraken tussen huisartsenpraktijk en medewerker sociaal domein (o.a. werkplek, afstemmomenten, informatie uitwisseling). Ook zorgen de projectleiders voor tussentijdse evaluatiemomenten tussen huisartsenpraktijken en medewerker sociaal domein en sturen bij indien gewenst/ noodzakelijk. Lokale projectleiders, adviseur beleidsuitvoering en projectopdrachtgever vormen tezamen het kernteam. Het kernteam is verantwoordelijk voor periodieke verantwoording/ terugkoppeling aan de opdrachtgever (stuurgroep continuïteit huisartsenzorg). De Twentse Koers is penvoerder voor subsidieaanvragen. Het kernteam is tot slot ook verantwoordelijk voor opleveren eindevaluatie van het project. Het kernteam wordt gefaciliteerd door een onafhankelijk projectleider van Roset. Op Twents niveau is een centraal kernteam beoogd voor o.a.