6.1a Jaarverantwoording 2021 - Bijlage 1 - Jaarverantwoording 2021 (Aangepast 20220613).pdf

2.1.3.3 Wat heeft het gekost? Programma duurzaamheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

200

107

Jaar 2019 revolverend fonds

600

Jaar 2020

462

Jaar 2020 revolverend fonds

-600

Jaar 2021

200

Jaar 2022

200

Totaal

1.062

228 318 653

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Voor het programma Duurzaamheid is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen voor de periode 2019-2022 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitputting van deze middelen tot en met 2022 kan plaatsvinden. In 2019 is 600.000 euro beschikbaar voor het instellen van een revolverend fonds voor het gemeentelijk vastgoed. Middels een raadsbesluit (RAAD-5640) is in 2020 het incidenteel budget van 600.000 euro omgezet in een structurele stelpost kapitaallasten van 36.000 euro en is deze 600.000 incidenteel vrijgevallen. De volgende subsidies of uitkeringen zijn toegekend: - 21.600 euro voor "Extern Advies Warmtetransitie" - 371.400 euro Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) - 750.000 euro Regeling Reductie Energie Woningen (RREW) - 50.000 euro wijkuitvoeringsplan - 9.000 euro energie advies - 975.000 euro Specifieke uitkering energiearmoede Een groot deel van de programmamiddelen is benodigd voor de uitvoeringsfase en zijn reeds verplicht. Meerdere projecten zijn in 2021 gestart en lopen door in 2022.

43

2.1.3.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Bron

Toename van m2 groen en onverhard terrein in 2022 in de openbare ruimte

0 (2018)

9.589

6.000

gem. Almelo

Toename van m2 open water

0 (2018)

7.956

5.000

gem. Almelo

Aantal scholen dat meedoet aan educatieprojecten

5 (2018)

18

20

gem. Almelo

% inwoners dat vindt dat de eigen buurt schoon is

57%* (2017)

50% (2019)

65%

WSJG

% hernieuwbare energie als % van het totaal

2.1% (2016)

nnb

20%

gem. Almelo**

Gasverbruik woningen (in miljoen m3)

44 (2017)

36,1 (2020)

n.t.b.

Klimaatmonitor

Aantal personenauto's op elektriciteit (FEV/PHEV) en waterstof

254 (2018)

889***

1.000

Klimaatmonitor

Aantal particuliere duurzaamheidsinitiatieven

2 (2018)

19

12

gem. Almelo

% inwoners dat 'Almelo, blauwgroene stad' van toepassing vindt

38%**** (2018)

57%

33%

Kennispunt Twente

% inwoners dat trots is op Almelo

34% (2018)

37%

50%

Kennispunt Twente

* Aangepast n.a.v. correctie cijfers door Kennispunt Twente (was 61%) . ** De peilwaarde is gebaseerd op gegevens uit de klimaatmonitor. Echter, de klimaatmonitor heeft geen actuele gegevens over de opwek van duurzame energie. Deze lopen twee jaar achter. *** In deze berekening zijn geen leaseauto's meegerekend, aangezien deze geregistreerd staan op naam en adres van de leasemaatschappij. Er zijn in deze berekening alleen auto's meegenomen die op naam en adres in Almelo staan. **** Aangepast n.a.v. correctie cijfers door kennispunt Twente (was 25%).

44

2.1.4 Programma Veiligheid 2.1.4.1 Wat hebben we bereikt? Doel: In 2022 krijgen kwetsbare personen meer passende zorg en veroorzaken ze minder overlast in buurten: • Er belanden minder kwetsbare personen met verward gedrag in een politiecel terwijl er geen sprake is van strafbaarheid. • Het aantal meldingen van woonoverlast is gedaald. Bereikte resultaten in 2021: In 2021 is Almelo geconfronteerd met een aantal dodelijke incidenten. De incidenten hadden geen onderling verband met elkaar. Het verdriet bij nabestaanden was immens, de maatschappelijke impact was groot en raakte aan het veiligheidsgevoel van inwoners. De incidenten onderstrepen het belang van het versterken van de verbinding tussen het sociaal domein en het veiligheidsdomein. In 2021 hebben we daarop ingezet door het opstarten van een bestuurlijke stuurgroep Zorg en Veiligheid, ondersteund door een ambtelijk kernteam. Verder is zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau geïnvesteerd in het versterken van de ketensamenwerking als het gaat om complexe sociale problematiek. Dit vormt de basis voor goede hulpverlening en een goed vangnet voor kwetsbare personen met zorgwekkend gedrag. Alleen door dit goed te organiseren kunnen we als samenwerkende partners de risico’s van verstoring van de openbare orde en veiligheid en maatschappelijke onrust verkleinen.

Betrokken partijen weten elkaar sinds dit jaar beter te vinden als het gaat om deze complexe en vaak zware problematiek. In 2021 is de pilot streettriage structureel gemaakt. Betrokken partijen concludeerden dat streettriage een grote bijdrage levert aan het realiseren van passende hulpverlening bij meldingen van personen met zorgwekkend gedrag. Daarnaast startte bij de GGD het regionale meldpunt voor personen met zorgwekkend gedrag. Zowel professionals als bezorgde inwoners kunnen hier melding doen van personen waar zij zich zorgen over maken. In 2021 is het aantal E33 meldingen bij de politie (meldingen van overlast door verwarde personen) gestegen naar 820, ten opzichte van 735 in 2020 en 731 in 2019. Mogelijke oorzaak van deze stijging is dat er steeds meer aandacht is voor personen met zorgwekkend gedrag. Daarnaast neemt de problematiek in complexiteit toe, waardoor een directe oplossing niet direct voor handen is. De tabel hieronder laat zien dat het aantal meldingen van woonoverlast het afgelopen jaar licht is gedaald ten opzichte van 2020. Het aantal meldingen van jeugdoverlast daarentegen is wel gestegen (van 762 in 2020 naar 820 in 2021. In 2018 en 2019 bedroeg dit aantal nog respectievelijk 356 en 381). Mogelijk is dit nog steeds het gevolg van alle coronamaatregelen, waardoor jongeren zich sneller verveelden en daardoor meer overlast veroorzaakten.

Het thuiswerken heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat deze overlast ook sneller wordt ervaren en gemeld. Hierop is geanticipeerd door gerichte surveillance door de politie, die korte lijnen heeft met de boa’s en jongerenwerkers. Het hoge aantal overlastmeldingen en het risico dat kwetsbare jongeren afglijden richting criminaliteit onderstreept het belang van een integrale aanpak op het snijvlak van jeugd en veiligheid, met zowel aandacht voor preventie, signalering als passende zorg. Woonoverlast Categorie Burengerucht Huiselijke twist Geluidsoverlast

45

2017

2018

2019

2020

2021

276 115 698

250 114 668

234 115 624

293 113 1004

259 113 872

Doel: In 2022 hebben inwoners meer vertrouwen in hoe de gemeente handhaaft en toezicht houdt in wijken en buurten: • Het percentage inwoners dat tevreden is over hoe de gemeente handhaaft en toezicht houdt in hun wijk of buurt is gestegen. • De meldingsbereidheid voor overlast en overtredingen is gestegen. Bereikte resultaten in 2021: Uit de Veiligheidspeiling, gehouden door het Kennispunt Twente onder het Almelo Panel, kwam naar voren dat in 2021 32% van de respondenten tevreden was over het functioneren van de gemeente als het gaat om leefbaarheid en veiligheid. In 2019 was dat ook 32%. Als het specifiek gaat over toezicht en handhaving gaf 17% van de respondenten aan dat de gemeente daar oog voor heeft. In 2019 was dat 16%. De gemeente Almelo is sinds 1 augustus 2021 aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem (hierna: ‘MMA’). In de periode van 1 augustus 2021 tot en met 31 december 2021 zijn in totaal 46 MMA-meldingen bij de gemeente binnengekomen, waarvan 33 drugsgerelateerde meldingen. Een aantal van de drugsgerelateerde meldingen heeft ook daadwerkelijk geleid tot het aantreffen van overtredingen van de Opiumwet. Er is ook één MMAmelding binnengekomen over vuurwerkopslag in een woning (dit bleek ook daadwerkelijk te kloppen). Het gros van de MMA-meldingen wordt opgepakt door de politie, waar de meldingen eveneens binnen komen.

De gemeente heeft het initiatief genomen om de MMA-meldingen in een integraal verband te bespreken (maandelijks). In handhavingsbesluiten wordt verwezen naar de MMA-meldingen. Dit ondersteunt de noodzakelijkheid van het opleggen van de betreffende bestuurlijke maatregel. Vanaf het begin van de coronapandemie vormde handhaving een van de pijlers van het rijksbeleid. Handhaving was er op gericht de verspreiding van het virus zoveel mogelijk te beperken. Het handhaven van maatregelen, het vervallen van evenementen en het ongemak in de samenleving maakten het voor team Veiligheid en met name voor boa’s een hele intensieve periode. Almelo werkte hierin samen met politie en bijvoorbeeld jongerenwerkers. De toon en houding ten opzichte van boa’s werd naarmate de crisis langer duurde minder constructief. Toch hielden inwoners zich over het algemeen goed aan de maatregelen. Doel: In 2022 zijn Almeloërs zich meer bewust van de veiligheid in hun stad en dragen ze hier zelf meer aan bij: • Er zijn 32 buurtpreventie-initiatieven. • De tevredenheid over de gemeentelijke aanpak van sociale veiligheid is gestegen. Bereikte resultaten in 2021: Uit onderzoek onder het Burgerpanel kwam naar voren dat in 2019 43% van de Almelose inwoners deelneemt aan veiligheidsinitiatieven. In 2020 is hier geen onderzoek naar gedaan.

In 2021 geeft 38% van de respondenten aan hieraan een bijdrage te willen leveren. De bereidheid om aan veiligheidsinitiatieven deel te nemen is wat gedaald. Wel is bijvoorbeeld in de Schelfhorst een gerichte bijeenkomst georganiseerd in samenwerking met bewoners, rond het thema inbraakpreventie. Dit zal in 2022 een vervolg krijgen. Uit de Veiligheidsmonitor 2021 komt naar voren dat 37,7% van de Almelose respondenten (zeer) tevreden is over het functioneren van de gemeente ten aanzien van leefbaarheid en veiligheid. Dat is een lichte stijging ten opzichte van 2019 toen dit percentage 37,4 bedroeg.

46

Doel: In 2022 voelen inwoners, ondernemers en bezoekers zich veiliger in de stad en hun buurt en ervaren minder overlast: • Het percentage inwoners dat zich altijd veilig voelt is met 5% gestegen. • Het aantal misdrijven is met 360 afgenomen. • Het rapportcijfer veilige buurt is gestegen. Bereikte resultaten in 2021: Het Kennispunt Twente heeft in de veiligheidspeiling onderzoek gedaan naar de (on)veiligheidsgevoelens van de inwoners van Almelo. In 2019 voelde 87% van de respondenten zich altijd of meestal veilig in de eigen buurt. In 2021 was dat 84%. Een lichte daling maar nog steeds een grote meerderheid. Mogelijk heeft de daling te maken met een aantal ernstige incidenten in 2021, die aanzienlijke impact hadden. In 2021 gaven bewoners gemiddeld het rapportcijfer 7,3 voor de veiligheid in hun buurt, hetzelfde cijfer als in 2019. Wanneer naar het totale aantal geregistreerde misdrijven wordt gekeken dan valt op dat dit de afgelopen jaren enigszins schommelt, maar door de bank genomen wel stabiel is. Hieronder staan de aantallen vanaf 2017 weergegeven (bron: waarstaatjegemeente.nl) Misdrijven

2017

2018

2019

2020

2021

Geregistreerde misdrijven

3.856

3.518

3.674

3.738

3.572

2.1.4.2 Wat hebben we gedaan? Aan de ambitie 'Samen maken we Almelo veiliger' wordt in 2021 onder andere op de volgende manieren een bijdrage geleverd: • We volgen snel en zichtbaar meldingen van overlast op. • We ondersteunen het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving (schoon, heel en veilig). • We controleren gebiedsgericht of inwoners en bedrijven strafrechtelijke en bestuursrechtelijke regels naleven. • We lanceren een informatiecampagne hoe inwoners zelf kunnen bijdragen aan een veiliger buurt. • We geven voorlichting hoe inwoners zelf een buurtpreventieteam kunnen starten. • We stimuleren initiatieven van inwoners die hun straat, wijk of buurt veiliger willen maken. • We willen de eerste diagnose verbeteren over de hulp die nodig is voor kwetsbare personen. • We willen escalatie van overlastsituaties zoveel mogelijk voorkomen door een verbeterde samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid. • We investeren in (extra) toezichthouders die meer gebied- en probleemgericht gaan werken. Uitvoering in 2021: Weerbaarheidsscan In 2021 heeft het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Oost Nederland (RIEC ON) een weerbaarheidsscan uitgevoerd. Die scan brengt de informatiepositie en het niveau van de bestuurlijke weerbaarheid van de gemeente in kaart. Naar voren is gekomen dat de gemeente hoog scoort en een voorloper is in de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Hiermee heeft de gemeente een voorbeeldrol in de regio. Wel heeft het RIEC ON een aantal aanbevelingen gedaan over het versterken, structureren en verder optimaliseren van de gemeentelijke en maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit. In 2022 zal uitvoering worden gegeven aan deze aanbevelingen. Actualisatie APV In 2021 is de APV in zijn geheel gewijzigd. Van het onderdeel openbare orde en veiligheid is een aantal bepalingen gewijzigd en toegevoegd. Er is een vergunningplicht geïntroduceerd voor afhaal- en bezorgrestaurants. De vergunningplicht voor seksbedrijven is nader gereguleerd, ook met het oog op het wetsvoorstel Wet regulering sekswerk. Daarbij is onder andere de leeftijd van sekswerkers verhoogd van 18

47

naar 21 jaar en zijn nieuwe bepalingen toegevoegd over de gegevens die moeten worden aangeleverd bij een aanvraag en zijn de weigeringsgronden geüpdatet. Ook bij de openbare inrichtingen (voorheen: horecabedrijven) zijn nieuwe bepalingen toegevoegd over de gegevens die moeten worden ingediend bij een aanvraag. Verder zijn de weigeringsgronden geüpdatet. Voor coffeeshops is bepaald dat een vergunning wordt verleend (voor uitsluitend de legale horeca-activiteiten) voor maximaal vijf jaar. Voor illegale speelgelegenheden is een specifiek sluitingsartikel toegevoegd. Voor de vergunningen voor een seksbedrijf (schaarse vergunning) en de vergunningen voor (uitsluitend) de legale horeca-activiteiten is een aanvraag- en selectieprocedurebeleid opgesteld. Daarin is vastgelegd hoe iemand in aanmerking kan komen voor een vergunning en op welke wijze bepaald wordt aan wie een vergunning wordt verleend. Bibob In 2021 heeft de gemeente Almelo als eerste gemeente in Nederland de Wet bevordering integriteitsbeoordeling door het openbaar bestuur (hierna: ‘Bibob’) toegepast op subsidies voor beschermd wonen. In totaal zijn 18 aanvragen voor subsidies voor beschermd wonen ingediend en getoetst. Dit heeft geresulteerd in 4 nadere Bibob-onderzoeken, waarvan één zaak voor advies is voorgelegd aan het Landelijk Bureau Bibob.

Nieuwe bestuurlijke maatregelen In 2021 zijn in nauwe samenwerking met de politie twee nieuwe bestuurlijke maatregelen ingezet: ▪ de last onder dwangsom voor drugshandel op straat (drugsdealers) ▪ de last onder dwangsom voor het vervoeren van inbrekerswerktuigen. In totaal zijn er vier lasten onder dwangsom opgelegd. Daarnaast is, in het kader van illegale prostitutie vanuit een woning, in 2021 voor het eerst een woning gesloten. Daarmee wordt beoogd de openbare orde te herstellen, rust te creëren in de buurt en de sekswerker(s) te beschermen. In 2022 wordt deze aanpak gecontinueerd en wordt er meer aandacht besteed aan de (na)zorg voor sekswerkers. Integrale controles en bestuurlijke interventies In 2021 vonden er verschillende integrale controles plaats. Zo startte de gemeente met de grootschalige integrale controle van garageboxen. Dit resulteerde in onder meer de vondst van voorwerpen en stoffen voor het kweken van hennep, harddrugs, wapens, vuurwerk en verborgen ruimtes. De gemeente investeerde daarnaast in de bewustwording bij eigenaren van garageboxen. Daarnaast was er een grootschalige integrale controle gericht op illegaal gokken. Daarbij is zowel de legale sector, als de illegale sector gecontroleerd. Dit resulteerde in het sluiten van 3 gokpanden en het opleggen van een aantal lasten onder dwangsom en bestuurlijke waarschuwingen.

Ook vond er in samenwerking met de gemeente Twenterand een integrale controle plaats bij diverse autobedrijven. Dit leidde tot de vondst van grote hoeveelheden illegaal vuurwerk. Ook werd uitkeringsfraude vastgesteld. Tot slot vonden er diverse horeca-controles plaats. Integraal actieplan Jeugd en Veiligheid In 2021 is een start gemaakt met het opstellen van een integraal actieplan voor jeugd en veiligheid. Het actieplan is gericht op het beperken van het risico dat kwetsbare jeugd afglijdt richting criminaliteit. Dit gebeurt door preventie, signalering en gerichte interventies, zowel op het gebied van zorg als straf. Aanpak Zorg en Veiligheid Om de verbinding te versterken tussen het sociale domein en het veiligheidsdomein is een plan van aanpak Zorg en Veiligheid opgesteld. De aanpak richt zich met name op het oplossen van knelpunten op het gebied van complexe sociale casuïstiek op het snijvlak Zorg en Veiligheid, waarbij de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners noodzakelijk is. Onderdeel is de implementatie van het AVE-model (aanpak-voorkomen-

48

escalatie), dat meer duidelijkheid geeft over de criteria voor op- en afschaling bij het tegengaan van sociale problematiek. Inmiddels is het kenniscentrum mensenhandel Twente operationeel, zowel op beleidsniveau als op casuïstiekniveau. Om gemeenten te ondersteunen heeft het veiligheidshuis inmiddels een aantal beleidsadviseurs en procesmanagers in dienst. Ook lokaal is de aanpak mensenhandel verder doorontwikkeld. Intern is vanuit het sociale domein een aantal aandachtsfunctionarissen benoemd om signalen te onderzoeken en interventies af te stemmen. Ook zijn bestuurlijke maatregelen doorontwikkeld om effectiever te kunnen optreden tegen mensenhandel en illegale prostitutie. Integraal Veiligheidsbeleid 2022 - 2025 In het najaar van 2021 is gestart met het opstellen van een nieuw Integraal Veiligheidsbeleid voor de jaren 2022-2025. Dit beleid is zowel intern afgestemd als met externe partners zoals politie, Openbaar Ministerie, Tactus Verslavingszorg, Dimence, Humanitas Onder Dak, Reclassering Nederland, Avedan, Halt en de woningcorporaties Sint Joseph en Beter Wonen.

De 5 speerpunten in het nieuwe veiligheidsbeleid, dat de gemeenteraad in januari 2022 vaststelde, zijn: • Ondermijnende criminaliteit • Zorg en Veiligheid • Jeugd en Veiligheid • Leefbaarheid • Digitale Veiligheid Pilot bodycams Van 1 juni 2021 tot 1 december 2021 liep de pilot waarbij de uitrusting van vijf boa’s werd uitgebreid met een bodycam. Het gebruik van de bodycam heeft als doel de veiligheid en het veiligheidsgevoel van de boa’s te vergroten. Het gebruik van de bodycams is tussentijds en na afloop van de pilot geëvalueerd. De boa’s gaven aan dat een bodycam een preventief effect heeft op het gedrag van mensen. Mensen gedragen zich rustiger zodra zij een bodycam zien, wat tot een groter veiligheidsgevoel bij boa’s leidt. Gezien de positieve bevindingen uit de evaluatie is ervoor gekozen om de bodycam onderdeel te laten worden van de standaarduitrusting van alle boa’s. Cameratoezicht In 2021 is de aanbesteding gestart voor het uitbreiden van het huidige aantal camera’s in de binnenstad. De verwachting is dat we medio 2022 een dekkend netwerk aan cameratoezicht in de binnenstad zullen realiseren inclusief de aanlooproutes.

Het doel voor cameratoezicht in Almelo is en blijft: ▪ primair: handhaving van de openbare orde, inclusief het voorkomen van strafbare feiten, die invloed hebben op de orde en rust in de samenleving; ▪ secundair: efficiënte inzet van politie en andere diensten (boa’s, brandweer etc.), een preventieve werking, het bevorderen van het gevoel van veiligheid.

49

2.1.4.3 Wat heeft het gekost? Programma veiligheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

200

88

Jaar 2020

200

309

Jaar 2021

200

147

Jaar 2022

200

Totaal

800

544

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Voor het programma Veiligheid is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen voor de periode 2019-2022 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitnutting van deze middelen tot en met 2022 kan plaatsvinden.

2.1.4.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Het percentage inwoners dat zich altijd veilig voelt is met 5% gestegen

20% (2019)

19%

pm

Kennispunt

Het rapportcijfer veilige buurt is gestegen

2017

7,3

>7,3

Burgerpanel

Het aantal misdrijven is met 360 afgenomen

2017

3.572

3.535

Politiecijfers/ CBS

In 2022 zijn er 32 buurtpreventie initiatieven

2018

-

32

BV

In 2022 belanden minder kwetsbare personen met verward gedrag In een politiecel terwijl geen sprake is strafbaarheid

nulmeting 2020

-

pm

Politie

-

pm

BV

725 (geluidsoverlast)

872

pm

Politie

391 (burengerucht)

259

pm

nulmeting 2020

-

pm

In 2022 is het aantal meldingen woonoverlast gedaald

In 2022 is het percentage inwoners dat tevreden is over hoe de gemeente handhaaft en toezicht houdt in hun wijk of buurt gestegen

50

Bron

Kennispunt

2.1.5 Programma Zorg 2.1.5.1 Wat hebben we bereikt? In het programma Zorg zijn de volgende vier strategische doelen geformuleerd: 1. 2. 3. 4.

In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten. In 2022 ontwikkelen 0- tot 23-jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen. In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de Rijksmiddelen voor WMO en Jeugd. In 2022 krijgen Almeloërs die hierop zijn aangewezen meer doeltreffende zorg en steun die aansluit bij hun behoeften.

Hieronder beschrijven we de bereikte resultaten in 2021 per doel: Doel 1: In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten. •

Gebruiken inwoners minder maatwerkzorg Ten opzichte van de peilwaarden in 2018 en ten opzichte van 2020 is in 2021 het gebruik van maatwerkvoorzieningen zowel op grond van de Jeugdwet (Jw) als op de Wet maatschappelijke opvang (Wmo) gedaald. De afname van het gebruik van de voorzieningen is te verklaren vanuit projecten als de kwaliteitstafel, waarbij multidisciplinair gekeken wordt naar de juiste zorg voor de inwoner. En de doorbraakmethode, waarbij we door een lichte interventie aan de voorkant maatwerk aan de achterkant voorkomen. Maar ook het project gecertificeerde instellingen, waarin we samen met de gecertificeerde instellingen komen tot een passend advies voor de zorgvrager, met als gevolg dat we meer grip hebben op deze indicatiestellingen. De eerdere stijging die we zagen op huishoudelijke ondersteuning, als gevolg van het abonnementstarief (verlaging van de eigen bijdrage), is afgevlakt. Het aantal cliënten over 2021 blijft vrijwel gelijk. Dit komt mede vanwege de ontwikkelde wasdienst Almelo.

•

Is het aantal beschermd wonen plekken niet gestegen In 2021 is het aantal cliënten met een indicatie beschermd wonen (BW) in de centrumgemeente Almelo afgenomen met 48% (192 cliënten) ten opzichte van 2020. Deze vermindering is te verklaren door de overgang van cliënten naar de Wet Langdurige Zorg. Ondanks het feit dat de cliëntpopulatie in 2021 sterk gereduceerd is zijn de wachtlijsten niet geslonken, evenals in voorgaande jaren bestaat deze gemiddeld uit 38 personen. Door een afname van het aantal intramurale behandelplekken, langere wachttijden voor behandeling en een langere wachtlijst bij uitstroom uit BW (gerelateerd aan problemen op de woningmarkt) blijft de druk op BW groot. Hierbij dient tevens genoemd te worden dat als gevolg van de coronacrisis en het hebben van een jongere doelgroep (50% onder de 23 jaar) er sprake is van verzwaring van de problematiek. De genoemde waarnemingen komen overeen met de ontwikkelingen in andere regio’s.

•

Wordt minder gebruik gemaakt van maatschappelijke opvang De vraag naar opvang is in 2021 ten opzichte van 2020 met ongeveer 15% (31 cliënten) afgenomen, maar we zien net als vorig jaar nog steeds een verzwaring van de problematiek. Het gaat hierbij met name om verslaving en psychiatrische problematiek. Mede hierdoor bleef de druk op de nachtopvang hoog en waren ook in 2021 extra nachtopvangplekken nodig. Met zorgaanbieders en de woningcorporaties zijn in het kader van de Integrale Ketenaanpak afspraken gemaakt over het beperken van de instroom en bevorderen van de uitstroom van de maatschappelijke opvang naar een woning. Eind 2021 is hieruit o.a. de pilot Transferpunt Wonen gestart, waardoor ook voor mensen uit de maatschappelijke opvang woonruimte beschikbaar komt. De pilot Transferpunt Wonen is een

51

initiatief voor heel Twente, dus samen met centrumgemeente Enschede en Vereniging WOON van de Twentse woningcorporaties. Maatschappelijke opvang is een centrumgemeentetaak voor inwoners van de gemeenten Almelo, Rijssen-Holten, Hellendoorn, Wierden, Twenterand en Tubbergen. Van de personen die zich melden voor maatschappelijke opvang is iets meer dan de helft inwoner van Almelo. •

Zijn minder inwoners eenzaam Het percentage inwoners in Almelo dat zich ernstig eenzaam voelt is lichtelijk gedaald. Door corona is de uitvoering van activiteiten in 2021 weliswaar anders gelopen, maar juist in deze periode is er veel aandacht geweest van de coalitiepartners van KomErbijAlmelo voor deze problematiek en zijn veel alternatieve en innovatieve activiteiten ontwikkeld en uitgevoerd. De coalitie heeft kans gezien de samenwerkingsbasis met elkaar te verstevigen, onder meer door structureel gezamenlijke activiteiten in te zetten en door de voorbereidingen naar een gezamenlijk Signaalpunt Eenzaamheid.

•

Ontwikkelen we nieuwe initiatieven gericht op vroegsignalering en vroegtijdige interventies. Vroegsignalering en het vroegtijdig interveniëren heeft ondertussen een structurele positie gekregen in de toegang en toeleiding via de integrale wijkteams. Met de aanwezigheid van de wijkteams in de wijken en de voor wijkbewoners laagdrempelig toegankelijke medewerkers beogen we problemen vroeg te signaleren en aan te pakken. Met als doel om inwoners zo snel mogelijk weer de regie in eigen handen te geven en we, voor die inwoners waarvoor dat voldoende is, voorkomen dat zwaardere vormen van ondersteuning nodig zijn. Ondanks de beperkte toegang vanwege corona van de wijklocaties in de wijken zelf hebben we toch ervaren dat de inwoners ons wisten te vinden en hebben we het integraal werken vorm kunnen geven. Zij het dan op manieren waarbij veelvuldig gebruik is gemaakt van digitale hulpbronnen waaronder videobellen. Daarnaast zijn in veel van de projecten die we hebben opgepakt (zie par 2.1.5.2) vroegsignalering en vroegtijdige interventies centrale thema's in de ontwikkeling van de activiteiten. Wij wijzen hierbij onder andere op het bestrijden van eenzaamheid (KomErbijAlmelo) en het voorkomen van problemen bij kinderen vanaf de periode voor tot twee jaar na de geboorte (Kansrijke Start).

•

Versterken we het voorliggend veld De doorontwikkeling van maatwerkvoorziening naar algemene voorziening op het gebied van dagactiviteiten voor kwetsbare inwoners is in 2021 voortgezet. Dit heeft er o.a. toe geleid dat we in 2021 het huiskamerproject over alle wijken hebben uitgerold. We constateren dat het gebruik van de maatwerkvoorzieningen in het kader van de Jeugdwet en de Wmo hierdoor is afgenomen. Doordat de focus in de uitvoering meer ligt op het versterken van de eigen kracht en zelfoplossend vermogen van inwoners, zien we dat het gebruik van algemene voorzieningen zoals onder andere opvoedondersteuning, maatjesprojecten, vervoers- en boodschappendienst en thuisadministratie toeneemt. Waar de intakers in 2020 van alle aanvragen 19% konden doorverwijzen naar deze algemene voorzieningen, ligt de percentage in 2021 zelfs op 22%.

Doel 2: In 2022 ontwikkelen 0- tot 23-jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen. •

Voorkomen voortijdig schoolverlaten Leerplicht/RMC Voor Almelo lag het percentage Vroegtijdige schoolverlaters in de periode 2019-2020 (latere cijfers zijn niet beschikbaar) op 2,39 % en het landelijk gemiddelde op 1,73%. In het daar aan voorafgaande schooljaar (2018/2019) lag het percentage op 2,4%. Vanaf het schooljaar 2017/2018 (1,9%) was er sprake van een stijging, maar we zien nu een stabilisering. De daadwerkelijke gevolgen van corona zullen echter pas het komende jaar zichtbaar worden. Gezien de nu al zichtbare negatieve gevolgen

52

voor o.a. de mentale gezondheid van jongeren en de opgelopen onderwijsachterstanden, is de verwachting dat het aantal fors kan gaan oplopen. Gezien ook het stijgende aantal verzuimmeldingen, zal de druk op de RMC dienstverlening naar verwachting het komende jaar alleen maar verder gaan toenemen. •

Aanbieden taalprogramma (VVE) in de voorschool aan peuters met een taalachterstand en met een sociaal medische indicatie Een kindje zit maximaal 18 maanden in een VVE-educatietraject (2,5 – 4 jarigen). Daardoor fluctueert het aantal deelnemers over een jaar behoorlijk. Vooral voor de zomer en rond andere vakanties zijn er vaak schommelingen. Daarom is afgesproken dat het aantal VVE-peuters tussen de 250-300 moet liggen. Op 1 januari 2022 zaten er 272 VVE peuters en 28 peuters met een Sociaal Medische Indicatie in de voorschool.

Doel 3: In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de Rijksmiddelen voor WMO en Jeugd. Om de zorg maatschappelijk en financieel duurzaam te houden, de kwaliteit te verbeteren en beter uit te komen met de rijksmiddelen is gefocust op verbetering van samenwerking, het verder inzetten van een integrale aanpak en het doorbreken van situaties. Daarbinnen hebben we de grenzen van ons beleidskader en wettelijke zorgplicht benut, om zo het maximale effect te behalen. Het invoeren van bijvoorbeeld de doorbraakmethode, inzet op gezinscoaches, verbetering van samenwerking met gecertificeerde instellingen en actieve monitoring in het sociaal domein zijn daar voorbeelden van. Ondanks bovenstaande zien we dat de stijging van de zorgkosten in de Jeugd en Wmo groter zijn dan wat we hebben kunnen besparen. Dit komt onder meer door tariefstijgingen, verzwaring van de problematiek en specifiek in 2021 de meerkosten als gevolg van de corona pandemie. Daarnaast hebben we ook gewoon een vaste groep met zorgvragers die altijd een beroep zullen blijven doen op de zorg. We hebben de taakstelling die in de begroting staat behaald. De besparingsopgave uit het coalitieakkoord is ingevuld. Ons doel om beter uit te komen met de rijksmiddelen hebben we ook behaald.

Dit komt door 2 redenen: • we hebben ook in 2021 gewerkt aan de uitvoering van ons maatregelenplan en de daarin opgenomen besparingsopgaven; • We hebben extra middelen van het Rijk ontvangen naar aanleiding van de Commissie van Wijzen. In 2021 zien wij in het kader van de Jeugdwet een daling groter dan de groei van de uitgaven voor de Wmo. Per saldo is er meer evenwicht bereikt tussen de uitgaven en het budget t.o.v. 2020.

53

€ 40.000.000,00 € 35.000.000,00 € 30.000.000,00 € 25.000.000,00

2017 2018

€ 20.000.000,00

2019 2020

€ 15.000.000,00

2021

€ 10.000.000,00 € 5.000.000,00 €Jeugdhulp

Wmo

Om de uitgaven in balans te brengen met het budget werken we aan het efficiënt en effectief inrichten van de uitvoeringsorganisatie. Daarnaast willen we de maatwerkvoorzieningen effectiever maken en meer investeren in onder andere preventie en algemene voorzieningen. Ook steken we in op het vergroten van het budget door bij het Rijk te pleiten voor inkomensafhankelijke bijdragen. Doel 4: In 2022 krijgen Almeloërs die hierop zijn aangewezen meer doeltreffende zorg en steun die aansluit bij hun behoeften. • Krijgen alle huishoudens met verschillende hulpvragen integrale steun en worden meer inwoners geholpen met alternatieve oplossingen. Net als in 2020 hebben we vanwege corona ook in een groot deel van 2021 nog niet optimaal gebruik kunnen maken van de nieuwe structuur en werkwijze van de toegang. Zo waren de wijklocaties slechts beperkt toegankelijk. Dit heeft ertoe geleid dat in de loop van 2021 gekeken is naar de effectiviteit van de processen in de uitvoering en naar een verbetering van de inrichting van de uitvoering. De volgende stappen om de integrale dienstverlening te verbeteren en zwaardere zorg te verminderen, hebben we wel kunnen zetten: • Ondanks corona en ondanks het feit dat de wijklocaties slechts beperkt toegankelijk waren wisten de inwoners ons wel te vinden. Het integraal werken heeft zeker een positieve invloed gehad.

• De functie van intaker is ook in 2021 ingevuld voor de gehele gemeente, waarbij de intaker beoordeelt welke hulpvragen met algemene voorzieningen kunnen worden opgelost. Ook wordt hierbij meer aandacht geschonken aan de zelfredzaamheid van inwoners en het gebruik maken van hun eigen netwerk. • Eind 2020 zijn we gestart met de kwaliteitstafels en deze hebben we het geheel jaar 2021 voortgezet. Hierbij kijken we multidisciplinair naar de juiste zorg voor de inwoner om te komen tot kwaliteitsverbetering en beter op elkaar afgestemde voorzieningen.

54

2.1.5.2 Wat hebben we gedaan? De opgaven en strategische doelen van het programma Zorg zijn ondergebracht in een viertal programmalijnen: integrale preventie, intensiveren samenwerking ketenpartners, monitoring en sturing en lobby richting het Rijk. Binnen de programmalijnen worden verschillende projecten, activiteiten en/ of acties uitgezet die een bijdrage leveren aan de vier strategische doelen. 1.

In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten; • Uitvoeren preventieagenda • Gecombineerde leefstijl Interventie (GLI) • Project wonen en zorg senioren • Coalitie tegen eenzaamheid Uitvoering 2021: • Eind 2021 is de Preventieagenda 1.0 vastgesteld, waarin Avedan, Sportbedrijf Almelo en wij samenwerken aan preventie. Vanuit de gedachte dat dit een eerste versie is, die later vervangen zal worden door een nieuwere versie, die rijker zal zijn wat betreft de inhoud en die door meer partijen onderschreven wordt. Vanuit de preventieagenda 1.0 zijn ook de leefstijlmakelaar en het project Vechtscheidingen gestart. • Almelo doet sinds het najaar 2021 mee met Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). JOGG is onderdeel van een regionale en landelijke aanpak. Voor Almelo hebben we een lokale JOGG-coördinator benoemd bij het Sportbedrijf Almelo. JOGG gaat uit van de communityaanpak: de leefomgeving, de sociale omgeving en de leef- en eetgewoontes binnen het gezin moeten allen samenwerken om jongeren te helpen en te motiveren om gezond te leven. Daarbij is gezond eten en bewegen van belang, maar het gaat ook om zelfvertrouwen en voldoende rust. • Samen met Menzis, huisartsen en Sportbedrijf hebben we een Gecombineerde Leefstijl Interventie voor mensen met een laag inkomen in uitvoering.

• We zijn in september, op de seniorenmarkt van de COSBO, gestart met een campagne "Tijd gaat snel". Daarmee willen we oudere inwoners van Almelo bewust maken van hun toekomstige woon- en zorgbehoefte en hen beter voorbereiden zodat zij in de toekomst zo veilig en zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven wonen. Om senioren langer veilig en zo zelfstandig mogelijk te kunnen laten wonen, kan de inzet van (zorg)technologie ook een oplossing zijn. We zijn een verkenning gestart om de mogelijkheden die dit biedt te onderzoeken. Verder loopt in de Schelfhorst de pilot "Top fit citizen science". Deze pilot is gefinancierd door de GGD en wordt uitgevoerd door de UT en de Stichting Lang zult u wonen. In deze pilot wordt met bewoners gekeken hoe zij lang en plezierig thuis kunnen blijven wonen. In Almelo loopt verder ook een pilotproject valpreventie, dit in samenwerking met Menzis en Regio Twente. • Op diverse plekken en manieren heeft de coalitie "Kom Erbij Almelo" aandacht gevraagd voor en activiteiten ontwikkeld tegen eenzaamheid. Via brede ontmoetingsdagen, een wandeling en een kerstattentie met een persoonlijke kerstkaart erin. Daarnaast wordt gewerkt aan het inrichten van een Signaalpunt eenzaamheid. • Almelo doet mee aan een landelijke pilot om de bestaande mantelzorgregelingen beter bekend te maken onder mantelzorgers en heeft hiervoor eind 2021 een budget van het rijk ontvangen.

Met dit budget zal De Klup/ Mantelzorg Almelo in 2022 een plan uitvoeren. Doelen zijn Het in kaart brengen van bestaande (landelijke, regionale en lokale) mantelzorgregelingen; Het inventariseren van knelpunten bij mantelzorgers bij het gebruik (kunnen) maken van die regelingen); Het in kaart brengen van rollen en verantwoordelijkheden van partners in het netwerk; Het vinden van oplossingen in samenwerking met het netwerk; • Samen met BMC werken we er in het project Sociale Basis op Orde aan om, in nauwe samenwerking met de wijkregisseurs en wijkteams, de inwoners en partners in de wijken te verbinden aan de

55

•

•

wijkopgaven. Als pilotwijken zijn de Riet en Kerkelanden uitgekozen. Met de wijkregisseurs is de opgave in de pilots bepaald: het bieden van kansen aan jongeren om zichzelf en hun talenten te ontwikkelen. In 2021 hebben we een Aanvalsplan laaggeletterdheid opgesteld, dat eind 2021 is vastgesteld. Door de integrale aanpak van laaggeletterdheid worden inwoners met te weinig taal-, reken- of digitale vaardigheden beter in staat gesteld om zelfstandig te functioneren in de samenleving. In 2022 zorgen we ervoor dat het plan uitgevoerd wordt en dat de aanpak van laaggeletterdheid vanaf 2023 is ingebed in de organisatie. Eind 2021 zijn wij gestart met een pilot powerful ageing. Hierbij wordt getraind op het versterken van (de explosieve spierkracht van) het lichaam. Dit levert naar verwachting een positieve bijdrage aan de zelfredzaamheid, gezondheid en kwaliteit van leven van onze oudere inwoners.

2.

In 2022 ontwikkelen 0- tot 23-jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen; • Project vroegtijdige schoolverlaters/Twentse belofte • Uitvoeren van het project Het Jonge Kind inclusief Kansrijke Start • Schoolgericht maatschappelijk werk • Praktijkondersteuners huisartsen (POH) Uitvoering 2021: • In schooljaar 2020-2021 is er een start gemaakt met de nieuwe Twentse Belofte voor een uitvoeringsperiode van 4 jaar. Het betreft een regionale aanpak vanuit de 14 Twentse gemeenten i.s.m. o.a. onderwijsinstellingen en het RMC. De Twentse Belofte bestaat uit 5 speerpunten c.q. beloften waar alle betrokken partijen zich aan gecommitteerd hebben: 1. Jongeren die de overstap maken naar een nieuwe school zijn goed voorbereid en op de nieuwe school komt de (extra) ondersteuning direct op gang. 2. Jongeren met een hogere kans op schooluitval worden op school extra ondersteund om zich te ontwikkelen en een startkwalificatie te halen. 3. Jongeren die zonder startkwalificatie van school gaan worden persoonlijk begeleid naar een passende vervolgstap. 4. Werkende jongeren die ondersteuning nodig hebben worden goed begeleid zodat ze aan het werk blijven en daarnaast ook blijven leren. 5. Jongeren die niet op school zitten of aan het werk zijn worden benaderd en begeleid zodat ze terug naar school kunnen, aan het werk of allebei.

• Ook in de tweede helft van 2021 hebben we last gehad van corona. Door de weer stijgende besmettingen -ook onder kinderen- moesten de scholen vaak klassen sluiten en zowel fysiek als digitaal onderwijs geven. Door Corona zijn de achterstanden bij kinderen, die al een onderwijsachterstand hebben, nog meer toegenomen. Het onderwijs heeft hiertoe extra middelen van het Rijk gekregen en zet deze in op een extra aanbod onder schooltijd. Ook de gemeente heeft extra middelen gekregen om deze achterstanden te verminderen. Het onderwijs en de gemeente hebben hierin de afstemming gezocht om hun beide aanpakken op elkaar te laten aansluiten. Uitgangspunt van de aanpak is dat er extra inzet komt voor het aanpakken van leerachterstanden, de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen en voor mentale en fysieke gezondheid van jongeren. Met ons geld vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) worden onder meer extra schoolmaatschappelijk werkers ingezet, op 3 vmbo-locaties starten pubercoachtrajecten en er komen speciale projecten om de gezondheid van kinderen te bevorderen. In totaal gaat het om ruim 1,6 miljoen euro tot 2025. • Via Avedan zetten we schoolmaatschappelijk werk in. Zij voeren op de basisscholen en voortgezet onderwijs scholen gesprekken met kinderen en jongeren, geven trainingen Gelukskoffer, haken waar nodig netwerkpartners aan.

Alles gericht op het vergroten van het zelfvertrouwen van de jeugdige, het vergroten van inzicht in en het versterken van het zelfoplossend vermogen.

56

•

•

•

•

•

•

•

Als er sprake is van een taalachterstand krijgen peuters een indicatie van de jeugdverpleegkundige voor een VVE-aanbod van 16 uur per week. Elke drie maanden is er afstemming tussen de JGZ, kinderopvang en gemeente over het non-bereik van doelgroeppeuters. In de tweede helft van 2021 heeft de JGZ alle ouders van doelgroeppeuters die niet bij een peuteropvang zijn aangemeld, gebeld met de vraag waarom hun kind geen gebruik maakt van de peuteropvang. Hiervoor werden verschillende redenen genoemd, zoals corona of de wens van de ouders dat hun kind pas later start, bijv. op 3 jarige leeftijd. In een aantal gevallen gaat het kind wel naar kinderopvang/gastouder maar niet naar een VVE locatie, bijv. omdat ouders niet willen dat het kind een VVE-label heeft of omdat het kind al in een kinderopvang zat waar geen VVE wordt geboden. Door de belronde is het nonbereik overigens wel afgenomen. We hebben ons als gemeente aangesloten bij de Gelijke Kansen Alliantie. Via de subsidie van de Gelijke Kansen Alliantie worden drie nieuwe bibliotheken op schoollocaties gerealiseerd bij SBO De Welle, De Kubus en De Wereldboom. Daarnaast is een inhoudelijk programma uitgekozen om de leesmotivatie onder de groepen 4, 5, 6 en 7 te verbeteren. Een proef om de boeken van de bieb op school uit te lenen naar huis wordt gestart in de voorjaarsvakantie op de St. Egbertus.

Eind 2021 is van de mogelijkheid gebruik gemaakt om extra subsidie bij de Gelijke Kansen Alliantie aan te vragen. Met deze subsidie gaat basisschool Step! gezamenlijk met de gemeente aan de slag om invulling te geven aan een rijke schooldag. In 2021 hebben we de activiteiten van het project Kansrijke Start en het project Het Jonge Moederwerk doorgezet . Eind 2021 waren er in totaal 207 jonge moeders in begeleiding, waarvan 50 nieuwe aanmeldingen in 2021. De aanmeldingen gaan via het wijkteam en via verloskundigen. De top 3 in de hulpvragen is gezondheid, sociaal functioneren en praktisch functioneren. Vanaf 29 april is het programma Nu Niet Zwanger actief in gemeenten Enschede, Hengelo en Almelo. De drie steden werken samen met GGD Twente. Landelijk doen 141 gemeenten mee aan het programma. Almelo, Enschede en Hengelo startten als eerste gemeenten in de regio Twente. Ondertussen zijn in 2021 in Almelo 8 aandachtsfunctionarissen geschoold. Bij het Jeugd Maatschappelijk Werk is het Nu Niet Zwanger gesprek vast onderdeel van de begeleiding. Ambiq en Aveleijn zijn al aangehaakt. Medewerkers van Tactus gaan begin 2022 de scholing volgen. Op verzoek van de huisartsen en de POH-ers hebben we ervoor gekozen om vaste POH-ers te koppelen aan de huisartsen.Deze continuïteit zorgt ervoor dat we goed kunnen aansluiten op de huisartsenpraktijken en de hulpvragen die daar liggen.

Zodat we hulpvragen preventiever kunnen oppakken en daar waar mogelijk, inzet van zwaardere zorg voorkomen. In 2022 evalueren we de inzet van de POH-ers. Samen met de gemeenten Hengelo en Enschede nemen we deel aan een lobby-cursus, waarin we voor diverse thema's werken aan een gezamenlijk lobbydossier. Voor het sociaal domein zetten we in op een samenwerking met schoolbesturen om het jonge kind centraal te zetten en samen te komen tot een rijke school/ leeromgeving.

3.

In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de Rijksmiddelen voor WMO en Jeugd; • Rijksmiddelen en het verdeelmodel • regionale samenwerking • taakstellingen • lobby • verscherpen toezicht en handhaving • wasdienst • landelijke ontwikkelingen Beschermd Wonen en Jeugdwet Uitvoering 2021

57

•

•

•

•

•

De herijking van het gemeentefonds is uitgesteld tot 1 januari 2023. We verwachten dat in de meicirculaire 2022 van het gemeentefonds de effecten van het nieuwe verdeelmodel worden gepubliceerd. In 2021 heeft de Commissie van Wijzen geoordeeld dat gemeenten onvoldoende middelen van het Rijk ontvangen om de Jeugdhulp uit te kunnen voeren. Dit heeft ertoe geleid dat landelijk 1,3 miljard euro aanvullend beschikbaar is gekomen in het gemeentefonds. Daartegenover staat wel de inspanning om de zorg te hervormen en te besparen op de zorguitgaven. We zien wel dat het kabinet in het regeerakkoord weer besparingen inboekt voordat ze zijn gerealiseerd. Want in het nieuwe coalitieakkoord is een teleurstellend element opgenomen dat haaks staat op onze eerdere lobby-inzet, en wel een bezuiniging oplopend tot 500 miljoen euro op de jeugdzorg. In reactie hierop heeft de G40 een brief gestuurd aan de fractievoorzitters en de woordvoerders Jeugd in de Tweede Kamer, waarin aangegeven is dat we dit als een klap in het gezicht van medeoverheden ervaren. Dit omdat we afspraken met elkaar hebben gemaakt, de uitkomst van de arbitrage onverkort geldt en het dan niet past om daar eenzijdig extra eisen aan toe te voegen dan wel financieel sterk in te grijpen op de gemaakte afspraken.

Daarnaast hebben de wethouders Jeugdzorg van Hengelo, Enschede en Almelo gezamenlijk ook nog een mail gestuurd aan de woordvoerders van de politieke partijen ter voorbereiding op het debat in de Tweede Kamer, met eenzelfde strekking. Recentelijk heeft de Eerste Kamer hierop een motie aangenomen die de regering verzoekt het overleg met de gemeenten om tot een gewenste hervorming van het stelsel van jeugdzorg te herstellen, zonder dat dit belast wordt met de bezuinigingen uit het coalitieakkoord, maar gebaseerd op alle conclusies en aanbevelingen van de Commissie van Wijzen. Verder zijn de bovengenoemde projecten, naast dat we ze inzetten voor de eerste 2 doelen, ook zo vorm gegeven dat we op termijn een duurzaam en kwalitatief hoogwaardige (sociale) infrastructuur en voorzieningenniveau in stand kunnen houden voor kwetsbare inwoners die ondersteuning nodig hebben. Om dat te kunnen realiseren werken we verantwoord toe naar een beperking van het beroep op voorzieningen in het sociaal domein zodat zorg, ondersteuning en participatie uiteindelijk kunnen worden bekostigd vanuit de middelen die we daarvoor van het Rijk ontvangen.

In 2021 is er binnen de integrale regionale samenwerking ingezet op de thema’s jeugdhulp, schuldenaanpak en armoede, ouderenzorg, zorg voor psychisch kwetsbaren en preventie en op de dwarsverbanden aanpak multi probleemgezinnen, gedeeld beeld van de regio, gemeentepolis voor minima en arbeidsmarktproblematiek. Veel projecten zijn succesvol afgerond of lopen volgens planning. Een paar thema’s zijn nog niet succesvol uitgewerkt , zoals m.b.t. het wegwerken van wachtlijsten GGZ, het werken aan een dementievriendelijke samenleving en het voorkomen van alcoholproblematiek. De samenwerking is geëvalueerd en in december 2021 hebben alle partners (14 Twentse gemeenten, Menzis , GGD en Provincie Overijssel) besloten tot voortzetting van de samenwerking voor de komende 5 jaar. In december is door B&W ingestemd met een Framework integrale samenwerkingsagenda Twente 20222027. In 2022 wordt die samenwerkingsagenda opnieuw inhoudelijk geladen. De samenwerkingsagenda wordt met externe financiering gerealiseerd. Wij streven binnen deze samenwerkingsagenda steeds naar kostenbesparing voor ons als gemeente door samen in te zetten op preventie en op efficiënte inzet en afstemming op de ZVW en WLZ. Op grond van de VNG resolutie van juni 2020 met betrekking tot de invulling van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) moeten gemeenten en relevante betrokkenen een regiovisie voor Jeugdhulp opstellen.

In 2021 hebben de 14 Twentse gemeenten samen deze Regiovisie Jeugdhulp Twente opgesteld. Het vaststellingstraject door de afzonderlijke Raden vindt plaats in 2022. De Regiovisie Jeugdhulp Twente geeft duidelijkheid over de samenwerking tussen deze gemeenten op het gebied van de jeugdhulp. Om beter uit te komen met de Rijksmiddelen zijn voor WMO en Jeugd maatregelenplannen opgesteld. In 2021 hebben we daar uitvoering aan gegeven.

58

•

•

•

Almelo voert de lobby in samenspraak met onze regio, met de VNG en de G40. Almelo streeft met de lobby niet alleen naar een betere lokale financiële situatie maar ook naar meer inzet op integrale preventie en bestaanszekerheid voor kwetsbaren om de (stijgende) zorgvraag te reduceren. De inzet van Almelo op de financiële kant is gericht op verhogen van de budgetten, een beter verdeelmodel gemeentefonds, minder schommelingen in het gemeentefonds en terughoudendheid voor het Rijk t.a.v. eenzijdige wetswijzigingen met financiële gevolgen. Daarnaast volgen de gemeenten Enschede, Hengelo en Almelo een gezamenlijke lobby-cursus, waarin voor verschillende onderwerpen, waaronder het Sociaal Domein, gewerkt wordt aan een Lobby dossier.

De nadruk qua toezicht en handhaving op de speerpunten rechtmatigheid van de zorgmiddelen, vermeende zelfverrijking door zorgaanbieders, preventief onderzoek bij inkoop en nieuwe aanbieders en toezicht naar aanleiding van signalen over het leveren van geen of onvoldoende kwalitatief goede zorg, heeft in het volgende geresulteerd:  Voor Beschermd Wonen zijn 12 aanbieders bezocht; hierbij is 7 x een hersteltraject aangeboden en 1 x is een subsidie relatie ontbonden;  In 2020 heeft het college besloten om, als eerste gemeente in Nederland, bij wijze van pilot de Wet Bibob toe te passen in het sociaal domein, en meer specifiek op subsidieaanvragen beschermd wonen. in 2021 zijn alle18 aanbieders die een subsidie beschermd wonen hebben aangevraagd dan ook zijn onderworpen aan een Bibob-onderzoek, waarbij de integriteit van de zorgbestuurders centraal stond. 4 aanbieders zijn nader onderzocht, waarvan 2 aanbieders een subsidie hebben gekregen, 1 aanbieder een subsidie onder stringente voorwaarden en voor 1 aanbieder heeft het onderzoek ertoe geleid dat we de aanvraag buiten behandeling hebben gelaten. De resultaten van de pilot geven aanleiding om de Wet Bibob breder binnen het sociaal domein in te zetten. De komende tijd onderzoeken wij waar binnen het sociale domein de Wet Bibob verder wordt toegepast, en wij zullen dit borgen in een nieuw inkoopbestek.

 Calamiteitenonderzoek: Er zijn 3 meldingen onderzocht, waarvan 1x een hersteltraject is aangeboden;  Voor de dagbesteding locaties zijn 15 locaties bezocht. De bevindingen zijn gerapporteerd en in overeenstemming gebracht met de regelgeving in de verordening;  Fraudeonderzoeken: We hebben 5 lopende procedures bij rechtbanken en/of de Centrale raad van Beroep. Met 1 aanbieder is een vaststellingsovereenkomst gesloten. Dit is inmiddels betaald. Bij 1 procedure heeft het gerechtshof bepaald dat alsnog door het openbaar Ministerie moet worden overgegaan tot vervolging.  In het kader van bestrijding van ondermijning in de zorg hebben we meegedaan aan het bezoeken van instellingen tijdens de regionaal ingestelde actieweek. We hebben hierbij samengewerkt met o.a. de politie en het RIEC.  Daarnaast zijn een aantal onderzoeken naar rechtmatige verstrekking zorgmiddelen in gang gezet, waarvan de uitkomst nog niet bekend is. De afdoening daarvan is in 2022.  De 14 Twentse gemeenten hebben in 2021 een versterkte aanpak op zorgfraude uitgewerkt, waarin samengewerkt zal worden aan de thema’s inkoop, Pgb, regionaal toezicht en handhaving, toegang tot zorg, informatiedeling en communicatie. Op 8 maart 2022 hebben alle 14 Twentse gemeenten ingestemd met de uitvoering van de versterkte aanpak voor 2022 tot en met 2024.

Daarnaast is er door de 14 Twentse gemeenten samen met regio Hart van Brabant gewerkt aan een landelijke proeftuin en zijn daar bij het Rijk de benodigde financiën voor aangevraagd. Zodra er een akkoord is in 2022, zullen de thema’s Bibob toetsing in de inkoop, informatiedeling en samen leren met de goede zorgaanbieders als proeftuin van start gaan voor de periode 2022 tot en met 2024. Voor wassen en strijken hebben we een algemene voorziening opgericht. Deze wasdienst Almelo is draaiende. Alle inwoners met een indicatie voor wasmodules zijn gesproken, iedereen is nu over of heeft zelf een oplossing gevonden.

59

•

Per 1 januari 2021 is de Wet Langdurige Zorg (WLZ) opengesteld voor cliënten met psychische problematiek. Daarnaast is het Rijk per 1 januari 2022 een traject gestart om de verantwoordelijkheid voor Beschermd Wonen naar alle gemeenten afzonderlijk door te decentraliseren. Ter vervanging van de landelijke bestuurlijke afspraken heeft de VNG de Norm voor Opdrachtgeverschap Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (NvO BW/MO) vastgesteld. Hierin is geregeld dat er een vorm van regionale samenwerking voor BW moet blijven. Omdat de bestuurlijke afspraken over BW dus vervangen zijn door de NvO BW/MO, moeten wij de regionale samenwerking met ingang van1 januari 2022 regelen volgens die NvO. De 6 samenwerkende gemeenten hebben begin 2021 besloten om te willen blijven samenwerken.En in 2021 intensief overlegd over de afspraken waarbinnen ze dat willen doen. Daar is een raadsvoorstel voor uitgewerkt, dat voorjaar 2022 in de Raad behandeld is. Hierbij hebben de 6 samenwerkende gemeenten er nadrukkelijk voor gekozen om de vernieuwde samenwerkingsafspraken zo licht mogelijk te houden. Dus wél goede informatie-uitwisseling en samenwerking tussen de 6 gemeenten, maar geen bureaucratische organisatie opbouwen. 4. In 2022 krijgen Almeloërs die hierop zijn aangewezen meer doeltreffende zorg en steun die aansluit bij hun behoeften.

• Pilots algemeen voorliggende voorziening WMO en Jeugd (2020) • Dagbehandeling Jeugd • Onderwijs Jeugd arrangement • Integrale ketenaanpak Maatschappelijke opvang • Doorbraakmethode/MPG aanpak • Persoonlijke netwerkcoach • Project Gecertificeerde instellingen en digitale verwijsindex • Doorlopende lijn van zorg naar werk • Zorg en veiligheid Uitvoering in 2021: • Wij hebben in 2021 via Avedan in 6 wijken van Almelo in totaal 26 dagdelen per week wijkhuiskamers aangeboden voor alle inwoners van Almelo. In de wijkkamers wordt een breed scala aan activiteiten aangeboden, in nauwe samenspraak met de deelnemers. De aantallen deelnemers per dagdeel waren in 2021 wel lager dan voor corona. Met de mensen die niet durfden te komen is telefonisch of per app contact gehouden of ging een vrijwilliger langs. Voor met name mensen met een aflopende indicatie dagbesteding (OMD1) zijn de wijkkamers een goed alternatief. Samen met Avedan bekijken we de mogelijkheden om de wijkkamers uit te breiden. • De ombouw van de dagbehandeling Jeugd betrof een maatregel die we specifiek op één school wilden uitvoeren, de Rietpluim. Daar zit een dagbehandelingsgroep. Het idee was om te kijken of dat samengevoegd kon worden met de reguliere kinderdagopvang, vanuit de gedachte dat een behandeling tussen kinderen zonder een rugzakje een positief effect kan hebben.

Nadat uit een eerste inventarisatie is gebleken dat dit financieel lastig wordt en het financiële effect als heel laag wordt ingeschat, hebben we besloten dit project op dit moment niet op te pakken en onze prioriteiten elders te leggen. • Op zorgintensieve scholen wordt het onderwijs aan leerlingen mede mogelijk gemaakt door aanvullende/ondersteunende jeugdhulp. De jeugdigen met een jeugdwet indicatie en hun ouders ervaren echter regelmatig dat de ondersteuning op school en thuis niet met elkaar matcht. Dit kan verschillende redenen hebben, waaronder de methode, het product, de afstemming, het proces, de inzet van de betrokkenen of de hulpverlener. Ook zijn relatief vaak nieuwe indicaties nodig. Daarnaast moeten continu nieuwe afspraken gemaakt worden met de verschillende betrokkenen. Er gaat veel energie verloren in het elkaar leren kennen in plaats van in het bieden van goede ondersteuning. Voor de basisscholen de Rietpluim en de Dr. Herderscheeschool werken we daarom aan pilots waarin we overgaan van individuele bekostiging van jeugdhulp in het onderwijs naar groepsgerichte financiering, ofwel een collectief arrangement. Dit doen we uiteraard samen met de scholen, de uitvoerende partners (De Twentse

60

• •

•

•

•

•

Zorgcentra en Jarabee) en de andere gemeenten waar kinderen wonen die op deze scholen zitten. We koersen erop om met ingang van schooljaar 2022-2023 te starten. We werken aan een BSO Plus, waarbij het Plusdeel bestaat uit kleinere en prikkelarme groepen met passende begeleiding. Met de integrale ketenaanpak Maatschappelijke Opvang gaan we op termijn zorgen dat de problematiek rond dak- en thuisloosheid vermindert. In november 2020 is de eerste fase afgerond met een congres. De tweede fase eindigt 1 juni 2022. Er zijn zeven interventies opgeleverd die ingezet kunnen worden ter voorkoming van de instroom, verbetering van de doorstroom en ter bevordering van de uitstroom in de maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen. Deze interventies zijn gedeeld met de gemeente Almelo en de regiogemeenten. Afhankelijk van elke lokale situatie kunnen deze regionaal of lokaal ingezet worden. Tevens is een set indicatoren geformuleerd waarmee de druk op de maatschappelijke opvang gemonitord kan worden. Deze indicatoren zijn enerzijds opgesteld op basis van de lokale (Almelose) vraag en anderzijds afgestemd met de landelijke uitvraag (KPMG monitor). Daarnaast is in Twents verband (samenwerking met centrumgemeente Enschede) het Transferpunt Wonen ingericht.

Dit is een pilot van 1 november 2021 tot 1 juni 2022 en beoogt succesvolle uitstroom uit de maatschappelijke opvang naar woonruimte van Twentse woningcorporaties. Zowel in Enschede als in Almelo is de preventiescan (Preventie Alliantie) uitgevoerd. Deze geeft input voor focus en te ontwikkelen beleid voor centrumgemeenten en regiogemeenten. De MO ontwikkelt door richting ‘Herstel begint met een huis’. Enschede en Hengelo kennen al woon-units in de MO. In Almelo is dit proces gestart samen met Beter Wonen. Daarnaast zal lokaal (in samenspraak met de regiogemeenten) een diversiteit aan BW vormen ontwikkeld moeten worden met een goede achtervang regeling (time-out plekken oid). Na bijna 3 jaar gewerkt te hebben met de Doorbraakmethode binnen het sociaal domein kunnen we concluderen dat de aanpak werkt. Enerzijds is het doel om 4,5 miljoen euro te dempen op de uitgaven in het sociaal domein, met minder casussen dan verwacht al bijna behaald. Anderzijds zien we dat er sneller perspectief is voor de betrokken inwoners én kunnen onze professionals onderbouwd en regelarm maatwerk leveren. Doen wat nodig is, met de gemeentelijke portemonnee in het achterhoofd. Almelo wordt landelijk gezien als één van de voorlopers op dit gebied. De in 2020 ontwikkelde persoonlijke netwerkcoach is in 2021 als een reguliere algemene voorziening ingezet.

Dit doen we via Avedan, die geschoolde vrijwillige coaches in contact brengt met onze inwoners die behoefte hebben aan hulp om zelfstandig en gezond te leven. Halverwege 2021 liepen er 30 trajecten, waarvan 19 nieuwe trajecten waren. Uit de evaluatie van 11 afgesloten trajecten bleek dat de deelnemers aangaven dat de kwaliteit van hun leven van een 5,2 naar een 8 is gegaan, ze beter weten wat ze wel en niet kunnen doen, ze vaker deelnemen aan activiteiten buiten de deur. Sommige deelnemers zijn met een cursus gestart of hebben werk gevonden. Bij de meeste deelnemers hoeven we aansluitend geen indicatie af te geven, zijn de deelnemers geholpen via deze algemene voorziening. In 2021 hebben we het project gecertificeerde Instellingen als project afgerond en zetten we dit voorlopig regulier voort. In dit project hebben we samen met de gecertificeerde instellingen een werkwijze ontwikkeld waarin we samen komen tot een passend advies voor de zorgvrager. Hierbij worden meer dan voorheen de mogelijkheden van algemene of voorliggende voorzieningen mede afgewogen als oplossing. De samenwerking met de huisartsen is het afgelopen jaar sterk geïntensiveerd. Eén van de onderwerpen die we bespreken zijn de verwijzingen door de huisartsen.

De opzet van de pilot "Van Zorg naar Werk" is om samen met onderwijsinstellingen, werkgevers en zorgpartijen een ontwikkeltraject op te zetten voor jongeren met extra ondersteuningsbehoefte die binnen de bestaande (onderwijs)structuren vastlopen. Vaak verzanden deze jongeren in dure maatwerkvoorzieningen (dagbesteding) die niet op ontwikkeling gericht zijn, waarbij een uitkering haast automatisch het gevolg is. Door dagbesteding te combineren binnen een werkomgeving, gecombineerd met zowel specialistische begeleiding op de werkvloer als onderwijsondersteuning, snijdt het mes aan meerdere kanten. Dit geldt zowel voor de maximale doorontwikkeling van de jongere als de bijkomende

61

•

besparing op Jeugdwet /WMO en onnodige uitkeringslast. Vanwege meerdere factoren zijn wij niet in staat geweest om in de volledige beoogde omvang (20 tot 30 jongeren) te kunnen starten. Door corona waren er onvoldoende plekken beschikbaar bij werkgevers en daarnaast heeft een intern veranderingsproces ertoe geleid dat de pilot tijdelijk on hold is gezet. Om alvast wel te kunnen toetsen of met onze werkwijze ook de beoogde doelstellingen kunnen worden behaald (jongere maximaal doorontwikkelen en besparing kosten dagbesteding Jeugdwet / WMO en uitkeringslast), zijn wij eind september 2020 gestart met de inzet van één jaarplek bij Invia voor twee jongeren. Het gaat om 1 jongere vanuit VSO Veenlanden en 1 vanuit PRO Erasmus, beiden zeer problematische achtergrond en een intensieve begeleidingsbehoefte (1op 1). Per respectievelijk 1 februari 2022 en 1 maart 2022, zijn beide jongeren uitgestroomd naar betaald werk waarmee voor deze jongeren al de beoogde doelstellingen zijn behaald. Dit zou zonder deze interventie niet zijn gelukt. Een 100% score zal zeker niet altijd de uitkomst zijn, maar deze start is wel heel hoopgevend. Het doel is nu om deze aanpak uiterlijk per 1 april weer te hervatten en verder te verbreden. Om de verbinding te versterken tussen het sociale domein en het veiligheidsdomein is een plan van aanpak Zorg en Veiligheid opgesteld.