6.1a Jaarverantwoording 2021 - Bijlage 1 - Jaarverantwoording 2021 (Aangepast 20220613).pdf

De aanpak richt zich met name op het oplossen van knelpunten op het gebied van complexe sociale casuïstiek op het snijvlak Zorg en Veiligheid, waarbij de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners noodzakelijk is. Onderdeel is de implementatie van het AVE-model (aanpak-voorkomen-escalatie), dat meer duidelijkheid geeft over de criteria voor op- en afschaling bij het tegengaan van sociale problematiek.

2.1.5.3 Wat heeft het gekost? Programma zorg

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

1.750

900

Jaar 2020

1.750

1.616

Jaar 2021

-

119

Jaar 2022

-

Totaal

3.500

2.635

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Voor het programma Zorg is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen voor de periode 2019-2022 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitnutting van deze middelen tot en met 2022 kan plaatsvinden. We verwachten de middelen volledig uit te putten. Onder andere aan de uitvoering van de preventieagenda, initiatieven op het gebied van zorg en veiligheid en de doorlopende lijn van zorg naar werk.

62

2.1.5.4 Indicatoren Indicatoren bij strategisch doel 1 "In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten" Aantal 0 t/m 17 jarige Almeloërs dat gebruik maakt van Jeugdhulp

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Bron

1.707 (2018)

1.626

1.500

Gemeente Almelo

Aantal 18+ Almeloërs dat gebruik maakt van Maatwerk Wmo/Jeugd (excl. Hulpmiddelen)

3.400 (2018)

3.359

3.200

Gemeente Almelo

Aantal unieke personen in Maatschappelijke opvang (dag/nacht/crisis/24uurs)

218 (2018)

169

176

Gemeente Almelo/ ketenaanpak MO

% Almeloërs dat zich (zeer) ernstig eenzaam voelt

10% (2018)

9.3%

8%

GGD/Twentse Gezondsheids Verkenning

Rapportcijfers ‘Inspanningen van de gemeente om inwoners volledig te laten deelnemen aan de maatschappij.

6,0 (2018)

6.4

6,5

Waar staat je gemeente.nl

Indicatoren bij strategisch doel 2 “in 2022 ontwikkelen 0-23 jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen % voortijdige schoolverlaters (VO+MBO)

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Bron

1,9% (2017)

2,4% (2020)

1,5%

Waar staat je gemeente.nl

Aantal kinderen dat deelneemt aan voor- en vroegschoolse educatietrajecten (vve)

400 (2019)

272 28 (SMI)

300

Gemeente Almelo

Indicator bij strategisch doel 3 "In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de rijksmiddelen voor WMO en Jeugd". Deze ambitie behelst zowel maatregelen als projecten die in de lijn en programma worden uitgevoerd waardoor kwantificering op programmaniveau niet mogelijk is. Deze ambitie willen we realiseren door de zorgkosten te verlagen en de inkomstenkant te verhogen.

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Bron

- 14,5 mln (2018)

beter uitgekomen met de Rijksmiddelen

beter uitkomen met de rijksmiddelen

63

Gemeente Almelo

Indicatoren bij strategisch doel 4 "In 2022 krijgen Almeloërs die hierop zijn aangewezen meer doeltreffende zorg en steun die aansluit bij hun behoefte". % huishoudens met domeinoverstijgende hulpvraag dat integraal steun krijgt (MPG aanpak).

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Bron

-

40%

100%

Gemeente Almelo

% hulpvragende inwoners dat met een alternatieve oplossing (zonder geïndiceerde zorg) geholpen wordt.

-

22%

30%

Gemeente Almelo

64

2.1.6 Programma Nieuwstraatkwartier 2.1.6.1 Wat hebben we bereikt? In programma Nieuwstraatkwartier werken bewoners, ondernemers, Beter Wonen, Cogas/Coteq, Waterschap Vechtstromen, Avedan, de Provincie Overijssel en de gemeente Almelo samen. Waar in de tekst wordt gesproken over ‘we’ bedoelen we het programma Nieuwstraatkwartier dat wordt uitgevoerd door genoemde partijen. 1. De basis is op orde (schoon, heel, veilig): • De wijk is schoner, veiliger en 'technisch' beter op orde • De woningen zijn kwalitatief verbeterd Bereikte resultaten in 2021: De aanpak in het Nieuwstraatkwartier investeert in sociale, ruimtelijke en technische opgaven. Die investering in maatschappelijke doelen draagt bij aan een brede basis in de wijk. Het gaat om versterken van de sociale samenhang, vergroten van zelfredzaamheid, afname van ondermijnende criminaliteit tot bevordering van verduurzaming en verminderen van wateroverlast. Door een gecoördineerde aanpak zijn op verschillende locaties in de wijk controleacties uitgevoerd op kamerverhuur om overlast en ondermijning tegen te gaan. Dit draagt bij aan een veiliger Nieuwstraatkwartier. De aanpak voor verduurzaming van woningen draagt bij aan de verbetering van woningen. Dit heeft positieve effecten voor de uitstraling en de leefbaarheid van de buurt. In de wijk zijn meerdere (groepjes van) bewoners die zwerfvuil in hun eigen buurt opruimen.

Zo werken we samen aan een betere uitstraling van én een schoner Nieuwstraatkwartier. 2. Een duurzaam sociale en leefbare wijk • Bewoners zijn meer betrokken bij hun wijk en er is meer sprake van een inclusieve samenleving • Er is minder sprake van overerving van armoede • Het gebruik (en de stapeling) van voorzieningen is lager, de zelfredzaamheid van bewoners is groter • De 'wijkeconomie' is meer op orde Bereikte resultaten in 2021: Een duurzaam sociale en leefbare wijk realiseren vraagt goede contacten met bewoners en organisaties en een investering in het opbouwen van vertrouwen. Vaste gezichten in de wijk vervullen daarbij een belangrijke functie. De verschillende professionele werkers zoals de wijkondersteuner en wijkregisseur hebben goede contacten en genieten het vertrouwen van inwoners. Daardoor komen er regelmatig hulpvragen bij hen binnen. Zij kennen de voorzieningen en professionals in de wijk en verwijzen naar hulpverlening of het voorliggend veld. Juist in deze coronaperiode zien we hoe belangrijk het in de voorgaande jaren opgebouwde contact en vertrouwen is. Het belang van die korte lijntjes is essentieel. Corona draagt in negatieve zin bij aan lange termijndoelstellingen als het tegengaan van de overerving van armoede, de stapeling van het gebruik van voorzieningen, de grotere zelfredzaamheid van inwoners en een betere ‘wijkeconomie’.

Toch wisten ook in coronatijd inwoners, ondernemers en organisaties ons te vinden wanneer ze initiatieven willen ontwikkelen. Zo is het gelukt om 12 (bewoners-)initiatieven te realiseren dan wel te ondersteunen. Helaas zijn veel geplande wijkactiviteiten die bijdragen aan bijvoorbeeld sociale samenhang, betrokkenheid en trots op de wijk vanwege corona afgeblazen. 3. Een ruimtelijk toekomstbestendige wijk: • De uitstraling van de wijk is ruimtelijk gezien verbeterd en iconen komen beter tot hun recht • De entree van de wijk is verbeterd • De beleving en waardering van groen, water en openbare ruimte is toegenomen

65

Bereikte resultaten in 2021: In 2021 is op verschillende plekken in de wijk gewerkt aan initiatieven die de wijk een betere uitstraling geven. Zo zijn de oude woningen aan de Witvoeten- en Gravenstraat gesloopt en de nieuwbouw van de aardgasvrije woningen is gestart. Samen met Beter Wonen is voor de inrichting van de openbare ruimte een klimaat- en toekomstbestendige plan vastgesteld. Bewoners hebben dit plan positief ontvangen. Hiermee krijgen deze beide straten een eigentijdse inrichting en verbetert de ruimtelijke uitstraling van deze straten aanzienlijk. Doordat de voormalige Acaciaschool weer een functie krijgt, verbetert de entree van de wijk. Het bestuur van stichting korenmolen ‘de Hoop’ heeft een molenschuur naast de molen gebouwd. Beide iconen, korenmolen de Hoop en Acaciaschool, krijgen weer meer waarde voor de wijk. De sinds 2018 ingezette inspanning om van het verouderde bedrijventerrein Achter de molen een toekomstbestendige locatie te maken kreeg een uitwerking in twee fases. De parkeeroverlast, zwerfvuil en uitstraling wordt op korte termijn aangepakt. Voor de langere termijn is een start gemaakt met de ontwikkelvisie en bijbehorende businesscase Achter de molen. 4.

Klimaat-adaptieve en aardgasvrije wijk • De energie-transitie is meer in gang gezet • De bewustwording van duurzaamheid en klimaatsverandering is verbeterd • Woningen hebben gemiddeld energielabel B Bereikte resultaten in 2021: De energieprijzen stijgen. Dit raakt iedereen en vooral bewoners van een oudere woning met een laag energielabel. Verduurzaming van woningen kan energiearmoede beperken en voorkomen dat achterstanden in kwetsbare wijken verder gaan toenemen. Met het oog op deze urgentie is één van de prioriteiten van Programma Nieuwstraatkwartier gelegd bij de verduurzaming van woningen van huiseigenaren. Veel woningen in het Nieuwstraatkwartier zijn van vóór 1970 en slecht geïsoleerd. Met de stijgende gasprijzen verdient de verduurzaming van woningen prioriteit. De uitgevoerde activiteiten, zoals het met pakketten met energiebesparende producten de wijk in gaan, dragen op verschillende niveaus bij aan (de bewustwording over) klimaatadaptatie en een aardgasvrij-ready Nieuwstraatkwartier. De energietransitie is een grote en complexe uitdaging voor iedereen, zeker voor bewoners in een wijk als het Nieuwstraatkwartier. In 2021 is de bewustwording over de energietransitie in het Nieuwstraatkwartier verder op gang gebracht door doelgericht beschikbare en nieuwe instrumenten in te zetten. De aanpak zet in op het toegankelijk maken van informatie en middelen.

Daarnaast worden handelingsperspectieven en ondersteuning geboden. Voor de individuele huiseigenaar levert verduurzaming van de woning meer wooncomfort en lagere energielasten op. Ook dit jaar bleek wederom dat de energietransitie een middel is in de wijkaanpak. Naast de bijdrage aan doelstellingen voor klimaatadaptatie, CO2-neutraliteit en verbetering en verduurzaming van het particulier woningbezit draagt de energietransitie ook bij aan sociale samenhang, leefbaarheid en betere uitstraling van de buurt. Landelijk is de term energielabel gewijzigd in energieklasse. Ook wordt op een andere wijze gemeten. Uitgezocht moet worden wat dit betekent voor de indicator energielabel in het Nieuwstraatkwartier.

66

5. Vergroten vertrouwen in de toekomst van de wijk, gemeente en andere (overheids-)organisaties • De samenwerking met en tussen partijen in de wijk is beter • Communicatie is duidelijk Bereikte resultaten in 2021: Om meervoudige maatschappelijke doelen te bereiken is een domeinoverstijgende aanpak vanuit de gemeente en met de partners noodzaak. In het Nieuwstraatkwartier is deze aanpak met corporaties, Waterschap Vechtstromen, Cogas/Coteq, Avedan, onderwijs en provincie vormgegeven. De wijkkrant, die in 2021 drie keer is verschenen, schrijft uitsluitend over gerealiseerde en concrete onderwerpen omdat dit bijdraagt aan de trots in en over de wijk. Het vertrouwen van bewoners en ondernemers in de organisaties/gemeente neemt toe. We merken dit door de verhalen die gedeeld worden en de wijze waarop en frequentie waarmee bewoners, ondernemers en organisaties ons benaderen.

2.1.6.2 Wat hebben we gedaan? 1. De basis is op orde (schoon, heel, veilig) • Uitvoeren van activiteiten om handhavingsvraagstukken te bestrijden; • Verbeteren uitstraling van de wijk; Uitvoering in 2021 In het Nieuwstraatkwartier zijn veel panden met kamerbewoning. Handhaven op kamerbewoning was voorheen op grond van het toen geldende bestemmingsplan niet mogelijk. De uitspraak van de Raad van State op 13 oktober 2021 maakte het door de raad vastgestelde 'Parapluherziening wonen’ definitief. Door deze uitspraak is handhaving mogelijk tegen huiseigenaren die de regels voor kamerbewoning overtreden. In 2021 vonden gecoördineerde acties tegen illegale kamerverhuur plaats. Inwoners in de directe omgeving van de panden reageerden positief. Naast deze controles zijn ook in een gezamenlijke actie met diverse disciplines controles uitgevoerd op garageboxen en horecagelegenheden. Op diverse plekken in de wijk zijn (groepjes van) bewoners ondersteund bij initiatieven om zwerfvuil tegen te gaan. Er zijn bewoners die in de eigen buurt zwerfvuil opruimen, anderen houden een speelveld in de buurt schoon. Op initiatief van bewoners is aan de Ambtstraat een blikvanger geplaatst die door hen is geadopteerd. 20 Jongeren uit de wijk deden mee aan het project ‘Zwerfvuil voor zakgeld’. Samen verzamelden zij 113 kilo zwerfvuil.

Om de uitstraling van bedrijventerrein Achter de molen te verbeteren kwam een bewoner met het initiatief om muurschilderingen aan te brengen samen met (jeugdige) inwoners uit de wijk. Ook andere bewoners en ondernemers van het bedrijventerrein hebben de buitenkant van panden/hekken/muren/garageboxen voor die schilderingen beschikbaar gesteld. De voorbereiding is rond, de fondsenwerving loopt en de eerste subsidies zijn toegekend. Vanwege de coronamaatregelen is de start van de uitvoering verplaatst naar het voorjaar van 2022. Voor een braakliggend gemeentelijk perceel maken we met ondernemers en bewoners een plan voor tijdelijke invulling. Het bedrijventerrein Achter de Molen ziet er troosteloos en verpauperd uit. In 2020 en 2021 werkten we met een groep betrokken bewoners en ondernemers aan activiteiten om de uitstraling van het bedrijventerrein te verbeteren. Met dit traject werken we aan verbeteringen voor de korte termijn. Daarnaast is voor de lange termijn gestart met het opstellen van een ontwikkelvisie met een realistische businesscase voor een toekomstbestendige inrichting van dit terrein. 2. Een duurzaam sociale en leefbare wijk • Ondersteuning bewonersinitiatieven;

67

•

Sociale samenhang in de wijk stimuleren door bewoners en organisaties actief te benaderen en met elkaar in contact te brengen; • Eigenaarschap blijven stimuleren bij bewoners, ondernemers en organisaties; Uitvoering in 2021: Bewonersinitiatieven dragen bij aan het versterken van sociale samenhang en het vergroten van zelfredzaamheid. In 2021 hebben we 12 verschillende initiatieven ondersteund en gerealiseerd. Zo hebben inwoners van de Nieuwstraat het initiatief genomen voor de realisatie van een hondenspeelplek op de braakliggende kavel op de hoek van de Rohofstraat en Nieuwstraat. De initiatiefgroep zorgt nu ook voor het netjes houden van het terrein. Inwoners rondom het braakliggende veldje aan de Mezenstraat werken samen met een hovenier aan een nieuwe inrichting van het veldje. Aan de Ambtstraat werden op initiatief van en samen met de inwoners geveltuintjes ingericht. In het andere deel van de Ambtstraat is een blikvanger geplaatst waarbij de betrokken inwoners de blikvanger hebben ‘geadopteerd’. De buurtmoeders van het Smorreveld maakten een activiteitenplan. De Halloween-activiteit op 5 november was zeer geslaagd. Naast het organiseren van activiteiten houden de moeders met hun kinderen het Smorreveld netjes. Via activiteiten in de wijk ontstaan contacten met en tussen de inwoners, ondernemers en professionals die namens diverse organisaties in de wijk actief zijn.

Door de corona-maatregelen waren er veel minder activiteiten en bijeenkomsten mogelijk. Gevolg is dat het lastiger is mensen actief te betrekken bij hun wijk. Een enkele vrijwilliger viel weg. Er kwamen ook nieuwe actieve bewoners bij. Met de al binnen het programma actieve inwoners bleven we het contact onderhouden. De ondernemers van de Nieuwstraat hadden weer een braderie gepland en voorbereid. Wij hadden voor het voorjaar een duurzaamheidsfestival gepland en voorbereid. En voor het eerst zou er een kerstmarkt op het Vinkenplein plaatsvinden. Helaas konden deze evenementen niet doorgaan vanwege de coronamaatregelen. Samen met het bestuur van Bewonersinitiatief de Hagedoorn kijken we waar we elkaar kunnen versterken op onderwerpen die belangrijk zijn voor de wijk. Veel activiteiten in het pand konden niet op reguliere wijze doorgaan. Door de corona-proof inrichting konden de activiteiten met kwetsbare groepen wel plaatsvinden. Net als in 2019 stond een kerstmarkt in en rond de Hagedoorn gepland. Door de aangescherpte maatregelen werd ook deze afgelast. De burendag en de duurzaamheidsmarkt bij de Hagedoorn zijn wel doorgegaan. In 2021 is het bestuur versterkt met 2 nieuwe bestuursleden. Het bestuur en vrijwilligers kijken vol goede moed naar 2022 en maakten daarvoor een activiteitenkalender. Met basisschool Step! en een subsidie van Augeo is een stoeptegelproject ontwikkeld.

Leerlingen van Step! beschilderden in kleine groepjes stoeptegels zodat er ruimte was om een goed gesprek te voeren. De beschilderde tegels hebben verspreid over de hele wijk een plek gekregen. De tegels liggen voor zover mogelijk in de stoep voor het huis van het kind dat de tegel beschilderde. Zo wordt de route van huis naar school gemarkeerd. Ook geeft het de verbondenheid van het kind met de wijk weer. 3. Ruimtelijk toekomstbestendige wijk • Voorbereiding voor een klimaat en toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte in de Witvoeten- en Gravenstraat; • Nieuwe bestemming voor de Acaciaschool; • Uitbreiding van de molen met een bezoekerscentrum; • Opstellen van een ontwikkelstrategie voor bedrijventerrein Achter de molen en zorgen dat het terrein opgenomen wordt in de op te stellen stadsvisie;

68

Uitvoering in 2021: In 2021 is het inrichtingsplan voor de Witvoeten- en Gravenstraat met de betrokken partijen definitief gemaakt. Door de nieuw te bouwen woningen naar achteren te verplaatsten ten opzichte van de oude ontstaat een grotere openbare ruimte. Bij de planvorming is zoveel als mogelijk rekening gehouden met het toekomstbestendig en klimaat-adaptief maken van de openbare ruimte. Het definitieve plan is positief ontvangen door terugkerende bewoners. De klankbordgroep van bewoners maakte de keuze voor de bestrating, beplanting en kleine speelvoorziening. Intussen zijn de oude woningen gesloopt en is de nieuwbouw gestart. De voormalige Acaciaschool krijgt een andere bestemming: een 24-uurszorg voor dementerenden. Op het perceel van de Acaciaschool wordt een Thomashuis gebouwd, een woonvoorziening voor mensen met een verstandelijk beperking. Bij de inrichting van het terrein is er natuurlijk aandacht voor water en groen. Op 22 december 2021 stelde het college het bestemmingsplan voor de invulling van Acaciaschool vast. Vervolgens stelde de raad het bestemmingsplan op 25 januari 2022 als hamerstuk vast. In en om de Acaciaschool oogt het nu nog donker, leeg en rommelig. Met de nieuwe invulling komt ook dit icoon beter tot zijn recht én verbetert de entree van de wijk. Ook aan het andere icoon wordt gewerkt.

Het bestuur van stichting korenmolen ‘de Hoop’ nam het initiatief om een molenschuur te bouwen. Met deze molenschuur krijgt de molenaarsopleiding een geschikte ruimte en ontstaat er een ruimer bezoekerscentrum. Wij ondersteunden het bestuur bij het werven van fondsen en bij het maken van een plan voor de herinrichting van de ruimte rond de molen. De molenschuur is een aanwinst voor de straat. De molen als icoon voor de wijk komt hiermee beter tot zijn recht. Het bedrijventerrein Achter de molen heeft een troosteloze aanblik. Met bewoners, eigenaren en ondernemers werkten we aan verbeteringen voor de korte termijn als de aanpak van zwerfvuil, parkeerproblemen en de uitstraling van het terrein. Voor de langere termijn wordt gewerkt aan een toekomstvisie en bijbehorende businesscase voor dit binnenstedelijke bedrijventerrein. Door de transformatie zal dit terrein een meerwaarde krijgen voor de wijk en de stad. Daarom is de ontwikkeling ook meegenomen in de uitvoeringagenda Stadsontwikkeling. 4.

Klimaat-adaptieve en aardgasvrije wijk • Woningeigenaren stimuleren om de eigen woning te verduurzamen en energiebesparende maatregelen te treffen; • Openstellen van de stimuleringsregeling voor woningeigenaren voor woningverbetering en energiebesparende aanpassingen aan de eigen woning; • Vergroten bewustwording duurzaamheid en klimaat; Uitvoering in 2021: De in 2020 ontwikkelde alternatieve aanpak voor de aanpak Regeling Reductie Energiemaatregelen (RRE) waarbij we met een herkenbare bakfiets met pakketten met energiezuinige producten de wijk in gaan, is in 2021 doorgezet. Ondanks de beperkende coronamaatregelen is het gelukt in vier straten het gesprek met de particuliere woningeigenaren aan te gaan. We belden aan bij alle woningen in de Ambtstraat, Schoolstraat, Nieuwstraat en Goossenmaatsweg. De aanbieding van het pakket met energiezuinige producten is het middel om met de individuele bewoners in gesprek te raken over verduurzaming. In 2021 verstrekten we 43 pakketten, voerden 47 gesprekken en maakten 15 scans met een warmtecamera die warmtelekken in de woning in beeld brengt. De gesprekken leverden inzichten op die we gaan benutten voor de verdere ontwikkeling van de aanpak. Duidelijk werd dat veel inwoners wel willen verduurzamen, maar niet weten waar te beginnen.

69

De pilot waarbij een 6-tal huiseigenaren begeleid werden in de verduurzaming van hun woning, is afgerond. De huiseigenaren kregen maatwerkadvies en begeleiding bij het maken van een bouwplan en de aanvraag van de stimuleringsregeling. Voor de verantwoording van de provinciale subsidie schreven we ‘stappen naar een duurzaam Nieuwstraatkwartier’. Op basis van dit rapport heeft de provincie de toegekende subsidie van 100.000 euro definitief vastgesteld. De regeling woningverbetering en woningverduurzaming is op 19 januari 2021 door de raad vastgesteld. Eigenaren van een woning (met een bouwjaar vóór 1975 en WOZ-waarde lager dan 165.000 euro) kunnen via deze regeling een gunstige lening aanvragen voor de verbetering en verduurzaming van de eigen woning. In 2021 vroegen 28 woningeigenaren deze lening aan, 21 van de aanvragen komt uit het Nieuwstraatkwartier en 7 uit de rest van de stad. Deze cijfers laten zien dat de bewustwording over verduurzaming bij inwoners van het Nieuwstraatkwartier toeneemt. Ook laten de cijfers zien dat woningeigenaren de eigen woning daadwerkelijk willen gaan verduurzamen wanneer zij daarbij worden ondersteund. De verduurzaming en verbouwing van de eerste woningen loopt. Met de provinciale subsidie konden we dit maatwerk vormgeven.

Op 30 maart 2021 is de raad tijdens een beeldvormende raadsvergadering geïnformeerd over verduurzaming van kwetsbare wijken en de aanpak in het Nieuwstraatkwartier. De raad vroeg een plan op te stellen voor een aanpak voor de kwetsbare wijken/buurten in Almelo. Samen met programma Duurzaamheid is gestart met het schrijven van het plan ‘De inclusieve energietransitie’. De ervaringen van de aanpak in het Nieuwstraatkwartier worden als input voor dit plan gebruikt. Op de dag van de duurzaamheid (8 oktober) stonden lokale aanbieders van verduurzamingsmateriaal met informatie over hun producten op de ‘duurzaamheidsmarkt’ bij bewonersinitiatief de Hagedoorn (BIDH). In de Hagedoorn was het Repair Café actief. De bewustwording voor verduurzaming hebben we met diverse activiteiten aangejaagd. Voor kinderen zijn de projecten Junior Energiecoach en ‘Zakgeld voor Zwerfvuil’ georganiseerd. Leerlingen van groep 5 van de basisscholen Step! en De Wierde leerden over energiebesparing en werden opgeleid tot Junior Energiecoach. Groep 6 van basisschool Step! ruimde 7 weken zwerfvuil op in het ‘Zakgeld voor Zwerfvuil’-project. Het doel van dit project was het bewustzijn over zwerfvuil vergroten. Daarnaast was het doel te leren om het verdiende ‘zakgeld’ te sparen voor een zelfgekozen doel. De voorbereidingen voor het Energie- en klimaathuis huis in de Hagedoorn zijn afgerond.

In december 2021 is de opdracht voor de bouw aan een klusbedrijf uit de wijk verstrekt. In dit Energie- en klimaathuis kunnen inwoners informatie halen over verduurzaming. Het gaat zowel om fysieke maatregelen als om maatregelen voor gedragsverandering. De parkeerplaats aan de Ambtstraat achter de Wilgenstraat is verbeterd. Er is een elektrische laadpaal geplaatst en het aantal parkeerplaatsen is uitgebreid. 5. Vergroten vertrouwen in de toekomst van de wijk • Duidelijk en herkenbaar communiceren; • De samenwerking met en tussen partijen in de wijk is beter; Uitvoering in 2021: We communiceren duidelijk en herkenbaar. We werken aan imagoverbetering door mooie voorbeelden van geslaagde projecten zichtbaar te maken, bijvoorbeeld in de wijkkrant die in 2021 drie keer verscheen. Door bij

70

alle uitingen het logo prominent te gebruiken stralen we herkenbaarheid uit. Maar ook door te doen wat we zeggen én te zeggen wat we (niet) doen werken we aan vertrouwen. De investering in de basis van de wijk en de specifieke aandacht voor de wijk draagt bij aan terugkeer van vertrouwen in de overheid en organisaties en aan de toename van burgerschap. De samenwerking tussen partijen is in de looptijd van programma Nieuwstraatkwartier flink verbeterd en kenmerkt zich door het vroegtijdig delen van informatie én het samen oppakken van nieuwe ontwikkelingen. De werkvorm is opgavegericht met de focus op het te behalen doel. De partijen ervaren dat we met deze werkwijze samen meer bereiken dan ieder afzonderlijk. Hierdoor lukt het om over belangen van de eigen organisatie heen te kijken en het belang van de wijk centraal te stellen. Bij aanvang was het programma ontwikkelingen aan het aanjagen en actief mensen en organisaties aan het betrekken. Inmiddels is de beweging op gang. Bewoners, ondernemers en organisaties benaderen ons al in een voorstadium om met nieuwe plannen mee te denken. Vanuit deze positie trekken we al vroegtijdig samen op en komen de kansen en belemmeringen vanuit de verschillende partijen op tafel. Op die manier brengen we de slogan ‘We maken er samen meer van’ in de praktijk.

De verschillende fysieke projecten in het Nieuwstraatkwartier hebben als vliegwiel gefungeerd om de betrokkenheid van bewoners en ondernemers te stimuleren. We stellen bewoners en ondernemers in een vroeg stadium op de hoogte bij nieuwe plannen. Door tijdig in gesprek te gaan en door mensen actief te benaderen bereiken we meer commitment.

2.1.6.3 Wat heeft het gekost? Programma Nieuwstraatkwartier

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

180

95

Jaar 2020

180

105

Jaar 2021

180

142

Jaar 2022

180

Totaal

720

342

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Voor het programma Nieuwstraatkwartier is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen voor de periode 2019-2022 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitnutting van deze middelen tot en met 2022 kan plaatsvinden. De uitgaven ten laste van het programma Nieuwstraatkwartier bedroegen in 2021 in totaal 142.000 euro. Door Covid-19 zijn meerdere bewonersinitiatieven zoals de kerstmarkt Vinkenplein, braderie ondernemers Nieuwstraat, Duurzaamheidsfestival in 2021 niet doorgegaan. Deze activiteiten zijn verplaatst naar 2022. De hiervoor toegezegde financiële middelen blijven voor deze activiteiten gereserveerd. Naast de door de raad beschikbaar gestelde middelen ontving het programma Nieuwstraatkwartier van de Provincie Overijssel en de stichting Augeo een subsidie. Deze middelen zijn besteed in 2020 en 2021. Het totaal bestede bedrag komt daarmee op 182.000 euro.

71

Onderdeel

Besteding

Basis op orde

36

Sociaal duurzame wijk

22

Ruimtelijk toekomstbestendig

43

Klimaat adaptief en aardgasvrije wijk

66

Vergroten vertrouwen

14

Overige

1

Totaal

182

Bedragen x 1.000 euro

2.1.6.4 Indicatoren De belangrijkste indicator is het wijkkompas dat we samen met wijkregie ontwikkelen. Het wijkkompas geeft in één oogopslag weer hoe de wijk er voor staat. De ontwikkeling van cijfers in het wijkkompas geeft richting aan de opgave in de wijk. Het Kennispunt Twente vult de wijkkompassen met gegevens van verschillende bronnen zoals het CBS. Het wijkkompas is digitaal te raadplegen via de link hieronder: Wijkkompas_Almelo_20210910_concept | Tableau Public Andere indicaties zijn: Indicaties Aantal unieke vrijwilligers betrokken bij initiatieven in de wijk Aantal woningen met wijziging energielabel

2017

2018

2019

2020

2021

14

32

47

53

55

0

26 woningen van label C/D naar A 26

43 woningen van label D naar A 69

72 woningen van label F naar A 141

-

Cumulatief aantal woningen met 0 wijziging energielabel Aantal activiteiten rondom klimaat, 0 4 4 6 8 duurzaamheid en energietransitie per jaar NB: De term Energielabel is niet meer actueel, landelijk wordt de term energieklasse gehanteerd. Hierdoor kan voor 2021 geen vergelijkbare indicator worden opgenomen.

72

2.1.7 Programma Omgevingswet 2.1.7.1 Wat hebben we bereikt? De ambitie van de Omgevingswet is vertaald naar 6 strategische doelstellingen: • De inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van de regels van het omgevingsrecht vergroten • Samenhangende benadering, gebiedsgerichte integrale aanpak • Grotere bestuurlijke afwegingsruimte, lokaal maatwerk • Versnellen en verbeteren van de besluitvorming • De maatschappelijke opgave bepaalt de rol van de gemeente • Initiatiefnemers en hun omgeving hebben meer zeggenschap over hun omgeving De strategische doelen zijn vertaald in de volgende operationele doelstellingen: • Voor het ontwikkelen van een integraal omgevingsplan zijn de uitgangspunten bepaald • Meer regelvrij en meer algemene regels. Meer vergunningsvrij binnen de kaders van de Omgevingswet • Voorbereiden en inrichten van de informatiesystemen • Eén aanvraag (afgehandeld binnen 8 weken), één ingang voor initiatieven en vergunningaanvragen • Uitnodigingsplanologie bevorderen In 2021 is aan onderstaande operationele doelstellingen gewerkt. Doel: Voor het ontwikkelen van een integraal omgevingsplan zijn de uitgangspunten bepaald Bereikte resultaten in 2021: De opbouw van het omgevingsplan is klaar. Daarnaast zijn er regels bepaald voor water en wonen en de bijbehorende werkingsgebieden.

We gaan met de 4 hoofdgebieden werken die in de omgevingsvisie zijn vastgesteld, te weten: bedrijventerreinen, buitengebied, binnenstad en wijk en dorpen. Doel: Meer regelvrij en meer algemene regels. Meer vergunningsvrij binnen de kaders van de Omgevingswet Bereikte resultaten in 2021: Gestart is met het tegen het licht houden van de gemeentelijke regelgeving (beleid, bestemmingsplannen, verordeningen). Dit proces maakt onderdeel uit van het opstellen van het omgevingsplan. Er is een overzicht gemaakt van onze regelgeving. Bij het beoordelen daarvan blijkt dat op veel gebieden beleid achterloopt op de behoefte in de samenleving. In 2022 wordt een plan gemaakt om die achterstand in te lopen. Vanzelfsprekend moet een en ander wel passen binnen bestaande wetgeving. Doel: Voorbereiden en inrichten van de informatiesystemen Bereikte resultaten in 2021: In 2021 zijn we aangesloten op het landelijke systeem (pre-productie) en wordt er landelijk met dit systeem geoefend. Dat loopt verre van vlekkeloos op het gebied van de plansoftware (omgevingsplan). Vandaar dat de invoering van de wet is uitgesteld tot 1 januari 2023. Doel: Eén aanvraag (afgehandeld binnen 8 weken), één ingang voor initiatieven en vergunningaanvragen Bereikte resultaten in 2021: Er wordt gewerkt met een intaketafel en een omgevingstafel.

Beide zijn vormen van vooroverleg om de kansrijkheid van een initiatief te beoordelen en de haalbaarheid te toetsen. En ook om te adviseren hoe een initiatief dat niet kansrijk is, toch kansrijk kan worden. Doel: Uitnodigingsplanologie bevorderen. Bereikte resultaten in 2021:

73

In de omgevingsvisie worden de ambities van de gemeente op een globale manier verwoord. Het doel hiervan is om op basis van deze ambities de samenleving uit te nodigen om met ontwikkelingen en initiatieven te komen. Met behulp van de intaketafel en de omgevingstafel worden initiatiefnemers gestimuleerd om een uitvoerbaar plan op te stellen dat vervolgens uitgewerkt kan worden als aanvraag omgevingsvergunning of als omgevingsplan.

2.1.7.2 Wat hebben we gedaan? Activiteit: Kerninstrumenten: Omgevingsvisie: • uitwerken beleidsproces omgevingsvisie: het actueel houden van dit koersdocument • onderzoeken welke thema’s of wijken uit de omgevingsvisie afzonderlijk uitgewerkt moeten worden in een Omgevingswet programma Met als resultaat dat het beleidsproces omgevingsvisie is beschreven en de omgevingswetprogramma's bekend zijn. Uitvoering 2021: Op dit moment beschikken we over een actuele omgevingsvisie. Het bijhouden van de omgevingsvisie moet nog in de lijnorganisatie worden belegd. Daar wordt in 2022 een besluit over genomen. Voor het beleidsonderdeel water is besloten dit in de vorm van een omgevingswetprogramma te maken. Dat is in concept in 2021 opgeleverd. Bestuurlijke besluitvorming hierover vindt in 2022 plaats. Herijking bestaand beleid: • bepalen welke onderdelen van het huidige beleid kunnen vervallen en welke opgenomen moeten worden in het omgevingsplan. Met als resultaat herijkt bestaand beleid en regelgeving van het fysieke domein. Dit project loopt door gedurende het gehele programma. Uitvoering 2021: Ten behoeve van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan zijn de bestaande beleidsdocumenten geïnventariseerd. Hierbij is gekeken welke beleidsdocumenten het fysieke domein geheel raken en welke documenten deels van toepassing zijn.

De beleidsdocumenten die de fysieke leefomgeving raken zijn van toepassing verklaard op de Omgevingsvisie. Gestart is met het beoordelen van de inhoud en de toepasbaarheid van dit beleid in het omgevingsplan. Daarnaast zijn de documenten gescand op integraliteit en actualiteit. Gelet op de grote hoeveelheid beleidsdocumenten, soms conflicterend met elkaar, zal dit proces ook in 2022 doorgaan. Omgevingsplan: De omgevingsvisie en de programma's worden vertaald in juridische regels voor het omgevingsplan. Er komt één omgevingsplan voor de gehele gemeente. In 2021 voeren we de volgende activiteiten uit: • De resultaten van de pilot "gemeente-DSO: start omgevingsplan" vertalen naar de verdere uitwerking van het omgevingsplan • Opstellen en uitvoeren participatieplan omgevingsplan • Starten met het opstellen van het gemeente dekkend omgevingsplan • Uitwerken toepasbare regels • Uitwerken voorstel "adviesrol gemeenteraad bij buitenplanse activiteiten" • Inregelen gemeentelijke adviescommissie • Aanpassen processen en ontwerp proces "wijzigen omgevingsplan". Uitvoering 2021: De realisatie van het omgevingsplan overstijgt de programmaperiode. In het Plan van aanpak omgevingsplan dat is vastgesteld door het college is de planning dat het omgevingsplan wordt afgerond in 2025. Na

74

uitgebreide analyse van de “bruidsschat“, het pakket van regels voor gemeenten om Rijksregels te vervangen, is besloten om die integraal over te nemen in het omgevingsplan. Tevens is de opbouw van het plan bepaald. Naast inventarisatie en actualisatie van beleid moeten ook werkwijzen op basis van bestaand beleid Omgevingswet-proof gemaakt worden. Met de raad is gesproken over verplichte participatie onder de Omgevingswet. Daarbij is aansluiting gemaakt bij die onderdelen waarover de raad adviesrecht heeft. Over deze onderwerpen gaat ook verplichte participatie plaatsvinden. Het opstellen van een gemeente dekkend omgevingsplan is een enorme opgave die niet binnen dit programma past. Vanuit de wetgever is tot 2029 gelegenheid gegeven om dat voor elkaar te krijgen. In 2023 zal daar een begin mee worden gemaakt. Om juridische regels zichtbaar te maken via de vergunningen-checker in het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), moeten toepasbare regels opgesteld worden in de software van de gemeente Almelo. Deze software is ook aangeschaft en succesvol gekoppeld aan het DSO. Het is gelukt om toepasbare regels te maken, daarmee vragenbomen en vragenlijsten op te stellen voor de vergunningen-checker in het DSO en zo informatie op een eenvoudige manier aan de aanvrager beschikbaar te stellen.

Er is een top-10 gekozen van de meest voorkomende aanvragen om die in toepasbare regels om te zetten. Tevens is vastgelegd over welke onderwerpen de raad het college moet gaan adviseren in het fysieke domein (adviesrecht). In 2021 is gestart met het Omgevingswet-proof maken van het onderdeel welstand. Besluitvorming hierover vindt plaats in 2022. De welstandscommissie maakt plaats voor een gemeentelijke adviescommissie. In 2021 is dat uitgewerkt en met het bestuur gedeeld. In 2022 wordt dit ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Verder is er aandacht besteed aan de veranderende werkprocessen rond het maken van een omgevingsplan. Daar wordt in 2022 verder aan doorgewerkt. Activiteit: Digitalisering / Digitaal stelsel Omgevingswet (DSO): • Aansluiting op digitaal stelsel • Implementeren nieuwe software Uitvoering 2021: In Almelo is het afgelopen jaar de werking van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) verder getest met kleine delen content die worden voorbereid voor het hele stelsel. Er is nog niet met grote hoeveelheden content getest. Het gaat hierbij vooral om de testen met het VTH-systeem en toepasbare regels. Daarnaast heeft er een eerste (kleine) aanlevering plaatsgevonden vanuit de plansoftware (omgevingsplan). Almelo kan juridische regels maken en annoteren. We hebben intussen de passende software aangeschaft.

De leverancier heeft aangegeven dat deze software continu in ontwikkeling is omdat het DSO zich doorontwikkelt. De software is succesvol technisch gekoppeld. Om juridische regels zichtbaar te maken via de vergunningen-checker in het DSO, moeten toepasbare regels opgesteld worden in de software van de gemeente Almelo. We gaan zoveel mogelijk gebruik maken van de regels die uit de bruidsschat komen.

75

In de pre-productie DSO zijn het afgelopen jaar meerdere test-vergunningen aangevraagd. Die aanvragen zijn goed in het zaaksysteem terecht gekomen en kunnen behandeld worden. De documenten die meegestuurd worden in de aanvraag worden op de juiste manier gearchiveerd. Dit onderdeel loopt goed. Een gedeelte van het de eerste werkzaamheden van het omgevingsplan is aangeleverd aan het landelijke DSO. Het aanleveren van grotere bestanden en data is vooralsnog niet mogelijk. Activiteit: Dienstverlening, houding en gedrag Dienstverlening: • Aan de hand van klantreizen bepalen hoe de dienstverlening vormgegeven kan worden • Een start maken met de invoering van de volgende serviceformules: ontwikkelformule, toezichtformule • Eén plan, één aanvraag, één vergunning: samen met ketenpartners toewerken naar één proces voor het verlenen van complexe vergunningen (intake-/omgevingstafel). Hiermee is in 2020 gestart, in 2021 wordt dit verder doorontwikkeld • Werkprocessen herijken en aanpassen of opnieuw beschrijven • In kaart brengen van de consequenties van de Omgevingswet voor de leges Dit spoor kent meerdere resultaten, deze resultaten worden niet in één jaar bereikt. In lijn met de organisatieontwikkeling is dit een traject waar meerdere jaren aan gewerkt wordt.

• Bestuur en ambtelijke organisatie zijn in staat integraal te denken en te werken vanuit de maatschappelijke opgave • Ambtelijke organisatie en bestuur zijn bijgeschoold • Integrale procesbeschrijvingen voor de nieuwe instrumenten • Serviceformules zijn operationeel; processen zijn transparant voor alle betrokkenen • Er is één toegang gerealiseerd voor initiatieven en aanvragen voor de leefomgeving • Vergunningaanvragen worden binnen 8 weken afgehandeld In Almelo wordt gewerkt met een intaketafel en een omgevingstafel. Beide vormen van vooroverleg zijn geëvalueerd. Daaruit kwamen een aantal aanbevelingen en verbeterpunten naar voren. Die worden in 2022 verder opgepakt. De legesverordening is aangepast aan de Omgevingswet. Voor ingang van de wet moet die worden vastgesteld door de gemeenteraad. Dat gebeurt in 2022. Daarnaast moet gekeken worden of er leges geheven moeten en kunnen worden voor de vormen van vooroverleg. De VNG heeft daar een model voor uitgewerkt en aangeboden aan gemeenten. Sinds 2021 werken we met een snelserviceformule, waarbij voor enkelvoudige en eenvoudige aanvragen een vergunning binnen vijf werkdagen kan worden afgegeven. Onderdeel hiervan is klantbeleving monitoren, communicatie met de klant versimpelen, de website verbeteren en het schrijven van betere begrijpelijke brieven.

Het wordt telkens geëvalueerd, op basis waarvan het proces weer wordt bijgesteld. Op deze manier ontstaat een goed ontwikkelde werkwijze en doen we ervaring op met integrale samenwerking, intern en met ketenpartners. De 8 weken termijn is zeer krap voor de ingewikkeldere aanvragen. Zeker als adviezen nodig zijn van de externe ketenpartners of als er instemming nodig is van de gemeenteraad. Daarom is het vooroverleg zo belangrijk zodat in het vergunningsstadium de termijnen gehaald kunnen worden. Daarnaast wordt er regionaal gewerkt aan werkafspraken met alle ketenpartners, met als doel om vergunningverlening te stroomlijnen zodat de 8 weken termijn haalbaar is.

76

Houding en gedrag: • Bewustwording • Kennis • Competenties en vaardigheden Uitvoering 2021: Het onderdeel houding en gedrag loopt als een satéprikker dwars door alle opgaven heen. Er is een opleidingsaanbod uitgevoerd voor zowel inhoudelijke opleidingen als trainingen in bewustwording en andere vaardigheden. Daarnaast is veel geïnvesteerd in opleidingen en trainingen van medewerkers. Zowel inhoudelijke trainingen als werken met dilemma’s waarbij je je in aanvragers en bewoners leert verplaatsen. Dat werd gedaan met behulp van zogenaamde 'serious games'. In 2022 krijgt dat een vervolg. Participatie en communicatie: • Uitwerken participatie door initiatiefnemer in participatiebeleid • Uitvoeren communicatieplan Uitvoering 2021: In 2021 is een participatieverordening gemaakt en vastgesteld. Met de gemeenteraad is gesproken over participatie bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het belang van participatie wordt vormgegeven door middel van participatiebeleid. Een concept hiervan is gereed en zal in 2022 verder vorm krijgen en geïmplementeerd worden. Het communicatieplan van 2021 was meer intern gericht en is doorlopen. In 2022 wordt een communicatieplan gemaakt en uitgevoerd voor specifiek externe communicatie.

2.1.7.3 Wat heeft het gekost? Programma Omgevingswet

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

702

330

Jaar 2020

696

753

Jaar 2021

405

369

Jaar 2022

116

Jaar 2023

58

Jaar 2024

58

Totaal

2.035

1.452

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Voor het programma Omgevingswet is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen voor de periode 2019-2024 beschikbaar zijn. Voor het compleet maken van het omgevingsplan (uiterlijk 2029) is beduidend meer inzet nodig. Dat valt niet binnen het huidige programma.

2.1.7.4 Indicatoren De programma betreft een veranderprogramma waarvoor geen kwantitatieve indicatoren zijn.

77

2.2 Basisbegroting De basisbegroting is stabiel voor een langere periode om zo de herkenbaarheid en herleidbaarheid van de informatie in de planning en control documenten te vergroten. De 50 verplichte taakvelden en de set verplichte indicatoren vormen de basis. De verplichte indicatoren zijn ook te vinden op waarstaatjegemeente.nl (kies bij gemeente ‘Almelo’ en bij vergelijken met ’50.000-100.000’ inwoners). Waarstaatjegemeente.nl biedt ook de cijfers van de burgerpeiling. Deze zijn niet verplicht maar belangrijk om te kunnen beoordelen in hoeverre inwoners tevreden zijn over de gemeente, hun omgeving en eigen welzijn. Toelichting op de verschillenanalyse Net als vorig jaar worden de financiële verschillen tussen de begroting na wijziging en de werkelijkheid, toegelicht in het jaarverslag bij de programmaverantwoording. We hebben hiervoor gekozen, zodat inhoud en financiën bij elkaar komen op één plaats. De verschillenanalyse heeft plaatsgevonden bij afwijkingen groter dan 100.000 euro ten opzichte van de ramingen (na wijziging), voor zowel de totale baten als totale lasten per taakveld. De bedragen in de tabellen zijn in duizenden euro's. In voorgaande jaren zijn meerjarige incidentele projecten in de jaarverantwoording niet nader geanalyseerd. De belangrijkste reden daarvoor was dat het jaar van begroten af kan wijken van het jaar van realisatie.

Gedurende de looptijd van het project zijn er elk jaar voordelen of nadelen op het project die over de looptijd per saldo nul zijn. Enkel overschrijdingen van het totale projectbudget werden in de verschillenanalyse in de jaarverantwoordingen benoemd. Deze werkwijze zetten wij in deze jaarverantwoording voort. Naast de hierboven genoemde complexiteit bij meerjarig incidentele projecten geldt vanaf 2017 een aanvullende reden om projecten in de jaarverantwoording bij de verschillenanalyse buiten beschouwing te laten. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is opgenomen dat de stortingen en onttrekkingen aan reserves worden verantwoord op het taakveld 0.10 Mutaties reserves. Dit taakveld maakt onderdeel uit van het hoofdtaakveld Bestuur en ondersteuning. Voor projecten die worden gedekt uit een reserve betekent dit dat de lasten en dekking op twee verschillende taakvelden worden verantwoord. De lasten van, bijvoorbeeld transformatiemiddelen sociaal domein, worden verantwoord op het hoofdtaakveld Sociaal domein, maar de bijbehorende onttrekking aan de reserve op hoofdtaakveld Bestuur en ondersteuning. Dit is een direct gevolg van de keus om in onze basisbegroting één-op-één de indeling van het BBV te volgen. Om de overzichten bij het 'financieel terugkijken' duidelijk en eenvoudig te houden, zijn ze compact opgezet.

Een uitwerking van de compacte opzet is dat er geen toelichting is op het volledige bedrag aan verschillen bij de lasten, baten en het saldo. Net zoals in voorgaande jaren laten we, zoals hierboven beschreven, de meerjarige incidentele projecten en andere niet beïnvloedbare posten buiten beschouwing. Eventuele verschillen op deze posten worden hieronder toegelicht. Verschillen niet beïnvloedbaar Op de taakvelden is een voordeel van 214.000 euro op de kapitaallasten verantwoord. Hiervan heeft 23.000 euro betrekking op rioolbeheer en afvalinzameling. Dit bedrag wordt gestort in de daarvoor bedoelde egalisatievoorzieningen en zal via de tarieven van de riool- en afvalstoffenheffing terugvloeien naar onze inwoners. Het voordeel op de doorberekende rentelasten van 214.000 euro wordt budgetneutraal verrekend met het taakveld Treasury.

78

2.2.1 Bestuur en ondersteuning 2.2.1.1 Vastgestelde nota's Nota reserves en voorzieningen 2015 Kadernota governance 2015 Treasurystatuut 2016 Nota activabeleid 2017 Nota kapitaalgoederen openbare ruimte - Actualisatie 2021-2024 Nota Grond- en Vastgoedbeleid gemeente Almelo 2020 Programma dienstverlening

2.2.1.2 Taakvelden Taakveld 0.1 Bestuur Salarissen, pensioenen en vergoedingen raad, college B&W, rekenkamer en griffie. Bestuurlijke samenwerking zoals Regio en kennispunt Twente, Euregio, VNG. Accountantscontrole. 0.2 Burgerzaken Publieksdienst/KCC, zoals verstrekken paspoorten, rijbewijzen, uittreksels, etc. Organisatie verkiezingen en voltrekken huwelijken. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen en gronden die de gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft en niet in exploitatie neemt. 0.4 Overhead Loonkosten ondersteunende organisatie en management, ICT kosten, huisvesting, bestuursondersteuning, gereedschappen en voertuigen. 0.5 Treasury Financiering, dividenden. 0.61 OZB woningen Belasting eigendom woningen, heffing en waardering onroerende zaken. Bijdrage gemeenschappelijk belasting kantoor Twente (GBT). 0.62 OZB niet-woningen Belasting eigendom en gebruik bedrijven, heffing en waardering onroerende zaken. 0.63 Parkeerbelasting Opbrengsten parkeergarage, straat parkeren, parkeervergunningen, abonnementen, etc. 0.64 Belastingen overig Reclameopbrengsten, precariorechten en hondenbelasting.

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Algemene uitkering gemeentefonds, rijksbijdrage via algemene uitkering voor decentralisaties (Jeugdzorg, Wmo en Participatie wet), integratie-uitkering Wmo-oud en eventuele doeluitkeringen (bijvoorbeeld onderwijsachterstanden, cultuureducatie, huishoudelijke hulp toeslag). 0.8 Overige baten en lasten Nog functioneel toe te rekenen stelposten en taakstellende bezuinigingen, onvoorzien. 0.90 Vennootschapsbelasting (VpB) Het te betalen bedrag voor vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties reserves Storting en onttrekkingen aan algemene - en bestemmingsreserves. 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Overschot of tekort ten opzichte van de begroting.

79

2.2.1.3 Indicatoren Indicator 2018 2019 2020 2021 Formatie 8,6 9,2 9,2 9,5 Fte per 1.000 inwoners Bezetting 8,2 9,0 9,0 9,0 Fte per 1.000 inwoners Apparaatskosten exclusief Stichting Ontplooj 694 781 818 860 Apparaatskosten inclusief Stichting Ontplooj* 1.024 Kosten per inwoner (euro) Externe inhuur 13,2% 14,0% 15,8% 14,3% Kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen Overhead 8,6% 8,4% 8,6% 9,9% Percentage van totale lasten *Als gevolg van de salarisbetalingen aan de Stichting NUO/Ontplooj wijkt de indicator apparaatskosten significant af ten opzichte van voorafgaande jaren.

2.2.1.4 Financieel terugkijken Lasten per taakveld

Begroting na wijziging

Werkelijk

2021

2021

2021 N/V

0.1 Bestuur

5.898

5.787

-111

V

0.2 Burgerzaken

2.423

2.432

9

N

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead

6.964

6.712

-252

V

31.205

32.252

1.047

N

0.5 Treasury

-829

-225

604

N

0.61 OZB woningen

683

702

19

N

0.62 OZB niet-woningen

86

124

37

N

0.63 Parkeerbelasting

39

86

47

N

0.64 Belastingen overig

337

383

46

N

0

10

10

N

2.149

341

-1.808

V

100

53

-47

V

49.055

48.656

-400

V

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

2021

2021

2021 N/V

0.1 Bestuur

-172

-468

-296

V

0.2 Burgerzaken

-883

-1.097

-214

V

-7.195

-6.736

459

N

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal lasten

Verschil

Bedragen x 1.000 euro Baten per taakveld

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

80

0.4 Overhead

-3.462

-3.784

-322

V

0.5 Treasury

-10.194

-10.149

45

N

0.61 OZB woningen

-10.499

-10.583

-84

V

0.62 OZB niet-woningen

-13.487

-13.344

143

N

0.63 Parkeerbelasting

-1.454

-1.432

22

N

0.64 Belastingen overig

-154

-154

0

N

-181.460

-183.786

-2.326

V

-467

-467

0

N

0

0

0

N

-229.427

-232.000

-2.573

V

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

2021

2021

2021 N/V

0.1 Bestuur

5.726

5.319

-407

V

0.2 Burgerzaken

1.540

1.335

-205

V

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead

-231

-24

207

N

27.742

28.468

725

N

0.5 Treasury

-11.023

-10.374

648

N

0.61 OZB woningen

-9.816

-9.881

-65

V

0.62 OZB niet-woningen

-13.400

-13.220

180

N

0.63 Parkeerbelasting

-1.415

-1.346

69

N

0.64 Belastingen overig

183

229

47

N

-181.460

-183.777

-2.316

V

1.682

-126

-1.808

V

100

53

-47

V

-180.372

-183.345

-2.973

V

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

2021

2021

Storting reserves

23.011

23.117

106

N

Onttrekking reserves

-8.856

-8.386

470

N

Saldo reserves

14.155

14.731

575

N

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal baten Bedragen x 1.000 euro Saldo per taakveld

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal saldo Bedragen x 1.000 euro Reserves

Bedragen x 1.000 euro

81

2021 N/V

Verschillen: In de verschillenanalyse worden alleen de verschillen tussen begroting en werkelijkheid toegelicht die niet voortkomen uit kapitaallasten en de meerjarige incidentele projecten. Zie hiervoor de toelichting onder 2.2 Basisbegroting. 0.1 Bestuur In 2020 zijn er twee voormalig wethouders met pensioen gegaan. In combinatie met een lagere premiebetaling aan de pensioenverzekeraar en het wegvallen van de wachtgeldverplichtingen leidt dit tot lagere lasten (105.000 euro). Verder zijn er, mede vanwege Covid-19, minder opdrachten bij het Kennispunt Twente belegd, hetgeen tot een voordelige afwijking van afgerond 70.000 euro op dit taakveld leidt. Als gevolg van meerwerk is er op het budget voor accountantskosten een nadeel van 70.000 euro te melden, waarvan circa 22.000 euro betrekking heeft op de controle van aanvullende regelingen in verband met corona. Het voordeel aan de batenkant wordt vrijwel volledig verklaard door een vrijval uit de pensioenvoorziening (voormalig-)wethouders. Als gevolg van de hogere rekenrente waarmee de pensioenuitvoerder ultimo 2021 rekent, hoeft er door de pensioendeelnemers minder ingelegd te worden. Per saldo valt hierdoor een bedrag van 252.000 euro vrij. 0.2 Burgerzaken Er zijn in 2021 meer paspoorten uitgegeven dan geraamd. Dit verklaart een voordeel van 143.000 euro aan de batenkant.

De lasten (afdrachten Rijksleges) zijn ook hoger, per saldo is er sprake van een voordeel van 65.000 euro. De raming is gebaseerd op het aantal documenten dat in het betreffende jaar verloopt + 5%. In het verleden is dit een betrouwbare voorspeller geweest. De afwijking van dit jaar is mogelijk te wijten aan corona waarbij de dienstverleningsvraag grilliger en dus onvoorspelbaarder is geweest. In de gerealiseerde aantallen zagen we piek in oktober. Het vermoeden is dat deze is veroorzaakt door de invoering van het coronatoegangsbewijs op 25 september waarbij een geldig identiteitsbewijs moet worden getoond. Daarnaast moeten reizigers naar het Verenigd Koninkrijk een geldig paspoort hebben; met een ID-kaart is dit niet meer mogelijk. De legesinkomsten uit overige legesproducten zijn samen per saldo 70.000 euro hoger en verklaren de resterende afwijkingen op dit taakveld. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Het college heeft in 2021 besloten tot terugkoop van de brandweerkazerne Almelo Zuid van de Veiligheidsregio Twente (BW-8673). In de begroting werd rekening gehouden met overdracht en daarmee samenhangend de noodzakelijke incidentele afwaardering van de boekwaarde in 2021. De aankoop van brandweerkazerne Zuid zal echter in 2022 plaatsvinden. Op dit taakveld ontstaat hierdoor een voordeel van afgerond 163.000 euro aan de lastenkant.

Als gevolg hiervan zal de afwaardering in 2022 worden verwerkt. Het restant voordeel aan de lastenkant houdt verband met lagere kosten voor het onderhoud van gebouwen. Aan de batenkant is er sprake van een nadeel op de incidentele verkopen vastgoed. In 2021 waren een tweetal verkopen op begrotingsbasis verwerkt, waarvan de verkoop plaatsvindt in 2022. Dit verklaart een nadeel van 337.000 euro aan de batenkant. Daarnaast zijn vanwege beëindigde huurcontracten de gerealiseerde verhuuropbrengsten 103.000 euro lager. De begroting 2022 zal bij de voorjaarsrapportage worden aangepast in verband met bovenstaande ontwikkelingen. 0.4 Overhead Het nadelige saldo op taakveld 0.4. Overhead kan vrijwel geheel verklaard worden door de recent afgesloten CAO voor gemeenteambtenaren. Aangezien er op de stelpost looncompensatie rekening is gehouden met deze kosten, staat tegenover het nadeel van 850.000 euro op dit taakveld een voordeel op taakveld 0.8 Overige baten en lasten. Verder werden er als gevolg van corona meer facilitaire kosten gemaakt voor bijvoorbeeld schoonmaak en extra hygiënemaatregelen (ca. 113.000 euro). Deze kosten zijn door de

82

Rijksoverheid gecompenseerd. De overige budgetten voor personeel en bedrijfsvoering leiden per saldo tot een voordeel van ongeveer 200.000 euro. Het opleidingsbudget dat bij de behandeling van de perspectiefnota 2020 is verhoogd, is het afgelopen jaar volledig uitgegeven. 0.5 Treasury Het saldo van de externe rentebaten en externe rentelasten is incidenteel 183.000 euro voordeliger dan begroot. Aan de lastenkant is er voordeel 208.000 euro, aan de batenkant is er sprake van een nadeel van 25.000 euro. Verder heeft er in het kader van de actualisatie van de grondexploitaties (MPG) en het samenstellen van de jaarverantwoording een herijking van de renteparameter voor de grondexploitaties plaatsgevonden. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor hoe de toerekenbare rente berekend moet worden en welke bandbreedte gemeenten hierbij mogen hanteren. In de afgelopen jaren hanteerde de gemeente een percentage van 1,98%, maar als gevolg van lage rentevergoeding die de gemeente op dit moment over haar vreemd vermogen betaalt, moet dit percentage nu verlaagd worden naar afgerond 1,30%. De lagere rentetoerekening leidt in 2021 tot een nadeel van 590.000 euro op het taakveld Treasury en is voor een belangrijk deel van structurele aard. Het resterende verschil aan de lastenkant van 214.000 euro wordt veroorzaakt door de interne rentetoerekening aan de taakvelden.

Tegenover de hogere lasten op dit taakveld staan lagere lasten van gelijke omvang op de andere taakvelden. 0.62 OZB niet woningen Het nadelig saldo op dit taakveld houdt vooral verband met lagere opbrengsten als gevolg van een verplichte WOZ-waardecorrectie in verband met corona. Gemeenten moeten voor de WOZ-waardering 2021 rekening houden met de gevolgen van corona op de waarde van niet-woningen. Gemiddeld genomen is er een waardecorrectie toegepast van 5%. Hiermee gaat een bedrag van afgerond 115.000 euro aan gederfde OZB inkomsten gepaard (RAAD-6804). Daarnaast leidt de afwikkeling van voorgaande belastingjaren tot 102.000 euro lagere opbrengsten. Het gaat dan om de aanslagen die in 2021 definitief zijn opgelegd en om verminderingen als gevolg van waarde correcties ten opzichte van de primaire aanslagoplegging. Tegenover deze nadelen staan lagere proceskostenvergoedingen dan begroot (60.000 euro voordelig) en hogere belastinginkomsten 2021 (15.000 euro). Het verschil aan de lastenkant houdt verband met oninbaar geleden belastingvorderingen. 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Het Rijk heeft medio december 2021 de decembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd (RAAD7070).

In deze circulaire is onder andere het zesde corona compensatiepakket verwerkt en zijn door het Rijk middelen toegekend voor de versterking van de gemeentelijke dienstverlening. In totaal was de uitkering in de decembercirculaire 2,3 miljoen euro hoger dan in de septembercirculaire. 0.8 Overige basten en lasten De lagere lasten op dit taakveld houden hoofdzakelijk verband met de reserveringen voor de ontwikkeling van de lonen. Het hiervoor gereserveerde bedrag van 1,5 miljoen euro valt op dit taakveld vrij. Hier tegenover staan op taakveld 0.4 Overhead in totaal 850.000 euro hogere lasten in verband met de daadwerkelijke ontwikkeling van de loonsommen in 2021 en de effecten van de recentelijk afgesloten CAO voor gemeenteambtenaren per 1 januari 2021. Het resterende bedrag van 660.000 euro leidt tot een incidenteel voordeel in het rekeningresultaat. Verder is de stelpost onvoorzien in 2021 niet aangewend. Op dit taakveld leidt dit tot een voordeel van 211.000 euro ten opzichte van de begroting. Tenslotte wordt het resterende voordeel op dit taakveld

83

verklaard door de transitie van de Regio Twente, waarop de begroting 2021 in administratieve zin nog niet volledig was aangepast. Tegenover een vrijval van het budget op dit taakveld (130.000 euro) staat daarom een nadeel op de lasten op taakveld 3.1. Economische ontwikkeling. Saldo reservemutaties Bij het saldo van de reservemutaties is er een nadeel ten opzichte van de begroting na wijziging van ruim 600.000 euro. Dit nadeel is opgebouwd uit hogere stortingen van afgerond 100.000 euro en lagere onttrekking en dan begroot van afgerond 500.000 euro. De hogere storting komt voort uit de regionale afspraak dat het financiële voordeel bij beschermd wonen wordt gestort in de bestemmingsreserve mo en bw. De onttrekkingen aan de reserve overlopende werken en reserve gebiedsgerichte aanpak zijn per saldo 340.000 euro lager dan begroot, omdat er minder kosten zijn gemaakt voor meerjarige incidentele projecten. Bij deze meerjarige incidentele projecten kan het jaar van begroten namelijk afwijken van het jaar van realisatie. Gedurende de looptijd van het project zijn er elk jaar voor- of nadelen op het project die over de looptijd per saldo nul zijn.

Tot slot is de onttrekking aan de reserve mo en bw 130.000 euro lager dan begroot door de systematiek om eventuele verschillen bij maatschappelijke opvang en beschermd wonen in enig jaar te verrekenen met het opgebouwde saldo in de bestemmingsreserve mo en bw.

84

2.2.2 Veiligheid 2.2.2.1 Vastgestelde nota's Extern veiligheidsbeleid 2014-2021 Integraal veiligheidsbeleid 2022-2025 Uniform Twents VTH beleid Nota Kapitaalgoederen Openbare Ruimte 2019-2022

2.2.2.2 Taakvelden Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Rampenplan, rampenbestrijding, regionale brandweer en preventie. 1.2 Openbare orde en veiligheid Formuleren integraal veiligheidsbeleid, toezicht en handhaving openbare orde door buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA's), APV, bestuursdwang en preventieve maatregelen (bijvoorbeeld inbraakpreventie).

2.2.2.3 Indicatoren Indicator Verwijzingen Halt per 10.000 inwoners leeftijd 12-17 jaar Winkeldiefstallen per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Diefstal uit woning per 1.000 inwoners Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners