6.1a Jaarverantwoording 2021 - Bijlage 1 - Jaarverantwoording 2021 (Aangepast 20220613).pdf

2.1.2.2 Wat hebben we gedaan? Voor hoofddoel I "Almelo, hier wordt gewerkt" voeren we de volgende projecten en activiteiten uit: 1. Verminderen mismatch op de arbeidsmarkt Flexibiliteit op de regionale arbeidsmarkt en brede inzet van werknemers blijkt ook nu erg belangrijk. Daarom doet Almelo mee in de regionale projecten die beogen de huidige arbeidsmarkt én scholingsstructuur meer in te richten op competentie ontwikkelingen bij onze jeugd en werknemers. Het doel is om een flexibele (scholings)infrastructuur in te richten, zo mogelijk op de werkvloer zelf, waardoor mensen zich continu kunnen bekwamen voor de huidige en toekomstige eisen van de arbeidsmarkt. In 2019 hebben we in Almelo een samenwerkingsverband opgezet voor de logistieke sector in de vorm van het Twents Huis van de Logistiek. Sindsdien hebben we een pilot gedraaid met werkfit trajecten in de logistiek en is er een stevige marketing campagne opgezet. Jaarlijks worden er meerdere evenementen georganiseerd, waaronder de week van de logistiek, en er is een platform opgericht waar men zich kan oriënteren op werken in de logistiek (indelogistiek.nl). De tweede fase van het Twents Huis van de Logistiek

25

zal gericht zijn op onderwijs en innovatie. Het doel is om in het kader van een Leven Lang Ontwikkelen een Learning Community op te zetten om kennis te ontwikkelen en te delen en onderwijs te vernieuwen om zo voor deze sector betere medewerkers voor de toekomst te leveren. Ook zullen nieuwe werkfit trajecten gestart worden voor onze bijstandsklanten die via deze route aan het werk kunnen in de logistiek. In 2021 zal hier een concreet plan voor worden gemaakt en uitgevoerd. De Gemeente Almelo participeert hierin. Tot juni 2020 waren er 2.667 aanvragen gedaan bij het Twents Fonds voor Vakmanschap waarvan 414 door Almelose inwoners. Van deze aanvragen werden er 127 toegewezen. We blijven in 2022 werkzoekenden en werkenden actief benaderen en helpen om gebruik te maken van het scholingsfonds zodat men grotere kans op duurzaam werk heeft en er makkelijker stappen gemaakt kunnen worden van de ene naar de andere sector. Uitvoering in 2021: De schaarste aan geschikt personeel voor de beschikbare vacatures is onverminderd hoog. Almelo heeft via deelname aan het Twents Fonds van Vakmanschap, het Regionale Mobiliteitsteam (RMT), het Leerwerkloket, het Twentse Huis van de Logistiek en het regionale project een Leven lang Leren en Ontwikkelen (LLO) ingezet op arbeidstoeleiding van haar uitkeringsgerechtigden en de door- en omscholing van haar beroepsbevolking waar kansrijk.

Binnen het Twentse Fonds van Vakmanschap zijn sinds de start in 2019 tot januari 2022, 5.723 aanvragen binnengekomen waarvan er 1.814 zijn toegewezen. Van deze aanvragen zijn er 250 toegewezen aan Almeloërs. Op een beroepsbevolking van 37.000 mensen is dit 0,7%. Hiermee kent Almelo procentueel gezien het hoogste aantal toewijzingen per beroepsbevolking van alle Twentse gemeenten. Het RMT is sinds 2021 operationeel. Dit team is opgericht om mensen die door de Covid-19 crisis dreigend werkloos zijn geworden door te geleiden naar werk. Inmiddels zijn 67 mensen in de regio succesvol doorgeleid naar een baan. In de gemeente Almelo betrof dit 5 mensen. Via het Leerwerkloket zijn over de eerste drie kwartalen in 2021 56 kandidaten uit Almelo geholpen met gesprekken om hen op te leiden of door te scholen naar een andere baan. Het Leerwerkloket hielp daarnaast ook met de doorverwijzing naar het Twentse Fonds voor Vakmanschap en is zeer actief betrokken bij het project LLO in de regio Twente. Vanuit het Twents Huis van de Logistiek zijn in 2021 voorbereidingen getroffen voor de opstart van werkfit trajecten in de logistieke sector in het jaar 2022. Naast deze uitstroom, is het Twentse Huis van de Logistiek in 2021 begonnen met de tweede fase: het opbouwen van een eigen webportal en het creëren van dependances op strategische locaties.

De eigen webportal is inmiddels volledig operationeel en koppelt vacatures in de logistiek aan geïnteresseerden. Wanneer er geïnteresseerden zijn koppelt het Twentse Huis van de Logistiek de gegadigden aan het RMT, het Twentse Fonds voor de Vakmanschap en waar nodig aan het Werkplein Twente. Tevens staat de opening van de eerste dependance van het Twentse huis van de Logistiek op de planning. Deze dependance wordt geopend op het ROC de Sumpel in Almelo, zodra de verbouwing van het ROC afgerond is. 2. Ondersteunen van Almeloërs met bijstand én problematische schulden, bij het vinden van werk. In 2021 gaan we binnen het Schuldenlab Almelo verder met de in 2020 gestarte projecten. Dit betreft onder meer de Doorbraakmethode, Jeugd heeft de Toekomst (een combinatie tussen het Jongerenperspectieffonds en de Twentse Belofte 5), de inzet van schuldenspecialisten, het project ‘Grip op bewindvoering’ en preventieprojecten gericht op jongeren en kinderen. • De doorbraakmethode moet in 2021 voor minimaal 150 casussen worden ingezet. In totaal moet de besparing over de jaren ’19-’21 uitkomen op 4,5 miljoen euro.

26

•

De inzet van schuldenspecialisten leidt tot netto maatschappelijk resultaat door onder meer het voorkomen van (toenemende) schuldenlast (63%), huisuitzettingen (12%), afsluiting van gas, water en licht (4%). Het netto rendement welke de schuldenspecialisten hebben gerealiseerd (periode maart 2020 t/m juli 2020) is 16.000 euro. • De opdracht voor het project ‘Jeugd heeft de toekomst’ is om te onderzoeken of intensieve en langdurige begeleiding van circa 20 jongeren zonder startkwalificatie en/of met forse schuldenproblematiek kan leiden tot een maatschappelijke opbrengst die de investering overstijgt. Dit betreft een pilot. • Grip op bewindvoering moet leiden tot een vermindering van de instroom in bewindvoering en een vergroting van de uitstroom. Maatstaf hierbij is het aantal mensen dat bijzondere bijstand voor bewindvoering kreeg. We streven naar een daling van 15% in 2023 ten opzichte van het aantal begin 2019 (1.150 mensen) • Preventieprojecten voor jeugdigen zijn in opbrengst niet te kwantificeren, maar dragen bij aan het duurzaam voorkomen van financieel ongezond gedrag en het ontstaan van schulden. In alle projecten werken we waar mogelijk samen met lokale partners zoals de vrijwilligersorganisaties voor schuldhulpverlening, de Rabobank, het ROC van Twente en Saxion.

Uitvoering in 2021: Doorbraakmethode Na bijna 3 jaar gewerkt te hebben met de Doorbraakmethode binnen het sociaal domein kunnen we concluderen dat de aanpak werkt. We zien dat onze professionals, door het bieden van maatwerk, perspectief creëren voor onze inwoners. Daarnaast is het financiële doel, om 4,5 miljoen euro (maatregelenplan 1+2) aan kosten in het sociaal domein te reduceren, al bijna behaald. En is in 2021 gewerkt aan ruim 200 casussen. Inzet Schuldenspecialisten De inzet van de Schuldenspecialisten leidt tot een betere financiële ondersteuning van inwoners van de Gemeente Almelo en levert een besparing voor de gemeente Almelo op binnen het hele sociale Domein, zoals het voorkomen van (toenemende) schuldenlast, huisuitzettingen, afsluiting van gas, water en licht. Door inzet van de Schuldenspecialisten is in de periode 1 maart 2020 tot 1 maart 2021 ongeveer 270.000 euro aan maatschappelijke kosten bespaard. Jeugd heeft de Toekomst In deze pilot begeleiden we circa 20 jongeren waarbij de doelen zijn dat zij: • op alle leefgebieden een positieve ontwikkeling doormaken, • niet terugvallen in schulden, • een betere psychische gezondheid hebben • via scholing of werk uit de bijstand komen of zelfredzaam worden. Deze pilot evalueren we in december 2022. We hebben dan inzichtelijk wat de daadwerkelijke effecten zijn.

Preventieprojecten voor jeugdigen zoals Moneystart, Nibud Geldwijzer en de Nederlandse Schuldhulproute: In schooljaar 2021/2022 is gestart met het project ‘Hoe word je rijk?’ op twee scholen voor voortgezet onderwijs in Almelo. Dit project richt zich op jongeren in de leeftijd van 15 tot en met 18 jaar. Een lespakket van 6 lessen per klas zorgt ervoor dat jongeren kennis en vaardigheden aangeleerd krijgen om niet in de schulden te raken zodra ze 18 jaar worden. Elk kwartaal wordt aan de ‘bijna 18-jarige jongeren’ in Almelo de Nibud Geldwijzer ‘Bijna 18 jaar’ verzonden. In 2021 zijn we gestart met de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Dit instrument bundelt het Almelose aanbod aan schuldhulpverlening en zorgt ervoor dat inwoners direct bij de juiste organisatie terecht kunnen komen. De Nederlandse Schuldhulproute heeft een preventieve werking en draagt bij aan laagdrempelige toegang tot hulpverlening.

27

Grip op bewindvoering Er is volop gewerkt aan alternatieve oplossingen voor bewindvoering. Onder meer via de introductie van een 'menukaart' en het maken van samenwerkingsafspraken met partijen die actief zijn in het schuldendomein. We maken gebruik van ons adviesrecht en we voerden een pilot 'uitstroom bewind'. Over de periode 20192021 is een daling van ongeveer 15% te zien in het aantal mensen dat bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten krijgt. 3. Inzet van alle participatie instrumenten om de kans op werk te vergroten We voeren de Participatie-wet uit conform het uitvoeringskader 2019-2022: • Inclusieve arbeidsmarkt: faciliteren van plaatsingen van mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgever. • Uitvoering geven aan de verordening maatschappelijk nuttige tegenprestatie die in september 2020 is vastgesteld. • Doorontwikkeling van de wijkgerichte uitvoering die in 2020 is geïmplementeerd. Door een brede intake op alle leefgebieden verwachten we de inwoner beter te kunnen helpen. • Slim investeren in mensen: Met inzet van zowel overheid, onderwijs als betrokkenen zelf, stimuleren we mensen die al langere tijd in de bijstand zitten, weer aan het werk te krijgen. Bijvoorbeeld door te investeren in werkfit trajecten. • We zetten extra in op inwoners die als gevolg van de coronacrisis afhankelijk zijn geworden van een bijstandsuitkering.

• We begeleiding inwoners door actief gebruik te maken van de Werkplein app. Inwoners kunnen door gebruik te maken van deze app eenvoudig op vacatures reageren. Uitvoering in 2021: • Het hanteren en uitvoeren van het uitvoeringskader Participatiewet 2019-2022 We hanteren bij de uitvoering van de Participatiewet het principe 'ieder gewerkt uur telt'. Hiermee maken wij optimaal gebruik van het arbeidspotentieel onder inwoners met bijstand. •

Inclusieve arbeidsmarkt: faciliteren van plaatsingen van mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgever. In 2021 zijn 151 inwoners actief geweest in een garantiebaan. Dit betekent dat die inwoners bij een werkgever zijn geplaatst met een loonkostensubsidie en dat er aan die inwoners extra begeleiding wordt gegeven.

•

Uitvoering geven aan de verordening maatschappelijk nuttige tegenprestatie die in september 2020 is vastgesteld. Zie voor een uitleg over de tegenprestatie onder activiteit 7.

•

Doorontwikkeling van de wijkgerichte uitvoering die in 2020 is geïmplementeerd. Door een brede intake op alle leefgebieden verwachten we de inwoner beter te kunnen helpen. We hebben in 2021 de uitvoering van de Participatiewet geëvalueerd en gaan de werkwijze met betrekking tot de aanvraag van bijstand anders vormgeven. Wij denken hiermee inwoners met een inkomensvraag beter te kunnen helpen aan een baan.

•

Slim investeren in mensen: Met inzet van zowel overheid, onderwijs als betrokkenen zelf, proberen we mensen die al langere tijd in de bijstand zitten, weer aan het werk te krijgen. Bijvoorbeeld door te investeren in werkfit trajecten, zodat mensen meteen weer aan het werk kunnen als een baan zich aandient. We hebben in 2021 gebruik gemaakt van een re-integratiepartner om werkfit trajecten vorm te geven.

28

•

We gaan extra inzetten op inwoners die als gevolg van de coronacrisis afhankelijk zijn geworden van een bijstandsuitkering. Inwoners die als gevolg van de coronacrisis afhankelijk zijn geworden van een bijstandsuitkering zijn naar werk begeleid met behulp van het Twenteportaal. In dit portaal konden werkgevers zelf een match maken met de werkzoekenden.

•

We gaan de begeleiding van inwoners uitbreiden met een Werkplein app. Inwoners kunnen door gebruik te maken van deze app eenvoudig op vacatures reageren. Inwoners met een uitkering kunnen in Almelo gebruik maken van de werkplein app. In deze app kunnen inwoners zelf vacatures vinden en worden bijeenkomsten of baantrajecten aangekondigd.

4. Ondersteunen van initiatieven vanuit ondernemers voor banen in de techniek en logistiek. Techniek en jongeren is al jaren een uitdaging. Onze bedrijven springen om nieuwe aanwas. In 2021 blijven wij een aantal initiatieven ondersteunen, zoals Techniek Pact, Ontdek High Tech Almelo, Week van de techniek, waarbij ons bedrijfsleven en onderwijsinstellingen samenwerken om de jeugd enthousiast te maken over het werken in de techniek en waarbij ze kennismaken met bedrijven in Almelo uit de (high)tech, chemie, logistiek en bouw. Ook neemt het College deel aan de innovatie box bij Heracles met als doel op laagdrempelige wijze een netwerk te bouwen en te onderhouden met onderwijsinstellingen (Universiteit Twente, Saxion en ROC) en hightech bedrijfsleven. Uitvoering in 2021: Ontdek Hightech Almelo Afgelopen jaar zijn er verschillende activiteiten georganiseerd vanuit Ontdek High Tech. Voor het basisonderwijs is ervoor gekozen om de leerlingen te laten kennismaken en experimenteren met techniek door technieklessen op scholen aan te bieden. In een aantal scholen in het Vo-onderwijs (havo/vwo) hebben leerlingen deelgenomen aan de Loxbox of Ontdek Hightech Battle en is een Girls kick tech-dag georganiseerd voor meisjes en moeders. Voor het mbo, hbo en wo is ervoor gekozen tweemaal een stagiairdag te organiseren.

Week van de Techniek In 2021 heeft een succesvolle 12e editie van Week van Techniek plaatsgevonden. Meer dan 30 bedrijven hebben deelgenomen door het geven van gastlessen op de basisscholen en het ontvangen van de leerlingen op hun bedrijven. Daarnaast heeft Week van de Techniek in 2021 bij bedrijven kleine promofilms opgenomen. Deze films hebben als doel om bedrijven in de techniek, logistiek en chemie te promoten en worden op verschillende platforms gedeeld. Het Innovatieplatform Heracles Het innovatieplatform van Heracles Almelo heeft zich in 2021 doorontwikkeld. Naast events en vele projecten met studenten, wetenschappers en bedrijven is ook gewerkt aan langdurige samenwerkingsverbanden tussen topsport, onderwijs, zorg en bedrijfsleven. Nog altijd is er het 'hightech-speerpunt' en wordt op allerlei manieren gewerkt aan het aantrekken en behouden van technisch talent in de regio, maar ook zijn er speerpunten als veiligheid en hospitality, duurzame leefomgeving en vooral ook vitaliteit & gezondheid. Mooie resultaten zijn de Triple T High Tech Academy waarin studenten extra worden geschoold in fysieke en mentale vaardigheden en zeker ook het integrale vitaliteitsprogramma The Fitgame. Dit laatste betreft een samenwerking tussen Heracles Almelo, Medisch Spectrum Twente en het ROC van Twente voor gezonde en fitte werknemers in de regio Twente.

29

5. Voorkomen van instroom in de bijstand en beperken instroom van buiten Almelo We gaan het Project Instroom Nieuwe inwoners (PIN) uitvoeren. Het project heeft als doel de instroom van buiten Almelo in de bijstand te beperken. In dit project wordt in samenwerking met woningcorporaties getracht om te voorkomen dat mensen die als gevolg van de vestiging in Almelo uitkeringsafhankelijk worden zich daadwerkelijk gaan vestigen in Almelo. Uitvoering in 2021: Op verzoek van de raad hebben we de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek (Wbmgp) onderzocht (in plaats van de PIN). De Wbmgp is een instrument vanuit het grote stedenbeleid (en voor het eerst toegepast in Rotterdam) waarbij gemeenten door selectieve woningtoewijzing leefbaarheidsproblemen kunnen aanpakken. Almelo kent een aantal buurten waar de problematiek dermate groot is dat de leefbaarheid in die buurten onder druk staat. Een aanvraag tot toepassing van de Wbmgp is daarom gerechtvaardigd. Toepassing van de Wbmpg is altijd onderdeel van een totaalpakket aan maatregelen en inzet in een wijk. In een beeldvormend politiek beraad in september 2021 is de gemeenteraad geïnformeerd over de mogelijkheden van de Wbmgp. Vervolgens is er door wijkregisseurs gewerkt aan wijkanalyses die dieper ingaan op de problemen en oplossingsrichtingen per wijk.

Hier zijn ook de partners zoals welzijnsinstellingen en de woningbouwcorporaties bij betrokken. Deze wijkanalyses komen in maart 2022 beschikbaar. Op basis van deze wijkanalyses zal een nadere afweging plaatsvinden of en in welke wijken de toepassing van de Wbmgp meerwaarde heeft en dus aangevraagd moet worden (via een raadsvoorstel). De mogelijke toepassing van de Wbmgp maakt onderdeel uit van de prestatie afspraken met de woningbouwcorporaties. 6. Intensivering van de uitvoering van het handhavingsbeleid We hebben een wettelijke verantwoordelijkheid in het toetsen op de rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen. Bij het aanvragen wordt toegezien op de juiste verblijfplaats, inkomsten uit andere bronnen en de vermogenssituatie. Wij onderzoeken gedurende een periode van 3 jaar op projectmatige basis het vermogen en/of inkomsten van onze klanten in het buitenland door alle bijstandsgerechtigden te benaderen met de vraag ons te informeren over eventueel eigen vermogen en bij vermoedens deze actief te toetsen. Bij twijfel worden vervolgonderzoeken ingesteld in samenwerking met het Internationaal Bureau Fraude-informatie (IBF). Ook toetsen wij of men voldoende de Nederlandse taal beheerst en handhaven we waar nodig. Uitvoering in 2021: In 2021 is het Project onderzoek inkomsten en vermogen in het buitenland voortgezet.

Eind 2021 zijn ruim 1.700 ontvangers van bijstand gevraagd om inzage te geven over eventueel bezit en/of inkomsten in het buitenland. Tot nu toe heeft het merendeel van de bevraagde personen aangegeven dat er geen sprake is van vermogen/inkomsten uit het buitenland. Zij die dat wel hebben gedaan hadden bezittingen in landen zoals Syrië en Irak. In deze landen kan het Internationaal Bureau Fraude (IBF), dat het project uitvoert, geen onderzoek doen. Gezien de tegenvallende resultaten, hebben we samen met het IBF gekozen voor een andere aanpak. Het IBF heeft tien landen benoemd waar zij onderzoek kunnen doen. Vervolgens hebben wij ten aanzien van deze landen steekproefsgewijs personen aangeleverd. Wij verwachten in 2022 de eerste bevindingen terug te ontvangen van het IBF. Het project loopt tot januari 2023. 7. Tegenprestatie naar vermogen We benutten alle mogelijkheden en instrumenten in de Participatiewet actief om uitkeringsgerechtigden te activeren om de kans op werk te vergroten. Voorop staat betaald werk bij een reguliere werkgever. Daarom zetten wij, onder voorwaarde van maatwerk gericht op de persoonlijke ontwikkeling van de bijstandsgerechtigde, ook de onbeloonde maatschappelijke tegenprestatie actief in bij het verstrekken van bijstandsuitkeringen. Hierbij is het van belang dat iemand eerst zelf aangeeft wat hij/zij wil leren tijdens de tegenprestatie.

30

Uitvoering in 2021: In september 2020 heeft de gemeenteraad de Verordening maatschappelijk nuttige tegenprestatie vastgesteld. De uitvoering is als gevolg van de coronamaatregelen gestart in mei 2021. Wij hebben in 2021 ruim 1.200 inwoners gesproken over het verrichten van een maatschappelijk nuttige activiteit. Het totaal aantal inwoners dat over 2021 een activiteit verricht bedraagt 784. Een inwoner verricht de tegenprestatie voor maximaal 20 uur per week. De meeste activiteiten vinden plaats bij organisaties als sportclubs, buurthuizen en zorginstellingen. Na maximaal 44 weken wordt de tegenprestatie opnieuw beoordeeld. Bij de herbeoordeling wordt gekeken of de activiteit van de inwoner heeft bijgedragen aan de ontwikkeling en of een volgende stap richting bemiddeling naar werk kan worden gemaakt. 8.Minimabeleid ondersteunend bij aan het werk gaan Het doel is om ons minimabeleid taakstellend te laten zijn. Na eerdere aanpassingen in de collectieve zorgverzekering en de individuele inkomenstoeslag zijn er in 2020 ook wijzigingen doorgevoerd in de bijzondere bijstand en bij ‘Almelo doet mee’. Daarmee verwachten we binnen het budget te kunnen blijven. Al blijven er risico’s voor stijgende uitgaven via bijzondere bijstand, door met name de moeilijk te beheersen kosten van bewindvoering en effecten als gevolg van de Coronacrisis.

Uitvoering in 2021: In 2020 is de herziening van het minimabeleid afgerond. Waar dat mogelijk was is de bijstand versoberd, bijvoorbeeld omdat de collectieve zorgverzekering een alternatief vormt. Daarnaast werden de vergoedingen vanuit 'Almelo doet mee' exclusief gericht op actieve deelname aan sport en cultuur in groepsverband. De vergoedingen voor activiteiten met een consumptief karakter waren daarbij niet meer mogelijk. Eerder waren reeds wijzigingen doorgevoerd in de collectieve zorgverzekering, in de individuele inkomenstoeslag en individuele studietoeslag. Bovenstaande heeft er toe geleid dat de verschillende regelingen minder belemmerend zijn om aan het werk te gaan of juist bijdragen aan werkaanvaarding. Één en ander heeft er in 2021 in geresulteerd dat er, net als in 2020, geen tekort meer is op de middelen voor de minimaregelingen. We verwachten ook voor 2022 binnen het budget te kunnen blijven. Al blijven er risico’s voor stijgende uitgaven. Onder andere via de bijzondere bijstand, door bijvoorbeeld stijgende energiekosten. Voor hoofddoel II "Almelo en haar subregio kent een krachtige, groeiende economie" voeren we de volgende projecten en activiteiten uit: 1. Bevorderen vestigingsklimaat ondernemers Met een aantrekkelijk vestigingsklimaat lokken we investeringen uit.

Bereikbaarheid, logistiek en een kwaliteitsimpuls in het arbeidskapitaal spelen de ondernemers in de kaart. Om optimaal gebruik te maken van de inmiddels geopende 2e sluis bij Eefde zetten we stevig in op: • Aanpassing kanaal klasse VA, aanpassing kade Buitenhaven. • Top 3 logistieke hotspot: Regionale samenwerking via Regionaal havenbedrijf Twente en Twents Huis van de Logistiek. • Optimaliseren mobiliteit vrachtwagens. • Ingebruikname van een buslijn op het XL Businesspark. • Verbeteren hoofdinfrastructuur. De gemeenteraad stelde bij begroting in november 2019 middelen beschikbaar voor impuls infrastructuur 2021-2024. Komende jaren zullen hieruit o.a. H. Roland Holstlaan en Van Rechteren Limpurgsingel worden aangepast. Doel: betere doorstroming op deze wegen, zodat bedrijfsterreinen en binnenstad beter bereikbaar worden. In 2021 wordt H. Roland Holstlaan (noordelijk deel Schoolstraat - Nijreessingel) aangepakt. De gemeente heeft voor dit project subsidie van de provincie ontvangen.

31

Uitvoering in 2021: Aan alle genoemde plannen is in 2021 volop gewerkt. De aanpassing van het kanaal naar klasse Va is door Rijkswaterstaat gestart in mei 2021. De oplevering wordt medio 2023 verwacht. Voor Almelo betekent dat tevens de aanleg van een zwaaikom op de locatie van XL-businesspark 2. Voor de aanpassing van de kade Buitenhaven is een werkgroep bezig met de voorbereidingen. In 2021 had Twente een nr. 11 notering in de ranking van logistieke hotspots. De ranglijst van de 'Logistieke Hotspot van het Jaar verkiezing' van 2021 is tot stand gekomen door een panel van 32 experts. De stemmen van het panel zijn verdeeld over zeven criteria, waaronder beschikbaarheid van personeel, medewerking van de overheid, aanwezigheid bouwgrond en infrastructuur. Overigens verschuift de ambitie met de ontwikkeling van het kaderplan XL-Businesspark 2 meer naar High Tech en maakindustrie en minder naar logistiek en distributie. De ingebruikname van een buslijn via Twentepoort en naar het XL-Businesspark was in 2021 gepland, maar ging niet door vanwege het verzoek van de OV maatschappij om een garantieafname van 200 jaarabonnementen. Er wordt in 2022 verder over gesproken tussen belanghebbende partijen. Aan de verbeteringen van de hoofdinfrastructuur is in 2021 gewerkt via de projectvoorbereiding van de Henriëtte Roland Holstlaan. De Rechteren van Limpurgsingel is op delen vernieuwd. 2.

Ondernemersdienstverlening verbeteren We blijven investeren in het verbeteren van de dienstverlening aan ondernemers en het contact met ondernemers via ons Ondernemersloket. In 2021 zal doorlopend gewerkt worden aan de kwaliteit van onze dienstverlening, verbetering van de interne samenwerking op vraagstukken van ondernemers, en de informatievoorziening. We moeten het Ondernemersloket meer op de kaart zetten zodat alle ondernemers de weg ernaar toe weten te vinden. Voor nieuw te vestigen bedrijven rollen we de rode loper uit. Het team van de accountmanagers is vanaf medio 2020 versterkt met een nieuwe accountmanager. Vanuit het accountplan 2020-2021 richten de accountmanagers EZ zich op het gestructureerd contact leggen met het bedrijfsleven en ondernemersorganisaties. In de tweede helft van 2021 voeren we een onderzoek uit naar de tevredenheid van ondernemers in Almelo. De uitkomsten zullen we gebruiken voor de verdere doorontwikkeling van dienstverlening. In 2021 gaan we in samenwerking met het ROZ en vanuit het ondernemersloket het contact met starters en ZZP’ers uitbreiden. Speerpunt is om in 2021 de beschikbare ondersteuningsfaciliteiten voor startende en MKB ondernemers beter en verder te ontsluiten. Voor de ondernemers met groei-ambitie wordt het in 2019 gestarte project ‘Boosten van ondernemerschap’ in samenwerking met het ROZ voortgezet.

Uitvoering in 2021: In 2021 is vanuit het ondernemersloket binnen de coronamaatregelen intensief ingezet op het bezoeken en faciliteren van ondernemers. Er zijn 223 bedrijven bezocht, 65 bouwvergunningen verleend en voor 24 hectare aan bedrijfskavels verkocht. Daarnaast zijn ruim 180 rechtstreeks binnengekomen ondernemersvragen behandeld. Verder zijn vanuit de werkgeversdienstverlening 319 mensen aan een baan geholpen, waarmee bij bedrijven vacatures zijn ingevuld. Mede door de inzet van het Ondernemersloket zijn een aantal belangrijke werkgevers en de daarbij behorende werkgelegenheid voor Almelo behouden. Ter verbetering van de zichtbaarheid van het Ondernemersloket zijn we in de 2 e helft van 2021 gestart met inzet van Social media. Er zijn in deze periode vanuit het Ondernemersloket 27 berichten op LinkedIn geplaatst met meer dan 77.000 views en 1.000 likes. Via Social media zijn startende ondernemers geïnformeerd over de ondersteuningsfaciliteiten. Daarnaast hebben 700 startende ondernemers vanuit het Ondernemersloket een welkomstpakket ontvangen. De samen met ROZ te organiseren netwerkbijeenkomst starters is vanwege de Coronamaatregelen verplaatst naar het 2e kwartaal van 2022.

32

Ook is een ondernemerspeiling uitgevoerd. De inspanningen vanuit het Ondernemersloket hebben geresulteerd in een verbetering van de waardering van het ondernemersklimaat. Deze is gestegen van een 6,4 naar een 6,7. De waardering van de dienstverlening is eveneens gestegen van een 6,3 naar een 6,7. Ook op andere punten scoorde Almelo beter dan in 2018. Het woon-leefklimaat steeg licht naar een 7. Bedrijfsomgeving en veiligheid stegen van een 7 naar een 7,2. De waardering voor communicatie en voorlichting steeg significant terwijl de samenwerking door de gemeente ook iets beter scoorde. 3. Bedrijventerreinen Ons belang is een aantrekkelijk aanbod van geschikte bedrijfskavels te hebben voor eventuele uitbreiding van Almelose bedrijven en aan te trekken nieuwe ondernemingen. Hierbij dienen aanbod en vraag in balans te zijn. Wij hebben hierover doorlopend overleg en afstemming in de regio en met de Provincie Overijssel. In 2020 verwachten wij de uitkomsten van het onderzoek naar Grootschalige kavels en Havengebonden kavels. Een mogelijk vervolg is een onderzoek naar de omgangswijze met de juridische kaders die thans van toepassing zijn op de kanaalsprongzone. Het aanbod van bedrijfskavels in Almelo tot 2 hectare raakt op. In 2020 is de voorraad 17 hectare, maar nagenoeg volledig met mondelinge verkoopovereenkomsten vastgelegd.

Deze overeenkomsten worden in 2020 omgezet in reserveringsovereenkomsten en verkoopovereenkomsten. In 2021 is duidelijk wat resteert aan vrije kavels. De gedeprogrammeerde grond van Bedrijvenpark Twente Noord wordt via een ijskastprocedure achter de hand gehouden. Dit betekent een formeel uitgifteverbod dat getekend wordt met Provincie Overijssel voor 10 jaar. Met de mogelijkheid van eerdere uitgifte, afhankelijk van de marktsituatie en medewerking in het regionaal Twents overleg. Revitaliseren bedrijventerreinen Voor bestaande bedrijventerreinen is verduurzaming en revitalisering belangrijk om deze locaties toekomstbestendig en aantrekkelijk te houden. Op basis van een uitgevoerde scan door de provincie in de tweede helft van 2020 maken we een plan van aanpak voor de Almelose bedrijventerreinen. Uitvoering in 2021: De vraag naar bedrijfskavels tot 2 hectare overtrof alle eerdere prognoses die we in regionaal verband hebben gemaakt. In samenspraak met de regiogemeenten en Provincie Overijssel is 12,12 hectare gedeprogrammeerde grond alsnog beschikbaar gekomen. Hiervan is geheel bedrijvenpark Twente Noord (10 hectare) verkocht. De resterende 2,12 hectare op de Bleskolk en Dollegoor is eveneens verkocht. Dezelfde situatie geldt voor kavels vanaf 2 hectare. Alle beschikbare kavels op het XL-Businesspark 1 zijn vergeven (in optie of verkocht of in onderhandeling).

Voortvloeiend uit de Omgevingsvisie en de strategische uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling is in december 2021 een onderzoek gestart naar de lokale behoefte aan bedrijfsterreinen tot 2035. Met de vraag ook te kijken naar de aanwezige schuifruimte voor de kleine binnenstedelijke bedrijventerreinen. Een herbestemming van deze kleinere terreinen leidt tot verplaatsing van aldaar gelegen bedrijven. Dat zet de lokale markt nog wat verder onder druk. Om te voorzien in de vraag naar grootschalige kavels vanaf 2 hectare is in oktober 2021 gestart met de opzet van een kaderplan voor het gebied Zuidwestelijke hoek A35 en Twentekanaal. (Werknaam XL Businesspark II). Met het kaderplan brengen we de mogelijkheden in beeld voor de aanleg van een bedrijventerrein voor grootschalige kavels in het gebied. Een eerste beeldvormend politiek beraad vond plaats half december.

33

Revitaliseren bedrijventerreinen In 2021 hebben we een interne quickscan uitgevoerd naar de stand van zaken van onze bedrijventerreinen (aanvullend op de scan van de Provincie Overijssel). Hoofdconclusie is dat er voor alle elf bedrijventerreinen in Almelo geen majeure revitaliseringsopgaven zijn. Een aantal bedrijventerreinen is jong en modern, zoals het Businesspark XL, Bedrijvenpark Twente, Bedrijvenpark Twente Noord en Wendelgoor. Een aantal oudere terreinen heeft recent een revitaliseringstraject doorlopen, zoals Turfkade/Bleskolk, Dollegoor en de modernisering van de openbare kade in Buitenhaven. Wel zien we dat de samenwerking en organisatiegraad op een aantal bedrijventerreinen beter kan. Met het oog op de toekomst moedigt Almelo dan ook ondernemers aan zich te verenigen, bij voorkeur via een Bedrijveninvesteringszone (BIZ). Gezamenlijk zijn ze beter in staat om kansen voor energietransitie, klimaatadaptatie, reductie stikstof uitstoot en duurzame mobiliteit te benutten. Het bedrijvenpark Bornsestraat is de eerste die een BIZ heeft ingevoerd na een geslaagde draagvlakmeting eind 2021. 4. Verbeteren vestigingsklimaat voor (potentiële) werknemers van bedrijven: Almelo the place to be! Voor werknemers van bedrijven zijn we een levendige, aantrekkelijke stad.

We faciliteren partijen die werken aan een levendig Almelo: • Stichting Almelo Promotie, Inzet op evenementen en stadspromotie. • Initiatieven op Waterboulevard zoals Stichting Almelose Platbodems, bruidsboot en B&B op water Stichting Almelo Promotie (SAP) voert voor de gemeente Almelo tal van promotie activiteiten uit, is verantwoordelijk voor de verdeling van de subsidiegelden voor evenementen en ondersteuning hiervan en functioneert als verbindend platform voor alle partijen die een positieve bijdrage willen leveren aan het imago van Almelo als aantrekkelijke stad om te wonen, werken en recreëren. Veel evenementen konden in 2020 niet doorgaan en de onzekerheid over 2021 is groot. Dit najaar werken we samen met SAP aan een jaarplan. De focus zal komen te liggen op het nog meer vermarkten en laten zien en beleven van het profiel van onze stad Almelo als winkel-, water- en (high)tech-/maakstad. Met de realisatie van de havenkom ontstaan tal van watergerelateerde initiatieven rond de Waterboulevard. Om in de toekomst zoveel mogelijk bezoekers te kunnen laten genieten van Almelo als waterstad, is in 2021 nieuwe regelgeving van kracht die betrekking heeft op het gebruik van de Waterboulevard. In het najaar van 2020 wordt een economische impact analyse uitgevoerd op de investeringen die nodig zijn voor het bevaarbaar maken van de vaarroutes van en naar de binnenstad.

Op basis van de resultaten wordt het vervolg bepaald. Uitvoering in 2021: In 2021 vonden wederom veel evenementen door de coronacrisis geen doorgang. De stichting heeft in 2021, voor zover dat binnen alle beperkte maatregelen mogelijk was, voldaan aan de afspraken die gemaakt zijn in de budgetsubsidie-overeenkomst en de prestatieafspraken die met de gemeente Almelo gemaakt zijn voor 2018-2021. Vanwege de beperkende maatregelen is besloten (boven)regionale evenementen, zoals Almelo 600 jaar, met een jaar uit te stellen. Als vervolg op de uitgewerkte motie ‘Groen en blauw in Almelo’ is in februari 2021 een beeldvormend politiek beraad gehouden over het Visiedocument Almelo Waterstad en de bijbehorende economische impactanalyse. De opdracht kent een fysieke component (het bevaarbaar maken van een vaarroute), maar gaat ook over de vraag op welke wijze Almelo zich kan profileren als Waterstad. Nadat de investering voor het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhornkanaal (t/m de Schelfhorst) is meegenomen in de perspectiefnota, is bij de behandeling van de begroting 2022 in november de totale investeringssom opgenomen in de meerjarenbegroting. De gemeenteraad heeft als voorwaarde gesteld dat ten minste 30% van de investering

34

gedekt dient te worden vanuit cofinanciering. In een bestuurlijk overleg in december 2021 met het waterschap is afgesproken dat er vanuit het waterschap, de provincie en de gemeente zowel een werkgroep als een stuurgroep geformeerd wordt, ten einde gezamenlijk een definitieve vaarroute overeen te komen en de mogelijkheden van cofinanciering te verkennen. 5. Faciliteren van het MKB Het MKB is onze banenmotor, de (stille) kracht van onze economie. Wij faciliteren via: • Het Ondernemersloket: zie hiervoor • Ons inkoopbeleid gericht op verbinding met lokale en regionale ondernemers: In 2021 zetten wij innovatieve en duurzame inkoopvraagstukken uit bij lokale en regionale ondernemers. • Het ROZ dat in samenwerking met het Ondernemersloket programma’s uitvoert voor startende ondernemers. Uitvoering in 2021: De Regionale Organisatie Zelfstandigen (ROZ) begeleidt en adviseert zowel mensen met plannen om een bedrijf te starten als pas gestarte ondernemers. In 2021 is met 71 potentiële starters een intakegesprek gevoerd. Hiervan zijn 29 mensen doorgestroomd naar het voorbereidingstraject op het starten van een bedrijf. Daarnaast zijn in 2021 tien gestarte ondernemers begeleid. Ook 2021 was een jaar dat gekenmerkt werd door de coronacrisis. Samen met de ROZ is de uitvoering van landelijke overheidsmaatregelen voortgezet.

In 2021 zijn 1.154 Tozo-uitkeringen (inkomensaanvulling) verstrekt voor een totaalbedrag van ruim 3,9 miljoen euro. Daarnaast zijn er 108 Tozo-kredieten verstrekt voor een totaalbedrag van ruim 460.000 euro. Gemeente Almelo heeft een aantal inkooptrajecten in de markt gezet waarbij duurzaamheid een rol speelde. Niet altijd kunnen deze opdrachten gegund worden aan lokale ondernemers door bijvoorbeeld de omvang van de opdracht. Wel blijft het betrekken van lokale of regionale ondernemers bij ontwikkelingen of het gunnen van opdrachten aan lokale en regionale ondernemers een aandachtspunt. 6. Profileren van het economische vestigingsklimaat Almelo heeft een aantrekkelijk vestigingsklimaat met prachtige bedrijven in de hightech, maakindustrie en logistiek. Dat moeten we veel meer promoten zodat het imago beter wordt en de aantrekkingskracht voor nieuwe bedrijven groter wordt. In 2021 gaan we Almelo nog meer neerzetten als een stad met prachtige bedrijven en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Dat doen we door de inzet en activiteiten van de Stichting Almelo Promotie en andere partners als de Week van de Techniek, Ontdek Hightech Almelo, IKT Almelo, het innovatie initiatief van Heracles en anderen. Er is een initiatief om een promofilm te maken waarin Almelose bedrijven uit bovenstaande sectoren in beeld worden gebracht.

Dit laat zien dat in Almelo een ruim en gevarieerd aanbod aan interessante werkgevers uit diverse sectoren gehuisvest zijn waar we als stad trots op zijn en dat helpt ons imago te verbeteren. Vanwege de uitbraak van het coronavirus wordt de invoering van de BIZ Bedrijvenkring Bornsestraat met een jaar uitgesteld. Dat betekent dat in 2021 de gemeente een faciliterende rol blijft houden om invoering van de BIZ per 1 januari 2022 mogelijk te maken. Uitvoering in 2021: Ter profilering van Almelo als stad met goede arbeidskansen voor hoger opgeleid personeel heeft de gemeente Almelo bijgedragen aan de start van de Innovatiehub Almelo. Binnen deze hub worden studenten van Hogeschool Saxion gekoppeld aan een aantal innovatieve en/of technische Almelose bedrijven. Hiermee wordt op termijn personeel voor de regio Almelo behouden. In 2021 is de eerste bedrijfsfilm gelanceerd ter promotie van Almelo als stad met een aantrekkelijk vestigingsklimaat. In deze film is de innovatieve "slimme huizenfabriek" van Plegt- Vos uitgelicht. De gemeente Almelo heeft deelgenomen aan de vastgoedbeurs de

35

Provoda en samen met de andere Overijsselse steden en de Provincie Overijssel het vestigingsklimaat in Overijssel en Almelo gepromoot. Met geïnteresseerde ontwikkelaars en investeerders is een vervolg sessie gepland.

2.1.2.3 Wat heeft het gekost? Programma Economie en Participatie

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

750

219

Jaar 2020

880

355

Jaar 2021

50

623

Jaar 2022

130

Totaal

1.810

1.197

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Voor het programma Economie en Participatie is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen voor de periode 2019-2022 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitputting van deze middelen tot en met 2022 kan plaatsvinden. Voor het programma is in totaal 1,8 miljoen euro beschikbaar. Dit is inclusief 80.000 euro die beschikbaar is gesteld in de perspectiefnota 2021 voor de uitwerking van de ontwikkelstrategie XL Businesspark 2 / Kanaalsprongzone. De besteding van het resterende programmabudget is voorzien voor 2022.

2.1.2.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

Een betere ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen dan in de andere gemeenten.

-2,7% t.o.v. 4,2% (2018)

Mensen in de bijstand

2.857 (2018)

Minder spanning tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

2021

2022

% daling Almelo > vergelijkbare gemeenten

Bron

waarstaatjegemeente.nl

2.489

2.500

krap (2018)

(zeer)krap

gemiddeld

Minder mensen terug naar de bijstand

65 (2018)

20

Gemeente Almelo

Meer bijstandsgerechtigden zetten zich in voor de samenleving

336 (2018)

18 (tussenstand) 784

1.800

Gemeente Almelo

Meer banen in Almelo

40.700 (2016)

Een beter ondernemingsklimaat

6,4 (2018)

36

Gemeente Almelo

Kennispunt Twente (arbeidsmarktmonitor)

43.510

43.700 (+3.000)

Kennispunt Twente (arbeidsmarktmonitor)

6,7

7,0

Gemeente Almelo (ondernemerspeiling)

2.1.3 Programma Duurzaamheid 2.1.3.1 Wat hebben we bereikt? Doel: In 2022 is de openbare ruimte schoner met meer (functioneel en natuurlijk) groen, meer onverhard terrein en meer open water van goede kwaliteit. • Toename van 6.000 m2 groen en onverhard terrein in 2022 in de openbare ruimte van de gemeente Almelo. • Eind 2022 doen 20 Almelose scholen mee aan educatieprojecten over afval Bereikte resultaten in 2021: De doelstelling van 6.000 m2 is al gerealiseerd. Eind 2021 staat de teller al op 9.589 m2 meer groen in de openbare ruimte, ten opzichte van de start van het programma. Bij (onderhouds-)projecten in de openbare ruimte is nu structureel aandacht voor functioneel groen en het voorkomen van wateroverlast. Vanwege corona zijn de meeste educatieprojecten met scholen verplaatst. Het zakgeld voor zwerfvuilproject is uitgebreid naar de wijken Aalderinkshoek, Ossenkoppelerhoek. Schelfhorst en Sluitersveld. In De Riet en het Nieuwstraatkwartier is het zakgeld voor zwerfvuilproject voor de tweede keer georganiseerd. Doel: In 2022 is de openbare ruimte in Almelo beter voorbereid op en bestand tegen wateroverlast en hittestress. • Toename van 5.000 m2 open water in 2022 in de gemeente Almelo. Bereikte resultaten in 2021: In totaal is er bijna 8.000 m2 extra open water bijgekomen sinds de start van het programma. De doelstelling is ruimschoots gerealiseerd.

Maar dan zijn we er nog niet. Het klimaat verandert. De weersextremen worden steeds groter en Almelo ligt geografisch in het lagere deel van de delta van Twente. Om hierop te kunnen anticiperen is in 2021 de Almelose Klimaat Adaptatie Strategie (AKAS) met uitvoeringsagenda door de raad vastgesteld. Doel: In 2022 gebruiken Almelose inwoners, bedrijven en instellingen relatief minder fossiele en meer duurzame energie en ervaren hiervan ook de voordelen. • Eind 2022 is 20% van het totale energiegebruik in Almelo duurzaam opgewekt. • In 2022 rijden er 1.000 bedrijfs- en personenauto’s in Almelo op elektriciteit ((Full Electric Vehicle (FEV) en Plug-in Hybrid Electric Vehicle (PHEV)) of waterstof Bereikte resultaten in 2021: In totaal wordt er ruim 111 megaWatt (MW) aan duurzame energie in Almelo opgewekt door middel van zonnepanelen. Dat zijn maar liefst 5.661 tennisvelden. 40 MW op land, ruim 20 MW op daken van particulieren en 51 MW op grote bedrijfsdaken. En voor 67 MW (waarvan circa 35 MW op land) zijn reeds afspraken gemaakt om aan te sluiten op het net. Het aandeel zonnepanelen op daken is mogelijk groter omdat niet iedereen zijn installatie heeft aangemeld. Voor twee zonneparken is een omgevingsvergunning verleend voor in totaal netto 53 hectare. Koude winning uit de Leemslagenplas is een feit.

Het totale percentage aan duurzame energie dat in Almelo wordt opgewekt ten opzichte van het energieverbruik in Almelo is nog niet bekend. Deze gegevens worden in de loop van volgend jaar bekend via de klimaatmonitor. Eind 2021 reden er 889 bedrijfs- en personenauto's in Almelo (deels) elektrisch. De openstelling van de subsidieregeling van het Rijk voor de aanschaf van volledig elektrische auto's heeft dit een "boost" gegeven. Echter de levering van auto’s loopt door een tekort aan grondstoffen vertraging op. In deze berekening zijn geen leaseauto's meegerekend, aangezien deze geregistreerd staan op naam en adres van de leasemaatschappij. Er zijn in deze berekening alleen auto's meegenomen die op naam en adres in Almelo staan.

37

Doel: In 2022 kunnen inwoners makkelijker duurzame initiatieven nemen • In 2022 zijn er tenminste 12 initiatieven van inwoners op het gebied van duurzaamheid (zoals energiecoöperaties) waar meerdere huishoudens aan mee doen. Bereikte resultaten in 2021: Ondanks of dankzij het coronavirus waren er tot en met 2021 in totaal 21 initiatieven bij de gemeente bekend op het gebied van duurzaamheid, waaraan meerdere inwoners deelnamen. Sommige initiatieven zijn incidenteel en andere zijn structureel. De initiatieven zijn onder te verdelen in drie categorieën: afval (6), energie (5) en klimaat (10).

2.1.3.2 Wat hebben we gedaan? Programmalijn 1: In Almelo wordt minder fossiele energie gebruikt en meer duurzame energie opgewekt. Begroting 2021: • De duurzame energieladder is vastgesteld en de volgende stap is het realiseren van grootschalige duurzame energie opwek. We faciliteren en stimuleren initiatieven om grootschalige duurzame energie op te wekken in Almelo. We zorgen voor een goede ruimtelijke inpassing en dat andere kansen worden meegenomen in het project. • Zon op het dak blijft het uitgangspunt. In eerdere jaren zijn meerdere SDE- subsidies verleend aan verschillende bedrijven en instellingen in Almelo. We ondersteunen hen met het proces tot realisatie van de zonnepanelen op het dak. Ook ondersteunen we bedrijven en instellingen met het aanvragen van SDE subsidie. • De concept Regionale Energiestrategie (RES) wordt omgezet naar een RES 1.0, welke aan de gemeenteraad wordt aangeboden. • De warmtevisie is vastgesteld. De vervolgstap is het opstellen van wijkuitvoeringsplannen voor de overgang naar aardgasvrij voor 3 geselecteerde gebieden. Deze gaan we samen met inwoners en andere stakeholders (ondernemers, Cogas, woningbouwcorporaties, waterschap) opstellen. • Voor een vierde gebied vragen we de subsidie Proeftuin Aardgasvrije Wijken aan bij het Rijk.

• In het Nieuwstraatkwartier is gestart met een project om particuliere woningeneigenaren te helpen met verduurzamen. Die ervaringen worden meegenomen bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen en bewustwordingstrajecten. Nog nergens in Nederland is een bestaande wijk aardgasvrij-ready gemaakt. Het is een complexe uitdaging waarin we al lerend aan het werk moeten. • Alle energie die niet wordt gebruikt hoeft ook niet te worden verduurzaamd. o We ondersteunen bedrijven bij het doen van een energiescan en het gebruik maken van subsidieregelingen. o Voor inwoners komt er een nieuwe energieloket voor heel Overijssel over energie besparen en landelijke en provinciale subsidies en leningen. Het loket zal de inwoner nog beter kunnen helpen. o Woningeigenaren kunnen gebruik maken van een advies aan huis door een wooncoach. o En woningeigenaren kunnen tot 1 april gebruik maken van de RRE subsidie om energiebesparende maatregelen te treffen. Deze subsidie heeft de gemeente ontvangen van het Rijk. • We stimuleren eigenaren van kantoorgebouwen om hun pand te verduurzamen, met als doel om per 1 januari 2023 te voldoen aan de wettelijke eis dat elk kantoor groter dan 100 m 2 minimaal energielabel C heeft. • We liften mogelijk mee met het te realiseren camera-handhavingssysteem in de binnenstad waarmee we ook duurzaam vervoer kunnen stimuleren.

Zo bereiden we ons voor op de mogelijke verplichting om uiterlijk in 2030 zero-emissiezones in te stellen.

38

• • • • • • •

Steeds meer inwoners vragen een openbare laadpaal aan. Om dit in goede banen te leiden wordt er in 2021 een visie voor laadinfrastructuur en plaatsingsbeleid opgesteld. In vier jaar tijd wordt alle openbare verlichting versneld omgezet naar LED. In 2020 zijn de eerste armaturen vervangen door LED. In totaal zullen ruim 11.000 armaturen vervangen worden. Het gemeentelijk wagenpark wordt bij vervanging elektrisch waar dat kan. Ons eigen maatschappelijk vastgoed gaan we verder verduurzamen, om het goede voorbeeld te geven maar ook om kosten (energie) te besparen. Scholen blijven we faciliteren met het verduurzamen van hun gebouwen. Via educatieve projecten maken we kinderen (en daarmee hun gezinnen) bewust van klimaatverandering en duurzaamheid. We onderzoeken of we als gemeente aan kunnen sluiten bij de doelstelling van het Rijk om al onze overheidsaanbestedingen vanaf 2023 volledig circulair te laten zijn. We zullen hiervoor beleid opstellen en onze inkoopvoorwaarden aanpassen.

Uitvoering in 2021: • Opwek duurzame energie De Duurzame Energieladder is door de gemeenteraad in 2019 vastgesteld en is als input gebruikt voor de Regionale Energie Strategie (RES) Twente 1.0 die in 2021 is vastgesteld. Er ligt voor ruim 111 MW (5.661 tennisvelden) aan zonnepanelen in Almelo op daken en land en voor 67 MW zijn reeds harde afspraken gemaakt tussen bedrijven en netbeheerders om aan te sluiten op het net. Er zijn twee omgevingsvergunningen verleend voor twee zonneparken. Er komt een tweede zonnepark aan de Aadijk, en er komt een zonnepark naast de Leemslagenplas. Voor het zonnepark aan de Aadijk is een participatietraject met de omgeving doorlopen en dat heeft geresulteerd in een afsprakendocument tussen de omwonenden en de ontwikkelaar. Bedrijven krijgen ondersteuning bij het realiseren van zonnepanelen op hun dak en bij het aanvragen van SDE subsidie. Helaas kunnen nieuwe plannen voor plaatsen van zonnepanelen op grote daken voorlopig niet meer aansluiten op het net wegens netcongestie. Kleine daken kunnen nog wel worden aangesloten. Het clustergebied Almelo-Noord is tevens zoekgebied voor windenergie. Samen met de gemeenten Twenterand en Tubbergen en de provincie wordt onderzocht of een gemeenschappelijke gecombineerde gebiedsontwikkeling op het gebied van windenergie in de toekomst mogelijk is.

Alle colleges en Gedeputeerde Staten hebben een plan van aanpak voor de verkenning naar windenergie vastgesteld. De koudewinning uit de Leemslagenplas is gerealiseerd en levert koude aan het ziekenhuis ZGT. Hiervoor is een helofytenfilter van 31.000 m3 aangelegd. Hierdoor is het gebied tussen het kanaal en de Leemslagenplas een aantrekkelijk gebied voor vogels geworden. •

Van het aardgas af In de Warmtevisie zijn drie gebieden aangewezen die beoogd zijn om voor 2030 aardgasvrij(ready) te worden. Voor elk gebied moet een wijkuitvoeringsplan opgesteld worden. In dat plan staat hoe de route naar aardgasvrij(klaar) gaat lopen. De gebieden worden hieronder beschreven: Aalderinkshoek: Het proces in Aalderinkshoek is vergevorderd. In 2021 zijn er drie onderzoeken gedaan. Het eerste onderzoek is de pre-scan door Cogas. De pre-scan geeft een eerste beeld van de warmte

39

alternatieven voor aardgas in Aalderinkshoek. Het tweede onderzoek is een onderzoek naar de mogelijkheden om de warmte uit het effluent van de RWZI te benutten en het derde onderzoek brengt de eindgebruikerskosten in beeld. Daarnaast zijn er in 2021 stappen gezet met betrekking tot de samenwerking met stakeholders. Er is overeenstemming bereikt over rollen en verantwoordelijkheden van en tussen alle betrokken organisaties en die zijn vastgelegd in de GOverklaring. Tevens is in 2021 de PAW-aanvraag ingediend. Met deze aanvraag doen we een beroep op een Rijksbijdrage in het kader van het Programma Aardgasvrije Wijken. Er is een buurtteam bestaande uit inwoners van Aalderinkshoek actief. Zij werken aan een buurtplan, daarin staat de visie van de wijk op een aardgasvrije toekomst. Het buurtteam heeft inmiddels een eigen website: www.duurzamewijkenalmelo.nl. Andere wijken kunnen zich desgewenst daarbij aansluiten in de toekomst. Windmolenbroek: Het proces om te komen tot een wijkuitvoeringsplan voor Windmolenbroek is in 2021 gestart. In het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik is alle woningeigenaren binnen het aangewezen gebied een warmtescan aangeboden. Voordat de technische onderzoeken opgestart worden is in 2021 een begin gemaakt met het formeren van een buurtteam.

Bedrijvenpark Bornsestraat: Voor het bedrijvenpark Bornsestraat is in opdracht van provincie Overijssel een onderzoek gedaan naar de kansen voor het benutten van de restwarmte van Urenco. Het onderzoek is in 2021 opgeleverd. Conclusie: Er is voldoende restwarmte beschikbaar voor een warmtenet, vooral wanneer de levering wordt uitgebreid naar andere gebieden. •

Energiebesparing In 2021 is gekozen om met een nieuwe aanbieder van een energieloket te gaan werken. Het Duurzaam Bouwloket is nu het platform waar inwoners van Almelo terecht kunnen met al hun vragen rondom energiebesparing en verduurzaming van hun woning. In 2021 zijn de wooncoaches via Duurzaam Thuis Twente ingezet om woningeigenaren van persoonlijk, gratis en onafhankelijk advies voor het verduurzamen van hun woning te voorzien. 2021 was het jaar van de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE). Ruim 5.000 woningeigenaren konden aanspraak maken op energiebesparende producten ter waarde van 50 euro. In een deel van Windmolenbroek zijn warmtescans aangeboden, hiermee kregen ruim 1.600 woningeigenaren zicht op eventuele warmtelekken via de gevel van hun woning. Daarnaast heeft de gemeente een positieve beschikking op de RREW-aanvraag ontvangen(Regeling Reductie Energiegebruik Woningen). De RRE en RREW samen is goed voor ruim 1,1 mln. euro aan kleine energiebesparende maatregelen voor onze inwoners. In Aalderinkshoek heeft twee keer de mobiele showroom van het Duurzaam Bouwloket gestaan om inwoners te informeren over producten waarmee zij hun huis kunnen verduurzamen. Er is een gemeentebrede regeling voor particuliere woningverbetering en verduurzaming waar in 2021 in totaal 28 keer een aanvraag voor gedaan is.

In het Nieuwstraatkwartier zijn inwoners begeleid gedurende het traject van verduurzaming. Eind 2021 zijn 6.516 openbare lantaarnpalen vervangen door LED. En er is gestart met de voorbereiding van de vervanging van de volgende tranche lantaarnpalen. Veel inwoners hebben de behoefte om aan de hand te worden genomen in het gehele proces van woningverbetering en -verduurzaming. Dit vraagt om een aanzienlijke inzet van de gemeente. Er zijn

40

niet genoeg middelen en mensen om dit op grote schaal toe te passen. In 2021 is naar aanleiding van een pilotproject in Nieuwstraatkwartier gewerkt aan een plan van aanpak voor de hele stad. •

Duurzaam vervoer Eind 2021 telt het wagenpark van de gemeente 24 elektrische voertuigen. Sinds de start van het programma zijn, op verzoek van inwoners, 33 (dubbele) openbare laadpalen voor het opladen van elektrische auto's geplaatst in Almelo. Voor het in goede banen leiden van het plaatsen van laadpalen is een plaatsingsbeleid vastgesteld. Almelo doet mee met de aanbesteding van de provincie Overijssel en Gelderland voor het plaatsen van laadpalen.

Programmalijn 2: De openbare ruimte is schoner met meer groen en open water. Begroting 2021: • Aan het eind van 2020 hebben we een toename van 6.000 m 2 groen en 5.000 m2 open water gerealiseerd. Dat betekent niet dat we nu stoppen met vergroenen. In het programma van eisen voor (onderhouds)projecten in de openbare ruimte is nu functioneel groen opgenomen zodat bij elk project in de openbare ruimte meer functioneel groen een voorwaarde is. • Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden zoals bij wegen, rotondes, bermen en trottoirs wordt waar mogelijk meer groen aangelegd. • We stimuleren inwoners, bedrijven, instellingen, verenigingen en scholen om meer groen rondom hun gebouw aan te brengen om zo de biodiversiteit te verbeteren. • We stellen een Integrale aanpak van natuur, biodiversiteit en groen op en zoeken aansluiting hierover bij het provinciale programma Natuur voor Elkaar. • We stimuleren inwoners (vooral ook scholieren) en bezoekers om de stad schoon te houden en hierdoor het zwerfafval te verminderen. • Bij evenementen wordt een proef met hardcups gedaan om zo de hoeveelheid plastic afval te reduceren. • Het cameratoezicht bij milieupleintjes gaat door, de eerste ervaringen zijn positief.

Uitvoering in 2021: • Groen en water Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden en bij wijkinrichtingsplannen wordt waar mogelijk meer groen en meer open water van goede kwaliteit en minder verhard terrein aangelegd. Bij de (grote) herinrichtingprojecten van de Kolthofsingel, Deldensestraat en Clematisstraat is in totaal ruim 700 m2 meer groen gerealiseerd en bij het Doepark is een tweede Tiny Forest gerealiseerd. •

Minder zwerfafval "Heel Almelo schoon" heeft dit jaar vanwege corona op een gewijzigde manier plaats gevonden. Bewoners konden via de site van Twente Milieu aangeven dat ze wilden helpen met het schoon houden van de gemeente. Zij ontvingen daarop een setje met prikstok, hesje en handschoenen. Er zijn meer dan 400 setjes naar de verschillende deelnemers gebracht. Volgens de cleanteams van de gemeente heeft deze opruimdag goed gewerkt en troffen zij minder zwerfafval aan. De portefeuillehouder afval heeft het initiatief genomen om samen met inwoners zwerfafvalrondes te lopen. Vanwege corona zijn deze helaas gestaakt, maar na de lockdowns heeft hij dit weer enthousiast opgepakt en vinden deze wandelingen weer wekelijks plaats. Inwoners die individueel willen meehelpen om op te ruimen worden gefaciliteerd met gratis grijpers, handschoenen en vestjes. De proef met hardcups bij evenementen is verplaatst naar 2022. Het cameratoezicht bij milieupleintjes is nu structureel geregeld.

41

Programmalijn 3: De openbare ruimte is beter voorbereid op en bestand tegen wateroverlast en hittestress Begroting 2021: • Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte en bij nieuwe ontwikkelingen wordt waar mogelijk ruimte gegeven aan regenwater. Om zo via bijvoorbeeld meer groen, wadi's en afkoppelen het water op te vangen om wateroverlast te beperken. En hierdoor wordt het water ook langer vast gehouden om droogte te voorkomen. • We gaan 1 hectare regenwater van het rioolstelsel afkoppelen voor betere waterbestendigheid. • We organiseren risicodialogen met inwoners, corporaties, bedrijven en instellingen naar aanleiding van de stresstesten. • De uitkomst van risicodialogen met de stad gebruiken we voor het opstellen van een adaptatiestrategie met een uitvoeringsagenda. We stimuleren daarin de bewustwording van inwoners zodat zij hun steentje kunnen bijdragen aan de klimaatrobuustheid van Almelo; immers circa 70% van de stad is in particulier eigendom. Een actie om met korting een regenton aan te schaffen wordt in de strategie meegenomen. Uitvoering in 2021: In 2019 zijn stresstesten uitgevoerd en zijn de effecten in beeld gebracht die worden veroorzaakt door het veranderende klimaat. Het gaat dan over overstroming, extreme regenval, droogte en hitte.Er zijn naar aanleiding van die stresstesten risicodialogen met de stad gevoerd.

De resultaten van deze stresstesten en risicodialogen zijn meegenomen in de Almelose Klimaat Adaptatie Strategie (AKAS) met uitvoeringsagenda die in 2021 is vastgesteld. De raad heeft tijdens de behandeling van de perspectiefnota 2021 middelen beschikbaar gesteld voor een stimuleringsregeling om inwoners te stimuleren om hun eigen omgeving te vergroenen. In het laatste kwartaal van 2021 is de regeling uitgewerkt zodat deze in het eerste kwartaal van 2022 kan worden ingesteld. De regeling groene daken wordt hierin meegenomen. Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden, bij wijkinrichtingsplannen en bij nieuwe ontwikkelingen wordt de omgeving beter bestand gemaakt tegen de gevolgen van wateroverlast, droogte en hittestress. Bij onderhoudsprojecten en wijkinrichtingsplannen wordt standaard gekeken of er kansen zijn om verhard oppervlak van het riool af te koppelen, of er meer ruimte is voor groen, of dat de inrichting van de weg zodanig wordt aangepast dat er (tijdelijk) regenwater kan worden geborgen bij zware regenbuien. Gemiddeld wordt er tussen de 1 en 2 hectare per jaar afgekoppeld. Bij nieuwe ontwikkelingen worden regenwater en vuil water gescheiden en wordt er zoveel mogelijk regenwater vastgehouden en geïnfiltreerd. De voorkeur is om dit bovengronds met wadi’s te doen. Het project Almelo’s klimaat in stroomversnelling is in 2021 afgerond.

We hebben ervaringen opgedaan met het voeren van kansendialogen, het enthousiasmeren van inwoners en bedrijven en het aanjagen van initiatieven uit de samenleving. Deze ervaringen zijn meegenomen in de Almelose Klimaatadaptatiestrategie. Programmalijn 4: Er zijn meer duurzame initiatieven in Almelo • We ondersteunen inwoners bij het starten en uitvoeren van duurzame initiatieven. • We interesseren en mobiliseren inwoners om zelf hun eigen straat of buurt te vergroenen. • Scholen faciliteren we met realiseren van meer groen en minder zwerfafval rondom de scholen. Uitvoering in 2021: Op het gebied van afval waren er in 2021 minstens vier nieuwe initiatieven van inwoners om samen zwerfafval op te ruimen.

42

In het kader van het wijkuitvoeringsplan voor Aalderinkshoek is er een buurtteam opgestaan die verduurzaming van de wijk omarmd heeft. Het buurtteam denkt mee over warmtealternatieven in de wijk, ontplooit initiatieven om duurzaamheid zichtbaar te maken en werkt aan een buurtplan, als input voor het Wijkuitvoeringsplan. In de zomer van 2021 is het buurtteam twee keer in actie geweest met een mobiele showroom van het Duurzaam Bouwloket. De mobiele showroom geeft een kijkje in de wereld van isolatiematerialen en duurzame installaties. Het buurtteam in Aalderinkshoek is een collectieve inkoopactie gestart. Daarnaast heeft het buurtteam meegewerkt aan een enquête in de wijk en hebben zij een eigen website gemaakt welke uit te breiden is naar andere wijken in Almelo: www.duurzamewijkenalmelo.nl Ook in het Nieuwstaartkwartier zijn wederom diverse straatacties geweest waarbij kleine energiebesparende maatregelen zijn uitgedeeld. In Bornerbroek is een groep inwoners actief geworden om gezamenlijk te kijken naar opwek van duurzame energie. Verschillende initiatieven uit voorgaande jaren zijn ook in 2021 weer actief geweest zoals de stichting Duurzaam Almelo, stichting Bomenstad Almelo, stichting Natuurhus, Coöperatie Duurzaam Aadorp, scholen, repaircafé en diverse inwoners die hun tuin vergroenen of zwerfafval op ruimen.