4.1 Jaarverantwoording 2022 na accountantscontrole - Bijlage - Jaarverantwoording 2022

23

Doel: In 2022 zetten meer Almeloërs zich in voor hun stad of buurt. • Meer bijstandsgerechtigden zetten zich in voor de samenleving Bereikte resultaten in 2022: Het aantal inwoners dat over 2022 een activiteit verricht bedraagt ruim 700. Door de gunstige arbeidsmarkt is het aantal iets teruggelopen ten opzicht van 2021 (784). Een inwoner verricht de tegenprestatie voor maximaal 20 uur per week. De meeste activiteiten vinden plaats bij organisaties als sportclubs, buurthuizen en zorginstellingen. Na maximaal 44 weken wordt de tegenprestatie opnieuw beoordeeld. Bij de herbeoordeling wordt gekeken of de activiteit van de inwoner heeft bijgedragen aan de ontwikkeling en of een volgende stap richting bemiddeling naar werk kan worden gemaakt. Hoofddoel II: Almelo en haar subregio kent een krachtige, groeiende economie Doel: In 2022 is Almelo aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bedrijven • Meer banen (in 2022 verhoging van het aantal banen met 3.000 ten opzichte van 2016). Bereikte resultaten in 2022: In 2022 is de werkgelegenheid in Almelo gegroeid met 2.270 banen naar 45.430, een procentuele groei van 8,3 procent. Hiermee levert Almelo een aanzienlijke bijdrage aan de Twentse groei van de werkgelegenheid van 3 % over het afgelopen jaar. Bron: Kennispunt Twente. Ten opzichte van 2016 betekent dit voor Almelo een toename van 4.730 banen.

De groei is vooral dankzij de autonome groei van de economie en opleving van de handel na de Covid epidemie. Verder danken we de groei aan de verdere aanleg van Businesspark Xl en Bedrijvenpark Twente Noord. • Een beter ondernemersklimaat (rapportcijfer 7 in 2022). Bereikte resultaten in 2022: De waardering van het ondernemersklimaat is gemonitord via de VNG ondernemerspeiling. In 2022 is de waardering ten opzichte van 2021 ongewijzigd gewaardeerd op een 6,7 en daarmee hebben we ten opzichte van de 0-meting in 2018 (een 6,4) een hogere waardering gerealiseerd. Onze ambitie voor een beter ondernemersklimaat blijft staan en de peiling van 2022 heeft daarvoor ook waardevolle aanknopingspunten opgeleverd. Hiermee gaan wij dan ook aan de slag in de periode 2023-2026.

2.1.2.2 Wat hebben we gedaan? Voor hoofddoel I "Almelo, hier wordt gewerkt" voeren we de volgende projecten en activiteiten uit: 1. Verbeteren van de match op de arbeidsmarkt Flexibiliteit op de regionale arbeidsmarkt en brede inzet van werknemers blijft belangrijk. Daarom doet Almelo mee in de regionale projecten die beogen de huidige arbeidsmarkt én scholingsstructuur meer in te richten op competentie ontwikkelingen bij onze jeugd en werknemers. Wij blijven in 2022 werkzoekenden en werkenden actief benaderen en helpen om gebruik te maken van het scholingsfonds Twents Fonds voor Vakmanschap. Op deze manier hebben Almeloërs meer kans op werk en kunnen er makkelijker stappen gemaakt worden van de ene naar de andere beroepssector door werknemers die hun baan dreigen te verliezen. Vanuit het Twents Huis van de Logistiek worden in 2022 nieuwe werkfit trajecten uitgevoerd met als resultaat dat mensen vanuit de bijstand in de logistiek aan het werk kunnen. Daarnaast zijn er de jaarlijkse evenementen zoals de week van de logistiek (om scholieren te interesseren), een marketingcampagne en een platform waar men zich kan oriënteren op werken in de logistiek (indelogistiek.nl).

24

Een nieuwe ontwikkeling, die ontstaan is door de Corona-crisis, is het regionaal mobiliteitsteam. Het doel is het behoud van werk voor de werkenden in onze arbeidsmarktregio. In de tweede helft van 2021 komt er een uitvoeringsplan waarin duidelijk wordt hoe gemeenten gebruik kunnen maken van de extra inzet van het RMT. Uitvoering in 2022: In 2022 heeft Almelo via deelname aan het Twents Fonds van Vakmanschap, het Regionale Mobiliteitsteam (RMT), het Leerwerkloket, het Twentse Huis van de Logistiek, het actieplan ‘Dichterbij dan je denkt’ en het regionale project Leven Lang Ontwikkelen (LLO) ingezet op het verbeteren van de match op de arbeidsmarkt. Vanuit het Twents Fonds van Vakmanschap zijn er t/m 2022 337 scholingscheques toegekend aan Almeloërs. Almelo heeft daarmee relatief gezien het hoogst aantal toewijzingen per beroepsbevolking van alle Twentse gemeenten. Het RMT is de verbinder van alle bestaande dienstverlening op de Twentse arbeidsmarkt. Via het RMT zijn 40 inwoners uit Almelo begeleid in hun zoektocht ‘van werk naar werk’. In 2022 is er ook een nieuwe start gemaakt met het uitvoeren van werkfit trajecten voor inwoners met een uitkering en een relatief korte afstand tot de arbeidsmarkt. Deze trajecten hadden een brede uitstroom als doelstelling. In 2022 hebben 49 deelnemers, verdeeld over 5 groepen, deelgenomen aan het programma.

Verder is er binnen het project ‘Heracles Werkt’ samen met USG Restart en Heracles Almelo een sport-/reintegratieprogramma gestart voor jongeren met een uitkering en een afstand tot de arbeidsmarkt. Uiteindelijk hebben 12 jongeren deelgenomen aan het programma. 2. Ondersteunen van Almeloërs met bijstand én problematische schulden, bij het vinden van werk. • In 2022 gaan we binnen het Schuldenlab Almelo verder met nieuwe en eerder gestarte projecten. Dit betreft onder meer de Doorbraakmethode, Jeugd heeft de Toekomst, Grip op Bewindvoering, Vroegsignalering, Collectief Schuldregelen, de Nederlandse Schuldhulproute, geldlessen in het onderwijs en de implementatie van diverse nieuwe wetgeving binnen het schuldendomein. • De Doorbraakmethode wordt in 2022 een structureel instrument, volledig ingebed in de staande organisatie tegen lagere kosten dan voorheen. Dat betekent dat we door kunnen gaan met gelegitimeerd maatwerk, waardoor we snellere oplossingen voor inwoners realiseren. Tegelijk dalen daarmee de uitgaven op Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. • Met de Nederlandse Schuldhulproute leiden we inwoners sneller toe naar de juiste ondersteuning bij financiële problemen. Hierdoor voorkomen we het verergeren van deze problematiek en dragen we bij aan het gevoel van welzijn van inwoners. Dit is een factor wat bijdraagt aan arbeidsinschakeling of het behoud van werk.

• Door toepassen van vroegsignalering en het blijven uitbreiden van het aantal signaalpartners kunnen we inwoners met financiële problemen gericht helpen. De schuldenspecialisten zorgen voor een integrale aanpak, waarbij ook werk een belangrijk onderdeel is. • Door onderzoek te doen naar het verband tussen arbeidsinschakeling of het behoud van werk versus openstaande schulden, krijgen we meer inzicht in een mogelijk causaal verband. Dit kan aanleiding geven andere keuzes te maken op beleidsmatig gebied. • Door al vroeg jongeren te onderwijzen op het gebied van geld, dragen we bij aan het duurzaam voorkomen van financieel ongezond gedrag en het ontstaan van schulden. • Grip op bewindvoering moet leiden tot een vermindering van de instroom in bewindvoering en een vergroting van de uitstroom. Maatstaf hierbij is het aantal mensen dat bijzondere bijstand voor bewindvoering kreeg. We streven naar een daling van 15% in 2023 ten opzichte van het aantal begin 2019 (1.150 mensen) Uitvoering in 2022: • Het Schuldenlab heeft uitsluitend gewerkt aan lopende projecten.

25

•

• •

•

• •

De Doorbraakmethode is ingebed in de staande organisatie. Dit betekent dat we door kunnen gaan met gelegitimeerd maatwerk, waardoor we snellere oplossingen voor inwoners realiseren. Tegelijk helpt dit om de kosten binnen Wmo, Jeugdwet en Participatiewet te dempen. Ook de Nederlandse Schuldhulproute is gecontinueerd. Inwoners worden via deze site naar de juiste ondersteuning geleid en dat is belangrijk om de juiste hulp, snel te kunnen bieden. Met Vroegsignalering zijn inwoners met financiële problemen gericht en integraal geholpen door de schuldenspecialisten. Het aantal huishoudens waarbij één achterstand bij de signaleringpartners (huur, energie, water en zorgverzekering) wordt gesignaleerd is ongeveer 350 op maandbasis. Deze huishoudens worden per brief benaderd met de vraag of er hulp nodig is. Verder gaat het om ongeveer 40 huishoudens per maand waarbij sprake is van 2 of meer gevallen van achterstand. Deze huishoudens worden, waar mogelijk, thuis bezocht. Het onderzoek naar het verband tussen arbeidsinschakeling of het behoud van werk versus openstaande schulden betrof een nieuw te starten project. Personele mutaties zijn de aanleiding voor een heroverweging. Jongeren hebben geldlessen gehad waardoor we bijdragen aan het duurzaam voorkomen van financieel ongezond gedrag en het ontstaan van schulden. Projecten die vallen onder Grip op bewindvoering zijn gecontinueerd.

We verwachten dat het effect van deze projecten een bijdrage levert aan het voorkomen van instroom en het bevorderen van uitstroom uit bewind. We maken hierbij de kanttekening dat er in de afgelopen periode nieuwe factoren zijn ontstaan, zoals bijvoorbeeld de energiecrisis, de oorlog in Oekraïne en de inflatie, waardoor de bijdrage van deze projecten op het gewenste effect lastig te meten is. We zien wel dat bijvoorbeeld in het project Einde Bewind op kleine schaal succes is behaald en dat inwoners zijn uitgestroomd uit bewind.

3. Inzet van alle participatie instrumenten om de kans op werk te vergroten We voeren de Participatie-wet uit conform het uitvoeringskader 2019-2022: • Inclusieve arbeidsmarkt: faciliteren van plaatsingen van mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgever. • Uitvoering geven aan de verordening maatschappelijk nuttige tegenprestatie die in september 2020 is vastgesteld. • Doorontwikkeling van de wijkgerichte uitvoering die in 2020 is geïmplementeerd. • Slim investeren in mensen: Met inzet van zowel overheid, onderwijs als betrokkenen zelf, stimuleren we mensen die al langere tijd in de bijstand zitten, weer aan het werk te krijgen. Bijvoorbeeld door te investeren in werkfit trajecten. • We gaan extra inzetten op werk voor een uitkering. We willen bereiken dat inwoners vaker met een baan geholpen worden in plaats van met een uitkering. • We begeleiding inwoners door actief gebruik te maken van de Werkplein app. Inwoners kunnen door gebruik te maken van deze app eenvoudig op vacatures reageren. Uitvoering in 2022: • We hanteren bij de uitvoering van de Participatiewet het principe 'ieder gewerkt uur telt'. Hiermee maken wij optimaal gebruik van het arbeidspotentieel onder inwoners met bijstand. Dit hebben we onder andere gedaan door inwoners te stimuleren om parttime aan de slag te gaan en door het benaderen van werkgevers om parttime banen te bieden.

• In 2022 zijn 181 inwoners actief geweest in een garantiebaan. Dit betekent dat die inwoners bij een werkgever zijn geplaatst met een loonkostensubsidie en dat er aan die inwoners extra begeleiding wordt gegeven. • Zie voor een uitleg over de tegenprestatie onder activiteit 7. • We hebben in 2022 de werkwijze met betrekking tot de aanvraag van bijstand anders vormgegeven. We hebben de intake voor een uitkering veranderd, we richten ons eerst op werk in plaats van op een

26

• •

•

uitkering. Dit doen we door bijvoorbeeld de inzet van een workshop programma, voorafgaand aan de aanvraag bijstand. Wij hebben hiermee meer inwoners met een inkomensvraag geholpen aan een baan. We hebben in 2022 gebruik gemaakt van een eigen werkfit programma. Inwoners die als gevolg van de coronacrisis afhankelijk zijn geworden van een bijstandsuitkering zijn naar werk begeleid met behulp van het Twenteportaal. In dit portaal konden werkgevers zelf een match maken met de werkzoekenden. Inwoners met een uitkering kunnen in Almelo gebruik maken van de werkplein app. In deze app kunnen inwoners zelf vacatures vinden en worden bijeenkomsten of baantrajecten aangekondigd.

4. Ondersteunen van initiatieven vanuit ondernemers voor banen in de techniek en logistiek. Techniek en jongeren is al jaren een uitdaging. Onze bedrijven springen om nieuwe aanwas. In 2022 blijven wij een aantal initiatieven ondersteunen, zoals Ontdek High Tech Almelo, Week van de techniek, waarbij ons bedrijfsleven en onderwijsinstellingen samenwerken om de jeugd enthousiast te maken over het werken in de techniek en waarbij ze kennismaken met bedrijven in Almelo uit de (high)tech, chemie, logistiek en bouw. Het innovatieplatform van Heracles Almelo is volop in beweging. Naast events en vele projecten met studenten, wetenschappers en bedrijven wordt ook gewerkt aan langdurige samenwerkingsverbanden tussen topsport, onderwijs, zorg en bedrijfsleven. Nog altijd is er het hightech-speerpunt en wordt op allerlei manieren gewerkt aan het aantrekken en behouden van technisch talent in de regio, maar ook zijn er speerpunten als veiligheid en hospitality, duurzame leefomgeving en vooral ook vitaliteit & gezondheid. Voor het seizoen 2021-2022 is er de doelstelling het platform verder uit te bouwen, vooral via de genoemde structurele samenwerkingsverbanden.” Uitvoering in 2022: Ontdek Hightech Almelo In 2022 zijn er verschillende activiteiten georganiseerd.

Zo werden er op zeven Almelose basisscholen technieklessen aangeboden, waardoor 250 leerlingen in aanraking kwamen met de techniek. Voor alle leerlingen uit 3-HAVO is een Lobbox (LoopbaanOriëntatie en Begeleiding) georganiseerd en alle 342 leerlingen uit 4-HAVO en 4-VWO met een N-profiel hebben deelgenomen aan de Hightech Coded Game. Voor studenten werd in april een running diner georganiseerd met medewerkers van diverse bedrijven. Tijdens de open dag in mei konden alle inwoners een kijkje nemen bij vier van onze hightech bedrijven, met ruim 5000 bezoekers op de laatste open dag. Tot slot werd in 2022 het netwerk Young Professionals Almelo gelanceerd in samenwerking met Ontdek Hightech Almelo. Het netwerk verbindt, inspireert en coacht jonge professionals die werkzaam zijn binnen de hightech bedrijven in Almelo. Week van de Techniek Van 31 oktober t/m 4 november 2022 werd, in samenwerking met meer dan 40 bedrijven, de Week van Techniek georganiseerd. Tijdens deze week werden er gastlessen gegeven op de basisscholen in Almelo. Daarnaast openden diverse bedrijven de deuren voor leerlingen van de basisscholen. Door het bedrijfsbezoek ontdekten leerlingen wat ze leuk vinden en werd het werken in de techniek tastbaarder en aantrekkelijker gemaakt. Het Innovatieplatform Heracles/ Hettrix In 2022 is er gewerkt aan het verder uitbouwen van het Innovatieplatform Heracles.

Er werd een fundament gelegd om vanaf 2023 te kunnen werken met een nieuwe en autonome organisatie: Hettrix. Binnen Hettrix werken onderwijs, overheid, het bedrijfsleven en Heracles Almelo samen aan het behouden, aantrekken en doorontwikkelen van jongeren met een affiniteit voor techniek en technologie. Binnen Hettrix wordt in vier teams/samenwerkingsverbanden gewerkt aan opgaven rondom de vier thema’s duurzaamheid, vitaliteit, talent en trots.

27

5. Voorkomen van instroom in de bijstand en beperken instroom van buiten Almelo Via de uitvoering van woonvisie werken we op termijn naar een betere balans in onze woningvoorraad en voorkomen we een aanzuigende werking van mensen die zonder perspectief op een baan zich in Almelo vestigen. In de tweede helft van 2021 vindt besluitvorming plaats over de eventuele uitvoering van de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek waarmee voor bepaalde wijken in Almelo een huisvestingsvergunning ingevoerd kan worden. Uitvoering in 2022: Besluitvorming over de invoering van Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek (Wet BMPG) heeft (nog) niet plaatsgevonden. Op basis van verzamelde gegevens zou invoering in Almelo gerechtvaardigd zijn maar vanwege de enorme impact van deze wet is er op 28 september 2021 in een beeldvormend politiek beraad door RIGO Research en Advies een presentatie gegeven over de (on)mogelijkheden van de wet. Dat beeldvormende politieke beraad heeft nooit een vervolg gekregen in een oordeelsvormend politiek beraad omdat er inmiddels ook andere instrumenten beschikbaar kwamen die minder ingrijpend zijn maar wel hetzelfde effect hebben, bijvoorbeeld de wet opkoopbescherming.

Ook bleek dat er in de beoogde wijken nog niet alles is geprobeerd om de leefbaarheid/woonoverlast tegen te gaan met andere maatregelen (De wet BMGP is een ultimum remedium). Tegelijkertijd is vanuit wijkregie gestart met de wijkanalyses om te komen tot een wijkaanpak voor alle wijken in Almelo. De wijkanalyses zijn in de tweede helft van 2022 afgerond en nu wordt samen met RIGO de “instrumentenkoffer” voor de gemeente Almelo gevuld. De Wet BMGP is nog steeds één van de instrumenten en kan, als dat nodig wordt geacht alsnog ingevoerd worden. 6. Intensivering van de uitvoering van het handhavingsbeleid We hebben een wettelijke verantwoordelijkheid in het toetsen op de rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen. Bij het aanvragen wordt toegezien op de juiste verblijfplaats, inkomsten uit andere bronnen en de vermogenssituatie. Wij onderzoeken gedurende een periode van 3 jaar op projectmatige basis het vermogen en/of inkomsten van onze klanten in het buitenland door alle bijstandsgerechtigden te benaderen met de vraag ons te informeren over eventueel eigen vermogen en bij vermoedens deze actief te toetsen. Bij twijfel worden vervolgonderzoeken ingesteld in samenwerking met het Internationaal Bureau Fraude-informatie (IBF).

Uitvoering in 2022: De afgelopen drie jaar hebben we de personen met een bijstandsuitkering gevraagd naar hun eventuele vermogen en/of inkomsten, in en uit het buitenland. Hierbij is in voorkomende gevallen samen gewerkt met het Internationaal Bureau Fraude -informatie (IBF) van het UWV. Afgelopen jaar hebben we 50 personen aangeleverd bij het IBF. Uit de door hen gedane onderzoeken in landen zoals Dominicaanse Republiek, Suriname, Turkije, Bulgarije en 6 andere landen is bij 3 personen geconstateerd dat er sprake kan zijn van bezit van onroerend goed in het buitenland. De gegevens worden verder onderzocht om vast te stellen of er sprake is van misbruik dan wel oneigenlijk gebruik van de bijstand. 7. Tegenprestatie naar vermogen We benutten alle mogelijkheden en instrumenten in de Participatiewet actief om uitkeringsgerechtigden te activeren om de kans op werk te vergroten. Voorop staat betaald werk bij een reguliere werkgever. Daarom zetten wij, onder voorwaarde van maatwerk gericht op de persoonlijke ontwikkeling van de bijstandsgerechtigde, ook de onbeloonde maatschappelijke tegenprestatie actief in bij het verstrekken van bijstandsuitkeringen. Hierbij is het van belang dat iemand eerst zelf aangeeft wat hij/zij wil leren tijdens de tegenprestatie. Uitvoering in 2022: In september 2020 heeft de gemeenteraad de Verordening maatschappelijk nuttige tegenprestatie vastgesteld.

Wij hebben sinds de implementatie in 2021 ruim 1.200 inwoners gesproken over het verrichten van een maatschappelijk nuttige activiteit. Het totaal aantal inwoners dat over 2022 een activiteit verricht bedraagt

28

ruim 700. Een inwoner verricht de tegenprestatie voor maximaal 20 uur per week. De meeste activiteiten vinden plaats bij organisaties als sportclubs, buurthuizen en zorginstellingen. Na maximaal 44 weken wordt de tegenprestatie opnieuw beoordeeld. Bij de herbeoordeling wordt gekeken of de activiteit van de inwoner heeft bijgedragen aan de ontwikkeling en of een volgende stap richting bemiddeling naar werk kan worden gemaakt. 8. Minimabeleid ondersteunend bij aan het werk gaan Het doel is dat het minimabeleid ondersteunend is bij aan het werk gaan. Randvoorwaarde daarbij is dat het minimabeleid taakstellend is. Na eerdere aanpassingen in de collectieve zorgverzekering en de individuele inkomenstoeslag, de bijzondere bijstand en bij ‘Almelo doet mee’, is er in 2021 een wasservice ingevoerd en zijn er aanpassingen gedaan in de kinderopvang op grond van een sociaal medische indicatie. In tegenstelling tot de vorige wijzigingen zal daardoor het beroep op de bijzondere bijstand stijgen. Echter we verwachten meer dan deze stijging te kunnen besparen op de uitgaven WMO en Jeugdwet. Er blijven risico’s voor stijgende uitgaven bijzondere bijstand, door met name de moeilijk te beheersen kosten van bewindvoering en effecten als gevolg van de Coronacrisis. Uitvoering in 2022: In 2022 zijn we met de uitgaven voor de minimaregelingen binnen het taakstellende budget gebleven.

Dit hebben we bereikt zonder daarvoor wijzigingen in het beleid door te voeren. Een en ander is met name het gevolg van minder uitgaven aan bijzondere bijstand dan vooraf gedacht. Voor hoofddoel II "Almelo en haar subregio kent een krachtige, groeiende economie" voeren we de volgende projecten en activiteiten uit: 1. Bevorderen vestigingsklimaat ondernemers Een goed vestigingsklimaat bestaat vooral uit goede bereikbaarheid, logistiek en beschikbaar arbeidskapitaal. Dus dat zijn ook in 2022 belangrijke aandachtspunten. Een vlotte toegang tot het bedrijf en het aan- en afvoeren van goederen is cruciaal. Zaken die in 2021 op het programma stonden zijn in 2022 in volle gang of worden opgestart, namelijk; • De Aanpassing van het kanaal naar klasse VA, de aanpassing kade Buitenhaven. • Top 3 logistieke hotspot: Regionale samenwerking via Regionaal havenbedrijf Twente en Twents Huis van de Logistiek. • Verbeteren hoofdinfrastructuur. De gemeenteraad stelde bij begroting in november 2019 middelen beschikbaar voor impuls infrastructuur 2021-2024. Komende jaren zullen hieruit o.a. H. Roland Holstlaan en Van Rechteren Limpurgsingel worden aangepast. Doel: betere doorstroming op deze wegen, zodat bedrijfsterreinen en binnenstad beter bereikbaar worden. • Aandacht voor parkeerknelpunten op bedrijventerreinen, zowel voor personenwagens als ook het vrachtverkeer.

Zie ook het onderwerp bedrijventerreinen. • De dienstverlening van het ondernemersloket Uitvoering in 2022: De aanpassing van het kanaal is een meerjarenproject. In 2022 is Rijkswaterstaat er druk mee aan de slag, de werkzaamheden worden in 2023 vervolgd. De draaicirkel bij XL is in 2022 aangelegd, zodat de beroepsvaart niet verder hoeft te varen voor een keermanoeuvre. De aanpassing van de kade op Buitenhaven is in 2022 voorbereid. In week 9 van 2023 starten de bouwactiviteiten. De aanpassingen aan het gemeentelijk wegennet zijn ook in 2022 doorgevoerd. De toegangswegen Henriette Roland Holstlaan en de van Rechteren Limpurgsingel zijn gereconstrueerd. Op Twentepoort Oost zijn 15 parkeerplaatsen aangelegd om de parkeernood te ledigen. Ze zijn direct vol in gebruik.

29

2. Ondernemersdienstverlening verbeteren In 2022 wordt verder ingezet op zichtbaarheid en verbinden. De dienstverlening van het ondernemersloket wordt middels de inzet van social media, berichtgeving en activiteiten nog meer zichtbaar waardoor ondernemers het ondernemersloket goed weten te vinden. Middels netwerk/informatiebijeenkomsten worden ondernemers met elkaar en met de gemeente in brede zin in contact gebracht. Vanwege de toenemende spanning op de arbeidsmarkt, zal het ondernemersloket zich opwerpen als logische partner voor de werkgevers. Wij zetten in op het matchen van vraag en aanbod middels SROI en reguliere plaatsing. Ervan uitgaande dat in 2022 de coronamaatregelen zijn opgeheven, intensiveren de accountmanagers EZ het contact met het bedrijfsleven middels bedrijfsbezoeken. Kernboodschap hierbij is dat de gemeente Almelo haar ondernemers waardeert en waar mogelijk het ondernemerschap faciliteert. Uitvoering in 2022: Vanuit het Ondernemersloket is ingezet op verbinding met ondernemers. Daarvoor hebben bijvoorbeeld de accountmanagers economische zaken 210 ondernemers bezocht. Ook hebben zij samen met werkgeversadviseurs bedrijven bezocht om de inzet van inwoners met afstand op de arbeidsmarkt onder de aandacht te brengen. Daarnaast zijn in 2022 op basis van SROI 106 kandidaten geplaatst op Almelose contracten (bedrijven).

Ook zijn er 6 online banenmarkten georganiseerd om werkgevers en kandidaten te matchen. Met het organiseren van 6 netwerkbijeenkomsten heeft het Ondernemersloket bedrijven met elkaar in contact gebracht en het contact met de gemeente Almelo versterkt. Met themabijeenkomsten hebben we startende ondernemers en op circulaire economie gerichte bedrijven gesproken. Het 1 e kunststofpodium voor kunststof producerende bedrijven in Almelo was een succes, waarmee mooie contacten zijn gelegd in deze voor Almelo belangrijke sector. In 2022 is de nieuwsbrief van het Ondernemersloket gelanceerd. Inmiddels bereiken we elk kwartaal 1.600 ondernemers met ondernemers gerelateerd nieuws. De gemeente Almelo is hierdoor zichtbaarder geworden voor ondernemers. Ook is in 2022 de Ondernemerspeiling uitgevoerd. Dit heeft waardevolle input opgeleverd om het Ondernemersloket in 2023 en verder door te ontwikkelen en de dienstverlening van de gemeente Almelo te verbeteren. 3. Bedrijventerreinen Almelo is erg in trek bij het bedrijfsleven. De vraag naar bedrijfsgrond overstijgt het beschikbare aanbod in Almelo en in de regio. De focus ligt in 2022 op de verdere uitwerking en uitvoering van het XL-2 businesspark. Het rapport Grootschalige Kavels toont de marktbehoefte op de beoogde locatie aan.

Almelo vervult een voortrekkersrol en werkt een ruimtelijke plan met ruimtelijke kaders uit en stemt deze in 2022 af met de regiogemeenten en Provincie Overijssel. Deel van het plan is ook de mogelijke exploitatievorm. Daarnaast zetten we in op revitalisering en verduurzaming van onze huidige bedrijventerreinen. Hierbij sluiten we aan op provinciaal beleid en subsidiemogelijkheden. Na besluitvorming (in de tweede helft van 2021) over een plan van aanpak, richten we ons op de uitvoering. Samenwerking met én door het bedrijfsleven is noodzakelijk. We zetten in op een krachtenbundeling van het bedrijfsleven op de bedrijventerreinen. Bij voorkeur in de vorm van een BedrijvenInvesteringsZone, of een andere vorm waar de voorkeur bij het bedrijfsleven naar uit gaat.

30

Uitvoering in 2022: Businesspark Xl-2 We hebben een kadernotitie opgesteld waaruit blijkt dat er perspectief is voor een regionaal bedrijventerrein voor grootschalige kavels. In de kadernotitie zijn we ingegaan op de economische impact van XL Businesspark 2, de gebiedsontsluiting, milieu gerelateerde aspecten (stikstof, water, ecologische eigenschappen van het gebied) en de financiële consequenties. Het doel is om 75 hectare netto te ontwikkelen voor bedrijven met een behoefte aan grootschalige kavels. Uitgangspunt is 75% van het gebied voor Hightech- maakindustrie en 25% voor Transport en Logistiek aan de zijde van het Twentekanaal. Op het beoogde gebied is de Wet Voorkeursrecht gemeenten gevestigd. Het gebied XL Businesspark 2 wordt in het oosten begrensd door het Twentekanaal grenzend aan XL Businesspark 1, in het zuiden door “De Doorbraak”, in het westen door de gemeentegrens met Wierden en in het noorden door de A35. Het gebied van de verkeersontsluiting XL Businesspark 2 betreft de driehoek: A35/N36/Twentekanaal. Er is besloten tot het starten van de definitiefase als volgende stap in het tot ontwikkeling brengen van XL Businessplan 2. Hiervoor heeft de gemeenteraad op 1 november een aanvullend voorbereidingskrediet van 1,4 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de planvorming dat moet leiden tot het ter besluitvorming aanbieden van een Omgevingsplan in 2024.

Lokale behoefte aan bedrijventerreinen Bureau Stec heeft met het rapport ‘Marktperspectief bedrijventerreinen’ in 2022 vastgesteld dat er tot 2035 behoefte is aan 41 – 48 hectare uitbreidingsvraag van Almelose bedrijven. Een deel van deze vraag is afkomstig van de industriële sector en de logistiek en groothandel en kan -indien passend qua omvang en profiel – wellicht terecht op Businesspark XL-2. Daarnaast gaan we in 2023 op zoek naar uitbreidingslocaties. Deze vraag betrekken we bij de verstedelijkingsopgave zoals benoemd wordt in onze Omgevingsvisie, de Ontwikkelagenda stadsvisie en de Ruimtelijke Programmatische Visie. Regionale programmeringsafspraken In 2022 is in opdracht van Provincie Overijssel door Stec een provinciaal programmeringsonderzoek gestart. De Twentse gemeenten en de provincie Overijssel maken programmeringsafspraken voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Het onderzoek leidt tot programmeringsafspraken voor de periode 2023 – 2026. Met als doel de regionale economische ambities te realiseren in combinatie met een zorgvuldig en duurzaam gebruik van de beschikbare ruimte in de regio. Een onderdeel van het onderzoek is een vraagprognose voor de uitbreidingsvraag in heel Twente. Met een onderscheid in vraag naar kleinschalige – en grootschalige kavels. De (concept) cijfers wijzen op een grote vraag naar zowel kleinschalige en grootschalige kavels.

Wat betreft de grootschalige vraag een behoefte waar met Businesspark XL-2 in kan worden voorzien. Over de profilering en overige kwalitatieve invulling gaan we in overleg met de Twentse gemeenten en Provincie Overijssel. Samenwerking bedrijventerreinen Wij hebben in november 2021 besloten om de samenwerking op onze bedrijventerreinen te bevorderen. Bij voorkeur via een Bedrijven Investeringszone (BIZ), maar ook ondernemersverenigingen of stichtingen vinden wij geschikt. Mede door onze ondersteuning is op het terrein Bornsestraat een BIZ van start gegaan. Op de Turfkade is een ondernemersvereniging opgericht. Verder werkten we in 2022 aan een BIZ op Bedrijvenpark Twente, met een doorloop in 2023.. De samenwerking heeft veel voordelen, zoals een gezamenlijk energie-inkoop, afvalinzameling, veiligheid en toezicht en verduurzamingsvraagstukken. En bovenal dat men elkaar op vriendschappelijke voet kent en afweet van elkaars business.

31

4. Verbeteren vestigingsklimaat voor (potentiële) werknemers van bedrijven: Almelo the place to be! Voor werknemers van bedrijven zijn we een levendige, aantrekkelijke stad. We faciliteren partijen die werken aan een levendig Almelo: • Stichting Almelo Promotie, Inzet op evenementen en stadspromotie. • Initiatieven op Waterboulevard zoals Stichting Almelose Platbodems, bruidsboot en B&B op water Stichting Almelo Promotie (SAP) voert voor de gemeente Almelo tal van promotionele activiteiten uit, is verantwoordelijk voor het verstrekken van financiële bijdragen voor evenementen en ondersteuning hiervan. Daarnaast functioneert het als verbindend platform voor alle partijen die een positieve bijdrage willen leveren aan het imago van Almelo als aantrekkelijke stad om te wonen, werken en recreëren. Op basis van een evaluatie wordt in 2022 (nog) meer de focus gelegd op het profiel van de stad: logistiek, (high)tech en water. Daarnaast is ervoor gekozen om meer budget vrij te maken voor promotionele activiteiten. Het visiedocument Almelo Waterstad en de bijbehorende economische impactanalyse tonen aan dat Almelo de potentie heeft om dé waterstad van Twente te worden. Nadat in 2021 al nieuwe regelgeving van kracht is geworden die betrekking heeft op het gebruik van de Waterboulevard, wordt in 2022 de motie ‘Versterken groen en blauw in Almelo’ verder uitgewerkt.

Samen met externe partners, waaronder het waterschap en de provincie, worden de mogelijkheden en kansen verkend voor het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhornkanaal. De resultaten van deze verkenning worden zodra consensus is bereikt vertaald naar een (investerings)voorstel dat aan de raad ter besluitvorming wordt voorgelegd. Uitvoering in 2022: Stichting Almelo Promotie Wij hebben Stichting Almelo Promotie in 2022 600.000 euro subsidie verleend. Met deze subsidie worden evenementen financieel en met diensten ondersteund. Verder zorgt de stichting voor het promoten en profileren van Almelo. Na twee coronajaren is de stichting in staat geweest te voldoen aan de prestatieafspraken die conform de systematiek van de maatschappelijke vraag met hen zijn gemaakt. Daarnaast heeft ze een bijdrage geleverd aan de promotie van de voorstelling Van Katoen en Water – Almelo een slordige 600 jaar en ijsbaan in de Havenkom in december. Almelo Waterstad Afgelopen jaar is de samenwerking met het Waterschap Vechtstromen en de Provincie Overijssel meer structureel vorm gegeven middels een werkgroep en stuurgroep. Daarin zijn de mogelijkheden onderzocht voor het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhornkanaal met als uitkomst dat de focus voor de kortere termijn vooral zal liggen op het eerste gedeelte (tot aan het Banisgemaal).

In de verdere uitwerking hiervan sluiten we aan op de visie en planvorming voor de spoorzone, want onze groene en waterrijke leefomgeving is van belang voor een gezond woonklimaat Daarnaast is in 2022 hernieuwd kennis gemaakt met Nordhorn. Vanuit beide gemeenten bestaat de behoefte de samenwerking aan te gaan waarbij het thema ‘water’ centraal staat. Met name vanuit de vrijetijdseconomie biedt dit voor zowel Almelo en Nordhorn kansen, maar ook voor Tubbergen en Dinkelland. Ook andere thema’s als educatie, duurzaamheid en biodiversiteit komen hierin terug. 5. Faciliteren van het MKB Het MKB is onze banenmotor, de (stille) kracht van onze economie. Wij faciliteren via: • Het Ondernemersloket: zie hiervoor • Ons inkoopbeleid gericht op verbinding met lokale en regionale ondernemers: In 2021 zetten wij innovatieve en duurzame inkoopvraagstukken uit bij lokale en regionale ondernemers.

32

•

Het ROZ dat in samenwerking met het Ondernemersloket programma’s uitvoert voor startende ondernemers. Uitvoering in 2022: De Regionale Organisatie Zelfstandigen (ROZ) begeleidt en adviseert zowel mensen met plannen om een bedrijf te starten als pas gestarte ondernemers. In 2022 is met 63 potentiële starters een intakegesprek gevoerd. Hiervan zijn 16 mensen doorgestroomd naar het voorbereidingstraject op het starten van een bedrijf. Daarnaast zijn in 2022 6 gestarte ondernemers begeleid. Naast de reguliere begeleiding van starters, zijn er in samenwerking met de ROZ groep twee netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor startende ondernemers in Almelo.

2.1.2.3 Wat heeft het gekost? Programma Economie en Participatie

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

750

219

Jaar 2020

880

355

Jaar 2021

50

623

Jaar 2022

130

448

Totaal

1.810

1.645

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Zoals aangekondigd bij de slotrapportage lopen een aantal programma-activiteiten door in 2023. In het kader van de resultaatbestemming wordt voorgesteld om vanuit dit programma een bedrag van 30.000 euro over te hevelen ten behoeve van het project grootschalige huisvesting arbeidsmigranten.

33

2.1.2.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

Een betere ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen dan in de andere gemeenten.

-2,7% t.o.v. 4,2% (2018)

Mensen in de bijstand

2.857 (2018)

Minder spanning tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

2021

2022

% daling Almelo > vergelijkbare gemeenten

Bron

waarstaatjegemeente.nl

2.489

2.353

krap (2018)

(zeer)krap

(zeer)krap

Minder mensen terug naar de bijstand

65 (2018)

20

Gemeente Almelo

Meer bijstandsgerechtigden zetten zich in voor de samenleving

336 (2018)

18 (tussenstand) 784

700

Gemeente Almelo

Meer banen in Almelo

40.700 (2016)

43.510

45.430

Kennispunt Twente (arbeidsmarktmonitor)

Een beter ondernemingsklimaat

6,4 (2018)

6,7

6,7

Gemeente Almelo (ondernemerspeiling)

34

Gemeente Almelo

Kennispunt Twente (arbeidsmarktmonitor)

2.1.3 Programma Duurzaamheid 2.1.3.1 Wat hebben we bereikt? Doel: In 2022 is de openbare ruimte schoner met meer (functioneel en natuurlijk) groen, meer onverhard terrein en meer open water van goede kwaliteit. • Toename van 6.000 m2 groen en onverhard terrein in 2022 in de openbare ruimte van de gemeente Almelo. • Eind 2022 doen 20 Almelose scholen mee aan educatieprojecten over afval Bereikte resultaten in 2022: De doelstelling van 6.000 m2 is gerealiseerd. Bij (onderhouds-)projecten in de openbare ruimte is nu structureel aandacht voor functioneel groen en het voorkomen van wateroverlast. Een mooi voorbeeld is de H.R. Holstlaan waar ruim 4.000 m2 extra groen is toegevoegd. Meerdere basisscholen hebben meegedaan aan de landelijke ‘opschoondag’, hoeveel is helaas niet bijgehouden. Nog steeds doen scholen een beroep op de gemeente om materiaal te krijgen of te lenen, om met leerlingen te gaan afvalprikken. Verder is het zakgeld voor zwerfvuilproject is in vijf wijken uitgevoerd en was een groot succes. Geconcludeerd kan worden dat dit doel is bereikt. Doel: In 2022 is de openbare ruimte in Almelo beter voorbereid op en bestand tegen wateroverlast en hittestress. • Toename van 5.000 m2 open water in 2022 in de gemeente Almelo. Bereikte resultaten in 2022: In totaal is er bijna 8.000 m2 extra functioneel open water bijgekomen sinds de start van het programma.

In 2022 is daar niet meer bij gekomen. In 2022 is aan de hand van de Almelose Klimaat Adaptatie Strategie (AKAS) een programma Water en Riolering vastgesteld. Bij projecten in de openbare ruimte is tegengaan van wateroverlast en hittestress een aandachtspunt. Met AKAS en het programma Water en Riolering anticiperen we op de verandering van het klimaat, de weersextremen die steeds groter worden en dat Almelo geografisch in het lagere deel van de delta van Twente ligt. De doelstelling is ruimschoots gerealiseerd. Doel: In 2022 gebruiken Almelose inwoners, bedrijven en instellingen relatief minder fossiele en meer duurzame energie en ervaren hiervan ook de voordelen. • Eind 2022 is 20% van het totale energiegebruik in Almelo duurzaam opgewekt. • In 2022 rijden er 1.000 bedrijfs- en personenauto’s in Almelo op elektriciteit ((Full Electric Vehicle (FEV) en Plug-in Hybrid Electric Vehicle (PHEV)) of waterstof Bereikte resultaten in 2022: Er zijn de afgelopen jaren drie grootschalige zonneparken vergund. Het zonnepark Aadijk 1 (40 ha) is operationeel. Zonnepark Aadijk 2 (36,2 ha) heeft een positieve SDE subsidiebeschikking van het Rijk ontvangen. De voorbereidingen voor de realisatie zijn gestart. Het zonnepark Leemslagen wacht op akkoord vanuit de netbeheerder om stroom terug te leveren aan het elektriciteitsnetwerk. Daarna kan SDE subsidie worden aangevraagd.

Op de daken van veel woningen, kantoorgebouwen en bedrijven liggen al zonnepanelen. Zoveel dat nieuwe grote installaties niet meer terug kunnen leveren aan het elektriciteitsnetwerk. Het totale percentage aan duurzame energie dat in Almelo wordt opgewekt ten opzichte van het energieverbruik in Almelo is nog niet bekend. Deze gegevens zijn eind 2023 of begin 2024 beschikbaar. Eind 2022 reden er 1.155 bedrijfs- en personenauto's in Almelo (deels) elektrisch. De openstelling van de subsidieregeling van het Rijk voor de aanschaf van volledig elektrische auto's heeft dit een "boost" gegeven. In deze berekening zijn geen leaseauto's meegerekend, aangezien deze geregistreerd staan op naam en adres van de leasemaatschappij. Er zijn in deze berekening alleen auto's meegenomen die op naam en adres in Almelo staan. Deze doelstelling is gerealiseerd dan wel in voorzien.

35

Doel: In 2022 kunnen inwoners makkelijker duurzame initiatieven nemen • In 2022 zijn er tenminste 12 initiatieven van inwoners op het gebied van duurzaamheid (zoals energiecoöperaties) waar meerdere huishoudens aan mee doen. Bereikte resultaten in 2022: In totaal zijn er 18 initiatieven bij de gemeente bekend op het gebied van duurzaamheid, waaraan meerdere inwoners deelnamen. Sommige initiatieven zijn incidenteel en andere zijn structureel. De initiatieven zijn onder te verdelen in drie categorieën: afval (4), energie (5) en klimaat (9). Deze doelstelling is gerealiseerd.

2.1.3.2 Wat hebben we gedaan? Programmalijn 1: In Almelo wordt minder fossiele energie gebruikt en meer duurzame energie opgewekt. Tekst uit Begroting 2022: • We komen steeds dichterbij onze doelstelling voor opwek van duurzame elektriciteit en zetten stappen in de overgang naar aardgasvrij en de verduurzaming van gebouwen: o De duurzame energieladder is vastgesteld en één zonnepark is gerealiseerd. Voor twee nieuwe zonneparken is door de initiatiefnemers een SDE subsidie aangevraagd. Zodra de beschikking binnen is wordt een gebiedsfonds ingesteld, waarvoor wij de kaders definiëren. In deze parken is ook ruimte om te experimenteren, bijvoorbeeld met meervoudig ruimtegebruik. o Samen met de gemeenten Twenterand en Tubbergen verkennen we de mogelijkheden voor een windpark in de Noordflank. o We faciliteren TENNET en Enexis daar waar mogelijk bij het versterken van het elektriciteitsnet zodat nog meer bedrijven zonnepanelen op hun dak kunnen plaatsen. o Zon op kleine daken blijft mogelijk. Daarom blijven we kleine bedrijven en woning eigenaren stimuleren om hun dak vol te leggen met zonnepanelen. o De Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 is vastgesteld en in 2022 starten we me de uitwerking van 1.0 naar 2.0. o We gaan verder met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen voor de overgang naar aardgasvrij voor 3 reeds door de raad geselecteerde gebieden.

Dit doen we samen met inwoners en andere stakeholders (ondernemers, Cogas, woningbouwcorporaties, waterschap). Hierbij staat betaalbaarheid voor inwoners centraal. o We houden de ontwikkelingen op het gebied van waterstof en andere innovaties scherp in de gaten en stimuleren dit. o Samen met programma Nieuwstraatkwartier stellen we een plan van aanpak voor het verduurzamen van kwetsbare wijken op. o We stimuleren eigenaren van kantoorgebouwen om hun pand te verduurzamen, met als doel om per 1 januari 2023 te voldoen aan de wettelijke eis dat elk kantoor groter dan 100 m2 minimaal energielabel C heeft en dat er minder energie gebruikt wordt. o Ons eigen maatschappelijk vastgoed gaan we verder verduurzamen, om het goede voorbeeld te geven maar ook om kosten (energie) te besparen. Hiervoor wordt een plan van aanpak opgesteld. o Scholen blijven we faciliteren met het verduurzamen van hun gebouwen. • We zetten volop in op bewustwording en verduurzaming: o We faciliteren bedrijven bij het doen van een energiescan en het gebruik maken van subsidieregelingen. o Het vernieuwde energieloket voor inwoners over energie besparen en landelijke en provinciale subsidies en leningen wordt verder ingericht. o Samen met andere gemeenten onderzoeken we de mogelijkheden voor het verbeteren van een advies aan huis voor woningeigenaren door wooncoaches.

36

o

Inwoners van Almelo kunnen gebruik maken van de RREW-subsidie om energiebesparende maatregelen te treffen. Deze subsidie heeft de gemeente ontvangen van het Rijk. o Via educatieve projecten maken we kinderen (en daarmee hun gezinnen) bewust van de effecten van klimaatverandering en duurzaamheid. o In vier jaar tijd wordt alle openbare verlichting versneld omgezet naar LED. In 2020 zijn de eerste armaturen vervangen door LED. Per augustus 2021 zijn er ruim 4.000 armaturen vervangen. In totaal zullen ruim 11.000 armaturen vervangen worden. • Steeds meer inwoners vragen een openbare laadpaal aan. Om dit in goede banen te leiden wordt gewerkt aan een visie voor laadinfrastructuur en plaatsingsbeleid. • Het gemeentelijk wagenpark wordt bij vervanging elektrisch waar dat kan. • We kijken wat er mogelijk is binnen de werkzaamheden die de gemeente laat uitvoeren om zo ervaring op te doen met circulariteit. Uitvoering in 2022: • De Duurzame energieladder is het vastgestelde beleidskader voor grootschalige duurzame energieopwekking in Almelo. De afgelopen jaren zijn drie grootschalige zonneparken vergund. Het zonnepark Aadijk 1 (40 ha) is operationeel. Voor de realisatie van het zonnepark Aadijk 2 (36,2 ha) zijn de voorbereidingen gestart, het zonnepark is naar verwachting in Q4 2023 operationeel.

Het zonnepark Leemslagen wacht op akkoord vanuit de netbeheerder om stroom terug te leveren aan het elektriciteitsnetwerk. Op dit moment is er sprake van netcongestie. De netbeheerder beoogt in 2026/2027 de netcongestie op te lossen. • Samen met de gemeenten Tubbergen, Twenterand en de provincie Overijssel werken we aan de ontwikkeling van windenergie in het grensgebied van de drie gemeenten. Uit de ruimtelijk- technische verkenning blijkt dat er potentie is voor meerdere windturbines. De omgeving wordt door middel van een gebiedsproces betrokken. • We werken in drie gebieden aan aardgasvrije wijken: Aalderinkshoek (proeftuin Aardgasvrije wijken), Windmolenbroek en het bedrijventerrein aan de Bornsestraat. Het wijkuitvoeringsplan voor Aalderinkshoek is in Q4 2023 gereed, vanuit het participatieproces is een buurtplan opgeleverd en gepresenteerd aan de wijk. In Windmolenbroek is het participatieproces opgestart en wordt onderzoek gedaan naar warmtealternatieven voor aardgas. Voor het bedrijventerrein aan de Bornsestraat is onderzoek gedaan naar het benutten van industriële restwarmte. Het matchen van vraag en aanbod wordt in 2023 in kaart gebracht. Daarbij is de scope inmiddels verbreed naar andere gebouwen met een grote warmtevraag. • Eind 2022 telt het wagenpark van de gemeente 26 elektrische voertuigen en 5 elektrische scooters.

• Sinds de start van het programma zijn, op verzoek van inwoners, 33 (dubbele) openbare laadpalen voor het opladen van elektrische auto's geplaatst in Almelo. Daarnaast zijn er 40 laadpalen in voorbereiding genomen om te worden geplaatst. Voor het in goede banen leiden van het plaatsen van laadpalen is een plaatsingsbeleid vastgesteld. Ook is een plankaart met beoogde locaties opgesteld die ter inzage heeft gelegen. De visie op de laadinfrastructuur maakt deel uit van de actualisatie van de mobiliteitsvisie, die in 2023 wordt uitgevoerd. Almelo heeft meegedaan met de aanbesteding van de provincie Overijssel en Gelderland voor het plaatsen van laadpalen. De aanbesteding is afgerond en gegund aan Vattenfall Incharge. Bij veel bedrijven en instellingen zijn op eigen terrein laadpalen geplaatst. Deze zijn semi openbaar; dat betekent dat ook anderen tijdens bepaalde tijden hier gebruik van kunnen maken. • In vier jaar tijd wordt alle openbare verlichting versneld omgezet naar LED. In 2020 zijn de eerste armaturen vervangen door LED. Tot nu toe zijn er 6.500 vervangen, is er voor de vervanging van 900 reeds opdracht gegeven en hebben we een offerte ontvangen voor 350. In totaal zullen ruim 11.000 armaturen vervangen worden. Door tekort aan materieel en menskracht heeft de vervanging iets vertraging opgelopen.

• In 2022 is een onderzoek gestart naar de verduurzaming van wijkaccommodaties. De uitkomsten worden in 2023 omgezet naar een investeringsvoorstel.

37

•

•

•

• •

• •

•

• •

Verder zijn concrete stappen gezet om met rijkssubsidie (SUVIS) een groot aantal scholen verregaand te verduurzamen (Carmel College, diverse locaties Erasmus College, het Noordik, Alma College en VSO De Brug). De totale investeringen in verduurzaming van schoolgebouwen bedragen ruim 8,4 miljoen euro. De realisatie vindt plaats in de periode tot en met 2024. In Almelo is sprake van netcongestie. Samen met andere overheden zijn we in gesprek met de netbeheerders om gezamenlijk tot een oplossing te komen. De provincie heeft hierin een regisserende rol in en stelt een provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMiek) op. Als gemeente Almelo haken wij hier uiteraard bij aan om het belang van Almelo onder de aandacht te blijven brengen. TenneT onderzoekt of het toepassen van het systeem van ‘spitsmijden’ (congestiemanagement) capaciteitsruimte in Almelo kan opleveren. De verwachting is dat de uitkomsten van dit onderzoek in de tweede helft van 2023 bekend zijn. De huidige situatie met betrekking tot de netcongestie op het elektriciteitsnet heeft geen consequenties voor het realiseren van de Almelose RES-doelstellingen omdat de verwachting is dat de netcongestie in 2026/2027 is opgelost. Tot die tijd kunnen nieuwe grootschalige duurzame energie projecten niet terugleveren aan het net. We werken aan de Regionale EnergieStrategie versie 2.0.

Dit is een verdiepingsslag op de 1.0 versie. De beoogde vaststelling door de gemeenteraad is in Q4 2023. Het plan van aanpak 'Inclusieve energietransitie', dat in Q1 van 2022 is vastgesteld, is de leidraad voor de aanpak van energiearmoede in Almelo. Daarnaast werken we samen met Enschede en Hengelo aan het lobbydossier voor een TOF-regeling; de Twentse Ontzorg Financiering. Dit is een bundeling van landelijke regelingen en subsidies voor een integrale, langdurige en professionele aanpak van energiearmoede in de wijken Nieuwstraatkwartier, Ossenkoppelerhoek en Wierdensehoek. Via het ondernemersloket, nieuwsbrieven en accountmanagers worden subsidieregelingen voor energiemaatregelen en energiescans bij bedrijven onder de aandacht gebracht. Het Duurzaam Bouwloket is een digitaal energieloket waar inwoners voor alle vragen op het gebied van het verduurzamen van hun huizen en mogelijkheden voor zonnepanelen op het dak terecht kunnen. Het Duurzaam Bouwloket is in 2022 verder gevuld met landelijke regelingen en voor de gemeente Almelo specifieke zaken (bijvoorbeeld de FIXbrigade Almelo, bouwadviseurs en wooncoaches). Samen met 5 andere Twentse gemeenten in West Overijssel (Twenterand, Wierden, Hof van Twente, Hellendoorn en Rijssen-Holten) is de samenwerking gezocht voor het trainen en opleiden van wooncoaches.

Met ingang van 16 januari 2023 kunnen inwoners een adviesgesprek met de wooncoach aanvragen. Daarnaast kunnen inwoners met een huis gebouwd voor 1970 en een maximale WOZ waarde van 250.000 euro een adviesgesprek met een bouwadviseur aanvragen. De bouwadviseur kijkt in het hele proces van verduurzaming mee en kan ook helpen met het aanvragen van subsidies en/of leningen. Tijdens adviesgesprekken door wooncoaches en bouwadviseurs en bij wijkbijeenkomsten worden inwoners ook geïnformeerd over mogelijkheden van zon op dak. De gemeente heeft een subsidie (RREW) van het Rijk ontvangen van 750.000 euro. 7.504 Almelose huishoudens hebben voor 525.000 euro aan kleine energiebesparende maatregelen besteld. Ongeveer 1 op de 4 huishoudens in Almelo heeft gebruik gemaakt van de regeling en dus energiebesparende maatregelen aangevraagd en ontvangen. 35% van deze huishoudens woont in een koophuis en 65% woont in een huurhuis. Van de overige 225.000 euro zijn verschillende projecten uitgevoerd. Er is onder andere een scholenproject gefinancierd waar leerlingen van groep 7 en 8 van zes Almelose basisscholen voor 40 euro aan energiebesparende maatregelen thuis hebben toegepast. De overige groepen op deze scholen hebben een led lamp ontvangen. Ook zijn er spreekuren gefinancierd voor inwoners die graag persoonlijk advies wilden hebben voor het verduurzamen van hun huis.

Verder zijn een deel van de duurzaamheidspagina’s in het Almelo’s Weekblad uit deze middelen gefinancierd. Tenslotte zijn er kleine energiebesparende materialen aangeschaft die tijdens voorlichtingsavonden zijn uitgedeeld en voor toepassing door de FIXbrigade Almelo.

38

• • • •

Er zijn twee scholen die mee hebben gedaan aan het programma Junior energiecoach. Bij de Waterstof Hub Twente in Almelo onderzoeken ondernemers, onderwijs en overheid gezamenlijk kansen en mogelijkheden van H2 toepassingen. Stichting Duurzaam Aadorp onderzoekt of in Aadorp een aantal woningen met waterstof verwarmd kan worden. De gemeente faciliteert waar mogelijk. Omgevingsdienst Twente is gestart met versterkt uitvoering geven aan het energietoezicht bij energierelevante bedrijven. Dit gebeurt op basis van het project ‘intensivering energietoezicht’, waarvoor subsidie is gekregen van de provincie Overijssel. Ook de gemeente Almelo levert een financiële bijdrage.

Programmalijn 2: De openbare ruimte is schoner met meer groen en open water. Tekst uit begroting 2022: • De doelstellingen voor meer groen en meer open water zijn gerealiseerd. Dat betekent niet dat we nu stoppen met vergroenen. • We stimuleren samen met de Groene loper, IVN en stichting Natuurhus inwoners, bedrijven, instellingen en verenigingen om meer groen rondom hun gebouw aan te brengen om zo de biodiversiteit te verbeteren. • Met de subsidie Natuur voor Elkaar die we van de provincie hebben ontvangen stellen we samen met partners een Integrale aanpak van natuur, biodiversiteit en groen op. • We stimuleren en faciliteren inwoners (vooral ook scholieren) en bezoekers om de stad schoon te houden en hierdoor het zwerfafval te verminderen. Voorbeelden zijn Heel Almelo Schoon, uitgifte van afvalgrijpers, en het zakgeldproject. • Bij evenementen wordt een proef met hardcups gedaan om zo de hoeveelheid plastic afval te reduceren. • Het cameratoezicht bij milieupleintjes gaat door, de ervaringen zijn positief. • Het intern gebruik van wegwerpartikelen zoals eenmalige waterflessen en koffiebekers willen we ontmoedigen Uitvoering in 2022: • Via verschillende kanalen zijn bewoners en bedrijven benaderd, zowel rechtstreeks door de gemeente als door een (groene) organisatie. Er is een groen schoolplein gerealiseerd bij De Heemde.

In het Nieuwstraatkwartier is een actie voor geveltuinen geweest (ca 50 tuintjes). Stichting Natuurhus Almelo stimuleert en verbindt groene initiatieven in Almelo via hun project de Groene Loper zodat zoveel mogelijk mensen in aanraking komen met natuur dicht bij huis. Zo zijn diverse acties uitgevoerd, o.a. geveltuintjes en inzaaien. De gemeente heeft hierin gefaciliteerd. De gemeente heeft deelgenomen aan diverse initiatieven van de provincie, zoals de boomdeeldagen en het opstellen van een folder voor eigenaren van nieuwe woningen met betrekking tot een natuur inclusieve inrichting van hun aan te leggen tuin. • Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden zoals bij wegen, rotondes, bermen en trottoirs is waar mogelijk meer groen aangelegd. Dit kan niet altijd omdat een weg voor de verkeersveiligheid verbreed moet worden of een fietspad wordt aangelegd naast de rijbaan. Er wordt bij elk project gekeken wat mogelijk is. Zoals bij de H.R. Holstlaan, daar is 4.000 m2 meer groen bij gekomen en aan de Steffensweg is dat 470 m2. Daarnaast zijn ook de IJsselstraat, Witvoetenstraat en Gravenstraat en de Kolthofsingel groener geworden. • In het kader van de actie ‘Heel Almelo schoon’ op 19 maart 2022 zijn er meer dan 400 setjes met afvalgrijpers, hesjes, handschoenen en vuilniszakken uitgegeven. Door de coronamaatregelen was een gezamenlijke actie niet mogelijk.

Inwoners hebben daarom individueel of in kleine groepjes meegedaan. Het zakgeldproject, waarbij kinderen zakgeld ontvangen voor het opruimen van zwerfafval, heeft in 2022 in vijf wijken plaatsgevonden. • Omdat veel evenementen door de coronamaatregelen niet door zijn gegaan, is de proef met hardcups helaas niet uitgevoerd.

39

• •

Het cameratoezicht bij de milieupleintjes laat goede resultaten zien. Het heeft geleid tot 141 processen verbaal. Ook in 2023 gaat het cameratoezicht door. Er zijn 5.000 waterflessen van Join the Pipe ontwikkeld en besteld met het stadsaanzicht van Almelo. De waterflessen worden met grote regelmaat bij gemeentelijke bijeenkomsten uitgedeeld, bijvoorbeeld aan scholieren. Er zijn hardcups geleverd voor intern gebruik voor de gemeenteambtenaren. Door corona en een minimale bezetting zijn de bekers nog niet in 2022 verspreid.

Programmalijn 3: De openbare ruimte is beter voorbereid op en bestand tegen wateroverlast en hittestress Tekst uit begroting 2022: • De klimaatadaptatiestrategie is vastgesteld. De prioriteiten zijn vastgelegd en nu wordt gestart met het uitvoeren van de uitvoeringsagenda zoals een groen effectanalyse in het kader van hittestress. • Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte en bij nieuwe ontwikkelingen wordt waar mogelijk ruimte gegeven aan regenwater. Om zo via bijvoorbeeld meer groen, wadi’s en via afkoppelen, het water op te vangen om wateroverlast te beperken. Hierdoor wordt het water ook langer vast gehouden om droogte te voorkomen. • We gaan wederom één hectare dak van het rioolstelsel afkoppelen voor betere waterbestendigheid. • Met de stimuleringsregeling, een campagne en acties stimuleren we de bewustwording van inwoners zodat zij hun steentje kunnen bijdragen aan de klimaatrobuustheid van Almelo; immers circa 70% van de stad is in particulier eigendom. Uitvoering in 2022: • Er is gestart met de uitvoeringsagenda van de Klimaatadaptatiestrategie. Zo is er een programma Water en Riolering vastgesteld. • Bij projecten in de openbare ruimte worden de uitgangspunten van de Klimaatadaptatiestrategie meegenomen. Zoals bij de voorbereidingen van het busstation centrum. Bij het project H.R. Holstlaan is 3.600 m2 wadi aangelegd.

En daar waar het kan zijn daken van het riool afgekoppeld. • In 2022 is bij werkzaamheden in de openbare ruimte in de wijk Rumerslanden ongeveer 5.500 m 2 dak afgekoppeld van de gemengde riolering. Verder zijn er verspreid door de stad ongeveer 4.300 m 2 bedrijfsdaken en parkeerplaatsen afgekoppeld. En uiteraard het project H.R. Holstlaan fase 1. Hier hebben we circa 17.500 m2 afgekoppeld. Totaal hebben we in 2022 dus ruim 2,7 ha afgekoppeld. Ook voor 2023 zijn we al goed op stoom. Dit gaat om de schoolgebouwen van Pius X en Erasmus, bedrijfspanden op de Turfkade en Noordbroek. Totaal zijn we voor ruim 10 ha aan het voorbereiden om in 2023 af te koppelen. • In 2022 is de campagne “Doe eens groen” ingezet. Elk jaar kunnen inwoners, bedrijven en instellingen voor groene maatregelen een subsidie aanvragen, denk aan het vergroenen van hun tuin (bijvoorbeeld tegels wippen) of het planten van een boom, aanschaf van een regenton of het vergroenen van hun dak. Tot 2030 is er per jaar een subsidie van 100.000 euro beschikbaar. Het subsidiebedrag voor particulieren is in 2022 is volledig gebruikt. Meer dan 650 huishoudens hebben hiervoor subsidie aangevraagd. • In 2022 heeft de gemeente Almelo de gouden schep gewonnen met NK Tegel wippen omdat zij in de categorie middelgrote gemeenten de meeste tegels per inwoners heeft verwijderd. In totaal 81.831 tegels.

Programmalijn 4: Er zijn meer duurzame initiatieven in Almelo Tekst uit begroting 2022: • We ondersteunen inwoners bij het starten en uitvoeren van duurzame initiatieven. • We interesseren en mobiliseren inwoners om zelf hun eigen straat of buurt te vergroenen • Scholen faciliteren we met realiseren van meer groen en minder zwerfafval rondom de scholen. Uitvoering in 2022: • In 2021 is Duurzaam Aadorp opgericht. De coöperatie is opgericht voor en door inwoners van Aadorp. De coöperatie heeft als doel het stimuleren en realiseren van duurzame energieprojecten. Eind 2022 is

40

• • •

Coöperatie Almelo Energie door hen opgericht. Voor de gemeente Almelo voeren zij onder andere de coördinatie voor de wooncoaches uit. Er zijn verschillende initiatieven door inwoners voor het vergroenen van de straat geïnitieerd. Zo zijn er bijvoorbeeld in het Nieuwstraatkwartier geveltuinen aangelegd. Een aantal scholen is aan de slag gegaan met het vergroenen van hun speelplaatsen. Meerdere basisscholen hebben meegedaan met het opruimen van zwerfafval in de week voor de landelijke opschoondag. Verder kunnen scholen het hele jaar door materialen opvragen (prikstokken, hesjes en handschoenen) voor een actie die ze zelf organiseren.

2.1.3.3 Wat heeft het gekost? Programma duurzaamheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

200

107

Jaar 2019 revolverend fonds

600

Jaar 2020

462

Jaar 2020 revolverend fonds

-600

Jaar 2021

200

318

Jaar 2022

200

409

Totaal

1.062

1.062

228

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: In 2019 is 600.000 euro beschikbaar voor het instellen van een revolverend fonds voor het gemeentelijk vastgoed. Middels een raadsbesluit (RAAD-5640) is in 2020 het incidenteel budget van 600.000 euro omgezet in een structurele stelpost kapitaallasten van 36.000 euro en is deze 600.000 incidenteel vrijgevallen.

2.1.3.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

Realisatie 2021

Ambitie 2022

Realisatie 2022

Toename van m2 groen en onverhard terrein in 2022 in de openbare ruimte

0 (2018)

9.589

6.000

14.060

gem. Almelo

Toename van m2 open water

0 (2018)

7.956

5.000

7.956

gem. Almelo

Aantal scholen dat meedoet aan educatieprojecten

5 (2018)

18

20

18 *****

gem. Almelo

% inwoners dat vindt dat de eigen buurt schoon is

57%* (2017)

50% (2019)

65%

50% (2020)

WSJG

% hernieuwbare energie als % van het totaal

2.1% (2016)

10,9% (2019)

20%

12,9% (2020)

Klimaatmonitor**

41

Bron

Gasverbruik woningen (in miljoen m3)

44 (2017)

36,1 (2020)

n.t.b.

44,8 (2021)

Klimaatmonitor

Aantal personenauto's op elektriciteit (FEV/PHEV) en waterstof

254 (2018)

889

1.000

1.155

Klimaatmonitor ***

Aantal particuliere duurzaamheidsinitiatieven

2 (2018)

19

12

19

gem. Almelo

% inwoners dat 'Almelo, blauwgroene stad' van toepassing vindt

38%**** (2018)