4.1 Jaarverantwoording 2022 na accountantscontrole - Bijlage - Jaarverantwoording 2022

Jaarverantwoording Gemeente Almelo 2022

INT-88861

1

Voorwoord De Jaarverantwoording 2022 geeft u inzicht in de inspanningen en resultaten van het jaar 2022. Na een harde lockdown werden in 2022 de coronamaatregelen langzaam versoepeld. Maar het jaar bracht ook nieuwe onzekerheden met zich mee, zoals bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne. Dit heeft ook op onze lokale samenleving impact, terwijl de opvang en zorg voor ontheemden voor ons nieuwe taken met zich meebracht. Terugkijkend op het jaar 2022 zijn wij in staat geweest om uitvoering te geven aan onze ambities en hebben wij onze beleidsvoornemens weten te realiseren. In zeven programma’s met bijbehorende ambities, visies en doelstellingen zijn de vragen en behoeften van onze inwoners en de stad vertaald. Deze programma’s van 2018-2022 zijn ten einde en laten over 2022 mooie resultaten zien. De leegstand in de binnenstad is significant verminderd, de werkgelegenheid in Almelo is gegroeid met 5,3%, 650 inwoners maakten enthousiast gebruik van de stimuleringsregeling ‘Doe eens groen’ voor meer groen op particulier terrein en met Meld Misdaad Anoniem vergrootten we de weerbaarheid van bewoners en agrariërs in het buitengebied via gesprekken en een campagne.

Verder sloten we met partners het ‘Pact Scheiden Zonder Schade’ om gezinnen zo vroeg mogelijk hulp te bieden, werden woningen aan de Witvoeten- en Gravenstraat aardgasvrij gemaakt en werden na gesprekken en een enquête de wijkanalyses vastgesteld, om vanuit daar te werken aan veerkrachtige wijken. Ook onze andere sturingsprincipes, lijn- en wijksturing laten mooie resultaten zien in 2022. Er is en wordt volop gewerkt aan de stad. De komende tijd blijven we investeren in een stad waar het fijn wonen en werken is, waar inwoners en bezoekers graag verblijven en waar ondernemers de ruimte krijgen. De jaarverantwoording laat een gerealiseerd resultaat zien van 26,4 miljoen euro positief. Het positieve rekeningresultaat wordt voor ongeveer 17,6 miljoen euro veroorzaakt door incidentele baten en lasten. Het afsluiten van de programma’s 2018-2022 leidt in het kader van de resultaatbestemming tot een vrijval van 1,5 miljoen euro uit de reserve overlopende werken. Opgeteld bij de 26,4 miljoen euro wordt er een bedrag van 27,9 miljoen euro aan resultaatbestemming ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

J.H. Dijkstra

A.J. Gerritsen

2

Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................. 2 Inleiding .............................................................................................................................................................. 4

1 Algemeen ............................................................................................................................................. 6 1.1 Samenvatting ............................................................................................................................................... 6 1.2 Resultaat..................................................................................................................................................... 10

2 Programmaverantwoording............................................................................................................... 16 2.1 Programmaplan .......................................................................................................................................... 16 2.2 Basisbegroting ............................................................................................................................................ 77

3 Paragrafen ........................................................................................................................................ 108 3.1 Lokale heffingen ....................................................................................................................................... 108 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................. 111 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................. 118 3.4 Financiering .............................................................................................................................................. 125 3.5 Bedrijfsvoering ......................................................................................................................................... 129 3.6 Verbonden partijen .................................................................................................................................. 140 3.7 Grondbeleid ..............................................................................................................................................

143 3.8 Dienstverlening ........................................................................................................................................ 152 3.9 Wijksturing ............................................................................................................................................... 157 3.10 Majeure projecten.................................................................................................................................. 162 3.11 Wet open overheid ................................................................................................................................ 165

4 Jaarrekening ..................................................................................................................................... 173 4.1 Balans ....................................................................................................................................................... 173 4.2 Baten en lasten ......................................................................................................................................... 193 4.3 Sisa en Ontwikkelagenda Netwerkstad Twente ....................................................................................... 208 4.4 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ...................................................................................... 222

5 Bijlagen ............................................................................................................................................. 226 5.1 Controleverklaring .................................................................................................................................... 226 5.2 Verbonden partijen .................................................................................................................................. 226 5.3 Kredietenverslag ...................................................................................................................................... 235 5.4 Wijzigingen in gedelegeerde en gemandateerde bevoegdheden ............................................................ 249

3

Inleiding In deze jaarverantwoording wordt verantwoording afgelegd over de doelen en beleidsprestaties zoals vastgelegd in de programmabegroting 2022. Door het vaststellen van deze jaarverantwoording neemt de gemeenteraad kennis van de wijze waarop wij de gestelde doelen hebben gerealiseerd. De raad wordt gevraagd een expliciet besluit te nemen over: • de financiële resultaten per hoofdtaakveld in de basisbegroting; • het gerealiseerd resultaat; • de resultaatbestemming. De jaarverantwoording bestaat uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag (deel A) Het jaarverslag betreft de inhoudelijke verantwoording en bestaat uit twee onderdelen; een programmaverantwoording en de paragrafen. In de programmaverantwoording rapporteren we over de geformuleerde kernresultaten zoals die in de begroting 2022 stonden. De programmaresultaten worden daarbij toegelicht aan de hand van indicatoren. Hierbij wordt opgemerkt dat niet alle indicatoren eind 2022 reeds beschikbaar zijn en er in algemene zin met enige voorzichtigheid moet worden omgegaan met de interpretatie van indicatoren. Immers, niet alles wat we bereiken kan worden gemeten en niet alles wat gemeten wordt zegt iets over wat er is bereikt.

De indicatoren kunnen uiteraard wel dienen als aanknopingspunt voor het gesprek over de te bereiken doelen, de hiertoe geleverde prestaties en de daarbij behorende middeleninzet. De paragrafen geven enerzijds een dwarsdoorsnede van de jaarrekening, anderzijds betreft het onderwerpen waaraan politieke of financiële risico's zijn verbonden. Jaarrekening (Deel B) De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2022 en bestaat uit een balans en een overzicht van baten en lasten. De balans geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente Almelo en de mutaties die zich hierin hebben voorgedaan. Samen met het overzicht van baten en lasten vormt het de basis voor de controle van de rechtmatigheid en het oordeel over het getrouwe beeld van de jaarrekening door de accountant. Afwijkingen ten opzichte van de begroting die groter zijn dan 100.000 euro worden toegelicht in de basisbegroting en niet in het overzicht van baten en lasten. Wijzigingen ten opzichte van de jaarverantwoording 2021 Ten opzichte van het vorige verslagleggingsjaar is er in de algemene opzet en inrichting van de jaarverantwoording één wijziging aangebracht: • In hoofdstuk 3 is een paragraaf Wet open overheid (WOO) opgenomen. Het betreft een paragraaf die is voorgeschreven in deze wet.

4

A. Jaarverslag Gemeente Almelo 2022

5

1 Algemeen 1.1 Samenvatting Deze jaarverantwoording geeft inzicht in de beleidsmatige en financiële resultaten van de gemeente Almelo over het jaar 2022. Algemeen financieel beeld De jaarverantwoording laat een gerealiseerd resultaat zien van 26,6 miljoen euro positief. Dit is afgerond 16,6 miljoen euro voordeliger dan de raming in de slotrapportage 2022. De belangrijkste verschillen zijn: • De decembercirculaire 2022 van het gemeentefonds leidt tot een voordeel van 4,7 miljoen euro op het saldo van baten en lasten. Via resultaatbestemming wordt een bedrag van 3,3 miljoen euro overgeheveld naar 2023, waarmee een netto voordeel van 1,4 miljoen euro in 2022 resteert (RAAD7591). • Een voordelig resultaat op de gemeentelijke grondexploitaties van 3,7 miljoen euro. • Lagere uitgaven voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne dan het bedrag dat de gemeente hiervoor vanuit het Rijk ontvangt (3,1 miljoen euro). Eind 2022 heeft het Rijk toegezegd dat het restant op de uitgekeerde normbedragen niet zal worden teruggevorderd. • Een voordeel van bijna 1 miljoen euro op WMO/Jeugd (excl. maatschappelijke opvang en beschermd wonen). • Voordelen op bedrijfsvoering / overhead (850.000 euro), externe rentebaten en -lasten (570.000 euro), afdrachten vanuit het RBT in verband met grondverkopen op het XL Businesspark (580.000 euro) en 590.000 voordeel op BUIG/inkomensregelingen.

Het gerealiseerde resultaat wordt voor ongeveer 17,6 miljoen euro veroorzaakt door incidentele baten en lasten. Wanneer het gerealiseerde resultaat wordt gecorrigeerd voor de incidentele baten en lasten komt het structurele resultaat uit op een voordeel van 8,9 miljoen euro. Dit voordelige structurele resultaat moet worden bezien in het licht van het voordelige nettoresultaat van 5,5 miljoen euro in de meicirculaire 2022. Hoewel dit bedrag op grond van het BBV als structureel moet worden aangemerkt, wordt dit voornamelijk veroorzaakt door de hogere accressen die het Rijk voor de periode 20222025 aan de gemeenten heeft toegekend. Vanaf 2026 daalt het accres echter en gaan gemeenten er financieel op achteruit. Ook hebben wij in 2022 een bedrag van 7,8 miljoen euro aan extra middelen voor jeugdhulp ontvangen (zie: RAAD-6872). Het is nog onzeker of het Rijk gemeenten in de komende jaren in afdoende mate compenseert voor de tekorten op de Jeugdzorg. Programma Binnenstad Eind 2021 is de gebiedsvisie Groot Gravenkwartier vastgesteld. Hierop volgend is een spelregelkaart opgesteld. Deze spelregelkaart vormt samen met de gebiedsvisie het toetsingskader voor initiatieven in het plangebied. Samen met een aantal eigenaren wordt gewerkt aan deelname aan de landelijke regeling Impulsaanpak Winkelgebieden.

Planvorming met betrekking tot de herinrichting van de openbare ruimte krijgt gestalte en voorziet o.a. in nieuwe bestrating, het aanbrengen van de ‘Almelose Stoep’ en een geveltuinexperiment in de Grotestraat Noord. De leegstand in de binnenstad is significant minder geworden. Dit mede door de komst van nieuwe ondernemers en transformatie van winkel naar wonen. Tegelijkertijd zien we de verplaatsing van winkels vanuit transformatiegebieden naar andere stadskwartieren op gang komen. Instrumenten als de leegstandsverordening, transformatie- en gevelfonds zijn in dit kader van grote waarde gebleken.

6

Programma Economie en Participatie De werkgelegenheid in Almelo is het afgelopen jaar gegroeid met 5,3% (2.270 banen). Almelo levert hiermee een aanzienlijke bijdrage aan de 3% groei van de Twentse werkgelegenheid. Meer Almelose inwoners profiteren van deze economische ontwikkeling: het aantal mensen in de bijstand is in de afgelopen vier jaren gedaald met 500 personen. Om werkenden en werkzoekenden inzetbaar te houden voor de arbeidsmarkt helpt het ‘leven lang ontwikkelen’: 337 inwoners maakten in 2022 gebruik van een scholingscheque van het Twents Fonds voor Vakmanschap. In 2022 is de kadernota XL-Businesspark 2 opgeleverd die de haalbaarheid van een tweede XL-businesspark aantoont: 75 hectare netto te ontwikkelen terrein voor voornamelijk grootschalige hightech/innovatieve maakindustrie (75%) en in beperkte mate grootschalige logistiek (25%). Voor de verdere planvoorbereiding is in 2022 door uw gemeenteraad een krediet verleend. Om de samenwerking op bedrijventerreinen te stimuleren hebben we actief bijgedragen aan de totstandkoming van de BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) Bornsestraat en de ondernemersvereniging Turfkade. Programma Duurzaamheid De stimuleringsregeling ‘Doe eens groen’ heeft geleid tot ruim 650 gehonoreerde aanvragen voor meer groen op particulier terrein. In 2022 heeft Almelo het NK Tegelwippen gewonnen in de categorie middelgrote gemeenten.

In Almelo zijn de meeste tegels per inwoner verwijderd (totaal 81.831 tegels). Samen met het vaststellen van de Almelose Klimaat- en adaptatiestrategie en de daarbij behorende uitvoeringsagenda, het programma Water en Riolering en het Plan van aanpak Natuur voor Elkaar zijn er stappen gezet op het gebied van klimaatadaptatie. Zonnepark Aadijk 2 (36,2 hectare) is in de voorbereidende fase en zal in 2023 in werking zijn. Steeds meer inwoners en bedrijven leggen zonnepanelen op hun dak. De eerste globale cijfers van het CBS laten een verdubbeling zien van het aantal zonnepanelen op daken van woningen. Nieuwe grote installaties kunnen niet terugleveren aan het elektriciteitsnet. Hierover zijn we in gesprek met netbeheerders en provincie. De verwachting is dat de netcongestie in 2026/2027 opgelost is. We verkennen samen met Tubbergen en Twenterand en de provincie Overijssel de mogelijkheden voor een windpark in het zoekgebied langs de gemeentegrenzen van deze gemeenten. In 2022 is er een technische analyse van het gebied gemaakt en is het gebiedsproces opgestart. Ook op het gebied van aardgasvrij zijn er stappen gezet. In het kader van de Proeftuin Aardgasvrije Wijken heeft Almelo voor de wijk Aalderinkshoek 4,3 miljoen euro subsidie ontvangen van het Rijk. In Windmolenbroek is het participatieproces opgestart.

Voor het bedrijventerrein aan de Bornsestraat is onderzoek gedaan naar het benutten van industriële restwarmte. Voor praktisch elke inwoner is er een toepasselijke regeling om te verduurzamen en besparen. We hebben een digitaal energieloket met helpdesk, de FIXbrigade Almelo, wooncoaches en bouwadviseurs. Ook konden inwoners een energiebox bestellen. Programma Veiligheid Gezamenlijk met Twenterand en met Meld Misdaad Anoniem is er een campagne gestart om de weerbaarheid tegen criminaliteit in het buitengebied te vergroten. Agrariërs, bewoners en bedrijven in het buitengebied maken we bewust van de risico’s en informeren we over het belang van het melden van verdachte signalen. Er hebben meerdere bestuurlijke controles plaatsgevonden op de garageboxen. Samen met veiligheidspartners controleerden we of de garageboxen worden gebruikt in overeenstemming met het bestemmingsplan. De actie is gericht op preventie van criminaliteit en het creëren van bewustwording over veiligheid.

7

Omdat er steeds meer zaken gedaan worden via internet is het belangrijk dat mensen zich bewust zijn van mogelijke risico’s en internetcriminaliteit. Tijdens de Week van de Digitale Veiligheid informeerden Avedan, gemeente en politie via het Mobiel Media Lab zowel jongeren als senioren over het voorkomen van digitale oplichting en een betere bescherming tegen digitale criminaliteit. Met het plan van aanpak seksuele intimidatie willen we de veiligheid en daarmee de veiligheidsgevoelens van (jonge) vrouwen en de LHBTIQ+ gemeenschap in de openbare ruimte bewaken en versterken. Verschillende organisaties leverden input voor het plan. Na de Russische invasie in Oekraïne werd snel de noodzaak duidelijk om opvanglocaties te organiseren. Almelo besloot vrijwel direct om de sloop van Huize Alexandra uit te stellen en deze locatie beschikbaar te houden voor de opvang van maximaal 300 Oekraïense vluchtelingen. In afstemming met de Veiligheidsregio Twente en GGD Twente werd gezorgd voor opvang en spreiding van vluchtelingen en voor medische zorg. Ook is een veiligheidsplan voor de opvanglocatie opgesteld. Programma Zorg Samen met partners heeft Almelo veel gerealiseerd. Het ‘Pact Scheiden Zonder Schade’ is gesloten. Vanuit dit Pact werken we eraan om de kans zo klein mogelijk te maken dat kinderen die een scheiding van hun ouders of opvoeders meemaken hier schade van ondervinden.

Zo zijn we de samenwerking gestart in het realiseren van o.a. een relatie- en scheidingsloket en een kindbehartiger, iemand die door kinderen ingezet kan worden om naast hen te staan en hun belangen in te brengen. Daarnaast is Almelo geselecteerd als voorloper binnen het Rijksprogramma ‘School en Omgeving’. De coalitie ontvangt hiervoor jaarlijks een bijdrage te besteden aan het intensiveren, doorontwikkelen en/of uitbreiden van ons huidige programma (IKC Actief) voor de verrijkte schooldag. Op zorgintensieve scholen wordt het onderwijs aan leerlingen mede mogelijk gemaakt door aanvullende/ondersteunende jeugdhulp in de school. Er is verder gewerkt aan een collectief jeugdhulp arrangement voor twee scholen voor speciaal onderwijs. In mei 2022 heeft Almelo een voorbereidend besluit genomen om de pilot samen met andere gemeenten uit te werken, we verwachten het tweede kwartaal van 2023 concreet te kunnen starten. Ook is een onderzoek gedaan naar de omvang van thuiswonende mensen met dementie in de stad en in haar wijken, naar de aan dementie gerelateerde risicofactoren en de behoeftes vanuit deze doelgroep. Dit heeft ons een goede basis van gegeven voor een netwerk waar vanuit het opgestelde plan van aanpak en de daarin geformuleerde acties en ontwikkellijnen uitgevoerd gaan worden.

Vanuit de preventieagenda is in 2022 gestart met de inzet van een leefstijlmakelaar bij het sportbedrijf. Met als doel om mensen met overgewicht en (dreigende) chronische ziekte(n) te bemiddelen naar een passend beweegaanbod en verder te verwijzen naar vervolgactiviteiten, opdat de verbetering van de leefstijl blijvend is. Eind 2022 waren er 127 moeders in begeleiding bij het Jonge moeder werk. Voor Nu Niet Zwanger zijn er in 31 trajecten geweest in 2022. Inmiddels zijn er in Twente (binnen Twente doen Almelo, Hengelo en Enschede mee) 26 aandachtsfunctionarissen geschoold. Programma Nieuwstraatkwartier Woningen aan de Witvoeten- en Gravenstraat zijn aardgasvrij gemaakt, daarnaast is de Witvoetenstraat klimaat-adaptief heringericht en heeft deze straat nu een eigentijdse uitstraling. Ook zijn diverse initiatieven gerealiseerd om de cohesie in de wijk te bevorderen en de uitstraling te verbeteren, waaronder de braderie in de Nieuwstraat en de muurschilderingen Achter de molen. Met een subsidie van het Waterschap zijn geveltuintjes en de buurt- en pluktuin bij de Hagedoorn gerealiseerd.

8

De gerealiseerde ontzorgaanpak voor huiseigenaren met een smalle beurs wordt doorontwikkeld als onderdeel van het beleid voor de Inclusieve energietransitie. De Energiebron is als fysiek loket voor energieadvies geopend. Het succeslokaal van basisschool Step! is uitgerold naar andere basisscholen in de stad om de sociaalemotionele ontwikkeling van kinderen te stimuleren en schoolprestaties te bevorderen. Ook komen de iconen van de wijk beter tot hun recht nu de Acaciaschool wordt gerenoveerd en een nieuwe invulling krijgt en de molenschuur naast molen ‘de Hoop’ is gerealiseerd. Programma Omgevingswet Ten behoeve van de Omgevingswet zijn in 2022 veel besluiten genomen: de parapluherziening algemene afwijkingen is vastgesteld, het delegatiebesluit Omgevingswet is vastgesteld, Almelo is aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), we hebben een vergunningensysteem dat communiceert met het DSO, de erfgoedverordening is vastgesteld, de verordening op de gemeentelijke adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit & Monumentenzorg is vastgesteld en het programma Water en Riolering is vastgesteld. Wijksturing Samen met de woningcorporaties Beter Wonen en Sint Joseph zijn de wijkanalyses opgesteld. De wijkanalyses zijn door het college vastgesteld. De wijkanalyses geven per wijk inzicht in de thema’s die er spelen.

Bewoners van Achter de Molen, Westerdok en Kerkelanden zijn in de beginfase betrokken bij de ontwikkeling van de Spoorzone. De input van bewoners wordt meegenomen in het verdere traject. In 2022 zijn er 59 bewonersinitiatieven gerealiseerd met hulp van de gemeente. Inwoners uit Aadorp schreven het ‘DorpsAmbitiePlan Aadorp 2022-2030’. Het dorp wil de ambities uit dit plan grotendeels zelf waarmaken. Samen met de dorpscoöperatie verkennen we hoe de gemeente de dorpscoöperatie kan ondersteunen.

9

1.2 Resultaat 1.2.1 Samenvatting • •

•

•

Het gerealiseerde resultaat is 26,6 miljoen euro voordelig. Het positieve rekeningresultaat wordt voor ongeveer 17,6 miljoen euro veroorzaakt door incidentele baten en lasten. Na correctie voor de incidentele baten en lasten resteert een structureel rekeningresultaat van 8,9 miljoen euro voordelig. Het structurele resultaat moet worden bezien in het licht van het voordelige nettoresultaat van 5,5 miljoen euro in de meicirculaire 2022, veroorzaakt door (incidenteel) hogere accressen van het gemeentefonds tot en met 2025, en de extra middelen die wij in 2022 hebben ontvangen voor de jeugdhulp. Het is nog onzeker of het Rijk gemeenten in de komende jaren in afdoende mate compenseert voor de tekorten op de Jeugdzorg. Het afsluiten van de programma's 2018-2022 leidt in het kader van de resultaatbestemming tot een vrijval van 1,5 miljoen euro uit de reserve overlopende werken. Samen met het positieve rekeningresultaat wordt daarmee in totaal voor een bedrag van 28,12 miljoen euro aan resultaatbestemming ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

1.2.2 Gerealiseerd resultaat Onderstaande tabel geeft inzicht in het gerealiseerd resultaat. Het gerealiseerde resultaat bestaat uit het saldo van baten en lasten en saldo van de reserve mutaties. Begroting na wijziging N/V

Realisatie 2022 N/V

Saldo van baten en lasten

-15.323

V

-34.396

V

-19.073

V

Saldo reserve mutaties

5.372

N

7.804

N

2.432

N

Resultaat

-9.951

V

-26.592

V

-16.641

V

Resultaat

Verschil N/V

Bedragen x 1.000 euro Begroting na wijziging Het resultaat van de begroting na wijziging bedroeg 9,951 miljoen euro positief. Het begrote resultaat is als volgt opgebouwd:

Verloopoverzicht begrotingssaldo 2022

Begrotingssaldo

N/V

-42

V

-3.466

V

Voorjaarsrapportage 2022

297

N

Pooksbelten (RAAD-7043)

125

N

Buitensportaccommodaties (RAAD-6994)

130

N

- 7.029

V

Slotrapportage 2022

- 339

V

5 grondexploitaties (RAAD-7380)

373

N

- 9.951

V

Primitieve begroting 2022 Wijzigingen vóór voorjaarsrapportage

Najaarsrapportage 2022

Begroting na wijziging Bedragen x 1.000 euro

10

Resultaat 2022 Het gerealiseerde resultaat 2022 is 26,59 miljoen euro voordelig. Dit resultaat bestaat uit twee delen: • het werkelijk saldo van baten en lasten is 34,39 miljoen euro voordelig. Ten opzichte van de begroting is het saldo van baten en lasten 19,07 miljoen euro voordelig; • het werkelijk saldo van de reserve mutaties is 7,80 miljoen euro nadelig. Ten opzichte van de begroting na wijziging is het saldo reserve mutaties 2,43 miljoen euro nadelig. Saldo van baten en lasten De belangrijkste verklaringen (> 500.000 euro) voor het voordeel op het saldo van baten en lasten van 19,07 miljoen euro zijn: • De decembercirculaire 2022 van het gemeentefonds leidt tot een voordeel van 4,7 miljoen euro op het saldo van baten en lasten. Via resultaatbestemming wordt een bedrag van 3,3 miljoen euro overgeheveld naar 2023, waarmee een netto voordeel van 1,4 miljoen euro in 2022 resteert (RAAD7591). • Een voordelig resultaat op de gemeentelijke grondexploitaties van 3,7 miljoen euro. • Lagere uitgaven voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne dan het bedrag dat de gemeente hiervoor vanuit het Rijk ontvangt (3,1 miljoen euro). Eind 2022 heeft het Rijk toegezegd dat het restant op de uitgekeerde normbedragen niet zal worden teruggevorderd. • Een voordeel van bijna 1 miljoen euro op WMO/Jeugd (excl. maatschappelijke opvang en beschermd wonen).

• Voordelen op bedrijfsvoering / overhead (850.000 euro), externe rentebaten en -lasten (570.000 euro), afdrachten vanuit het RBT in verband met grondverkopen op het XL Businesspark (580.000 euro) en 590.000 voordeel op BUIG/inkomensregelingen. De begrotingssystematiek van meerjarige incidentele projecten leidt tot een voordeel van 2,3 miljoen euro op het saldo van baten en lasten. Hier staat een lagere onttrekking uit de reserve overlopende werken tegenover. Saldo reservemutaties Bij het saldo van de reservemutaties is er een nadeel ten opzichte van de begroting na wijziging van 2,4 miljoen euro. Dit nadeel is opgebouwd uit hogere stortingen van afgerond 120.000 euro en lagere onttrekkingen dan begroot van 2,3 miljoen euro. De hogere storting komt voort uit de regionale afspraak dat het financiële voordeel bij beschermd wonen wordt gestort in de bestemmingsreserve Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MO en BW). De reserveonttrekkingen zijn 2,3 miljoen euro lager dan begroot, omdat er minder kosten zijn gemaakt voor meerjarige incidentele projecten. Bij deze meerjarige incidentele projecten kan het jaar van begroten namelijk afwijken van het jaar van realisatie. Gedurende de looptijd van het project zijn er elk jaar voor- of nadelen op het project die over de looptijd per saldo nul zijn.

Structureel rekeningresultaat Het gerealiseerde resultaat is 26,6 miljoen euro voordelig. Wanneer het gerealiseerde resultaat wordt gecorrigeerd voor de incidentele baten en lasten (17,6 miljoen euro voordelig) komt het structurele resultaat uit op een voordeel van 8,9 miljoen euro (zie paragraaf 4.2.2. Incidentele baten en lasten). Daarbij wordt aangetekend dat het voordelige structurele resultaat moet worden bezien in het licht van het voordelige nettoresultaat van 5,5 miljoen euro in de meicirculaire 2022. Hoewel dit bedrag op grond van het BBV als structureel moet worden aangemerkt, wordt dit voornamelijk veroorzaakt door de hogere accressen die het Rijk voor de periode 2022-2025 aan de gemeenten heeft toegekend. Vanaf 2026 daalt het accres

11

echter en gaan gemeenten er financieel op achteruit. Ook hebben wij in 2022 een bedrag van 7,8 miljoen euro aan extra middelen voor jeugdhulp ontvangen (zie: RAAD-6872). Het is nog onzeker of het Rijk gemeenten in de komende jaren in afdoende mate compenseert voor de tekorten op de Jeugdzorg.

1.2.3 Resultaatbestemmingen In de onderstaande tabel staan de resultaatbestemmingen waarvoor bij deze jaarverantwoording instemming wordt gevraagd. Via de slotrapportage 2022 is reeds een bedrag van 1,3 miljoen euro overgeheveld naar 2023. Te bestemmen resultaat

Bedrag

Resultaat jaarrekening 2022

-26.592

Programmamiddelen 2018-2022

-1.530

Totaal

-28.122

Bedragen x 1.000 euro Resultaatbestemming Bestemmingsreserve opvang vluchtelingen Programmamiddelen 2018-2022

Omschrijving Storting in te vormen bestemmingsreserve opvang vluchtelingen Storting in de reserve overlopende werken

Reservering verhuizing Stedelijk Museum

Storting in de reserve overlopen werken en in 2023 een ophoging van de lasten op hoofdtaakveld Sport, cultuur en recreatie Storting in de reserve overlopen werken en in 2023 een ophoging van de lasten op hoofdtaakveld Volksgezondheid en milieu Storting in de reserve overlopen werken en in 2023 een ophoging van de lasten op hoofdtaakveld Sociaal domein Storting in de reserve maatschappelijke opvang en beschermd wonen

Zwerfafval (BW-9817)

Decembercirculaire 2022 Energietoeslag Decembercirculaire 2022 maatschappelijke opvang en beschermd wonen Decembercirculaire 2022 - overige reserveringen

Bedrag 3.155 737 100

97

2.850 280

Storting in de reserve overlopen werken en in 2023 een ophoging van de lasten op diverse hoofdtaakvelden

229

Bestemmingsreserve stadsontwikkeling

Storting in de bestemmingsreserve stadsontwikkeling

10.337

Algemene reserve

Storting in de algemene reserve

10.337

Totaal

28.122

Bedragen x 1.000 euro

Het afsluiten van de programma's 2018-2022 leidt in het kader van de resultaatbestemming tot een vrijval van 1,5 miljoen euro uit de reserve overlopende werken. Samen met het positieve rekeningresultaat wordt daarmee in totaal voor een bedrag van 28,12 miljoen euro aan resultaatbestemming ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Bestemmingsreserve opvang vluchtelingen De gemeente Almelo heeft nagenoeg direct na het uitbreken van de oorlog actie ondernomen om opvang te organiseren voor vluchtelingen uit Oekraïne. De kosten die daarvoor tot nu toe zijn gemaakt liggen lager dan de vergoeding die wij hiervoor van het Rijk ontvangen. Waarschijnlijk zal er ook in de komende periode sprake zijn van crisisopvang en krijgen wij daarvoor een vergoeding vanuit het Rijk. Het verloop en de duur van de oorlog zijn nog steeds heel onzeker. Het is niet onwaarschijnlijk dat we ook voor de iets langere termijn rekening moeten houden met de opvang van Oekraïense vluchtelingen in onze gemeente. Mogelijk krijgen

12

gemeenten daarbij het verzoek om huisvesting op meer (semi)permanente basis te realiseren. Voorgesteld wordt daarom om het ‘overschot’ van 2022 te reserveren in een tijdelijke bestemmingsreserve opvang vluchtelingen, ter dekking van de kosten die wij in de komende jaren mogelijk moeten maken voor het realiseren van (vervangende) opvang voor de langere termijn en eventuele bijkomende kosten waarvan het onzeker is of deze volledig door het Rijk worden vergoed. Programmamiddelen 2018-2022 (Slotrapportage 2022) In deze jaarverantwoording 2022 worden de programma's uit de raadsperiode 2018-2022 afgesloten. Er resteert nog een bedrag van afgerond 1,5 mln. euro aan programmamiddelen. Zoals aangekondigd in de slotrapportage wordt voorgesteld om voor een aantal activiteiten en projecten die in 2023 nog opvolging krijgen budget over te hevelen. De definitieve bedragen zijn als volgt: - Strategisch citymarketingplan: 50.000 euro - Grootschalige huisvesting arbeidsmigranten: 30.000 euro - Pilot van Zorg naar werk: 190.000 euro - Gevelverbetering binnenstad: 100.000 euro - Terrassenbeleid: 60.000 euro - Implementatie Omgevingswet (2023 e.v.): 307.000 euro De middelen voor de implementatie van de Omgevingswet blijven meerjarig beschikbaar. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de slotrapportage 2022.

De resterende programmamiddelen (793.000 euro) vallen vrij in het rekeningresultaat. Reservering verhuizing Stedelijk Museum Vanuit de bij de decembercirculaire 2021 verkregen middelen ter versterking van lokaal cultuuraanbod is bij de jaarverantwoording 2021 een bedrag van 202.000 euro overgeheveld naar 2022 (RAAD-7207). Het college stelt voor om hiervan een bedrag van maximaal 100.000 euro te reserveren ten behoeve van een gemeentelijke bijdrage aan de eventuele verhuizing van het Stedelijk Museum naar de Grotestraat 62. Zwerfafval (BW-9817) Als onderdeel van de Raamovereenkomst Verpakkingen 2012-2022 ontvingen gemeenten jaarlijks een bijdrage voor de extra aanpak van zwerfafval. Deze vergoeding is eind 2022 gestopt. Doordat er in de periode 20122022 minder is uitgegeven dan gepland, is er nog een bedrag van 97.000 euro beschikbaar. Er is een nieuwe vergoedingsregeling in de maak (‘opruimvergoeding’), maar deze moet landelijk nog worden uitgewerkt. Dit vindt plaats in 2023 en 2024. Het college stelt voor het restantbudget over te hevelen en in de jaren 2023 en 2024 beschikbaar te houden voor initiatieven en projecten die zwerfafval in de openbare ruimte voorkomen en reduceren. Decembercirculaire 2022 - Energietoeslag (RAAD-7591) Het kabinet heeft als prioriteit om mensen met een laag inkomen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening.

Zoals opgenomen in de Kamerbrief Aanvullende maatregelen energierekening van 20 september jl. is besloten om in 2023 nogmaals 1.300 euro aan deze doelgroep uit te keren. Gemeenten hebben onder de huidige wetgeving de tijd om de toeslag tot 1 juli 2023 uit te keren. Van de 1,4 miljard euro voor 2023 is 500 miljoen euro naar 2022 overgeheveld. Hierdoor blijft er 900 miljoen euro in 2023 over, waarvan de verdeling in de meicirculaire 2023 bekend zal worden gemaakt. Decembercirculaire 2022 - Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (RAAD-7591) De VNG en het Rijk hebben afgesproken dat meerkosten binnen het sociaal domein als gevolg van de coronapandemie in 2022 door het Rijk worden gecompenseerd.

13

Decembercirculaire 2022 - Overige reserveringen (RAAD-7591) Via de decembercirculaire van het gemeentefonds hebben wij financiële middelen ontvangen die, gelet op het tijdschip van verschijnen van de circulaire, niet meer in 2022 konden worden aangewend. Deze middelen worden daarom overgeheveld naar 2023. Het gaat om de navolgende onderwerpen en bedragen: Onderwerp Breed offensief: Het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. De reeds eerder via de septembercirculaire 2021 verkregen middelen (96.000 euro) zijn via de slotrapportage reeds meerjarig beschikbaar. Deze middelen worden daaraan toegevoegd.

bedrag

56.000

Leerlingenvervoer Oekraïne: Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan Oekraïense leerlingen. De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïense leerlingen is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij hiervoor hebben gemaakt, en maken.

82.000

Versterken sociale basis: Vanuit het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen werkt het ministerie van VWS samen met partijen in het veld aan een samenleving waar (toekomstige) ouderen waardig oud kunnen worden, zelf de regie hebben en met hun netwerk hun leven kunnen leiden. Gemeenten spelen hier een belangrijk rol in. Zo kunnen gemeenten het ‘omzien naar elkaar in de wijk’ faciliteren door een breed, laagdrempelig en vindbaar aanbod van activiteiten en ondersteuning in de eigen buurt of wijk. Middels de decentralisatie-uitkering versterken sociale basis kunnen gemeenten (extra) inzetten op het versterken van de sociale basis.

46.000

Gezond in de stad (kansrijke start):In het kader van het actieprogramma Kansrijke Start zijn de afgelopen jaren via diverse circulaires middelen aan het gemeentefonds toegevoegd om een lokale coalitie te vormen, versterken en behouden rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen, opdat gemeenten erkende interventies rondom een Kansrijke Start kunnen inzetten. De middelen worden toegevoegd aan het reeds bestaande meerjarige project.

34.000

Toegankelijkheid verkiezingen en aanpassingen burgerlijke stand

11.000

Totaal

229.000

Bedragen x 1 euro Na bovenstaande bestemmingsvoorstellen resteert een bedrag van afgerond 20,7 miljoen euro. Voorgesteld wordt om hiervan 50% te storten in de bestemmingsreserve stadsontwikkeling en 50% toe te voegen aan de algemene reserve. Bestemmingsreserve stadsontwikkeling Almelo wil de komende jaren stevige stappen zetten op het gebied van stedelijke ontwikkeling. De Strategische uitvoeringsagenda stadsontwikkeling (RAAD-6762) vormt hiervoor de basis en geeft houvast en kaders voor de ontwikkeling van wijken, gebieden en locaties. Voor het realiseren van de opgaven zijn in de komende jaren forse (financiële) investeringen nodig, zowel voor de fysieke opgave in de stad, waaronder de verduurzamingsopgave, als voor het realiseren van de sociaal-maatschappelijke opgave. De exacte omvang van de benodigde investeringen wordt duidelijk bij de verdere uitwerking van de uitvoeringsagenda in concrete projecten. Gelet op het karakter van de ontwikkelingen, veelal grootschalig en binnenstedelijk, valt te verwachten dat er substantieel middelen nodig zijn om eventuele tekorten (onrendabele top) af te dekken. Bij de begroting 2022 is om die reden een bestemmingsreserve stadsontwikkeling ingesteld. Voorgesteld wordt om vanuit het rekeningresultaat 2022 een bedrag van 10,2 miljoen euro te storten in deze reserve.

Na bestemming van het resultaat komt het saldo van de reserve daarmee ultimo 2022 op 20,3 miljoen euro.

14

Algemene reserve Het restant van het gerealiseerd resultaat wordt gestort in de algemene reserve en maakt onderdeel uit van het weerstandsvermogen dat dient ter dekking van risico's.

15

2 Programmaverantwoording 2.1 Programmaplan In deze jaarverantwoording wordt verantwoording afgelegd over de doelen en beleidsprestaties zoals vastgelegd in de programmabegroting 2022. De teksten uit die begroting zijn in het programmaplan steeds vet gedrukt. Daaronder wordt steeds de realisatie in 2022 vermeld.

2.1.1 Programma Binnenstad 2.1.1.1 Wat hebben we bereikt? Doel: In 2022 recreëren en winkelen meer inwoners en bezoekers in de binnenstad van Almelo. • Groei van het aantal bezoekers per week van het centrum met 7.000 ten opzichte van 2018 (80.000) Bereikte resultaten in 2022: In 2022 is er sprake van een daling van het aantal weekbezoekers aan de binnenstad ten opzichte van 2021, 49.100 vs 57.800. Het lage aantal weekbezoekers kan in verband met de coronamaatregelen van begin 2022 gebracht worden. Tegelijkertijd overtreft het aantal weekbezoekers 2022 wel het coronajaar 2020 (41.700). Doel: In 2022 staan minder winkels en panden leeg in de binnenstad van Almelo • 0 m2 winkelvloeroppervlak staat leeg in het nieuwe kernwinkelgebied van de binnenstad (2018: 2.900 m2) • Maximaal 6.000 m2 winkelvloeroppervlak staat leeg in de stadskwartieren en transformatiemilieus (2018: 12.160 m2) Bereikte resultaten in 2022: In 2022 staat in het kernwinkelgebied slechts 952 m2 winkelvloeroppervlak leeg. In de stadskwartieren en transformatiemilieus bedraagt de leegstand 5.843 m 2. De totale leegstand in de binnenstad bedraagt derhalve 6.795 m2. De cijfers zijn gebaseerd op een meting van midden 2022, inmiddels is de leegstand nog verder afgenomen. Komend van een totaal aantal leegstaande meters winkeloppervlak van 18.563 m 2 in 2019, bedraagt de afname 11.768 m2.

Note: opgemerkt moet worden dat het Havenblok à 2.790 m2 winkelvloeroppervlak (2018) niet meegerekend wordt, omdat het gebied deel uitmaakt van de ontwikkelopgave Stadskade en daarom niet heringevuld wordt voor nu. Doel: In 2022 kent de binnenstad betere activiteiten op het gebied van cultuur, vrije tijd en sport met meer maatschappelijk-economische waarde • Almeloërs waarderen het evenementenaanbod in de binnenstad gemiddeld met een 7,0 (2017: 6,8) • Almeloërs waarderen het cultuuraanbod in de binnenstad gemiddeld met een 7,0 (2017: 6,7) Bereikte resultaten in 2022: Uit de binnenstadspeiling die in december 2022 is uitgevoerd, blijkt dat de waardering van het evenementenaanbod, na de laagste score afgelopen jaar (6,3), weer is gestegen naar 6,8. Eenzelfde trend is waarneembaar bij de waardering van het culturele aanbod. Deze is gestegen van 6,5 (2021) naar 6,7 in 2022. Doel: In 2022 is de binnenstad van Almelo aantrekkelijker, veiliger en gastvrijer met betere parkeermogelijkheden • Almeloërs waarderen de sfeer en gezelligheid in de binnenstad gemiddeld met een 6,5 (2017: 6,0) • Almeloërs waarderen de veiligheid in de binnenstad gemiddeld met een 7,0 (2017: 6,7) • Almeloërs waarderen de parkeermogelijkheden voor auto’s in de binnenstad gemiddeld met een 7,0 (2017: 6,7) • 60 procent van de Almeloërs vindt de term ‘gastvrij’ van toepassing op de binnenstad (2017: 48%)

16

Bereikte resultaten in 2022: Uit de binnenstadspeiling blijkt verder dat Almeloërs de sfeer en gezelligheid in de binnenstad waarderen met een 6,5. Deze doelstelling is gerealiseerd. De waardering steeg van 6,1 in 2017 naar 6,8 in 2019 en 2020. Het jaar 2021 werd gewaardeerd met een 6,5. Ook hier heeft corona naar alle waarschijnlijkheid een negatieve invloed op de waardering gehad. De waardering van de veiligheid in de binnenstad wordt de laatste twee jaar gewaardeerd met een 6,7. We zien ook hier dat 2019 en 2020 beter werden gewaardeerd met respectievelijk een 7,0 en 7,1. De waardering van de parkeervoorzieningen voor auto's is relatief stabiel gedurende de laatste jaren. In 2022 werden de parkeermogelijkheden voor auto's gewaardeerd met een 6,6. Meer mensen beoordelen de binnenstad als gastvrij. We zien een geleidelijke stijging gedurende de laatste jaren, komend van 47% in 2016 tot 61% in 2022. Deze doelstelling is gerealiseerd. Doel: In 2022 zijn er meer bedrijven in de binnenstad van Almelo gevestigd met meer omzet • Het aantal bedrijven in de binnenstad groeit tot 706 (2017: 672) Bereikte resultaten in 2022: Uit de meest recente cijfers (2022) blijkt dat er in de binnenstad 810 bedrijven gevestigd zijn. Hiermee is de doelstelling van het programma gehaald.

2.1.1.2 Wat hebben we gedaan? In 2022 zijn we verder gegaan met de stad om de doelen uit het programma te bereiken. De verbeteringen en veranderingen in het centrum zijn voor een groot deel afhankelijk van de inzet van particuliere partijen (onder andere eigenaren, ondernemers(vereniging), ontwikkelaars). Samen met de partners van de koers voor de binnenstad werken we aan uitvoering van het programma. In 2022 hebben we onder andere ingezet op het voorbereiden van de gebiedsontwikkeling Grotestraat Noord, Stadskade en de Stadsentree Wierdensestraat. PROGRAMMALIJN 1: Compacter centrum en aantrekkelijke binnenstadskwartieren • We willen de ruimtelijke kwaliteit van de binnenstad versterken, hiervoor zijn gevelsubsidies beschikbaar voor eigenaren om gevels van panden aantrekkelijker te maken. Daarnaast willen we transformatiegelden beschikbaar stellen om (leegstaande) panden om te vormen naar andere functies. • Via de uitvoering van de leegstandsverordening willen we (structurele) leegstand van panden zijnde niet woningen terugdringen. Een leegstandsverordening verplicht vastgoedeigenaren om leegstand te melden, zodra die leegstand langer duurt dan zes maanden. Daarna volgt een leegstandsoverleg met een adviseur.

De gemeente kan gebruikers aandragen voor leegstaande panden en in extremis ook boetes uitdelen indien de eigenaar niet voldoet aan zijn verplichtingen volgens de verordening. • Samen met de Herstructureringsmaatschappij Overijssel ontwikkelen we een plan voor de herontwikkeling van de Stadskade (het gebied tussen de bibliotheek, het Stadshuis en het Marktplein incl. Havenblok). Een groot deel van het vastgoed in dit gebied is gemeentelijk bezit (parkeergarage Stadsbaken, ANWB/Huis van Katoen, het Havenblok). Samen met de Herstructureringsmaatschappij Overijssel (HMO) wordt gewerkt aan een gebiedsvisie voor de herontwikkeling van dit gebied. • In overleg met eigenaren, bewoners en ondernemers, stellen we een ontwikkelplan op voor de Grotestraat Noord. In dit plan nemen we spelregels op voor bouwen, programma/functies, verkeer en mobiliteit. Daarnaast maakt de herinrichting van dit deel van de Grotestraat deel uit van het ontwikkelplan. • Door het toegenomen fietsgebruik is er behoefte aan meer stallingen en maatregelen om de overlast van gestalde fietsen in de openbare ruimte tegen te gaan. Bij de ruimtelijke projecten in de binnenstad wordt fietsparkeren als een belangrijke opgave meegenomen. • Onderzocht wordt of het niveau van het beheer van de openbare ruimte in de binnenstad naar een kwalitatief hoger niveau getild kan worden.

17

•

De vastgoedregisseur gaat actief eigenaren benaderen van leegstaande winkels om eigenaren te stimuleren en te adviseren hun leegstaande pand een nieuwe invulling te geven. Daarnaast voert een adviseur leegstandsgesprekken in het kader van de leegstandsverordening. Uitvoering in 2022: Projecten en activiteiten binnen dit spoor dragen bij aan het verkleinen van het kernwinkelgebied, het versterken van het karakter van de vier binnenstadskwartieren en/of het transformeren van winkelruimte in de flanken naar wonen en werken. 1. In 2020 is de subsidieregeling gevelverbetering van kracht geworden om eigenaren van panden in de binnenstad te stimuleren (voor)gevels en winkelpuien te verbeteren of te herstellen. Hiermee worden panden aantrekkelijker en de ruimtelijke kwaliteit van de (historische) binnenstad verhoogd. Gedurende de laatste drie jaar zijn tien subsidies toegekend. Dit heeft geleid tot een betere uitstraling van betrokken panden en het gebied. Tegelijkertijd staat eenzelfde aantal in de rij om deze subsidie in 2023 aan te vragen. 2. Midden 2022 is het transformatiefonds in het leven geroepen. Er is door diverse partijen interesse getoond voor deze regeling. Teneinde meer flexibiliteit en maatwerk te kunnen bieden, wordt in 2023 een samensmelting van de subsidieregeling gevelverbetering en het transformatiefonds voorgesteld. 3.

Sinds 1 april 2020 is de leegstandsverordening van kracht in de binnenstad om (structurele) leegstand van panden, niet zijnde woningen, terug te dringen. De leegstandsverordening verplicht eigenaren van leegstaande panden zich te melden zodra hun pand langer dan een half jaar leeg staat (na invoering van de leegstandsverordening). In het kader van de leegstandsverordening voert de vastgoedregisseur gesprekken met eigenaren. De gesprekken en doelgerichte benadering van eigenaren en ondernemers hebben geleid tot minder leegstand, het bevorderen van transformatie, tijdelijke/alternatieve vulling van panden en etalages (bv door kunst) en een groeiend wederzijds begrip en vertrouwen om samen doelstellingen te realiseren. 4. Voor Stadskade werkt de gemeente aan het opstellen van een ontwikkelplan Stadskade (het gebied tussen de bibliotheek, het Stadshuis en het Marktplein incl. Havenblok). In 2022 is verder gewerkt aan het komen tot een ontwikkelplan met een bijbehorende businesscase. Omdat met name de parkeeropgave in dit gebied leidt tot een grote druk om het komen tot een haalbaar plan, wordt op dit moment ook nadrukkelijk gekeken naar het vraagstuk mobiliteit en parkeren voor de binnenstad als geheel. 5. De Grotestraat Noord is één van de drie transformatiegebieden in het koersdocument en een gebied met hoge leegstand.

Eind 2021 is de gebiedsvisie voor deze straat door het college vastgesteld. Hierdoor is de Grotestraat Noord ook onderdeel geworden van het (Groot) Gravenkwartier. Vanaf dat moment is de transformatie goed op gang gekomen, 1/3 van de beschikbare winkelruimte in de Grotestraat Noord en Kerkstraat wordt getransformeerd naar wonen. Inmiddels hebben diverse eigenaren de transformatie van hun pand ter hand genomen en zijn zij gestart met planvoorbereiding of uitvoering. Samen met eigenaren, bewoners en ondernemers, is een zogenoemde spelregelkaart opgesteld voor het transformatiegebied. In dit document staan de spelregels voor bouwen, programma/functies, verkeer en mobiliteit. De gebiedsvisie en de (ontwikkel)spelregelkaart - die in september 2022 is vastgesteld - vormen het toetsingskader voor initiatieven voor de panden in het plangebied. Verder werkt de gemeente samen met een aantal eigenaren om voor een gebiedsontwikkeling in het Groot Gravenkwartier gebruik te maken van de landelijke regeling Impulsaanpak Winkelgebieden. Naast transformatie van panden wordt ook gewerkt naar de herinrichting van de openbare ruimte in de Grotestraat Noord en Kerkstraat. De verwachting is dat begin 2024 de herinrichting start. Deze herinrichting voorziet o.a. in nieuwe bestrating, het aanbrengen van de 'Almelose stoep' en klimaatadaptieve maatregelen.

Daarnaast vormt vergroening een speerpunt in de plannen, o.a. bij de herinrichting, maar ook door het geveltuinexperiment dat is opgestart. Het komende voorjaar worden een aantal geveltuinen gerealiseerd. Dit alles ten gunste van een verbeterde sfeer en uitstraling van de Grotestraat Noord. 6. Bij de Perspectiefnota 2021 en de Programmabegroting 2022 heeft de gemeenteraad structureel 300.000 euro beschikbaar gesteld voor kwaliteitsverbetering openbare ruimte. Het niveau van de kwaliteit van de

18

7.

openbare ruimte in de binnenstad wordt hierdoor verhoogd van 'basis' naar 'hoog'. Dit houdt onder meer in dat de frequentie van schoonmaak en onderhoud van bestrating, beplanting, prullenbakken en bloembakken is geïntensiveerd. De bereikbaarheid van de binnenstad met de fiets scoort erg hoog in de Binnenstadpeiling 2022. Daarom is voor bezoekers die per fiets het centrum bezoeken een fietsenstalling gerealiseerd in de Hagenborgh. Op dit moment wordt nader onderzoek verricht naar aanvullende fietsparkeergelegenheden in het kernwinkelgebied.

PROGRAMMALIJN 2: versterken Almelose DNA in de binnenstad • We investeren in het vergroenen van de openbare ruimte. Hierdoor wordt de binnenstad aantrekkelijker om in te wonen, winkelen en verblijven. Groen is immers gezond en belangrijk voor het klimaat. Het nodigt uit tot ontmoeting en beweging. Ook draagt groen bij aan de herkenbaarheid van de Almelose binnenstad, waarin water en groen belangrijke elementen zijn. • Nu de havenkom in het centrum is gerealiseerd, neemt ook de waterrecreatie toe. We willen voorkomen dat waterrecreatie leidt tot overlast, onveiligheid of onwenselijke situaties. Daarom willen we 2021 duidelijke richtlijnen/spelregels voor het gebruik van het water voor recreatievaart in de binnenstad. Uitvoering in 2022: Waar de stad van is zou de binnenstad meer van moeten zijn. Projecten en activiteiten moeten bijdragen aan de versterking van de zichtbaarheid van het DNA van Almelo. De binnenstad draagt het DNA van Almelo, de identiteit van de stad en de geschiedenis van de stad. De betekent dat bedrijven, verenigingen, instellingen, verhalen etc. uit de stad meer zichtbaar mogen worden in de binnenstad. 1. Door de Stichting Bomenstad Almelo is een aantal projecten uitgevoerd in de openbare ruimte in de binnenstad. De samenwerking met onze partners in de binnenstad waarderen we dan ook enorm.

Tegelijkertijd wordt ook ingezet en geïnvesteerd in vergroening van het Groot Gravenkwartier door middel van de pilot geveltuintjes. Dit gebeurd in overleg met bewoners en eigenaren. 2. Het ontwerp van Stadsentree Wierdensestraat is vastgesteld. Binnen het ontwerp is nadrukkelijk rekening gehouden met klimaatadaptie en vergroening van de omgeving, waardoor het gebied een krachtige kwaliteitsimpuls krijgt. Het gebied wordt door de herinrichting opgedeeld in twee gebieden. Het ene deel betreft het busstation met drie haltes met middenin een groenperk met daarop het bevrijdingsmonument. Het andere deel wordt ingericht als verblijfsgebied met hoogwaardig straatmeubilair, omvangrijke groenvakken en een markante bomenlaan. 3. Nadere richtlijnen en spelregels omtrent de waterrecreatie in de binnenstad zijn in 2021 uitgewerkt in de vaarwegverordening. Hierin opgenomen staan regels over onder andere het aanmeren en het ligplaatsenbeleid. De verordening beoogt het veilig gebruik van het water door vaartuigen. PROGRAMMALIJN 3 en 4: Versterken positie in Noordwest Twente, Vermarkten en imago: • Samen met partners uit de stad zetten we in op actieve acquisitie van winkels. Dit moet leiden tot een compacte kern waar een je een compleet winkelrondje ervaart. De samenwerking wordt gezocht met vastgoedeigenaren om de juiste winkel op de juiste plek te krijgen.

• We bouwen waar mogelijk voort op de campagne Almelo Loves You. Veel gemeenten en binnensteden lijken op elkaar. Waar tot voor kort de concurrentie vaak werd aangegaan met nieuwbouw en uitbreiding van het winkelareaal, biedt deze strategie tegenwoordig weinig soelaas meer. Meer en meer (binnen)steden zijn bezig zichzelf nadrukkelijker te positioneren en maken keuzes in aanbod, sfeer en marketing. In de "Koers voor de Binnenstad" is het adagium “wie kiest, wordt gekozen”. En daarbij rijst de vraag: wie is de beoogde klant voor onze (nieuwe) binnenstad en hoe kan optimaal naar (potentiële) bezoekers gecommuniceerd worden wat de binnenstad van Almelo te bieden heeft? • Na de campagne Almelo Loves You zetten we de gerichte marketing op de binnenstad voort met accenten op waterstad en (regionale) winkelstad.

19

Uitvoering in 2022: Communicatie is de vierde en belangrijke pijler van het programma binnenstad. We kunnen investeren in stenen, evenementen, transformatie, initiatieven etc., maar als de investeerder, regio inwoner, ondernemers etc. van niets weet, komen ze niet in beweging. Een sterke communicatie- en marketingstrategie is dus noodzakelijk om bezoekers, investeerders, ondernemers en bewoners te trekken. We hebben in 2022 het volgende gedaan en gaan hier ook in de toekomst meer op inzetten: 1. Door gezamenlijke inspanning tussen de gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren lukt het om winkels meer richting kernwinkelgebied te verplaatsen en tegelijkertijd ook nieuwe ondernemers een goede plek in de binnenstad te geven. Door het verplaatsen wordt in sommige gevallen ook deels invulling gegeven aan de transformatieopgave in de binnenstad. In overleg met vastgoedeigenaren hebben zich tijdelijk kunstenaars in leegstaande winkelpanden gevestigd. Samen met het aanbrengen van raambelettering op 10 leegstaande panden is het straatbeeld hierdoor verbeterd. 2. Corona heeft een sterk stempel gedrukt om in mei 2022 naar de achtergrond te verdwijnen. De communicatie was tijdens corona gericht op het openhouden van de stad. Belangrijk is dat ook de BIZ tot stand is gekomen waarmee de mogelijkheid om gezamenlijkheid verder te werken aan de binnenstad.

Met onder meer de CAA, SAP, gemeente, Almelo Events, Sportbedrijf en de SWA als betrokken partijen. Een aantal evenementen na corona is weer nadrukkelijker samen en in afstemming opgepakt zoals de ijsbaan, de fonteinen en de binnenstad. Ook rond de stadspoorten kwam een samenwerking tot stand. 3. Concreet zijn vanuit CAA, mede ondersteund door de gemeente, ook andere initiatieven ontplooid voor onder meer een Cityapp en Chainels, platformen voor de communicatie over de binnenstad en onderlinge informatieuitwisseling. 4. In oktober 2022 is het besluit door B&W genomen om tot een integraal strategisch Citymarketing plan te komen voor onder meer het vaststellen van eenduidig geformuleerde merkidentiteit. Het college vraagt daarbij, vanwege de onderlinge samenhang, ook (on-brand) evenementen, festival en toeristisch beleid als onderdelen op te nemen alsmede een beschrijving van een professionele nieuwe organisatiestructuur passend bij de ambities van het strategisch Citymarketing plan. Uitbouw en inrichting van branding van de binnenstad, events en signing kan in het verlengde hiervan en in samenwerking dan verder ontwikkeld worden. PROGRAMMALIJN 5: Samenwerking • Indien er uit de draagvlakmeting onder ondernemers in de binnenstad voldoende draagvlak blijkt, wordt in 2021 een bedrijveninvesteringszone (BIZ) ingevoerd voor ondernemers in de binnenstad.

De insteek is deze later uit te breiden met BIZ voor eigenaren. Uitvoering in 2022: Het programma Binnenstad zet nadrukkelijk veranderingen in gang op ruimtelijk en programmatisch vlak, maar daar horen ook organisatorische veranderingen bij. Daarvoor hebben we het volgende gedaan: • Vanaf het voorjaar van 2020 is door Centrum Almelo Aktief (CAA), het GBTwente en de gemeente intensief gewerkt aan de invoering van de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Binnenstad per 1 januari 2021. Op 15 december 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de invoering van de Bedrijveninvesteringszone voor ondernemers. In 2021 heeft de officiële draagvlakmeting plaatsgevonden onder ondernemers. Een meerderheid van de ondernemers heeft zich uitgesproken voor een BIZ en dus is per 1 januari 2022 formeel de BIZ ondernemers in werking getreden. Om ook vastgoedeigenaren bij de BIZ te betrekken, wordt er in 2023 gewerkt aan een nieuwe samenwerkingsstructuur.

20

2.1.1.3 Wat heeft het gekost? Programma binnenstad

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

200

49

Jaar 2020

300

207

Jaar 2021

600

337

Jaar 2022

650

549

Totaal

1.750

1.142

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: Zoals aangekondigd bij de slotrapportage lopen een aantal programma-activiteiten door in 2023. In het kader van de resultaatbestemming wordt voorgesteld om vanuit dit programma hiervoor de volgende bedragen over te hevelen. • Strategisch citymarketingplan: 50.000 euro • Subsidieregeling gevelverbetering binnenstad: 100.000 euro • Terrassenbeleid: 60.000 euro

2.1.1.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

2021

2022

Bron

Groei aantal centrumbezoekers per week

80.000 (2018)

57.800

49.100

Locatus

Leegstand m2 winkels in nieuwe kernwinkelgebied

2.900 (2018)

2.100

952

Locatus

Leegstand m2 winkels buiten nieuwe kernwinkelgebied

12.160 (2018)

7.189

5.843

Locatus

Rapportcijfer Almeloërs evenementen aanbod binnenstad

6,8 (2017)

6,3

6,8

Kennispunt Twente (BS monitor)

Rapportcijfer Almeloërs cultuur aanbod binnenstad

6,7 (2017)

6,5

6,7

Kennispunt Twente (BS monitor)

Rapportcijfer Almeloërs sfeer en gezelligheid binnenstad

6,0 (2017)

6,5

6,5

Kennispunt Twente (BS monitor)

Rapportcijfer Almeloërs veiligheid

6,7 (2017)

6,7

6,7

Kennispunt Twente (BS monitor)

Rapportcijfer Almeloërs parkeermogelijkheid auto binnenstad

6,7 (2017)

6,2

6,6

Kennispunt Twente

21

(BS monitor) Percentage Almeloërs dat de binnenstad gastvrij vindt

48% (2017)

56%

61%

Kennispunt Twente (BS monitor)

Aantal bedrijfsvestigingen in de binnenstad

672

710

810

Kennispunt (Biro)

22

2.1.2 Programma Economie en Participatie 2.1.2.1 Wat hebben we bereikt? Hoofddoel I: Almelo, hier wordt gewerkt Doel: In 2022 doen minder Almeloërs een beroep op de bijstand en gaan meer Almeloërs van bijstand naar werk. • Een betere ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen dan in andere gemeenten Bereikte resultaten in 2022 De cijfers van de 50.000 – 100.000 gemeenten in Nederland zijn op dit moment nog niet beschikbaar. Wel zien we in de Twentse arbeidsmarktmonitor, q4-2022, dat Almelo over 2022 een daling kent van 5.3%. In heel Twente daalde dit bestand met 3,2% , in Enschede met 3,3% en Hengelo met 0,8%. • Minder mensen in de bijstand (in 2022 naar 2.250 bijstandsdossiers). Bereikte resultaten in 2022: In 2022 is het bijstandsbestand gedaald van 2.489 dossiers (januari 2022) naar 2.353 dossiers (eind december 2022). Daarmee is de daling hoger dan het Twents gemiddelde, zie daarvoor de in het voorgaande doel genoemde percentages. We blijven streven naar een verdere daling van ons bestand. Doel: In 2022 sluiten vraag en aanbod op de regionale arbeidsmarkt beter op elkaar aan. • Minder spanning tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt (in 2022 naar “gemiddeld”, UWV spanningsindicator). Bereikte resultaten in 2022: De spanningsindicator is de verhouding tussen het aantal openstaande vacatures en het aantal geregistreerde werkzoekenden dat direct inzetbaar is.

Ten opzicht van het jaar 2021 is de spanning op de arbeidsmarkt toegenomen en ligt inmiddels boven de spanning die er pre-coronaperiode was. Dit betekent dat het voor werkgevers moeilijker is geworden om vacatures in te vullen. Het betekent ook dat er kansen zijn voor werkzoekenden. Voor elke WW-gerechtigde staan er 4,5 vacatures open. Ter vergelijking: dit was ruim een jaar geleden 3.5 vacature. Bron: Twentse arbeidsmarktmonitor Doel: In 2022 zijn meer Almeloërs in staat om in de veranderende arbeidsmarkt aan het werk te komen of te blijven. • Minder mensen terug naar de bijstand (in 2022 naar 20 mensen). Bereikte resultaten in 2022: Het gaat hier om inwoners die na uitstroom uit de uitkering binnen 185 dagen weer instromen. Hierdoor kunnen we pas halverwege 2023 beschikken over het cijfer over 2022. Gemeten over de laatste 6 maanden van 2022 hebben 20 inwoners opnieuw een beroep gedaan op bijstand. Over geheel 2021 waren er dit er in totaal 51. Met een halfjaarcijfer van 20 over 2022 zitten we onder het niveau van 2021. Het doel van 20 over geheel 2022 gaan we zeer waarschijnlijk niet halen. Dit komt omdat we op dit moment inwoners met meer afstand tot de arbeidsmarkt richting werk begeleiden, soms zijn er meerdere banen nodig om een inwoner duurzaam aan het werk te houden.