14.4.1 Programmabegroting 2025 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2025
Tekst van het document
47
van hun eigen (huur)woningen met als het doel dat deze woningen in 2028 gemiddeld energielabel B hebben. Een megaklus die om gezamenlijke afspraken vraagt. Ook particuliere woningeigenaren moeten aan de slag om te verduurzamen. Datzelfde geldt voor eigenaren van maatschappelijk vastgoed en bedrijfspanden. We stemmen de activiteiten af met de stedelijke ontwikkelingsprojecten. Om de doelen te bereiken, werken we samen met Leefbare wijken en dorpen, Stedelijke Ontwikkeling, programma Economie en arbeidsmarkt, programma Zorg en veiligheid en Uitvoering Sociaal. Activiteiten 2025
Omschrijving
Uitvoering Plan van aanpak inclusieve energietransitie: Aanjagen van bewustwording en advisering van inwoners die belemmeringen ervaren bij het verduurzamen van hun woning
Energiebesparing is een essentieel van verduurzaming. Wij ondersteunen inwoners om hun woning te gaan verduurzamen en daarmee het comfort in de woning te verhogen. We bieden via onder andere het energieloket voorlichting en handelingsperspectief. Daarnaast worden energiecoaches inzet om: • We zoeken inwoners op en gaan met ze in gesprek. Bijvoorbeeld door deel te nemen aan buurtbijeenkomsten, op markten en via voorlichtingsbijeenkomsten. Hierdoor willen we in gesprek komen met inwoners die niet zelfstandig gaan verduurzamen. • Het energieloket is een website met helpdesk voor inwoners die zelfstandig aan de slag gaan. • De energiecoaches geven inwoners met een eigen woning een onafhankelijk, op maat gemaakt advies om te verduurzamen en kijkt van welke landelijke regelingen de inwoner gebruik kan maken. Deze inwoner gaat daarna zelf aan de slag met het opvragen van offertes en het vervolgtraject. Met de inzet van de specifieke uitkering energiearmoede van het Rijk ondersteunen wij inwoners met een smallere beurs om wooncomfort te verbeteren en energiearmoede te bestrijden. Deze inwoners kunnen gebruik maken van: • De FIXbrigade die huurders helpt met inzicht in gedrag en kleine energiebesparende maatregelen aanbrengt in de woning. • De bouwadviseur voor eigenaar-bewoners van een woning gebouwd voor 1983, met een WOZ-waarde lager dan 281.000 euro (peildatum 1-1-2022).
De bouwadviseur kan ondersteunen bij het maken van een verduurzamingsplan, het zoeken naar subsidies/leningen en het opvragen en beoordelen van offertes. De bouwadviseur kijkt eveneens naar benodigde bouwtechnische verbeteringen. Het Rijk initieert een Nationaal Isolatieprogramma en Almelo heeft hier middelen uit verkregen voor en lokale aanpak. De lokale aanpak is voor woningen met een maximale WOZ-waarde van 281.000 euro (peildatum 1-1-2022). Woningeigenaren met een woning onder de grenswaarde kunnen hierdoor gebruik maken van een gemeentelijke voucherregeling voor isolatie van maximaal 1.750 euro. Deze voucher is beschikbaar voor 2.995 woningeigenaren. In 2025 wordt de derde tranche van de SPUK-LAI aangevraagd. Het Nationaal Isolatieprogramma is beschikbaar tot 2030. Het doel is om in 2025 1.000 vouchers te verstrekken. Wij faciliteren in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma waar mogelijk lokale initiatieven, zoals gezamenlijke inkoop van energiebesparende materialen.
Uitvoering Lokale Aanpak Isolatie (NIP-LAI)
48
Activiteiten 2025
Omschrijving
Lobby voortzetten richting Rijk samen met Enschede en Hengelo en G40
Wij lobbyen bij het Rijk voor middelen om de energietransitie toegankelijker te maken, specifiek voor inwoners die in energiearmoede leven. Daarnaast onderzoeken we gezamenlijk met onze samenwerkingspartijen opschalingsmogelijkheden voor deze megaopgave. Dit doen we samen met woningcorporaties, marktpartijen, financieringsinstanties, onderwijsinstellingen en de provincie Overijssel. In 2025 start de uitvoering van de eerste pilot van de Renovatiedeal. In de Aalderinkshoek gaan we samen met Beter Wonen huur- en koopwoningen verduurzamen.
4.1.5.1.2 Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving Strategisch doel 2: In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels lokaal opgeslagen. Operationele doelen: 1. In 2026 zijn - om in het jaar 2030 te voldoen aan de vastgestelde RES-opgave - relevante vergunningen bij de provincie aangevraagd en bestemmingsplanprocedures voor de opwek van duurzame zonne- en windenergie doorlopen. 2. Minimaal 50% van de nieuwe opwek van duurzame energie is in lokaal eigendom. Toelichting Elke gemeente in Nederland draagt bij aan de landelijke hoeveelheid duurzaam opgewekte energie. Een deel van de energie die in Almelo wordt opgewekt wordt ook in Almelo gebruikt, het overige deel wordt via het elektriciteitsnet elders gebruikt. Bij de opwek van duurzame energie komt geen CO 2 vrij, daarom draagt duurzame energieopwekking bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. Hierbij gaat het om zonne- en windenergie. In Almelo is de komende jaren sprake van netcongestie. Dat houdt in dat het elektriciteitsnet ‘vol’ zit en er geen nieuwe gebouwen kunnen worden aangesloten of duurzaam opgewekte energie kan worden terug geleverd. Een andere manier van energie opslaan kan een tussentijdse oplossing zijn, maar netcongestie kan innovatie juist ook aanjagen.
Een optimale verhouding tussen opwekking van duurzame energie uit zonne-energie (40%) en windenergie (60%) draagt bij aan een stabielere energievoorziening en betere benutting van het elektriciteitsnet.
Activiteiten 2025
Omschrijving
Zon op particuliere daken en op kleine bedrijfsdaken
Er is vooralsnog geen sprake van netcongestie voor woningen en kleine aansluitingen bij bedrijven. Particuliere eigenaren en eigenaren van kleine bedrijfspanden blijven we stimuleren om zonnepanelen op hun dak te leggen. Energieopslag en slimme We stimuleren en faciliteren initiatieven die betrekking hebben op netwerkcongestie oplossingen energieopslag en oplossingen met betrekking tot de netcongestie, zoals (virtuele) energiehubs waaronder de Waterstofhub, Dollegoor Turfkade, XL en bedrijvenpark Twente-Noord, energie-uitwisseling tussen bedrijven en energieopslag in accu’s. Lokaal eigendom stimuleren Lokaal eigendom van duurzame energieproject stimuleert de en faciliteren betrokkenheid van de omgeving bij een energieproject en zorgt ervoor dat de revenuen van het project lokaal blijven. Beleid voor lokaal eigendom is in het voorjaar van 2024 vastgesteld. Bij projecten zoals het energiegebied Almelo, Tubbergen, Twenterand (ATT) en de Duurzaamheidsroute A35, wordt lokaal eigendom gestimuleerd. We gaan
49
Activiteiten 2025
Lobby inzake netcongestie
Doorontwikkeling van energieopwekking door windenergie in Almelo noord Project Duurzaamheidsroute A35
Omschrijving voor 100% lokaal eigendom, de ondergrens is 50% lokaal eigendom. Onze rol is om dit te stimuleren en faciliteren. Zowel het terug leveren als afname van elektriciteit is een probleem in Almelo (bij grootverbruikers). Onze inzet is een oplossing op de korte termijn waarbij we bij de netbeheerders lobbyen voor een innovatieve aanpak om ruimte te creëren op het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld door middel van energie-uitwisseling tussen bedrijven. Samenwerking met andere overheden verloopt via de Energyboard, PMIEK en de provinciale Energievisie en via de Energiestrategie Twente 2.0. Netcongestie raakt vele disciplines binnen de gemeente en moet daarom breder opgepakt worden. We werken samen met mobiliteit, planologie, economie en stedelijke ontwikkeling. Samen met de gemeenten Tubbergen en Twenterand werken we aan de doorontwikkeling van de realisatie van windenergie.
In 2025 wordt de planologische procedure (PIP) afgerond waarmee de ruimtelijke inpassing van de Duurzaamheidsroute A35 mogelijk gemaakt wordt en verdere besluitvorming plaats kan vinden. Daarna kan met de ontwikkeling en realisatie gestart worden. Energiestrategie Twente [RES] De Regionale Energiestrategie gaat verder als de Energiestrategie Twente 2.0 2.0. Binnen de Energiestrategie Twente ligt de focus op de warmtetransitie, groengas en het aanpakken van netcongestie. Beheer omgevingsfonds(en) Een van de afspraken uit het participatieproces van Aadijk 2 is het oprichten van een omgevingsfonds. Dit fonds is in 2025 operationeel.
50
4.1.5.1.3 Warmtetransitie Strategisch doel: In 2026 zijn er meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan. Operationele doel: In 2026 zijn er drie wijkuitvoeringsplannen (WUP) vastgesteld en is de uitvoering gestart. Toelichting De warmtetransitie wordt gezien als de grootste verbouwing van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Het geeft aan hoe groot de impact van de warmtetransitie is. Uiterlijk in 2050 zijn alle woningen en gebouwen aardgasvrij. Om dit te bereiken moet er voor elk gebouw dat nu nog gebruik maakt van aardgas een duurzaam en betaalbaar warmtealternatief komen. In de Warmtevisie worden de eerste gebieden benoemd waar een aardgasvrij of aardgasvrijready oplossing komt. In 2025 wordt in het Warmteprogramma meer duidelijk over mogelijke duurzame warmtealternatieven voor andere wijken en de planning wanneer de betreffende wijk qua nader onderzoek opgepakt gaat worden. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving, techniek en stedelijke ontwikkeling worden nadrukkelijk betrokken. Voor wijken die geschikt zijn voor een collectief warmtealternatief komt een wijkuitvoeringsplan. Voor wijken waarbij dat niet lukt, en dus gebruik gemaakt moet worden van individuele warmtealternatieven komen wijkstimuleringsplannen. Activiteiten 2025
Omschrijving
Actualisatie transitievisie warmte 2020
De Warmtevisie wordt geactualiseerd en opgenomen in de Omgevingsvisie. Hiervoor sluiten we aan bij het traject om te komen tot een nieuwe Omgevingsvisie. In 2025 vindt de besluitvorming over het Warmteprogramma plaats. Het Warmteprogramma bevat een concrete uitwerking van de Warmtevisie en geeft inzicht in alternatieven voor aardgas, de gemiddelde investering, maatschappelijke kosten en de bouwkundige staat van de gebouwde omgeving. Dit doen we zoveel mogelijk op buurtniveau of voor gebieden met vergelijkbare bouw. Het voorlopig (technische) ontwerp is in 2024 klaar. In 2025 wordt gewerkt aan het wijkuitvoeringsplan. In dit proces werken we nauw samen met inwoners, de netbeheerder, drie woningcorporaties en het waterschap. In 2025 onderzoeken we wat er nodig is voor Windmolenbroek om in 2030 aardgasvrij [ready] te zijn. Gezien de ontwikkelingen rondom de uitkoppeling van de restwarmte van Urenco en het in 2024 opgeleverde Buurtplan Windmolenbroek, wordt in 2025 de koers bepaald. De haalbaarheidsonderzoeken zijn afgerond. We starten in 2025 met de ontwerpfase voor het beoogde warmtenet. Dit hangt samen met de activiteit rondom uitkoppeling van restwarmte richting woongebieden. We stellen een businesscase op voor een warmtenet op het tracé Urenco – ZGT. Daarbij onderzoeken we kansrijke uitkoppeling in de omliggende woongebieden.
Voor het realiseren van collectieve warmteprojecten is een warmtebedrijf nodig. Landelijke wetgeving sorteert voor op een publieke rol bij de aanleg van infrastructuur voor warmte. In 2025 wordt de governance structuur van een warmtebedrijf verder uitgewerkt.
Warmteprogramma
Proeftuin Aardgasvrije Wijk Aalderinkshoek
Windmolenbroek aardgasvrij [ready]
Bedrijvenpark Bornsestraat aardgasvrij [ready] Tracé Urenco – ZGT en omgeving Verdere uitwerking governance structuur warmtebedrijf
51
4.1.5.1.4 Circulaire economie Strategisch doel: In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een circulaire economie. Operationeel doel: We streven ernaar 25% van de inkopen van de gemeente circulair aan te besteden in 2026. Toelichting Bij het gebruik van nieuwe grondstoffen komt CO2 vrij. De oplossing zit in het circulair kunnen gebruiken van de grondstoffen zodat er geen nieuwe CO2 wordt uitgestoten, maar reeds gebruikte grondstoffen hergebruikt kunnen worden. De komende jaren wordt het belang van circulariteit steeds groter. Primaire grondstoffen raken op en dat kan belemmerend werken voor bedrijven en inwoners. We moeten op zoek naar een andere manier van denken en doen. In een circulaire economie gebruiken bedrijven en individuen zo min mogelijk nieuwe grondstoffen en wordt er geen afval geproduceerd. Nationaal zijn de ambities reeds vastgesteld: In 2030 het gebruik van primaire grondstoffen met 50% verminderen en in 2050 volledig circulair zijn. Ook voor de gemeente ligt hier een belangrijke taak. Activiteiten 2025
Omschrijving
Bedrijven inspireren en faciliteren om voorbereid te zijn op circulaire economie Scholenprojecten ondersteunen Uitvoeringsprogramma Almelo Circulair 2050
We faciliteren bedrijven die circulariteit hoog in het vaandel hebben staan om kennis te delen met andere (Almelose) bedrijven. We sluiten aan bij projecten met scholen en kennisinstellingen om jongeren te betrekken bij de transitie naar een circulaire economie. In 2024 wordt het beleidsplan Almelo Circulair 2050 opgesteld. In 2025 volgen uitvoeringsprogramma’s op vijf verschillende thema’s en starten we met pilots om te leren werken in een circulaire economie.
52
4.1.5.2 Wat mag het kosten? Beschikbaar
Werkelijk / Prognose
Jaar 2023
400
122
Jaar 2024
400
Jaar 2025
400
Jaar 2026
400
Totaal
1.600
Programma Klimaat en milieu
122
Bedragen x 1.000 euro
Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Klimaat en milieu is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. Daarnaast zijn de middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld voor de uitvoering van klimaat- en energieprojecten (1,3 miljoen euro per jaar) aan de programmamiddelen toegevoegd. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke inzet kan in de periode 2023-2026 plaatsvinden. Overige middelen Personeel Het Rijk stelt jaarlijks middelen beschikbaar voor de uitvoering (personele capaciteit) van het Klimaatakkoord. Deze gelden komen geheel ten goede aan het programma Klimaat en milieu om de complexe opgave te realiseren. Subsidieregelingen De gemeente maakt gebruik van verschillende subsidieregelingen van het Rijk, provincie zoals de specifieke uitkeringen Lokale aanpak isolatie (tranches 1, 2 en 3), Energiearmoede, en Overijssel Verbouwt, en de subsidie Proeftuin Aardgasvrije Wijken.
53
4.1.6 Leefbare wijken en dorpen Almelo bestaat uit tien wijken en twee dorpen die vervolgens weer bestaan uit 67 verschillende buurten. Deze dorpen, wijken en buurten zijn allemaal uniek. Het is niet uniek dat inwoners van deze buurten in een schone, veilige en plezierige buurt, wijk of dorp, willen wonen; in een leefbare omgeving. Wanneer inwoners hun wijk of dorp leefbaar vinden, is er sprake van een vitale en levendige stad. De visie van ‘Leefbare wijken en dorpen’, is dan ook: ‘Almelo is een levendige vitale en veilige stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is’. Een leefbare omgeving begint bij een basis ‘schoon, heel en veilig’. Niet in alle Almelose buurten is dit gelijk. Daar waar de leefbaarheid onder druk staat, ligt voor de komende jaren een belangrijke opgave om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren. Ook de overige dorpen en wijken krijgen aandacht maar er kunnen en mogen verschillen zijn in de inzet en aanpak. Wij gebruiken de definitie van RIGO- research en advies voor het begrip leefbaarheid: ‘In een leefbare wijk of buurt sluit de woonomgeving goed aan bij de wensen en behoeften van de mensen die er wonen.
De beleving van de bewoners staat daarbij centraal.’ RIGO onderscheidt vier belangrijke thema’s die van invloed zijn op de leefbaarheid van een woonomgeving; (1) de fysieke kenmerken van de woonomgeving, (2) de sociale kenmerken van de woonomgeving, (3) overlast en (4) veiligheid. Het is van belang om de betrokkenheid van de inwoners bij hun wijk of dorp te vergroten. Het gaat immers over hun toekomst in de wijk of het dorp. Zij typeren de leefbaarheid van hun woonomgeving. De afgelopen jaren is de gemeente Almelo steeds meer gaan werken vanuit de belevingswereld van de inwoner. Om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren zetten we de komende jaren in op de doorontwikkeling van het wijkgericht werken. Centraal hierin staat het behalen van resultaten in de wijken en dorpen vanuit de vraag en beleving van de inwoner. Dit doen we door het verder uitrollen van de ‘aanpak van onderop’. Ook is een goede en integrale samenwerking binnen de gemeente als ook met partners zoals woningcorporaties, welzijnswerk, onderwijsen zorgorganisaties een vereiste. Hier is de komende jaren winst te behalen. Door met de verschillende partijen vanuit een gezamenlijke visie te werken en plannen eerder op elkaar af te stemmen kan samen meer bereikt worden. Dit lijkt simpel maar vraagt over en weer veel vertrouwen in elkaar te hebben. Met de wijkopgaven geven we uitvoering aan deze aanpak.
Elke wijk en dorp heeft een eigen wijkopgave. Deze stelden we in 2023 op samen met maatschappelijke partners en inwoners. De wijkopgave geeft enerzijds aan met welke uitdagingen we in de wijk of dorp te maken hebben. Anderzijds de bestemming, onze stip op de horizon voor de wijk of het dorp. Ook staan er een aantal activiteiten beschreven die we het komende jaar uitvoeren. Met de wijkopgaven krijgen alle dorpen en wijken onze aandacht maar verschil mag er zijn. Specifieke aandacht is er voor de buurten Kerkelanden en Westeres en de wijken De Riet, Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier en Sluitersveld. ‘Leefbare wijken en dorpen’ wil flexibel meebewegen met onverwachte gebeurtenissen en inspelen op ontwikkelingen en kansen die zich voordoen. Kortom: ‘Leefbare wijken en dorpen’ koerst op een brede ambitie en pakt kansen die het onderweg tegenkomt. Leidraad hierbij is dat we aansluiten bij de identiteit en dynamiek van de wijk of het dorp. Verschil mag er zijn. Het gaat om behalen van resultaten vanuit de vraag en belevingswereld van de inwoner.
54
4.1.6.1 Meerjarige opgaven Strategisch doel: Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo Toelichting: De inzet van ‘Leefbare wijken en dorpen’ is niet om alle wijken en dorpen naar een gemiddeld niveau te tillen, er is verschil tussen de wijken en dorpen en dat mag blijven bestaan. Wel willen we in de wijken waar de leefbaarheid onder druk staat zorgen dat de basis op orde is en blijft waarmee we stappen zetten in het vergroten van de leefbaarheid. Voor de wijken waar de leefbaarheid voldoende dan wel goed is, willen we de leefbaarheid op peil houden en daar waar mogelijk vergroten. De definitie van RIGO volgend zetten we voor het verbeteren van de leefbaarheid in op de volgende werkvelden: • In de wijk of dorp is het schoon, heel en veilig. • Wijken en dorpen zijn meer sociaal toekomstbestendig • Wijken en dorpen zijn meer fysiek toekomstbestendig
Versterken van de integrale samenwerking in én met wijken en dorpen Strategisch doel: Versterken van de integrale samenwerking in en met wijken en dorpen. Toelichting: Om Almelo een levendige en vitale stad te laten zijn, is goede samenwerking nodig met én tussen inwoners, strategische partners als ook binnen de eigen gemeentelijke organisatie. De verschillende samenwerkingen en deze (integraal) bij elkaar te brengen vraagt de komende jaren de nodige aandacht. We zetten daarom in op de volgende werkvelden: • Het versterken van participatie door het verbeteren van bewonersparticipatie, overheidsparticipatie en participatie door maatschappelijke organisaties • Het versterken van het wijkgericht werken door het verbeteren van de samenwerking tussen lijn- programma en wijksturing Wat gaan we daarvoor doen? De projecten en activiteiten die we voor leefbare wijken en dorpen uitvoeren dragen veelal bij aan het realiseren van de beide doelstellingen ‘.Willen we samen meer bereiken op het verbeteren van de leefbaarheid dan moeten we beter samenwerken. Andersom door de integrale samenwerking tussen partijen te verbeteren, kan samen meer worden bereikt voor de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Daarom worden de activiteiten voor beide doelstellingen in één paragraaf en in één tabel weergegeven. Om de leefbaarheid in Almelo te vergroten zetten we in op onderstaande activiteiten.
Dit doen we zoveel mogelijk sámen met inwoners, externe partners en verschillende disciplines binnen de gemeentelijke organisatie. De wijkregisseur is hierbij vaak de aanjager en de spin in het web, hij /zij heeft contacten met zowel bewonersgroepen, wijkgerichte organisaties als de collega’s binnen de eigen organisatie.
55
Activiteiten
Omschrijving
Uitvoeren wijk- en dorpsopgaven
In 2023 zijn voor elke wijk en dorp een wijk/dorpsopgave gemaakt. De wijk- en dorpsopgaven beschrijven per wijk en dorp de strategische opgaven. In 2025 worden de wijk- en dorpsopgaven waar nodig herijkt en wordt per wijk/dorp een concreet jaarplan voor 2025-2026 geschreven. Dit doen we in nauwe samenwerking met woningcorporaties, maatschappelijke partners, inwoners en gemeentelijke organisatie. In 2025 en 2026 geven we samen met de inwoners, woningcorporaties en andere partners uitvoering aan deze wijkopgaven. De wijkregisseur voert regie op het uitvoeren van de wijkopgave. En blijft hierbij inzetten op het beter samenbrengen van plannen en belangen van interne- en externe partners en inwoners. Zo komen we tot een integrale aanpak per wijk waarbij wordt gewerkt aan het op peil houden en verbeteren van de leefbaarheid in de wijken en dorpen.
Ondersteunen bewonersinitiatieven
Inwoners met een goed idee om hun woon- en leefomgeving te verbeteren en hier zelf mee aan de slag willen, worden ook in 2025 ondersteund. Dit kan gaan om een project voor een straat of buurt, maar ook om een plan voor een hele wijk, dorp of zelfs de hele stad. Iedereen met een goed idee krijgt de kans om dit uit te voeren. Zo zorgen we samen voor leefbare wijken en dorpen. We helpen initiatiefnemers waar nodig met advies, kennis, het werven van vrijwilligers en subsidies, het creëren van draagvlak in de buurt, met materiaal of met geld.
Almelo Buurt Samen
Almelo Buurt Samen is dé website voor bewonersinitiatieven in de gemeente Almelo. In 2024 startten we een pilot in de wijken Sluitersveld en Windmolenbroek. Via Almelo Buurt Samen kunnen bewoners geld ophalen voor hun initiatief, vrijwilligers werven en middelen verzamelen om hun initiatief uit te voeren. Alle huishoudens ontvangen per post een nieuwsbrief met waardebon die ingezet kan worden op de website AlmeloBuurtSamen.nl. In 2025 vindt een evaluatie plaats. Bij een positieve evaluatie willen we Almelo Buurt Samen uitrollen over (een deel van) de andere wijken en dorpen.
Uitvoeren 'aanpak van onderop’
Met een ‘aanpak van onderop’ gaan we uit van de talenten en kwaliteiten die in een wijk aanwezig zijn. We starten vanuit wat er al is en bouwen dit verder uit vanuit de prioriteiten van de wijk. Een dergelijke aanpak vraagt om een goede samenwerking met verschillende partners zoals inwoners, woningcorporaties en welzijnswerk. Door sociale relaties tot stand te brengen en onvermoede capaciteiten van bewoners en organisaties binnen de buurt/wijk te mobiliseren, werken we van binnenuit aan een leefbare buurt. Het opbouwen van het benodigde vertrouwen kost echter tijd. In 2024 is in verschillende wijken gestart met een dergelijke aanpak. Zo is in de Boomplaats (Ossenkoppelerhoek) en Binnenstad gestart met de ABCD-methode (‘Asset Based Community Development’), in Sluitersveld en Kerkelanden ontwikkelden we een eigen op de ABCD-methode gebaseerde aanpak. In de Riet gaan we met straatacties deur-aan-deur in gesprek met inwoners.
56
Activiteiten
Leeflab
Wijkaccommodaties
Omschrijving Ook al zijn we slechts een jaar bezig, zien we in 2024 al positieve effecten. In 2025 gaan we daarom door met deze werkwijze. Met het Leeflab zetten we in op veerkrachtversterking van bewoners en het voorkomen van opvolgende problematiek. Bij een ingrijpende levensgebeurtenis is vaak te voorspellen welke problemen daarop volgen. Het Leeflab richt zich op vier pijlers: 1) beleid, 2) voorliggend veld, 3) sociaal wijkteam, 4) straatniveau. Door tegelijkertijd op alle vier de pijlers in te zetten maken we structurele impact. Het Leeflab is in 2024 gestart is in de Riet als driejarige pilot en loopt dus door in 2025. Het is een gezamenlijk project van het programma Sociaal en Vitaal, Uitvoering Sociaal en Wijkregie. Ook in 2025 blijven we werken aan de uitvoering van de vastgestelde visie op de gemeentelijke wijkaccommodaties* (7-11-2023) waarin de volgende twee speerpunten zijn vastgesteld. Allereerst is een wijkaccommodatie een plek waar de inwoners centraal staan, zich thuis voelen en elkaar kunnen ontmoeten. Ten tweede is een wijkaccommodatie een plek waar ondersteuning, preventie en informatie te vinden is. Om de gewenste doorontwikkeling van de wijkaccommodaties te realiseren, wordt vanaf 1 januari 2025 de exploitatie en het beheer van zes van de tien gemeentelijke wijkaccommodaties overgenomen door de gemeente Almelo.
Dit betreft de Schöppe, de Schelf, de Goossenmaat, MFA Eninver, de Driehoek en Möll'nwiek. In het 2025 moet deze activiteit goed ingebed worden en in gang gezet zijn. Het afwegingskader wordt herijkt en er wordt gestart met de uitvoering van dit herijkte afwegingskader. Bij de overige vier wijkaccommodaties (’t Aahoes, ’t Brookshoes, ’t Dok en de Trefhoek) blijven de stichtingen van die wijkaccommodaties de exploitatie en het beheer uitvoeren. Zij kunnen hiervoor een subsidie aanvragen. Hiervoor wordt nieuw beleid vastgesteld en gestart met de uitvoering. Het herijkte afwegingskader wordt hier in meegenomen.
Aanjagen verduurzamen (particuliere) woningen
Stimuleren vergroenen van wijken
*'de gemeentelijke wijkaccommodaties zijn: ‘t Aahoes (Aadorp), 't Brookshoes (Bornerbroek), 't Dok (Binnenstad), de Trefhoek (Sluitersveld), de Schöppe (De Riet) MFA Eninver (Wierdensehoek), de Goossenmaat (Nieuwstraatkwartier), de Driehoek (Ossenkoppelerhoek), de Schelf (Schelfhorst) en Möll’nwiek (Windmolenbroek) In 2025 en 2026 blijven we, daar waar nodig, gerichte acties opzetten om inwoners te stimuleren hun woning te verduurzamen. Programma Klimaat en milieu en de wijkregisseurs zetten verduurzamingsacties op in buurten, zoals straatacties waarbij een energiecoach, bouwadviseur en/of energiefixer inwoners maatwerkadvies biedt over het verduurzamen van hun woning. Om de bewustwording voor duurzaamheid te bevorderen is er bij activiteiten in de wijk aandacht voor duurzaamheid. Bijvoorbeeld bij een braderie met een stand met informatie over verduurzaming waar inwoners terecht kunnen met vragen. Een groene leefomgeving verbetert het welzijn van inwoners, gaat hittestress en verdroging tegen en heeft een positief effect op de biodiversiteit. In 2025 blijven we groene bewonersinitiatieven, zoals
57
Activiteiten
Omschrijving geveltuintjes en groenadoptie, stimuleren en ondersteunen. Dit doen we samen met de tuincoaches, de Groene Loper en projecten vanuit Natuur voor Elkaar. Verder versterken we met het programma Almelo Groene Waterstad het groen en water op meerdere plekken in de wijken. Eind 2025 willen we het programma grotendeels hebben uitgevoerd.
4.1.6.2 Wat mag het kosten? Thema Leefbare wijken en dorpen
Werkelijk / Beschikbaar Prognose
Jaar 2023
625
Jaar 2024
625
Jaar 2025
625
Jaar 2026
625
Totaal
2.500
317
317
Bedragen x 1.000 euro
Toelichting: We sluiten aan bij de dynamiek van de wijken en dorpen. Daarom ontwikkelen we per wijk of dorp een op maat gemaakte aanpak. Dit bekent ook dat de middelen ingezet worden daar waar nodig. De ene wijk of dorp heeft immers meer uitdagingen dan de ander. Deze middelen worden ingezet voor het “laaghangend fruit” (dingen die inwoners belangrijk vinden en gemakkelijk te regelen zijn), het ondersteunen van bewonersinitiatieven en het uitvoeren van de wijkopgaven. De uitputting van de beschikbaar gestelde middelen kan gedurende de gehele periode 2023 tot en met 2026 plaatsvinden. Reden van de onderbesteding is dat een aantal zaken wel is begroot maar nog niet betaald zijn in de betreffende jaren of vanuit een andere financieringsstroom (SPUK) betaald zijn. Bovendien zijn er toezeggingen gedaan aan bewonersinitiatieven. Deze worden in jaar t toegezegd en in jaar t+1of 2 uitgegeven. De verwachting is dat de middelen de komende jaren worden uitgegeven. Bovendien zijn er middelen gereserveerd voor de uitrol van Almelo Buurt Samen over de hele stad.
Het uitgifte patroon van Leefbare wijken en dorpen zal vergelijkbaar zijn met dat van het programma Nieuwstraatkwartier uit de voorgaande raadsperiode; weinig uitgaven in de opbouwfase (opstellen wijk- en dorpsopgaven) naar toenemende uitgaven naarmate de uitvoering van de wijk- en dorpsopgaven en de daarin opgenomen projecten en activiteiten verder vordert.
58
4.1.7 Overige prioritaire opgaven 4.1.7.1 Overige prioritaire opgaven Dierenwelzijn De gemeente Almelo heeft een wettelijke taak met betrekking tot dierennoodhulp en dierenwelzijn. Deze wettelijke taak is uitbesteed aan de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (Dierenbescherming), regio Noordoost. Met hen is een basisarrangement afgesproken. Het basisarrangement omvat alle gezelschapsdieren. Hieronder wordt verstaan: alle dieren die primair voor gezelschap, sport of liefhebberij worden gehouden, niet zijnde dieren die primair voor veeteelt worden gehouden of in het wild levende dieren. Het basisarrangement bestaat uit een aantal prestatieafspraken: 1. Bereikbaarheid: de Dierenbescherming voorziet in een meldkamer Dierennoodhulp, die 24 uur per dag, 7 dagen per week telefonisch bereikbaar is. 2.
Registratie van melding van vermiste dieren: het bijhouden van een deugdelijke registratie van alle inkomende (en uitgaande) dieren.
3.
Registratie van melding van gevonden (gehouden) dieren: het bijhouden van een deugdelijke registratie van gevonden dieren.
4.
Transport: indien een dier vervoerd dient te worden dan vindt dit plaats door een dierenambulance.
5.
Veterinaire zorg: dit wordt verleend door personen die handelen conform de Wet dieren en het Besluit diergeneeskundigen. De dieren zullen alle wettelijk verplichte vaccinaties ontvangen. Indien nodig, wordt het dier door een dierenarts onderzocht en/of behandeld.
6.
Opvang van gevonden dieren: er wordt zo veel mogelijk samengewerkt met dierenopvangcentra, die het kwaliteitskeurmerk ‘Erkend door de Nederlandse Vereniging tot bescherming van Dieren’ of ‘Keurmerk Dierenopvang van de stichting Dierkeur’ dragen.
7.
Hereniging gevonden dier met eigenaar: er is een inspanningsverplichting om de eigenaar met het gevonden dier te herenigen.
8.
Eigendomsoverdracht van gevonden dieren.
Op het gebied van dierenwelzijn, zijn de volgende prestaties van toepassing: • Verwijderen van kadavers: het vervoeren van kadavers binnen de bebouwde kom en in het zicht vanaf de openbare weg naar een daartoe geschikte instantie. •
Dieren in het wild: het vervoer van zieke en/of gewonde, in het wild levende dieren binnen de Gemeentegrenzen naar een opvangcentrum (asiel) en/of zo nodig, naar een dierenarts.
•
Huisontruiming: gedurende een ‘opslagtermijn’ van 13 weken zorg dragen voor opvang van achtergelaten gezelschapsdieren. In 2025 is voor de dierenopvang ongeveer 64.000 euro beschikbaar en voor de dierenambulance ongeveer 12.500 euro.
59
4.2 Basisbegroting 4.2.1 Inleiding De verplichte taakvelden en indicatoren uit het Besluit Begroting en Verantwoording vormen de basisbegroting. Deze opzet is stabiel voor een langere periode om zo de herkenbaarheid en herleidbaarheid in de planning en control documenten te vergroten. De verplichte indicatoren zijn ook te vinden op waarstaatjegemeente.nl (kies bij gemeente ‘Almelo’ en bij vergelijken met ’50.000-100.000’ inwoners). Wij zijn bij de verplichte indicatoren afhankelijk van de publicatie op waarstaatjegemeente.nl. Dit kan betekenen dat wij gegevens over recente jaren soms nog niet beschikbaar hebben. Waarstaatjegemeente.nl biedt ook de cijfers van de burgerpeiling die we ieder jaar houden door middel van het Omnibuspanel. Deze zijn niet verplicht maar belangrijk om te kunnen beoordelen in hoeverre inwoners tevreden zijn over de gemeente, hun omgeving en eigen welzijn. Bij financieel terugkijken vergelijken we de begroting 2025 met de begroting 2024 na vaststelling van de voorjaarsrapportage. Veel afwijkingen worden verklaard door toegepaste loon- en prijscompensatie en een gewijzigde omvang van kapitaallasten. Deze afwijkingen zullen wij niet nader toelichten, tenzij ze bepalend zijn voor het financiële beeld van het taakveld. Bij financieel vooruitkijken geven we inzicht in de meerjarenraming per taakveld. Afwijkingen per jaarschijf lichten wij kort toe.
4.2.2 Bestuur en ondersteuning Het hoofdtaakveld Bestuur en ondersteuning omvat alle taken van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning en dienstverlening hierbij door de gemeentelijke organisatie. Hiertoe behoren ook de algemene dekkingsmiddelen.
4.2.2.1 Vastgestelde nota's Nota activabeleid 2022 Nota reserves en voorzieningen 2022 Nota kapitaalgoederen openbare ruimte 2021-2024 Nota Grond- en Vastgoedbeleid gemeente Almelo 2020 Kadernota governance 2015 Treasurystatuut 2023 Programma dienstverlening
4.2.2.2 Uitgelichte activiteiten Bestuur Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking Na de zomer van 2024 starten de gezamenlijke rekenkamers van de Twentse gemeenten het rekenkameronderzoek Twentse samenwerking. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek zullen er in 2025 zaken opgepakt worden. Beheer gebouwen en gronden Vastgoedbeleid en vastgoedmanagement In 2025 wordt het vastgoedbeleid geactualiseerd. De voorbereidingen zijn in volle gang en de besluitvorming/vaststelling zal in het eerste kwartaal 2025 zijn. Ook zijn er grote stappen gemaakt binnen professioneel vastgoedmanagement. Medio 2025 verwachten we de structuur van het vastgoedmanagement te hebben staan. Professioneel vastgoedmanagement bestaat uit drie kernactiviteiten:
60
- Portfolio management (strategisch) Binnen deze kernactiviteit horen het ontwikkelen van beleidskaders en langetermijnplannen. Denk daarbij aan vastgoedstrategie, accommodatieplan of integraal huisvestingsplan. De strategie wordt per pand en grondstuk in 2024 geactualiseerd en in 2025 vastgesteld, gelijktijdig met de actualisatie van het grond- en vastgoedbeleid. Vervolgens vindt jaarlijks een actualisatie plaats. Stedelijke Ontwikkeling zal de advisering verzorgen voor het ontwikkelvastgoed en de bedrijfsvoering voor de kernportefeuille en niet-kernportefeuille. De door de raad van algemeen belang verklaarde panden vallen hier niet onder. De raad zal jaarlijks geïnformeerd worden over de portefeuille strategie (wijzigingen) die door college zijn vastgesteld, beginnend in 2025. Het resultaat zal als basis dienen voor assetmanagement. - Asset- en accountmanagement (tactisch) Deze kernactiviteit stuurt aan op de prestaties van gebouwen, waarbij er gekeken wordt naar energetisch, bouwkundig, installatietechnisch en financieel rendement. Ook wordt er gekeken naar de algehele bezettingsgraad en eventueel de tevredenheid van huurders en gebruikers. Beheer en onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen behoort tot de (dagelijkse) kerntaken van de gemeente.
Daarom achten we het noodzakelijk om, naast het scherper definiëren van het gewenste onderhoudsniveau, ook per object (strategie) vast te leggen welke maatregelen benodigd zijn om de klimaatdoelstellingen (CO 2 -neutraal voor 2050 = gebouwgebonden energieneutraal) te behalen. De panden, passend binnen de strategie kernportefeuille, zijn inmiddels bouwkundig, energetisch en installatietechnisch in kaart gebracht. Per pand zijn benodigde maatregelen uitgewerkt om de uiteindelijke (wettelijke) klimaatdoelstelling te behalen. Deze maatregelen worden, samen met de onderhoudsmaatregelen die passen bij het gewenste onderhoudsniveau, per strategie verder uitgewerkt. Na de structuur te hebben staan (verwachting medio 2025) zullen verschillende scenario’s uitgewerkt worden (renovatie, sloop/nieuwbouw, groot onderhoud, verduurzaming). Deze scenario’s zullen voorgelegd worden aan het college, waarna er een besluit genomen kan worden op welke wijze, op welk moment en op welk energetisch en onderhoudsniveau het vastgoed wordt gebracht en gehouden. Uiteraard zullen de nieuw verworven panden toegevoegd worden aan de kernportefeuille, dan wel ontwikkelvastgoed. Ook voor deze panden zal inzichtelijk gemaakt worden wat er benodigd is om ze op het gewenste niveau te krijgen. - Property management (operationeel) Property management omvat de kwaliteit en staat van onderhoud van gebouwen.
Het administratief en financieel beheren van gebouwen hoort hier ook bij. Het Databeheer, welke nodig is voor assetmanagement, wordt (opnieuw) vormgegeven. De marktpartijen, welke de operationele taken zoals onderhoud aan de gebouwen gaan uitvoeren, worden beoordeeld op basis van prestatie-indicatoren. Er worden resultaatgerichte afspraken op langere termijn gemaakt i.p.v. eenmalige onderhoudswerkzaamheden. Grondzaken algemeen Voor het bepalen of er een stuk grond verkocht kan worden, wordt nu veelal gebruik gemaakt van kennis vanuit de gemeentelijke organisatie. Wat ooit begonnen is als groencommissie voor de overweging van snippergroen, is het nu uitgegroeid tot een commissie welke advies geeft over alle voorkomende verzoeken betreft grondverkoop (intern en extern). Om dit meer vorm te geven en te zorgen voor toekomstbestendigheid, willen we deze uitbreiden naar en positioneren als een uitgiftecommissie. Deze commissie beoordeelt en besluit binnen de (beleids-) kaders die zijn vastgesteld door college en/of raad.
61
Pachtgronden (agrarische) In 2025 zal er nieuw pachtbeleid (geliberaliseerde pacht) zijn als onderdeel van het grond- en vastgoedbeleid. De huidige aanpak is om bij de geliberaliseerde overeenkomsten een duur van één jaar te hanteren. Indien mogelijk en wenselijk, zal er een termijn van drie aaneengesloten jaren gegund worden. Dit om duurzaam gebruik van de grond te stimuleren. De praktijk wijst namelijk uit dat, hoe langer een agrariër de grond mag gebruiken, des te duurzamer met de grond wordt omgegaan, de onderwerpen duurzaamheid, biodiversiteit en bodemkwaliteit hangen samen met het beheer van agrarische grond en zal een plaats krijgen in het nieuwe beleid. Voor de uitgifte van geliberaliseerde pachtgronden kan de gemeente verschillende methoden hanteren: • Hoogste inschrijving: de agrariër die de hoogste prijs biedt, mag de grond pachten; • Op volgorde van inschrijving: de agrariër die het eerste op een perceel inschrijft, mag pachten; • Toewijzing door gemeente: bijv. op basis van ligging van het bedrijf, of (maatschappelijke) aard of initiatief van het bedrijf • Loting: elke agrariër mag voorkeurspercelen aangeven en d.m.v. loten wordt bepaald wie welk perceel mag pachten; • Puntensysteem: de gemeente stelt (beleidsmatige) voorwaarden op en kent, op basis hiervan, punten toe aan de inschrijvingen.
Om voldoende flexibel te zijn en mee te kunnen bewegen met de markt/vraag, wil Almelo alle vormen (mogelijk) inzetten. Bedrijventerreinen Er zijn niet veel bedrijventerreinen meer beschikbaar voor verkoop. De resterende kavels gaan in 2024 in de verkoop en de levering zal in 2025 zijn. Ook willen we in 2025 d.m.v. contractmanagement het privaatrechtelijk handhaven van afspraken omtrent verkochte bedrijfskavels (zoals bouwplicht) beter borgen. Snippergroen Het stroomlijnen van snippergroenaanvragen bevorderen via een formulier op de website van gemeente Almelo. Pilotproject ‘Aanpak oneigenlijk grondgebruik’ samen met Uitvoering Fysiek Na evaluatie van deze pilot het ontwikkelen, opzetten/ontwikkelen en deze aanpak optimaliseren en doorzetten Bedrijfsvoering Nieuw financieel systeem met verplichtingenadministratie Almelo gaat in 2025 werken met een verplichtingenadministratie. Hiervoor zijn inmiddels beleidskaders opgesteld en vastgesteld. In 2024 worden deze kaders uitgewerkt en geïmplementeerd. In de nieuwe financiële applicatie, die in 2025 in gebruik genomen wordt, worden de verplichtingen vastgelegd. Aanbestedingskalender De aanbestedingskalender dient voor ons een tweeledig doel. Ten eerste het wettelijke doel. Dit houdt in dat aanbestedingen conform de aanbestedingswet rechtmatig op de markt worden gezet en dat alle partijen gelijktijdig van informatie worden voorzien.
Door de markt tijdig te informeren over komende aanbestedingen, wordt een optimale marktwerking gegenereerd en wordt bijgedragen aan de algemene doelen van de gemeente. Ten tweede fungeert de aanbestedingskalender als een tactisch sturingsdocument dat de capaciteitsplanning, projectplanning en management van de aanbestedingen voedt. In 2024 is gestart met het opstellen van de aanbestedingskalender en in 2025 wordt deze verder doorontwikkeld en ingebed in de organisatie
62
Algemene Subsidieverordening Momenteel wordt de Algemene Subsidieverordening (ASV) geactualiseerd, waarbij ook aanvullende specifieke uitvoeringsregelingen geactualiseerd worden. Doel is om de geactualiseerde ASV in 2024 vast te stellen, zodat deze in 2025 van kracht kan gaan. Mobiliteitsplan Per 1-7-2024 geldt voor werkgevers naar aanleiding van het Klimaatakkoord de wettelijk verplichte CO 2-registratie. Werkgevers zijn verplicht om de wijze van vervoer van alle medewerkers en gemeentelijke voertuigen te registreren en dit te rapporteren aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Dit heeft betrekking op het soort vervoermiddel, brandstof en aantal kilometers. In 2025 is de gemeente Almelo voornemens te onderzoeken of een verandering in het beleid kan bijdragen aan het streven de CO2-uitstoot te verminderen.
63
4.2.2.3 Taakvelden Taakveld 0.1 Bestuur Salarissen, pensioenen en vergoedingen raad, college B&W, rekenkamer en griffie. Bestuurlijke samenwerking zoals Regio en kennispunt Twente, Euregio, VNG. Accountantscontrole. 0.2 Burgerzaken Publieksdienst/KCC, zoals verstrekken paspoorten, rijbewijzen, uittreksels, etc. Organisatie verkiezingen en voltrekken huwelijken. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen en gronden die de gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft en niet in exploitatie neemt. 0.4 Overhead Loonkosten ondersteunende organisatie en management, ICT kosten, huisvesting, bestuursondersteuning, gereedschappen en voertuigen. 0.5 Treasury Financiering, dividenden en verhuur/pacht gronden. 0.61 OZB woningen Belasting eigendom woningen, heffing en waardering onroerende zaken. Bijdrage Gemeenschappelijk Belastingkantoor Twente (GBT). 0.62 OZB niet-woningen Belasting eigendom en gebruik bedrijven, heffing en waardering onroerende zaken. 0.63 Parkeerbelasting Opbrengsten parkeergarage, straat parkeren, parkeervergunningen, abonnementen, etc. 0.64 Belastingen overig Reclameopbrengsten en precariorechten.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Algemene uitkering gemeentefonds, rijksbijdrage via algemene uitkering voor decentralisaties (Jeugdzorg, Wmo en Participatiewet), integratie-uitkering Wmo-oud en eventuele doeluitkeringen (bijvoorbeeld onderwijsachterstanden, cultuureducatie). 0.8 Overige baten en lasten Nog functioneel toe te rekenen stelposten en taakstellende bezuinigingen, onvoorzien. 0.90 Vennootschapsbelasting (VpB) Het te betalen bedrag voor vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties reserves Storting en onttrekkingen aan algemene - en bestemmingsreserves. 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Overschot of tekort ten opzichte van de begroting.
64
4.2.2.4 Indicatoren Indicator Formatie Fte per 1.000 inwoners Bezetting Fte per 1.000 inwoners Apparaatskosten Kosten per inwoner Externe inhuur Kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen Overhead Percentage van totale lasten Formatie en bezetting is inclusief SW-ers
2025 12,2 11,7 1.255 1,0% 11,4%
4.2.2.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld
Werkelijk
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
0.1 Bestuur
5.441
3.885
4.113
0.2 Burgerzaken
2.459
2.756
3.487
0 Bestuur en ondersteuning
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
6.606
5.070
7.881
0.4 Overhead
42.348
43.406
43.819
0.5 Treasury
977
-506
-104
0.61 OZB woningen
889
864
997
0.62 OZB niet-woningen
120
110
115
0.63 Parkeerbelasting
37
14
18
0.64 Belastingen overig
271
178
195
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
13
-
-
0.8 Overige baten en lasten
155
6.244
4.270
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
60
75
75
59.376
62.095
64.865
Totaal lasten Bedragen x 1.000 euro
65
Baten per taakveld
Werkelijk
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur
-414
-
-
0.2 Burgerzaken
-1.194
-1.542
-1.626
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-10.409
-6.029
-7.791
0.4 Overhead
-6.987
-5.217
-5.497
0.5 Treasury
-7.549
-3.726
-1.665
0.61 OZB woningen
-10.812
-11.181
-11.814
0.62 OZB niet-woningen
-15.564
-14.740
-16.592
0.63 Parkeerbelasting
-1.975
-1.639
-1.672
0.64 Belastingen overig
-380
-255
-256
-213.623
-218.811
-227.425
-276
-264
-249
-
-
-
-269.183
-263.405
-274.588
Werkelijk
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
0.1 Bestuur
5.027
3.884
4.113
0.2 Burgerzaken
1.266
1.214
1.861
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal baten Bedragen x 1.000 euro
Saldo per taakveld 0 Bestuur en ondersteuning
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-3.803
-959
89
0.4 Overhead
35.361
38.189
38.322
0.5 Treasury
-6.572
-4.233
-1.769
0.61 OZB woningen
-9.924
-10.318
-10.817
0.62 OZB niet-woningen
-15.444
-14.630
-16.478
0.63 Parkeerbelasting
-1.937
-1.624
-1.654
0.64 Belastingen overig
-110
-77
-61
-213.610
-218.811
-227.425
-121
5.980
4.021
60
75
75
-209.807
-201.310
-209.722
Werkelijk
Begroting
Begroting
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal saldo Bedragen x 1.000 euro
Reserves
2023
2024
2025
Storting reserves
24.101
8.881
11.568
Onttrekking reserves
-17.765
-10.662
-11.224
6.336
-1.781
344
Saldo reserves Bedragen x 1.000 euro
66
Verschillen 0.2 Burgerzaken In 2024 zijn de Europese verkiezingen gehouden. De verwachte opbrengsten leges burgerzaken en de verwachte Rijksafdrachten zijn geactualiseerd. Met name vanaf 2024 is er een stijging in de legesopbrengsten doordat de eerste termijn van de paspoorten met een geldigheidsduur van tien jaar in dat jaar afloopt. Daarnaast zien wij een trend dat meer reisdocumenten eerder worden verlengd. Vanwege de stijging van de aantallen uit te geven documenten zien we aan de lastenkant eveneens een stijging. Vanuit de Rijksmiddelen ter versterking van gemeentelijke dienstverlening is in de perspectiefnota 2024-2027 een bedrag van 1 miljoen euro opgenomen voor een aantal onderwerpen die spelen binnen het Klantcontactcentrum (KCC). Hiermee kan er tot en met 2025 een impuls worden gegeven aan: - Versterking archieftaken / uitbreiding capaciteit centrale registratie (120.000 euro) - Digitale dienstverlening en bouw e-formulieren (180.000 euro) - Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (130.000 euro) - Digitale participatiestrategie en bijbehorende toolbox (295.000 euro) - Begrijpelijke taal (275.000 euro) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden De afwijkingen vanaf 2025 aan zowel de lasten- als de batenkant zijn gerelateerd aan de kapitaallasten en huurinkomsten van de onlangs aangekochte rechtbank.
De resterende verschillen op dit taakveld worden voornamelijk verklaard door kapitaallasten en de indexatie van baten (huurinkomsten) en lasten. 0.4 Overhead De hogere lasten in 2024 op dit taakveld worden met name verklaard door de bijstelling van de salarissen en sociale lasten op basis van de verwachte premieontwikkeling en de Cao voor gemeenteambtenaren. Verder zijn de kapitaallasten van bestaande investeringen en de stelposten voor kapitaallasten meerjarig doorgerekend. De verlaging aan de lastenkant voor de begroting 2025 wordt veroorzaakt doordat de interne kostentoerekening is aangepast vanwege de organisatieontwikkeling en de invulling van diverse personele taakstellingen. 0.5 Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. De gemeentelijke liquiditeitspositie is in de afgelopen periode verbeterd, voornamelijk als gevolg van de verkoopresultaten van de grondexploitaties en de incidentele dividendopbrengsten. Dit maakt dat diverse leningen die in de afgelopen tijd zijn afgelost, niet opnieuw gefinancierd hoefden te worden. 0.61 OZB woningen en 0.62 OZB niet woningen De OZB-opbrengsten worden jaarlijks aangepast aan de areaaluitbreiding en inflatie, waarbij rekening wordt gehouden met de waardestijging of -daling van het onroerend goed.
0.63 Parkeerbelasting De tarieven voor straat parkeren worden een keer per 2 jaren met 2 keer de prijsindexcijfer van 3,7% geïndexeerd. Deze indexatie is verwerkt in de opbrengsten straat parkeren 2025. Voor de jaren 2023 tot en met 2026 is 300.000 beschikbaar gesteld voor gratis parkeren. In 2023 is hier echter 170.000 euro van ingezet. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De algemene uitkering en de overige uitkeringen uit het gemeentefonds zijn verwerkt conform de meicirculaire 2024 (RAAD-8362).
67
0.8 Overige baten en lasten Op dit taakveld zijn de reserveringen voor loon- en prijscompensatie en de reserveringen uit de meicirculaire 2024 gemeentefonds verwerkt. Daarnaast is de vrijval van kapitaallasten vanwege de actualisatie van de investeringskredieten op dit taakveld geraamd. Reserves Zie 6.2.4 Overzicht reserves en voorzieningen
4.2.2.6 Financieel vooruitkijken Lasten per taakveld
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
0.1 Bestuur
4.113
4.113
4.113
4.113
0.2 Burgerzaken
3.487
3.211
3.297
3.211
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
7.881
10.200
10.333
7.998
0.4 Overhead
43.819
44.348
41.971
41.500
0.5 Treasury
-104
677
978
1.160
0.61 OZB woningen
997
997
997
997
0.62 OZB niet-woningen
115
115
115
115
0.63 Parkeerbelasting
18
18
18
18
0.64 Belastingen overig
195
195
195
195
-
-
-
-
4.270
11.741
23.822
32.768
0 Bestuur en ondersteuning
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal lasten
75
75
75
75
64.865
75.690
85.913
92.149
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Bedragen x 1.000 euro
Baten per taakveld 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur
-
-
-
-
0.2 Burgerzaken
-1.626
-1.626
-1.626
-1.626
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-7.791
-7.864
-7.911
-5.475
0.4 Overhead
-5.497
-5.494
-5.484
-5.475
0.5 Treasury
-1.665
-1.664
-1.664
-1.063
0.61 OZB woningen
-11.814
-12.476
-13.168
-13.890
0.62 OZB niet-woningen
-16.592
-18.222
-19.168
-20.186
0.63 Parkeerbelasting
-1.672
-1.672
-1.972
-1.972
0.64 Belastingen overig
-256
-356
-356
-356
-227.425
-221.005
-228.057
-234.955
-249
-3.140
-2.928
-2.915
-
-
-
-
-274.588
-273.519
-282.332
-287.913
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal baten Bedragen x 1.000 euro
68
Saldo per taakveld
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
0.1 Bestuur
4.113
4.113
4.113
4.113
0.2 Burgerzaken
1.861
1.585
1.671
1.585
0 Bestuur en ondersteuning
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
89
2.337
2.422
2.523
0.4 Overhead
38.322
38.853
36.487
36.025
0.5 Treasury
-1.769
-987
-686
96
0.61 OZB woningen
-10.817
-11.479
-12.170
-12.893
0.62 OZB niet-woningen
-16.478
-18.107
-19.053
-20.072
0.63 Parkeerbelasting
-1.654
-1.654
-1.954
-1.954
0.64 Belastingen overig
-61
-161
-161
-161
-227.425
-221.005
-228.057
-234.955
4.021
8.601
20.894
29.853
75
75
75
75
-209.722
-197.829
-196.419
-195.764
Begroting
Raming
Raming
Raming
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal saldo Bedragen x 1.000 euro
Reserves
2025
2026
2027
2028
Storting reserves
11.568
9.188
6.988
6.988
Onttrekking reserves
-11.224
-6.824
-2.424
-2.424
344
2.364
4.564
4.564
Saldo reserves Bedragen x 1.000 euro
Verschillen 0.2 Burgerzaken In 2026 zullen de gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden. Per verkiezing is 164.000 euro beschikbaar. In 2027 zullen de Provinciale staten en waterschapsverkiezingen plaatsvinden. Voor deze gecombineerde verkiezing is 250.000 euro beschikbaar.In 2028 zullen de Tweede Kamer verkiezingen plaatsvinden. Hiervoor is een budget van 164.000 euro geraamd. Vanuit de Rijksmiddelen ter versterking van gemeentelijke dienstverlening is in de perspectiefnota 2024-2027 een bedrag van 1 miljoen euro opgenomen voor een aantal onderwerpen die spelen binnen het Klantcontactcentrum (KCC). Hiermee kan er tot en met 2025 een impuls worden gegeven aan: - Versterking archieftaken / uitbreiding capaciteit centrale registratie (120.000 euro) - Digitale dienstverlening en bouw e-formulieren (180.000 euro) - Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (130.000 euro) - Digitale participatiestrategie en bijbehorende toolbox (295.000 euro) - Begrijpelijke taal (275.000 euro) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden De afwijkingen zijn gerelateerd aan de kapitaallasten en huurinkomsten tot en met 2027 van de aangekochte rechtbank. Vanaf 2028 zal er derhalve een verlaging van zowel de lasten als de baten plaatsvinden. De overige afwijkingen aan de lastenkant vanaf 2026 worden veroorzaakt door de kapitaallasten van investeringen die vanaf dat jaar van kracht worden.
69
0.4 Overhead De daling in lasten in 2027 wordt veroorzaakt doordat de huidige begrotingsprogramma's lopen tot en met 2026. Vanaf 2027 vallen de programmamiddelen vrij ten gunste van het financieel meerjarenperspectief 0.5 Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. De gemeentelijke liquiditeitspositie is in de afgelopen periode verbeterd, voornamelijk als gevolg van de verkoopresultaten van de grondexploitaties en de incidentele dividendopbrengsten. Dit maakt dat diverse leningen die in de afgelopen tijd zijn afgelost, niet opnieuw gefinancierd hoefden te worden. Daarnaast zijn een aantal investeringen waarvoor aanvullende financiering moet worden aangetrokken, zoals het zwembad, vertraagd of getemporiseerd. Daarnaast houden wij rekening met een lagere renteparameter van 4,0%. Bij de begroting 2024 werd nog rekening gehouden met een oplopende renteparameter van 5,0% in 2027. 0.61 OZB woningen en 0.62 OZB niet woningen Voor alle jaarschijven worden de OZB-opbrengsten geïndexeerd. Daarnaast is conform besluitvorming bij de Perspectiefnota 2025-2028 de OZB aanvullend met 2,5% per jaar verhoogd. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De algemene uitkering en de overige uitkeringen uit het gemeentefonds zijn in de meerjarenraming aangepast conform de meicirculaire 2024 van het gemeentefonds.
0.8 Overige baten en lasten Het verschil bij de lasten wordt hoofdzakelijk verklaard door reserveringen voor loon- en prijscompensatie. Reserves Zie 6.2.4 Overzicht reserves en voorzieningen
4.2.3 Veiligheid Het hoofdtaakveld Veiligheid omvat het integrale veiligheidsbeleid waarin de gemeente een regierol vervult ten opzichte van politie, justitie, ketenpartners en inwoners.
4.2.3.1 Vastgestelde nota's Extern veiligheidsbeleid 2014-2021 Integraal veiligheidsbeleid 2022-2025 Uniform Twents VTH beleid Nota kapitaalgoederen openbare ruimte 2021-2024
4.2.3.2 Uitgelichte activiteiten Crisisbeheersing en brandweer Doorontwikkeling crisisorganisatie De financiering van de inzet van de Veiligheidsregio met betrekking tot crisisbeheersing is geregeld via de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Twente. Wat betreft crisisbeheersing ligt in 2025 de focus op de doorontwikkeling van een flexibele en compacte organisatie. Daarnaast wordt aandacht besteed aan het anticiperen op veranderende risico’s, zoals noodweer, cyberincidenten en maatschappelijke onrust/sociaal incident. Ook de toenemende spanningen in de wereld en polarisatie krijgen de benodigde aandacht. In Almelo zorgen we dat we optimaal voorbereid zijn door scenario’s te oefenen, zowel ambtelijk als bestuurlijk, met externe partners zoals Urenco, door onze faciliteiten voor crisisbeheersing op orde te hebben.
70
Openbare orde en veiligheid Jeugd en Veiligheid In 2025 zetten we vooral in op Preventie met Gezag, waarbij we de risico’s beperken dat de meest kwetsbare Almelose jongeren afglijden naar ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Om dit te bereiken doen we verschillende interventies, variërend van het nauwkeurig in beeld brengen van kwetsbare jongeren waaruit een persoonsgerichte aanpak volgt, tot het vergroten van de veiligheid in en rondom scholen. Ook preventieve maatregelen die de weerbaarheid van jongeren vergroten worden nader uitgewerkt in 2025. Naast interventies zetten we in op intensivering van de samenwerking met netwerkpartners en maken we gebruik van landelijke expertise en bewezen effectieve interventies die door andere gemeenten zijn ontwikkeld en ingezet. Zorg en Veiligheid Nog steeds zien we veel casuïstiek waarbij sprake is van meervoudige en complexe sociale problematiek, met veiligheidsrisico’s, maar waarbij verschillende knelpunten een oplossing in de weg staan. We werken samen aan de doelstellingen die zijn gesteld in het programma Zorg en Veiligheid. In 2025 blijven we inzetten op het zo veel mogelijk voorkomen van deze veiligheidsrisico’s en daar waar deze ontstaan, zo snel en efficiënt mogelijk te de-escaleren. Dit doen we door de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) verder door te ontwikkelen.
Daarnaast door rode draden te halen uit de knelpunten en deze op de juiste plek te adresseren en op te lossen. Dat kan bij betrokken partners zijn (als onderdeel van de versterking van de samenwerking in het zorg- en veiligheidsdomein), maar ook via bestaande netwerken (bv G40 of de Twentse stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf) zodat knelpunten, bijvoorbeeld op het gebied van wetgeving, landelijk op de agenda komen. Aanpak ondermijning In 2025 versterken we de lijn die in 2024 is ingezet. Dat betekent dat we onze visie met betrekking tot de aanpak van ondermijning verder uitwerken, waaronder het verstevigen van de weerbaarheid. We versterken de integrale aanpak met andere partijen, zoals politie, douane en Omgevingsdienst Twente. Ook zetten we in op een versteviging van de samenwerking met het sociaal domein, de pandbrigade en de sociale recherche en regionaal met bijvoorbeeld het kenniscentrum mensenhandel. Specifiek zetten we in op het aanpakken van misbruik van vastgoed, mensenhandel en zorgfraude, ook om te voorkomen dat kwetsbare inwoners worden uitgebuit. We intensiveren de integrale controles om ondermijnende activiteiten aan te pakken en te voorkomen. De screening ‘Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar Bestuur’ (Bibob) wordt onverminderd toegepast op vergunningen, zorgondernemingen en vastgoedtransacties, met als doel om malafide spelers te weren.
En we organiseren bewustwordingsbijeenkomsten voor de interne organisatie en externe partijen om signalen van ondermijning te herkennen. We blijven investeren in het versterken van de meldingsbereidheid, bijvoorbeeld via Meld Misdaad Anoniem. Daarnaast versterken we de aanpak van heling via het Digitaal Opkoopregister- en Loket (DOR en DOL) en de informatie uitwisseling met het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC). De wereld digitaliseert in een rap tempo. In 2025 gaan verder investeren in het data-gestuurd werken om sneller en effectiever te kunnen interveniëren tegen vormen van ondermijning. We blijven inzetten op innoverende (bestuurlijke) interventies om criminele samenwerkingsverbanden te verstoren. Aanpak verstoring openbare orde Op verschillende vlakken willen we de verstoring van openbare orde in 2025 tegengaan; - Aanpakken van personen die tijdens uitgaansavonden de openbare orde verstoren, onder andere door ze op basis van de APV een tijdelijk gebiedsverbod op te leggen. -
Versterken van het cameratoezicht in de openbare ruimte. Dit willen we doen door het cameratoezicht uit te breiden naar enkele locaties waar de openbare orde met enige regelmaat (ernstig) verstoord wordt, maar waar nu nog geen gemeentelijke camera’s aanwezig zijn. Daarnaast willen we dit doen door, samen met de andere Twentse gemeenten die participeren in de regionale toezichtsruimte, te investeren in de kwaliteit van het cameratoezicht. In dat kader is het de ambitie om het uitkijken van de camera’s niet meer door een particulier beveiligingsbedrijf uit te laten voeren, maar door gemeentelijke boa’s. Dit heeft niet alleen als voordeel dat
71
rechtstreeks gestuurd kan worden op de wijze waarop de camerabeelden worden uitgekeken, maar biedt ook betere mogelijkheden voor informatie-uitwisseling tussen de cameraobservanten en de politie. -