14.4.1 Programmabegroting 2025 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2025

* Een verstedelijkingsstrategie is een plan of beleid dat gericht is op het beheren, sturen of bevorderen van de groei en ontwikkeling van stedelijke gebieden. Deze strategieën kunnen verschillende doelstellingen hebben, afhankelijk van de specifieke behoeften en omstandigheden van een stad, regio of land. De verstedelijkingsstrategie van Twente zal effect hebben op de steden Almelo, Hengelo en Enschede, maar zal ook kansen bieden voor omliggende landelijke gemeenten in Twente. ** Brede welvaart is een 360 graden-review voor een beleidsterrein of onderwerp. Het CPB, PBL en SCP onderscheiden acht thema's die relevant zijn voor de mate van brede welvaart in een land: subjectief welzijn, gezondheid, consumptie en inkomen, onderwijs en opleiding, ruimtelijke samenhang en kwaliteit, economisch kapitaal, natuurlijk kapitaal en sociaal kapitaal.

23

4.1.1.1.2 Netwerken en positioneren Strategisch doel: We zetten in op een stevige positie in de samenwerking met onze strategische partners in de regio, het Rijk en positie binnen het ruimtelijk domein. We bouwen aan een stad met een duidelijker en meer onderscheidend profiel in regio en zullen dit ook uitdragen in onze omgevingsvisie. Activiteiten 2025 Activiteit 1: Profilering Almelo

Omschrijving Almelo zal een onderscheidende bijdrage leveren aan de regionale verstedelijkingsstrategie van Twente als bod op de Rijksnota Ruimte. Rekening houdend met de huidige en toekomstige bewoners, ondernemers en bedrijven. In het programma werken we aan het toekomstige profiel van Almelo, de stad waar je wil wonen en werken. Deze ambities zal landen in de omgevingsvisie en uiteindelijk uitgewerkt worden in programma's, beleid en/of projecten.

Activiteit 2: Lobby Stedelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid

De samenwerking met stakeholders in de stad, de regio, het Rijk, de provincie en andere gemeenten rondom stedelijke ontwikkeling en bereikbaarheid is onmisbaar. Als gemeente kunnen we het niet alleen. We nemen daarom actief deel aan bestaande netwerken rondom stedelijk ontwikkeling. Stedelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid is de komende jaren één van de drie strategische kernlobbydossiers. Vanuit het programma zal hier dus nadrukkelijk inzet op worden gepleegd. Zowel op de inhoud als de relatie. Samen met de lobbyist richten wij ons in kader van de verstedelijkingsstrategie op het vergroten van de aanwezigheid en zichtbaarheid in de regio en Den Haag.

Activiteit 3: Omgevingsvisie als basis van strategische opgave

We zetten vanuit het programma in op een integrale afweging voor grote strategische opgave en doelen in de verstedelijkingsstrategie. We zetten in op een interne integrale werkwijze gekoppeld aan de omgevingsvisie van Almelo. Dit verplicht ons om de vele ruimtelijke opgave integraal af te wegen en strategische keuze te maken. Dit zal gaan om opgave op stadsniveau, maar ook de verschillende opgave op regionaal en nationaal niveau moeten hierin worden meegenomen.

24

4.1.1.1.3 Kennis en professionalisering Almelo is bezig om stevige stappen te zetten op het gebied van stedelijke ontwikkeling. Er is een eenheid Stedelijke ontwikkeling opgericht die zich doorontwikkelt tot een nog steviger, professionelere en daarmee klantgerichte organisatie rondom stedelijke ontwikkeling waar onze partners in de stad graag mee samenwerken en onze medewerkers met plezier voor werken. Het opstellen van een verstedelijkingsstrategie, de samenwerking met onze (regionale) partners hierin en de borging van onze ambities vraagt een doorvertaling van dit strategisch doel. Daarin richt het programma zich op de borging van de (langjarige) ambities in de omgevingsvisie en organiseren van een professionelere en klantgerichtere organisatie rondom integrale ruimtelijke kwaliteit. Keuzes zullen gemaakt worden en prioriteiten rondom stedelijke ontwikkelingen zullen verduidelijkt worden. Dit is van groot belang voor de toekomst van de stad. Activiteiten 2025 Activiteit 1: Ontwikkelen Almelose aanpak Omgevingsvisie

Omschrijving Het cyclische proces rondom de omgevingsvisie omvat een reeks stappen van voorbereiding, analyse, visievorming, besluitvorming, implementatie, monitoring en evaluatie, en continue verbetering. Door dit proces herhaaldelijk uit te voeren, kan de omgevingsvisie voortdurend worden aangepast aan veranderende omstandigheden en nieuwe inzichten, waardoor een dynamische en toekomstbestendige planning mogelijk is. Vanuit een programma zal ingezet worden op dit proces om de langjarige ambities op een passende manier op te nemen in onze omgevingsvisie.

Activiteit 2: Beleidsontwikkeling

Integrale beleidsontwikkeling voor het programma is van groot belang. Vanuit het programma wordt in beeld gebracht welke strategische thema's prioritair zijn. Vanuit de organisaties worden strategisch adviseurs op thema's gevraagd advies te geven in het kader van de verstedelijkingsstrategie. Dit zijn thema's zoals wonen, bereikbaarheid, economische ontwikkeling, water, natuur en bodem en culturele- en sociale voorzieningen. Thema's zullen op een integrale wijze afgewogen worden in de verstedelijkingsstrategie.

25

4.1.1.2 Wat mag het kosten? Beschikbaar

Werkelijk / Prognose

Jaar 2023

400

44

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Programma Stedelijke ontwikkeling

44

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen De programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Naar verwachting wordt het volledige programmabudget gedurende de resterende programmaperiode uitgegeven.

26

4.1.2 Programma Sociaal en vitaal Het programma Sociaal en vitaal werkt ook in 2025 met focus door aan het realiseren van haar visie: Kinderen in Almelo ontwikkelen zich optimaal naar eigen vermogen, ongeacht waar hun wieg heeft gestaan. Onze inwoners helpen elkaar en kijken naar elkaar om. Iedereen is en voelt zich onderdeel van de samenleving. Onze inwoners zijn weerbaar en veerkrachtig. Al onze inwoners krijgen hierbij gelijke kansen. Zodat iedereen ook mee kan en gaat doen aan onze samenleving. We zijn halverwege het programma en er is, zoals we in de jaarverantwoording 2023 ook hebben laten zien, al heel veel gebeurd. We hebben heel actief gewerkt aan alle drie lijnen van het programma. Samen met vele partners. Soms met voor de hand liggende partners zoals Avedan of het Sportbedrijf, maar steeds vaker ook in nieuwe samenwerkingen, zoals met voortgezet onderwijsscholen of met het ZGT, fysiotherapeuten en een leefstijlapotheker. De GALA gelden helpen ons ook om deze nieuwe samenwerkingen op te zetten. We proberen dat zo te borgen dat de ketensamenwerkingen zo sterk zijn dat die voort blijven bestaan. Ook wanneer de extra projecten die we binnen die ketens stimuleren vanuit de GALA middelen eventueel stoppen als de GALA middelen ophouden of verminderd in het gemeentefonds terecht komen.

Onze activiteiten richten zich voornamelijk op preventie en op het ontwikkelen van algemene voorzieningen. Om een goede sociale basis te realiseren waar onze inwoners die net een beetje hulp nodig hebben terecht kunnen. We doen dat in nauwe samenwerking met de eenheid Uitvoering Sociaal en in nauwe afstemming met de opgave die daar ligt om te bezuinigen.

4.1.2.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.2.1.1 Mentaal veerkrachtige inwoners Strategisch doel: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn. Operationele doelen: • We helpen Kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen; • Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger; • Onze inwoners voelen zich minder eenzaam. Toelichting Het meest recente Regiobeeld Twente (juli 2023) biedt een gedetailleerd inzicht in de gezondheidsstatus en zorgbehoeften van de inwoners van Twente, inclusief de specifieke cijfers voor Almelo. Dit regiobeeld toont aan dat er aanzienlijke uitdagingen zijn op het gebied van mentale gezondheid, waarbij Twente en specifiek Almelo, slechter scoort dan het landelijk gemiddelde. Volgens de meest recente jeugdmonitor van de GGD Twente ervaart 52% van de jongeren regelmatig stress. In 2021 was dit een percentage van 43 %. Almelo wijkt daarbij ook nog eens in negatieve zin af van zowel het landelijke gemiddelde als het gemiddelde in Twente (50%). De cijfers tonen ook dat de ervaren eenzaamheid onder volwassenen in Twente, inclusief Almelo, hoger ligt dan elders in Nederland. De cijfers tonen ook dat de ervaren eenzaamheid onder ouderen in Twente, inclusief Almelo, hoger ligt dan elders in Nederland.

De komende jaren blijven we investeren in preventie: signaleren en versterken. Door de samenwerking met partners te versterken werken we aan netwerken waarin we eerder signaleren, kunnen anticiperen op wezenlijke

27

levensgebeurtenissen (life-events) en veerkracht kunnen versterken. Hierdoor voorkomen we escalatie en opvolgende problematiek daar waar kan en nodig. Inwoners zullen dus eerder en gerichter geholpen worden. We zijn gestart met het Leeflab en Mentaal gezond Almelo waarin we samen met partners werken aan een duurzame verandering in de samenwerking. Een samenwerking waarin we elkaar goed weten te vinden en elkaar versterken ten behoeve van onze inwoners. Als inwoners mentaal krachtiger zijn, is de kans op overlast of veiligheidsrisico’s (voor zichzelf of voor de omgeving) ook kleiner. Vanuit het programma Zorg en veiligheid wordt specifiek aandacht besteed aan passende zorg voor inwoners die een veiligheidsrisico vormen. Op deze manier ontwikkelen we een doorgaande lijn voor deze inwoners. Activiteiten 2025

Omschrijving

Mentaal gezond Almelo

Met het bestuurlijk commitment van Dimence, Tactus, de FEA, MensdoorMens, Avedan en Menzis is de go gegeven voor de verdere uitwerking en implementatie van het nieuwe ecosysteem mentale gezondheid voor volwassenen, oftewel de beweging naar een nieuwe ggz. Waarin naast de formele ggz-behandelingen, meer ruimte komt voor informele ggz, zelfregie- en herstel en ervaringsdeskundigheid. Hiermee worden inwoners van Almelo beter, eerder en anders geholpen als ze psychisch vastlopen. Via de Twentse Koers zijn twee projectleiders gestart om de verdere ontwikkeling en uitwerking binnen Almelo te sturen en begeleiden en daar waar mogelijk uit te breiden naar de Regio. In het najaar van 2024 gaan er drie veranderateliers starten te weten: • Zelfregie en herstel • Verkennend gesprek • Consultatie In deze verander ateliers zullen medewerkers van de samenwerkingspartners een gezamenlijke werkwijze ontwikkelen op de betreffende onderwerpen. In 2025 zullen de eerste pilots starten. Door de groter wordende vraag naar de inzet van ervaringsdeskundigen is het noodzakelijk dat het Zelfregiecentrum verder gaat professionaliseren en daar waar mogelijk uitbreiden.

Hierin wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht en versterkt met andere organisaties die ook met ervaringsdeskundigen werken zodat er een lokaal en mogelijk regionaal netwerk ontstaat waarin afspraken gemaakt kunnen worden over bijvoorbeeld kwaliteit. In samenwerking met het Programma Zorg en veiligheid is een projectleider ingehuurd om het huidige zelfregiecentrum te begeleiden bij het maken van een plan van aanpak hierop. Streven is door te ontwikkelen naar een expertisecentrum. Via de social mediakanalen, de gemeentelijke pagina in de h-a-h-krant Almelo's Weekblad, onze eigen informatiekrant Gezond in Almelo en de Twentse Koers blijven we inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als eenzaamheid, dementie en mentale weerbaarheid. Om taboes te doorbreken, noaberschap te stimuleren en handelingsvaardigheid bij te brengen. Ook in 2025 blijven we inzetten op het actieplan eenzaamheidsbestrijding 2023-2026. Gefocust wordt op:

Zelfregie en herstel

Communicatie over mentale weerbaarheid

Implementeren actieplan eenzaamheidsbestrijding samen met KomErbij Almelo.

28

Activiteiten 2025

Omschrijving •

Leeflab

Mentale gezondheid jeugd

Continueren bewustwording van onze inwoners op het fenomeen eenzaamheid. • Het voortzetten, uitbreiden en bestendigen van de ontmoetingsplek op de begraafplaats 't Groenedael, waarbij rouwverwerking en het voortzetten van opgedane connecties meer aandacht krijgt. • Het voortzetten van de Hey campagne. • Starten en monitoren van een geïntegreerde aanpak in een specifieke wijk, inclusief gemeenschapsactiviteiten en lokale steunpunten. Het Leeflab is een 3-jarig sociaal experiment, gestart in 2024 en dus doorlopend in 2025, waarin samen met de partners in de wijk de Riet (politie, woningbouw, welzijn, wijkteam etc.) onderzocht wordt op welke manier er beter en sneller geanticipeerd kan worden op wezenlijke gebeurtenissen (live-events) zodat afname in veerkracht door deze gebeurtenissen voorkomen wordt. De te ontwikkelen werkwijze is gericht op preventie: signaleren en versterken (veerkracht versterken). In dit project werken we samen met Stichting Erwelzijn, de Provincie en Saxion. Het is een gezamenlijk project van het programma Sociaal en Vitaal, Uitvoering Sociaal en Wijkregie. In Q4 van 2023 heeft een kwartiermakers fase uitgewezen dat om wezenlijk impact te kunnen maken meer inzet nodig is op zes onderwerpen: Inwoners/participatie, Netwerk/ samenwerking, Wijkteam, Welzijn, Beleid en Plan-do- check act/monitoring.

Op al deze onderwerpen samen moet ingezet worden om tot werkelijke impact te komen. Hier gaan we in 2025 mee door. Concrete acties voor 2025: • Door beschikbare data te gebruiken zullen straten waar veel zorggebruik is bezocht worden met een multidisciplinair team om te onderzoeken of inzet slimmer en effectiever kan. De signalen die opgehaald worden zullen gebruikt worden om samen met partners en inwoners plannen te maken en uit te voeren. • Er zal geëxperimenteerd worden met andere invulling van functies, zowel binnen het wijkteam als binnen de welzijnsorganisatie. Een onderdeel van de opdracht is altijd veerkracht versterken waarmee opvolgende problematiek voorkomen wordt. • Door netwerkbijeenkomsten en andere ontmoetingsmomenten te organiseren zal er meer ingezet worden op het vergroten van de samenwerking. Het versterken van mentale weerbaarheid bij de jeugd is een investering in de toekomst. In 2024 is gestart met de Rijke Schooldag voor het Voortgezet Onderwijs waarbij het thema "oriëntatie op jezelf en de wereld" is opgenomen. Deze zal in 2025 worden doorgezet. Gezamenlijk met de scholen en de GGD onderzoeken we welke lespakketten het meest geschikt zijn voor levenslessen op scholen. Het TEJO-huis is gestart in 2024. Het is een burgerinitiatief. Jongeren kunnen hier binnen lopen en in gesprek met vrijwillige professionals.

De jaren 2024 en 2025 heeft Stichting TEJO Almelo de tijd om aan te tonen dat het TEJO-huis een belangrijke aanvulling is op het bestaande aanbod

29

Activiteiten 2025

Aanpak Licht Verstandelijke Beperking (LVB)

Doorontwikkeling inloopvoorzieningen

Dementievriendelijk Almelo

Omschrijving aan algemene voorzieningen voor jeugd in Almelo. De gemeente heeft in 2024 een startsubsidie verstrekt. Regionaal is binnen de ‘aanpak wachttijden’ van het OZJT een samenwerking gestart tussen gemeenten en 4 jeugd GGZ instellingen die gespecialiseerde jeugd GGZ aanbieden. Er is een werkwijze ontwikkeld waarmee beoogd wordt jongeren eerder en gerichter te verwijzen. De werktitel is Jeugdhuis. Deze werkwijze zal in het najaar van 2024 binnen twee buurgemeenten getest worden. In 2025 zal er een pilot gestart worden waaraan Almelo mee doet. In Almelo komt problematiek gerelateerd aan licht verstandelijke beperking vaak voor. De sociale wijkteams en huisartsen krijgen er steeds meer mee te maken. Vanuit de programma's Sociaal en Vitaal en Zorg en Veiligheid is aansluiting gezocht bij het Netwerk LVB en project Langer zelfstandig wonen binnen de Twentse Koers. Vanuit de Twentse Koers is een projectleider gestart die de omvang van de problematiek in beeld brengt en een gerichte aanpak ontwikkelt. In 2025 zullen we de aanbevelingen implementeren. Almelo kent verschillende inloopvoorzieningen, zoals Mens door Mens en wijkkamers. Deze algemene preventieve voorzieningen zijn laagdrempelig bereikbaar voor onze inwoners en verminderen de druk op de indicatieve zorg.

Komende periode onderzoeken we of de inloopvoorzieningen kunnen uitbreiden in omvang maar mogelijk ook door meer of ander aanbod binnen de huidige voorzieningen. Deze zoektocht doen we samen met het Programma Zorg en Veiligheid en Mens door Mens. De omvang van de organisatie moet beter aansluiten bij de vraag. Om naar een dementievriendelijk Almelo toe te werken zetten we in op: • Bewustwording en kennisvergroting (over dementie en de omgang met inwoners met dementie) intern en extern door informatiebijeenkomsten in het stadhuis zelf en in de wijken van de stad. En door het voorlichten van verenigingen en bedrijven. • Werken we aan een betere aansluiting van de ketenzorg dementie door een actieve samenwerking tussen de partners in het Netwerk Dementie Almelo. De mogelijkheden voor jong dementerenden worden onderzocht. Tevens worden de door de ZonMW gesubsidieerde activiteiten voor inwoners met een migratieachtergrond en voor hun mantelzorgers geëvalueerd. Bij gebleken effectiviteit wordt deze kennis en mogelijk de activiteiten geïmplementeerd bij de andere partners in het Netwerk.

4.1.2.1.2 Gezond en vitaal Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. Operationele doelen • Onze inwoners vinden gezond en vitaal leven belangrijk; • Meer inwoners sporten In 2023 zijn de gemeenten partner geworden van het Gezond en Actief Leven Akkoord dat op landelijk niveau is afgesloten. In 2040 moet er sprake zijn van gezonde generaties. Om dit te bereiken wordt van gemeenten gevraagd

30

om een actieve samenwerking te smeden tussen sociaal domein en zorg, en binnen de gemeentelijke domeinen initiatieven te ontwikkelen om de gezondheid en een actieve leefstijl van de inwoners te bevorderen. Daarnaast is het van belang dat er op regionaal niveau samengewerkt wordt met andere gemeenten, Samen Twente, Twentse Koers en Menzis. Samen zorgen we voor een regionale preventie-infrastructuur. De opdracht vanuit het GALA betekent voor de gemeente Almelo dat we versterkt inzetten op onze bestaande doelstellingen binnen het programma. In 2025 wordt het plan van aanpak Integrale gezondheid in Almelo verder uitgevoerd. We zoeken hierbij versterking van coalities en verbinding van bestaande initiatieven aan gezondheidsdoelstellingen, zoals wijkevenementen, wijkkamers, etc. Waarbij we er zorg voor willen dragen dat gezondheid integraal onderdeel wordt van nieuw op stellen dan wel aan te passen visies (zoals mobiliteitsvisie en omgevingsvisie). Activiteiten 2025

Omschrijving

Voortzetten en uitbreiden preventieagenda op thema’s gezondheid en vitaliteit.

In 2025 zorgen we voor een sluitende infrastructuur en een verbeterde ketensamenwerking op het gebied van preventie. De opbrengsten van het leefstijlcongres in november 2024 zullen hierbij een belangrijke rol gaan spelen. Vanuit diverse disciplines blijven we nieuwe activiteiten opzetten en bestaande activiteiten voortzetten zoals Leefstijlapotheek, leefstijlmakelaar, diabetes challenge, een jongeren kookclub etc. Het bewegen in de wijkkamers wordt uitgebreid en regulier gemaakt. Scheiden zonder schade wordt onderdeel worden van het nieuwe zorglandschap. Waarmee te laat ingezette zorg en zwaardere zorg voorkomen zullen worden. Via de social mediakanalen, de gemeentelijke pagina in de h-a-h-krant Almelo's Weekblad en onze eigen informatiekrant Gezond in Almelo blijven we inzetten op communicatie met onze inwoners over vitaliteit en gezondheid. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over het stimulerend aanbod. De vanuit het Rijk beschikbaar gestelde meerjarige (2023- 2026) Specifieke Uitkering Brede gezondheid (SPUK), behorende bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), geeft ons de mogelijkheid en verplichting om te werken vanuit één integraal gezondheidsplan.

In dit plan wordt aandacht geschonken aan de onderwerpen sport, combinatiefunctionaris sport en cultuur, terugdringen gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, aanpak overgewicht, valpreventie, vroegsignalering alcohol, mantelzorg, eenzaamheidsbestrijding, welzijn op recept, versterken van de sociale basis en van de leefomgeving. In de jaren 2024 – 2026 wordt dit plan uitgevoerd. Binnen de verplichte onderdelen vallen activiteiten die al bestaan in Almelo, alsook nieuwe activiteiten zoals: Kind naar Gezond Gewicht, het Leeflab en de ABCD methode en de nieuwe samenwerkingsovereenkomst JOGG (preventie). De aandacht blijft gericht op een sluitende keten valpreventie, met een tijdige risicosignalering bij ouderen en een passend aanbod van activiteiten. De onderlinge samenwerking in de kring fysiotherapeuten is in 2024 gegroeid. De focus in 2025 blijft op het betrekken van meer organisaties van zorg en welzijn bij valpreventie opdat we meer mensen in beeld krijgen en een breed aanbod ontstaat.

Communicatie over vitaal en gezond leven

Integraal gezondheidsbeleid

Valpreventie

31

Activiteiten 2025

Omschrijving

Terugdringen gezondheidsverschillen in relatie tot wijkopgaven

Een succesvolle aanpak van gezondheidsverschillen vraagt om een aanpak die past binnen de infrastructuur en bij de inwoners van een buurt. Er wordt daarom per wijk gekeken welke initiatieven om ondersteuning vragen. Daarnaast zijn sportbuurtcoaches actief om bewoners te stimuleren meer in hun eigen omgeving te bewegen. In de wijk Schelfhorst wordt ingezet op het gebruik van de motoriekroute door inwoners onder begeleiding van fysiotherapeuten.

Samenwerking ZGT

Samen met het programma Economie en Arbeidsmarkt wordt gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst met het ZGT op de terreinen economie, arbeidsmarkt, stadspromotie en zorg. Daarbij wordt ingezet op een promotieplaats bij het ZGT, waarbij een app wordt ontwikkeld "Perfect Fit" om de leefstijl van inwoners met (dreigende) diabetes te verbeteren. Hierbij wordt samengewerkt met lokale huisartsen en zorgpartners. We blijven inzetten op de mogelijkheden van zorgtechnologie zodat kwetsbare inwoners zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen blijven wonen. We werken samen met TZA (Technologie en Zorg Academie, specifiek de leerkring gemeenten) en met Twentse Koers (project Lang zult u wonen). Er wordt ingezet op een probeerservice van zorgtechnologie voor de Almelose inwoners.

Voortzetting project Zorg en technologie

4.1.2.1.3 Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel: Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Operationele doelen • Elk kind dat meedoet aan de rijke schooldag heeft een stijging in de eindresultaten groep 8 en/of in zijn of haar sociaal emotionele ontwikkeling; • Het percentage schoolaanwezigheid groeit; • Onze 12-18 jarigen voelen zich vitaal en doen mee aan onze samenleving; • Het gemiddelde cijfer dat kinderen zichzelf geven voor hun welbevinden groeit. Toelichting We werken aan gelijker kansen voor kinderen zodat we in ieders belang naar een gelijkere maatschappij toewerken. We zetten onder andere hierbij vanuit het programma, naast het reguliere curriculum, in op extra activiteiten zoals sport, cultuur, techniek of welbevinden op scholen. Wij doen dit grotendeels vanuit de rijkssubsidie School en omgeving die het onderwijs hiervoor ontvangt. Dit betreft subsidie voor 8 basisscholen en 2 voortgezet onderwijslocaties. De subsidieregeling vanuit dit programma loopt tot einde van schooljaar 2024 – 2025. Echter in het regeerakkoord op hoofdlijnen wordt aangegeven dat na de projectperiode de subsidie beperkt gaat worden tot 5% van de zwaarste scholen. De consequenties hiervan voor de lokale inzet zijn op dit moment nog niet duidelijk, maar ontwikkelingen kunnen leiden tot het maken van andere keuzes.

Het tegengaan van kansenongelijkheid is een opdracht voor iedereen. Het verbinden van de drie leefwerelden – school, thuis, omgeving – is heel belangrijk in de aanpak van gelijke kansen. Hier raakt het tegengaan van kansenongelijkheid ook de opdracht vanuit de hervormingsagenda jeugd waar het gaat over de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang op de thema’s sociale en pedagogische basis, normaliseren en collectief aanbod van hulp.

32

Activiteiten 2025

Omschrijving

Steungezinnen

Vanaf 1 september 2024 starten we met een nieuwe vorm van opvoedondersteuning, de inzet van steungezinnen. Een steunouder is een vrijwilliger die één of twee dagdelen per week een kind opvangt. Gekozen is voor een pilot met 15-20 gezinnen in wijken de Riet, Nieuwstraatkwartier/Ossenkoppelerhoek en Wierdensehoek. We evalueren na een jaar voordat we de pilot eventueel omzetten in structureel aanbod. Het integraal huisvestingsplan onderwijs is vastgesteld, hiermee wordt de komende jaren (ook) geïnvesteerd in kindcentra. Hierbij is de uitvoering van het plan volgend op nieuwe ontwikkelingen op het terrein van samenvoeging van doelgroepen, diensten en organisaties. Denk aan het samenbrengen van regulier en speciaal onderwijs. De schoolbesturen Varietas, Viadere (voorheen OPOA en PCONT) hebben met kinderopvang Humankind, stichting Avedan Welzijn en de gemeente Almelo een convenant gesloten. De jarenlange ervaring met de werkwijze van IKC actief vormt de basis waarop de uitbreiding van activiteiten, thema's en doelgroep plaatsvindt. De structuur van methodisch werken in vaste activiteiten en programma’s maakt dat er doorlopend contact is met ouders en kinderen.

Sinds het schooljaar 2023-2024 wordt er gestructureerd op alle 8 scholen en in samenwerking met de buitenschoolse opvang een nog voller en verrijkter programma gedraaid op de thema's sport, cultuur, techniek en mentaal welbevinden. De bestuurlijke samenwerkingsstructuur tussen de voortgezet onderwijs scholen, Avedan, het sportbedrijf, Kaliber kunstenschool, GGD Twente, de bibliotheek en de gemeente Almelo wordt voortgezet. Voor de uitvoering van het actieplan netwerk 12-18 jarigen zijn werkgroepen samengesteld welke zich in 2025 gaan focussen op: 1. Jongerenparticipatie; 2. Mentaal welbevinden; 3. Ouderbetrokkenheid; 4. Sociale kaart preventie. In samenwerking met het VO en GGD jeugdgezondheidszorg wordt in 2025 een lespakket gekozen voor levenslessen op scholen. Een Rijke schooldag VO biedt de mogelijkheid voor additioneel aanbod voor de jongeren van 12-18 jaar dat kan aansluiten bij de concrete uitdagingen voor jongeren. Het kan zo een bijdrage leveren aan de preventie van problematiek op deze leefgebieden en meer kansengelijkheid voor deze jongeren. Op basis van de evaluatie eind schooljaar 2024/25 en de beschikbare (rijks)middelen wordt in 2025 een vervolgrichting bepaald.

De op nationaal niveau vastgestelde hervormingsagenda voor de jeugd moet leiden tot het verbeteren van kwaliteit en passende en tijdige zorg voor kinderen en gezinnen en het op lange termijn betaalbaar houden van het stelsel. De beweging die hierin genoemd wordt is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor vrij toegankelijke basisvoorzieningen voor lichtere jeugdhulpvragen, die mogelijk nu nog onder het geïndiceerde aanbod vallen. De hervormingsagenda vraagt ons om meer voorliggend of zelf op te lossen in plaats van verwijzen naar

Doorontwikkeling KC met KCpartners

Lokale coalitie "Rijke schooldag basisonderwijs / School en omgeving"

De samenwerkingsstructuur 12-18 jarigen voortzetten en uitbouwen

Voortzetten rijke schooldag voortgezet onderwijs

Activiteiten ontplooien passend bij het actieplan Jeugd

33

Activiteiten 2025

Omschrijving

Communicatie over kansengelijkheid en talentontwikkeling jongeren

hulp vanuit de Jeugdwet. De samenwerkingsstructuur helpt ons om hier met elkaar vanuit ieders verantwoordelijkheid activiteiten hiervoor uit te werken. Via de social mediakanalen, de gemeentelijke pagina in de h-a-h-krant Almelo's Weekblad en onze eigen informatiekrant Gezond in Almelo blijven we inzetten op communicatie met onze jeugd en hun ouders/ verzorgers over thema's als vitaliteit, gezondheid, burgerschap en talentontwikkeling bij de jeugd. Om het belang te agenderen en in gesprek te blijven over stimulerend aanbod dat past bij de behoefte.

4.1.2.2 Wat mag het kosten? Beschikbaar

Werkelijk / Prognose

Jaar 2023

400

142

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Programma Sociaal en vitaal

142

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 20232026 plaatsvinden. Naar verwachting wordt het volledige programmabudget gedurende de resterende programmaperiode uitgegeven. Overige middelen 1 miljoen euro structureel voor Sociaal en vitaal In ‘Samen bouwen aan kansen voor iedereen’ is afgesproken dat er structureel 1 miljoen euro per jaar beschikbaar is voor Sociaal en Vitaal Almelo. Deze middelen zijn beschikbaar voor structurele uitgaven binnen taakveld 6, het sociaal domein. In ‘Samen bouwen aan kansen voor iedereen’ zijn ook reeds een aantal concrete bestedingsdoelen genoemd, zoals kansrijke start, mantelzorg, Schuldenlab, FestivAlmelo. Hiermee is een groot deel van het budget al structureel uitgegeven. Het overige deel van het beschikbare budget zal ingezet worden binnen taakveld 6. Grofweg zal het gaan om besteding voor: • ofwel wanneer incidentele vanuit het programma opgezette interventies zoals hierboven benoemd structureel binnen de lijn voortgezet worden.

Concreet kan het bijvoorbeeld gaan om structurele uitgaven voor de Rijke schooldag Voortgezet onderwijs, voor nieuwe onderdelen binnen de ontwikkeling Mentaal Gezond Almelo of voor preventieve algemene voorzieningen in de jeugdzorg. • ofwel wanneer zich nieuwe vragen voordoen vanuit de lijn Uitvoering Sociaal.

34

Overige geoormerkte budgetten We beschikken verder ook nog over een aantal andere geoormerkte budgetten. Daar waar mogelijk zetten we eerst in op de besteding van deze budgetten. Concreet gaat het daarbij om middelen voor strategisch doel 3. De OAB-gelden (Onderwijsachterstandenbeleid) en de subsidie voor de School en Omgeving Basisonderwijs. De NPO-gelden (Nationaal Programma Onderwijs) zijn m.i.v. 2025 niet meer beschikbaar. Ook hebben we in mei 2023 een beschikking gekregen voor de SPUK GALA 2023-2026. In totaal gaat het om bijna 5,6 miljoen euro voor deze 4 jaar. Deze middelen zijn bedoeld voor het terugdringen van gezondheidsverschillen door alle beleidsterreinen heen. Daarbij heeft het Rijk de middelen al geoormerkt voor 15 vooraf vastgestelde thema’s. Daar waar mogelijk zetten we ook eerst in op de besteding van deze budgetten. Concreet gaat het vooral om bestedingen op doelen 1 en 2, zoals bijvoorbeeld voor mentale gezondheid, eenzaamheid, mantelzorg, valpreventie of aanpak overgewicht. Verder loopt de subsidie van ZonMw nog 6 maanden in 2025 voor de doorontwikkeling van activiteiten voor thuiswonende mensen met dementie.

35

4.1.3 Programma Zorg en veiligheid De visie van het programma Zorg en veiligheid luidt: ‘Onze inwoners leven in een veilige samenleving en zijn daarin weerbaar en veerkrachtig’. In Almelo willen we dat iedereen mee kan doen aan onze samenleving. We gaan uit van de eigen kracht van inwoners, maar er is ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Daarom biedt de gemeente of één van de samenwerkingspartners hen passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid is dat van groot belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico vormen voor zichzelf, de omgeving en de openbare orde en veiligheid. Deze problematieken kunnen ervoor zorgen dat mensen kwetsbaarder zijn om slachtoffer te worden van misbruik of te vervallen in (ondermijnende) criminaliteit. Om de zorg voor kwetsbare mensen en hun omgeving blijvend te verbeteren en bijbehorende veiligheidsproblematiek aan te pakken is intensieve samenwerking tussen zorgprofessionals en hun veiligheidspartners nodig. Vanuit de gemeente werken we vanuit team Veiligheid, Eenheid Uitvoering Sociaal en het programma aan een veilige stad.

4.1.3.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.3.1.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners Strategisch doel 1: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners. Beoogde maatschappelijke effecten in 2026 bij strategisch doel 1: • Minder incidenten met veiligheidsrisico's door kwetsbare inwoners. • Minder overlast door kwetsbare inwoners. Toelichting Wat is daarvoor nodig? Activiteiten 2025

Omschrijving

Actieplan onbegrepen gedrag

We richten ons in het actieplan onbegrepen gedrag op 9 bouwstenen, waaronder inbreng van personen met onbegrepen gedrag, vroegsignalering en passende zorg, ondersteuning en straf. Op al deze 9 bouwstenen worden al interventies uitgevoerd. We gaan aanhaken op regionale en landelijke ontwikkelingen en zullen onze interventies daarop aanvullen en prioriteren. Belangrijk binnen het programma Zorg en Veiligheid is het tijdig kunnen opschalen bij escalerende situaties en daarna met vertrouwen kunnen afschalen. Daarvoor hanteren we de AVE (Aanpak Voorkomen Escalatie). De ontwikkeling van AVE is in 2024 afgerond. In 2025 gaan we verder met de optimalisatie AVE. Binnen de optimalisatie van AVE richten we ons op (1) het tijdig opschalen en zo snel als mogelijk afschalen en (2) het leveren van maatwerk. Optimalisatie richt zich op knelpunten in op- en afschalen en samen met partners doen wat nodig is om deze op te lossen, zowel intern als extern. We ontwikkelen samen met partners de vroegsignaleringsfunctie door, inclusief informatie-uitwisseling en monitoring. Dit betreft ook het inzichtelijk maken welke interventies na vroegsignalering ingezet kunnen worden om escalatie te voorkomen. Soms is het nodig om de vinger aan de pols te houden in casuïstiek: we noemen dat de waakvlamfunctie en

Optimaliseren AVE

Vroegsignalering en waakvlamfunctie

36

Activiteiten 2025

Omschrijving

onderzoeken de mogelijkheden om deze bij partijen in de stad te organiseren (denk aan zelfregie-centra en verschillende inloopvoorzieningen). Passende zorg en De focus ligt hierbij op het in kaart brengen van de aanwezigheid en ondersteuning bij complexe kwaliteit van zorg en ondersteuning op gebied van triple problematiek problematiek (GGZ, verslaving en LVB). Samen met zorgpartners en het zorgkantoor worden mogelijkheden onderzocht om voor deze doelgroep met complexe problemen een goed alternatief te vinden, zodat zij niet tussen wal en schip vallen. Verder wordt er aangesloten op regionale ontwikkelingen en netwerken m.b.t. het organiseren van een dekkend zorglandschap, zowel binnen de WMO als de WLZ. Versterken zelfregie en inzet Samen met het programma Sociaal en Vitaal en Uitvoering Sociaal ervaringsdeskundigheid streven we naar meer inzet van ervaringsdeskundigheid. Vanuit verschillende disciplines en partners gaan we ervaringsdeskundigheid inzetten en samen werken we aan de borging van die inzet. Er is hierbij specifieke aandacht voor kwaliteit, opleiding, begeleiding en beloning. Opvolging in de wijk De inbreng van mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving (naasten en familie) heeft een belangrijke positie bij het bepalen van een persoonsgerichte en effectieve aanpak.

In situaties met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s is aandacht nodig voor behoeften en signalen van de cliënten en diens omgeving. Daarom starten we met opvolging in de wijk. Dit doen we door naasten van mensen met onbegrepen gedrag te ondersteunen. Dit moet leiden tot meer begrip en inzicht, een gevoel van betrokkenheid en een ondersteunend netwerk zodat escalaties voorkomen kunnen worden. Onderzoeken Almelo is vanuit het programma Sociaal en Vitaal gestart met het Leeflab. samenlevingsperfectief Hierin wordt samen met partners gewerkt aan een duurzame (vanuit het Leeflab) verandering in de samenwerking. Een samenwerking waarin we elkaar goed weten te vinden en elkaar versterken ten behoeve van onze inwoners. Vanuit het programma Zorg en Veiligheid gaan we het perspectief van de samenleving op onbegrepen gedrag toevoegen aan de experimenten van het Leeflab. Hierbij richten we ons op het versterken van het gevoel van regie op eigen leven. Daarbij is er aandacht voor de directe omgeving en andere gezinsleden en voor signalering in de wijken. Voortzetten pilot Wijk GGD en In pilot van de wijk-GGD’er voeren we een actieonderzoek naar de actieonderzoek effectiviteit van deze inzet. In 2025, als het laatste jaar van de pilot, verwachten we de eerste uitkomsten.

37

4.1.3.1.2 Meer veilige omgeving voor jongeren Strategisch doel: Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven. Beoogde maatschappelijke effecten 2026 bij strategisch doel 2: • Minder onveilige situaties veroorzaakt door jongeren. • Minder overlast door jongeren. • Minder jongeren glijden af richting criminaliteit. Toelichting Wat is daarvoor nodig? Activiteiten 2025

Omschrijving

Versterken weerbaarheid jongeren

We gaan door met inzet om de weerbaarheid van jongeren te vergroten. Daarbij hoort het bieden van perspectief en het aangeven van grenzen. Onderdeel daarvan is het contact met kwetsbare jongeren in de wijken. We zetten daarvoor jongerenwerkers in. Een bijzondere vorm daarvan is de straatcoach. Het belangrijkste doel van straatcoaches is het terugdringen van overlast veroorzaakt door risicojongeren onder de 23 jaar. Bevorderen bewustwording In het verlengde van de menukaart ‘preventieaanbod jongeren en veiligheidsthema’s bij scholen veiligheid’, bevorderen we dat scholen blijvend werken aan het vergroten en het netwerk rond jongeren van bewustwording / gedragsverandering omtrent veiligheidsthema’s. Bijvoorbeeld door hen te ondersteunen bij het bespreken van thema's als radicalisering of digitale veiligheid en in te blijven spelen op de actualiteit. Daarnaast faciliteren we andere mensen in het netwerk van jongeren, zoals ouders en vrienden, in bewustwording omtrent veiligheidsthema’s. Door veiligheidsrisico’s, beschermende factoren en controversiële thema’s bespreekbaar te maken. Versterken netwerk voor We onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om wijkgericht een betere toeleiding naar netwerk op te zetten waar partners periodiek met elkaar spreken over vroegsignalering jeugdproblematiek.

Hierbij gaat het zowel over individuele jongeren waar zorgen over zijn als overlast door groepen jongeren. Van belang is dat er aandacht is voor preventie de mogelijke toeleiding naar het vroegsignaleringsoverleg. Proces groepsaanpak Voorkeur is om individuele jongeren zoveel mogelijk via de reguliere wegen te bespreken en zorg en straf ook te laten aansluiten bij reguliere processen. In sommige gevallen zal de conclusie zijn dat er een groep in beeld is waar iets extra’s voor nodig is. Hiervoor heeft het Centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid een 7-stappen model ontwikkeld. We vertalen dit model naar Almelo. Voortzetten aanpak seksuele We geven ook in 2025 uitvoering aan het plan van aanpak seksuele intimidatie intimidatie om de openbare ruimte veiliger te maken. Daarbij richten we ons onder andere op jongeren. We werken aan normstelling, bewustwording, deskundigheidsbevordering en het bieden van handelingsperspectief aan omstanders. Dit door middel van bijvoorbeeld (online) campagnes, trainingen en acties.

38

Activiteiten 2025

Omschrijving

Voortzetten actieplan digitale veiligheid

We zetten de uitvoering van het actieplan digitale veiligheid voort in 2025. Eén van de doelgroepen is schoolgaande jeugd. Met de aanpak proberen we het zelfbeschermend gedrag onder inwoners te verhogen. Dit door middel van bewustwording en het bieden van handelingsperspectief. Bijvoorbeeld door de week van de digitale veiligheid, campagnes en fysieke acties. Preventie met Gezag (PmG) richt zich op een specifieke doelgroep, namelijk de meest kwetsbare jongeren, waarbij het risico aanzienlijk is dat ze in de ondermijnende en georganiseerde criminaliteit terecht komen. Dit voorkomen en hierop een aanpak ontwikkelen is het doel van Preventie met Gezag. Dit ligt in het verlengde van het programma Zorg & Veiligheid. Activiteiten in het programma Z&V en PmG zullen elkaar aanvullen.

Verbinding programma met Preventie met Gezag (PMG)

4.1.3.1.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein Strategisch doel 3: Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Beoogde maatschappelijke effecten 2026 bij strategisch doel 3: • Kwetsbare inwoners met veiligheidsrisico’s krijgen passende zorg en ondersteuning. • Inwoners, naasten en buurten en de samenleving hebben vertrouwen in de betrokken instanties en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten. Toelichting Wat is daarvoor nodig? Activiteiten 2025

Omschrijving

Afspraken risicotaxatie AVE 2, Het onderzoek naar de verschillen in risico-taxaties loopt in 2025 door. Dat 3 en 4 leidt tot aanbevelingen voor een eenduidige en integrale risico-taxatie in casuïstiek met zorg- en veiligheidsrisico’s (AVE 2,3 en 4). Aan de hand van de aanbevelingen gaan we met de verschillende partijen afspraken maken. Het doel is dat partijen in casuïstiek tijdig overeenstemming bereiken over de risico's en de aanpak daarvan. Monitoring regionale Gemeenten en andere betrokken partijen werken samen om besluiten te doorzettingsmacht nemen en in te grijpen wanneer reguliere zorg- en hulpverleningstrajecten niet toereikend zijn en er sprake is van veiligheidsrisico's. Dit voorkomt dat complexe (GGZ-) casuïstiek langdurig blijft voortbestaan zonder adequate oplossing. In Twente volgen we in de samenwerkingsstructuur Zorg, Veiligheid & Straf de afspraken rond regionale doorzettingsmacht. Doel is om te zorgen dat functionarissen van de partners in Z&V, van uitvoerend professional tot bestuurder, over het mandaat beschikken om tot een oplossing komen bij vastgelopen casuïstiek. Vervolg op onderzoek Onafhankelijke cliëntondersteuning is een dienst die de inwoner helpt bij het onafhankelijke organiseren van zorg of ondersteuning.

Zodra de situatie van de inwoner cliëntondersteuning zeer complex is en er zelfs veiligheidsrisico’s zijn, is een gespecialiseerde cliëntondersteuner nodig. Zowel regionaal als lokaal is onderzocht wat nodig is om deze vorm van cliëntondersteuning effectief in te zetten. Het onderzoek geeft inzicht in de behoefte, in de maatschappelijke kosten en

39

Activiteiten 2025

Borging Huis van Herstel

Versterken partnerschap

Omschrijving baten en in de organisatorische randvoorwaarden. De uitkomsten van het onderzoek zullen begin 2025 leiden tot conclusies en aanbevelingen. Op basis daarvan bepalen we het vervolg. Om het Huis van Herstel structureel te behouden voor Twente zijn vanaf 2026 nieuwe afspraken nodig met het ministerie van Justitie & Veiligheid en met de andere Twentse gemeenten. In 2024 hebben we inzicht verkregen in de aard en omvang van de gedetineerden die met een zorgvraag kampen en terug gaan keren naar de gemeente en zijn de maatschappelijke kosten en baten in kaart gebracht. In 2025 werken we op basis van deze uitkomsten samen met de Twentse gemeenten en het ministerie toe naar besluitvorming over de toekomst van het Huis van Herstel Twente. De partners in Z&V lopen vaak aan tegen de grenzen van het systeem, waaronder wet- en regelgeving. Tevens zien zij dat de samenwerking niet altijd doortastend genoeg is, waardoor kwetsbare inwoners tussen wal en schip vallen en veiligheidsrisico's blijven bestaan. Om grenzen en patronen te doorbreken zijn partners bereid om een stap extra te zetten. In 2025 gaan we verder op de ingeslagen weg om dat mogelijk te maken. Onder andere door zekerheden in te bouwen voor organisaties, door te experimenteren met out of the box oplossingen en door een lobby richting het rijk voor meer ‘regel’-ruimte.

Belangrijk daarin is dat de partijen op elkaar kunnen vertrouwen als echte partners. We versterken dat partnerschap via verdiepende bijeenkomsten op bestuurlijk, management en uitvoerend niveau. Door structureel dialoog en wederzijds begrip willen we barrières overwinnen en gezamenlijke verantwoordelijkheid bevorderen.

40

4.1.3.2 Wat mag het kosten? Beschikbaar

Werkelijk / Prognose

Jaar 2023

380

40

Jaar 2024

400

-

Jaar 2025

400

-

Jaar 2026

400

-

Totaal

1.580

40

Programma Zorg en veiligheid

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 20232026 plaatsvinden. Overige middelen Pilot Wijk-GGD'er Naast de beschikbare programmamiddelen is budget beschikbaar voor de uitvoering van de pilot Wijk-GGD'er. Voor 2023-2025 is jaarlijks 175.000 euro beschikbaar voor de pilot. Subsidieregelingen De gemeente doet een beroep op rijkssubsidie in het Actieprogramma ‘Grip op onbegrip’. Hiermee werken we samen met andere partijen aan projecten die bijdragen aan het realiseren van de programmadoelen van Zorg en veiligheid.

41

4.1.4 Programma Economie en arbeidsmarkt Almelo: Hier wil je werken, hier wil je ondernemen, hier wil je recreëren! Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen, organisaties en partners in Twente aan een sterke, veerkrachtige economie voor nu en in de toekomst. Dit is onze visie waar we met de uitvoering van het programma Economie en Arbeidsmarkt aan werken. We ontwikkelen nieuwe perspectieven en jagen initiatieven aan op een aantal belangrijke uitdagingen voor Almelo: • De ruimtelijke ontwikkeling van werklocaties • De arbeidsmarkt • De aantrekkelijkheid van de stad door haar water en groen Want we willen ondernemers perspectief kunnen bieden: zodat ze de mogelijkheid hebben om te groeien, te innoveren, zich te vestigen; de goede mensen aan te trekken, te behouden en op te leiden. Een goede economie is een voorwaarde voor een gezond en goed leefklimaat, en het vormt de basis voor de voorzieningen in de stad. Onze economisch-ruimtelijke visie (vastgesteld in de raad van 23 april 2024) concludeert dat de economie van Almelo een evenwichtige basis kent met sterke sectoren als de tech-(maak)industrie, de zorg, de logistiek en de handel. De ligging aan verschillende corridors biedt een goede uitgangspositie.

Voor de toekomst kiezen we voor het behoud en versterken van dit profiel: de plek waar we bedenken en maken! Naast de ontwikkeling van XL-2 voor grootschalige tech/maakindustrie vraagt dit om een strategie, gericht op het behoud van bestaande (bedrijfs)ruimte en een zorgvuldige en afgewogen, maar beperkte uitbreiding. De raad heeft hierbij de opdracht gegeven om over een periode van 15 jaar op zoek te gaan naar een beperkte uitbreiding van 35 ha en te zoeken naar (en realiseren van) nog eens 35 ha inbreiding. Hier zijn we volop mee aan de slag. Almelo maakt deel uit van een sterk Twents netwerk en economie. We hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in het opzetten van gezamenlijke (lobby)programma's en samenwerking met de Twenteboard en stakeholders. Vanuit dit programma trekken we hierbij vooral op met onze collega's uit Enschede en Hengelo.

4.1.4.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.4.1.1 Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie Strategisch doel: Almelo heeft een meer herkenbaar en onderscheidend profiel in de groene technologische topregio Twente. Toelichting Twente ambieert een toonaangevende groene technologische topregio. De Twenteboard (samenwerking van overheden, bedrijfsleven en onderwijs/kennisinstellingen in Twente) wil met een gedragen economische agenda, talent, bedrijven en kapitaal in Twente samenbrengen. Met als doel het versterken van de sociaaleconomische structuur van Twente. Almelo speelt hierin een belangrijke rol. De grootste groei in de hightech werkgelegenheid vindt hier plaats. Voor Twente is belangrijk dat de investeringen zowel voor het start-up, scale-up als grown-up bedrijfsleven renderen. De steden Enschede, Hengelo en Almelo zijn hierin complementair. Vanuit het programma zetten wij in op het faciliteren van en zichtbaar maken van de Almelose bijdrage.

42

Activiteiten 2025

Omschrijving

Uitvoeren van de economisch- Uitvoering geschiedt vooral via de tweede en de derde lijn van dit ruimtelijke visie programma. Lobby economische dossiers Wij initiëren en nemen deel aan een structurele samenwerking op economische thema's en projecten met de steden Hengelo en Enschede.

4.1.4.1.2 Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid Strategisch doel: Het versterken en behouden van een aantrekkelijk ondernemersklimaat/ behoud en verbetering top 10 positie MKB-vriendelijkste steden. Toelichting Bieden van ruimte voor groei Een aantrekkelijk ondernemersklimaat hangt nauw samen met de mate waarin ondernemingen kunnen groeien en de ruimte hebben om hun plannen te realiseren. Een grote uitdaging blijft het bieden van ruimte voor de groei van bedrijvigheid. De gemeente Almelo beschikt over 19 bedrijventerreinen met een totale oppervlakte van 600 hectare. Deze terreinen zijn grotendeels bezet, waardoor we niet kunnen voldoen aan de uitbreidingsbehoefte van ondernemers. Dit zet de aantrekkelijkheid van ons ondernemersklimaat onder druk. In 2025 vervolgen we het onderzoek naar zowel mogelijke uitbreiding van bedrijventerreinen (voor MKB) als ook mogelijke opties voor inbreiding. Verhogen organisatiegraad op bedrijventerreinen Bedrijventerreinen verenigen zich om diverse redenen, die zowel voordelen bieden voor de bedrijven als voor de gemeente. Voor een gemeente biedt een hoge organisatiegraad meer mogelijkheden om ook andere thema’s onder de aandacht te brengen zoals bijvoorbeeld de energietransitie, de arbeidsmarkt en bereikbaarheid. Een verenigd bedrijventerrein bevordert ook netwerken en samenwerking tussen de bedrijven en met de gemeente.

De intensiteit en professionaliteit van deze samenwerking wordt gemeten door de organisatiegraad van de bedrijven. Door onze inspanningen de afgelopen jaren zijn er nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan en hebben ondernemersverenigingen een BIZ (Bedrijven Investering Zone) opgericht. Ondernemersvriendelijkheid en dienstverlenende organisatie We willen een ondernemersvriendelijke gemeente zijn en daar hoort een goede dienstverlening bij. Komende periode zetten we in op het vergroten van onze klantgerichtheid, intern en extern. Daarnaast is een veel gehoorde oproep van ondernemers aan de gemeente om het imago van Almelo als ondernemende stad te versterken. Voor 2025 een speerpunt voor ons aansluitend op onze gemeentelijke citymarketing. Tot slot blijft ook in 2025 het contact tussen Ondernemersloket en ondernemers en de zichtbaarheid van het loket belangrijk.

43

Activiteiten 2025

Omschrijving

Opzoek gaan naar uitbreidingruimte voor lokale MKB-bedrijven Bedrijventerreinpaspoorten opstellen

Ruimte zoeken voor uitbreiding van bedrijventerreinen.

Afstemming samenwerkingsvorm Businesspark XL 2

Organiseren jaarlijks bestuurlijk overleg bedrijventerreinen Samenwerking Twentepoort en de Turfkade Organiseren netwerkbijeenkomsten Verbetering traject vergunningen Marketing – en communicatieplan

Opstellen van bedrijventerreinpaspoorten om de kansen voor inbreiding in kaart te brengen. Naast deze analyse willen we ook weten welke beleidswijzigingen gedaan moeten worden om inbreiding mogelijk te maken. In 2025 gaan we de samenwerkingsvorm voor Businesspark 2 onderzoeken en afstemmen met de regio. Cruciaal voor de toekomstige ontwikkeling en exploitatie van het bedrijventerrein. Daarnaast zullen we ook de acquisitie voor XL-2 opstarten, afgestemd op de RSIA (Regionale Investeringsstrategie) en samen met de Twentse steden. Bestuurlijke gesprekken met de bestaande samenwerkingsverbanden

Starten van een nieuwe ondernemersvereniging voor Twentepoort Oost en West. Daarnaast willen we onderzoeken of de ondernemersvereniging op de Turfkade zich wil verenigen tot Bedrijven Investering Zone (BIZ). In 2025 organiseren wij (met partners) minimaal 3 netwerkbijeenkomsten. Daarnaast nemen wij deel aan bijeenkomsten/kennissessies die door derden worden georganiseerd. In 2025 wordt het project klantreis vergunningverlening afgerond en zijn verbeteringen geïmplementeerd. Voor de profilering van Almelo als ondernemende stad sluiten wij aan bij citymarketing door de pijler ‘Ondernemend Almelo’ op te zetten en in samenwerking met de bedrijven actief te vullen.

44

4.1.4.1.3 Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus Strategisch doel: • Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt • Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Toelichting In 2025 en daarna houdt Almelo onverminderd een grote vraag naar gekwalificeerd personeel. Voor de strategische doelen, een goede inzetbaarheid van werkenden op de arbeidsmarkt en een betere match tussen vraag en aanbod, hebben we een arbeidsmarktstrategie opgesteld. We richten ons op drie pijlers; 1. Perspectief bieden voor alle inwoners op de arbeidsmarkt. Alle mensen die kunnen werken bieden we de gelegenheid zich te ontwikkelen. Zowel werkzoekenden en werkenden. 2. Stimuleren van technisch, zorg- en logistiek talent. In onze dragende sectoren is de roep om gekwalificeerd personeel het grootst. 3. Behouden en aantrekken van (internationaal) talent. De krapte op de arbeidsmarkt is niet alleen op te vullen met werknemers uit de regio Twente. We zien het belang van het behouden van het huidig talent en het aantrekken van talent van buiten de regio of zelfs buiten de grenzen van ons land Voor de drie pijlers gaan we te werk via actielijnen. Zie hieronder voor de acties in 2025. Activiteiten 2025

Omschrijving

Versterken LLO-aanpak (Leven Lang Ontwikkelen) / doorontwikkelen van het Twents Fonds voor Vakmanschap. Aantrekken van nieuw talent naar Almelo en de regio

Almelose bedrijven moeten de LLO-mogelijkheden kennen. Van belang is toegankelijke en duidelijke informatie. De komst van het Regionaal Werkcentrum op 1 januari 2025 is daartoe het aangewezen loket. De bekende IKBINDR-campagne zetten we door in 2025.

Faciliteren en stimuleren van initiatieven gericht op talent (techniek, zorg en logistiek)

Faciliteren en aanjagen samenwerking onderwijs en bedrijfsleven Actieve bijdrage aan Hettrix

De uitkomsten van een onderzoek in samenwerking met Enschede, Hengelo en Twente board naar de behoeften van talent uitrollen in de organisatie. In 2024 werd hier onderzoek naar gedaan met als doel inzicht te krijgen waar de doelgroep gevoelig voor is met het oog op o.a. huisvesting, culturele voorzieningen, recreatie, bereikbaarheid. Ondersteunen en aanjagen van initiatieven gericht op talent, zoals Ontdek Hightech Twente, Week van de Techniek, House of Skills, het Young Professionals netwerk, Stichting WTC inzake de opvang van kenniswerkers en Techniek Tastbaar. Deze opsomming is niet limitatief. Samenwerking met het ZGT. Het boeien en binden van talent in de zorg is onderdeel van onze arbeidsmarktstrategie. Versterken van samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Met de lancering van het House of Skills is een fysieke plek gecreëerd in Almelo waar studenten en scholieren kennis kunnen maken met techniek in een inspirerende omgeving. In 2025 zal dit concept van het onderwijs en bedrijfsleven verder door ontwikkeld worden. Hettrix is het samenwerkingsverband van regionale bedrijven, Heracles, gemeente en Twentse onderwijsinstellingen. Krachten worden gebundeld voor het behouden, binden en boeien van technisch talent.

Wij leveren een actieve bijdrage aan de organisatie van activiteiten op gebied van duurzaamheid, talent behouden, vitaliteit en trots op onze stad en voetbalclub.

45

4.1.4.1.4 Almelo unieke beleving door het water en het groen Strategisch doel: Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo Toelichting Dit strategisch doel maakt steeds meer onderdeel uit van de opgave voor de stadsontwikkeling en staat dus minder op zichzelf, zoals bij de start van het programma economie en arbeidsmarkt het geval was. De aandacht vanuit dit programma gaat uit naar de gebiedsontwikkeling Westerdok en het stimuleren van de vrijetijdseconomie. Recent onderzoek van de provincie laat zien dat in Almelo een tekort is/ontstaat aan recreatiemogelijkheden. Dat willen we nader onderzoeken. Activiteiten 2025

Omschrijving

We werken aan het (meer) bevaarbaar maken van het water in Almelo.

Het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhorn kanaal fase 1 maakt deel uit van de ontwikkeling van het Kanaalpark dat binnen de gebiedsontwikkeling van Westerdok valt. Door te kiezen voor een integrale benadering verhogen we de kans op steun en co-financiering vanuit andere partijen. We faciliteren en ondersteunen nieuwe initiatieven die waterbeleving in Almelo versterken zoals Optimist on Tour in 2024.

Onderzoeken en uitvoering Actieprogramma 'Water en vrije tijd in Almelo'. Versterken relatie Almelo Nordhorn.

In 2025 gaan we verder met het versterken van onze relatie met de gemeente Nordhorn. Het ontwikkelen van een beleefkaart tussen Almelo en Nordhorn is niet alleen een stimulans voor de vrijetijdseconomie, maar wellicht ook een opstapje naar een groter Euregionaal project. Onderzoek naar versterken In 2025 willen we in kaart brengen wat er nodig is aan vrijetijdseconomie/recreatiemogelijkhe recreatiemogelijkheden zodat Almelo een aantrekkelijke stad is en blijft voor inwoners en bezoekers. den

46

4.1.4.2 Wat mag het kosten? Beschikbaar

Werkelijk / Prognose

Jaar 2023

475

205

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.675

Programma Economie en arbeidsmarkt

205

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Economie en participatie is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 20232026 plaatsvinden. Voor het opstellen van de economisch ruimtelijke visie is in 2023 een bijdrage ontvangen vanuit het programma Stedelijke Ontwikkeling van 75.000 euro. 4.1.5 Programma Klimaat en milieu Almelo wil een duurzame stad zijn. Dat houdt in dat CO2-uitstoot tot een minimum beperkt is, we onze woningen en gebouwen duurzaam verwarmen en inwoners in comfortabele en goed geïsoleerde woningen wonen. Het energetisch verbeteren van woningen heeft onze eerste prioriteit. Sommige inwoners hebben hier wat hulp bij nodig, anderen weten de weg naar isolerende maatregelen en subsidies goed zelf te vinden. Voor iedere inwoner is er een ondersteuningsaanbod, afgestemd op de persoonlijke situatie. Onze speciale aandacht gaat uit naar inwoners in energiearmoede. Zij worden zoveel als mogelijk begeleid bij het verduurzamen van de woning en het vinden van financiering daarvoor. Een stap verder dan verduurzaming is het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Dit is nodig om de CO 2uitstoot terug te dringen. We werken aan duurzame, lokale warmtealternatieven en werken hiervoor samen met ons netwerk aan partners in de stad.

Per buurt wordt gaandeweg steeds duidelijker welk warmtealternatief geschikt en betaalbaar is. We onderzoeken de mogelijkheden in de eerste gebieden in Aalderinkshoek, Windmolenbroek en aan de Bornsestraat. Uiteraard spelen we hierbij in op innovaties en andere kansen in de stad. Een andere kant van de energietransitie is het opwekken van energie. Almelo wekt al veel duurzame energie op. Naast zonne-energie op daken en op land is windenergie een belangrijk onderdeel van de energiemix. Tevens is windenergie belangrijk voor het benutten van de mogelijkheden van het elektriciteitsnetwerk. Tot slot wil Almelo steeds meer circulair worden en CO 2-uitstoot via het gebruik van grondstoffen en materialen beperken.

4.1.5.1 Meerjarige programmaopgaven 4.1.5.1.1 Energiebesparing Strategisch doel: In Almelo wordt jaarlijks meer energie bespaard. Operationele doelen: 1. 2.

Inwoners en ondernemers gaan aan de slag met verduurzamen en wij ondersteunen hen. In 2026 zijn tenminste 2.000 woningeigenaren ondersteund met isoleren.

Toelichting Isoleren is de eerste stap naar verduurzamen. Door meer energie te besparen, hoeft er minder energie opgewekt te worden. Almelo heeft ruim 34.000 woningen en 5.000 andere gebouwen. Op nieuwbouw na moeten deze gebouwen in meer of mindere mate worden verduurzaamd. De woningcorporaties zijn verantwoordelijk voor het verduurzamen