Document · PDF

12.1.8 Vaststelling bestemmingsplan Herziening ondergrondse 110kV kabelverbinding - Bijlage 1.8 - NGE.pdf

Raad 8 maart 2022, gemeente AlmeloBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan 'Herziening ondergrondse 110kV kabelverbinding'32.946 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Relevant

Motivatie

Nee

Het betreft volgens MMOD gegevens de Wierdensestraat 11. Dit adres ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Borne: Datum 4 juli 1945

1862100-VO-04

Gebeurtenis (bron: Historisch Centrum Overijssel, toegang 0397) Te Borne Welemansbrug bevinden zich drie Duitse brisantgranaten en tien mortieren. (bron: inventarisnr. 88)

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Relevant Nee

Motivatie De Welemansbrug ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Pagina 49 van 105

Datum

4 augustus 1945

Gebeurtenis (bron: Historisch Centrum Overijssel, toegang 0397) Vier brisantbommen van ca. 20 kilo op het land van de Welemansbrug en Rijksstraatweg Borne-Hengelo even buiten de kom van Borne. Eén brisantbom van ca. 50 kilo achter perceel de Ruyterstraat 7 Borne. Eén brisantbom ca. 500 kilo op het terrein van de IJsclub Zenderen. Een luchtdrukbom van ca. 500 kilo links van de spoorlijn Borne-Almelo ca. 400 meter voorbij halte Zenderen op het land van een burger woonachtig te Zenderen B.201. V1 Almeloschestraat C.160 Bornebroek, tevens één bij nr. C.7 Bornebroek. Niet ontplofte bom bij C.50 Bornebroek, ingegraven granaat bij C.106 Bornebroek (bron: inventarisnr. 88)

Relevant

Nee

Motivatie

De beschreven gebieden liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Hof van Twente: Datum 1940-1945

Gebeurtenis (bron: Historisch Centrum Overijssel, toegang 0397) Geen relevante vermeldingen met betrekking tot het analysegebied aangetroffen.

Relevant --

Motivatie --

Hengelo: Datum

4 juli 1945

31 juli 1945

2 augustus 1945

1862100-VO-04

Gebeurtenis (bron: Historisch Centrum Overijssel, toegang 0397) Opgave van onontplofte bommen, projectielen, enz: Drienerstraat, 1 Amerikaanse vliegtuigbom (100 kg). Geadviseerd om bom te laten zitten en plaats in het gemeentearchief aan te tekenen (30 juni 1945). (bron: inventarisnr. 88) Opgave van onontplofte bommen, projectielen, enz:  Politiebureau: ca. 250 kg springstof, Engels en Duits. Vervoerd naar de haven van Enschede (18 juli 1945).  Politiebureau: geweer en artilleriemunitie, Engels en Duits. Vervoerd naar de haven van Enschede (18 juli 1945). (bron: inventarisnr. 88) Opgave van onontplofte bommen, projectielen, enz:  Koning Weefg. Fabriek: 2 Amerikaanse vliegtuigbommen, ca. 125 kg. Waren onvolledig gesprongen (geruimd: 31 juli 1945).  Politiebureau: Opgeslagen munitie en geweren is getransporteerd naar Enschede, Fischer & Perton (31 juli 1945) (bron: inventarisnr. 88)

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Relevant

Motivatie

Nee

De Drienerstraat ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

Het is niet bekend waar de CE gevonden zijn. Bovendien zijn ze vervoerd naar een andere locatie.

Nee

De munitie is reeds geruimd en lag buiten de begrenzing van het analysegebied.

Pagina 50 van 105

2.11 Nationaal archief 2.11.1 Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen In het archief van de Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, periode 1937-1946, zijn meldingen en processen-verbaal van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten opgenomen. Het betreft gegevens betreffende de luchtoorlog. De in dit archief aanwezige bronnen bevatten informatie over onder andere bombardementen, noodafworpen en vliegtuigbeschietingen. Het navolgende inventarisnummer is geraadpleegd. 2.04.53.15. Archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, 1937-1946. Nationaal Archief ‘s-Gravenhage Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten. Provincie Groningen Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten. Provincie Overijssel

Inventarisnummer 69 72

De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabellen samengevat. Almelo: Datum 1940-1945

Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.53.15) Geen relevante vermeldingen met betrekking tot het analysegebied aangetroffen.

Relevant --

Motivatie --

Borne: Datum 1940-1945

Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.53.15) Geen relevante vermeldingen met betrekking tot het analysegebied aangetroffen.

Relevant --

Motivatie --

Hof van Twente: Datum 1940-1945

Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.53.15) Geen relevante vermeldingen met betrekking tot het analysegebied aangetroffen.

Relevant --

Motivatie --

Hengelo: Datum

20 juni 1940

24 juni 1940

1862100-VO-04

Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.53.15) Bominslag in dijk van kanaal Hengelo naar Enschede op een afstand van ongeveer 300 m van de sluis. Gat in de dijk van ongeveer 60 m lengte en 5 m breedte. Verder enkele ruiten en pannen vernield van een nabij gelegen café. (bron: inventarisnr. 72) 3 bominslagen te Hengelo. 3 huizen vrijwel vernield. Zeer grote schade aan 10 huizen. De bommen vielen nabij het station en de telefooncentrale. (bron: inventarisnr. 69)

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Relevant

Motivatie

Nee

De omschreven locatie, de dijk van kanaal Hengelo naar Enschede, ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

Het station en de telefooncentrale liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Pagina 51 van 105

2.12 Semi Statische Archiefdiensten Ministerie van Defensie (SSA) Het SSA in Rijswijk beheert de archieven van het Ministerie van Defensie voordat deze aan het Nationaal Archief worden overgedragen. In dit archief zijn bronnen met betrekking tot naoorlogse CE-ruimingen door de Mijn- en Munitie Opruimingsdienst en de Mijn Opruimings Dienst ondergebracht. Het betreft documenten uit de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog: een periode waarin er nog grote aantallen CE in Nederland aanwezig waren. 2.12.1

Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD) 1945-1947

De MMOD en de MOD waren na de Tweede Wereldoorlog in Nederland verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten CE. Het archief bestaat uit meldingen, kaarten, plattegronden en ruimrapporten betreffende locaties binnen Nederlandse gemeenten waar CE aanwezig waren. De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabellen samengevat. Almelo: Datum 1945-1947

Gebeurtenis (bron: Semi Statische Archiefdiensten, archief Mijn- en Munitie Opruimingsdienst) Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het analysegebied in Almelo aangetroffen.

Relevant --

Motivatie

Documentcode

Motivatie

Documentcode

Borne: Datum 1945-1947

1862100-VO-04

Gebeurtenis (bron: Semi Statische Archiefdiensten, archief Mijn- en Munitie Opruimingsdienst) Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het analysegebied in Almelo aangetroffen.

Relevant --

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 52 van 105

Hof van Twente: Datum

5 mei 1945

Gebeurtenis (bron: Semi Statische Archiefdiensten, archief Mijn- en Munitie Opruimingsdienst) Opgavelijst munitie gemeente Delden:  1 geallieerde granaat Sloeweg Ambt-Delden  Idem Bepselen sluis Delden  Idem Wiene  Idem Bomhof Wiene  Idem Elbert Almeloschestraat Ambt-Delden  Idem watertoren Stad Delden  Idem van Houten Deldener Enk Ambt Delden  4 geallieerde granaten gebouw gemeentereiniging Ambt Delden  1 geallieerde bom Raanhuis (? – zeer slecht leesbaar) Wiene  2 geallieerde bommen Tusschede Wilmin. K. Wiene  4 geallieerde bommen wed. J.A. Hofmeijer Wiene  Diverse koppen van Duitse Panzerfauste etc. Oliemolen Azelo  3 geallieerde bommen Vossenbrie N. tegenover Jodenkerkhof Ambt-Delden  Bom B.J. Nijdland E.63 (nabij roggemijt)  Granaten A.J.M. ten Deus E.64 (in weide)  Bom idem (nabij boerderij)  Granaten weduwe B. Averdijk E.78 (nabij boerderij)  Idem J.C. Spoolder (nabij huis)  Idem G. Veelers F.9. (in weide nabij huis)  V-1 B.J. Versink C.53 (in houtwal langs Zomerweg)

Relevant

Nee

Motivatie

Documentcode

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

MMOD-Ambt Delden-4 en 5

In de gemeenten Stad en Ambt Delden zijn drie opslagplaatsen van munitie.

1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 53 van 105

Hengelo: Datum

5 mei 1945

Gebeurtenis (bron: Semi Statische Archiefdiensten, archief Mijn- en Munitie Opruimingsdienst) Plaatsbepaling van onontplofte bommen, mijnen en granaten, voor zover bekend:  Drienerstraat 21 (tuin), afgeworpen: 6 oktober 1944, 2 bommen, geallieerd  Drienerstraat 31, afgeworpen: 6 oktober 1944, 1 bom, geallieerd  De Wetstraat 10, afgeworpen: 7 oktober 1944, 1 bom, geallieerd  Zwavertsweg 140, afgeworpen: februari 1945, 1 bom, geallieerd  Achterhoeksedwarsweg 19, afgeworpen: mei 1944, 1 bom, geallieerd  Cementindustrie Haven Morsinkhof, april 1945, 3 granaten, geallieerd  Politiebureau Hengelo, april 1945, 6 granaten  In het kanaal bij de H. Oelerbrug (havenkant), afgeworpen: maart 1945, 1 of 2 bommen, geallieerd  Julianalaan (CT Storkschool), april 1945, 2000 stuks 8 cm mortiergranaten en 800 stuks 2”en 3” mortiergranaten, geallieerd en Duits  Haaksbergerweg 80 (achter de Oelerbrug), april 1945, 20 4cm brisant pantserafweer, geallieerd  Enschedesestraat 346/ hoek Pruischeveldweg, april 1945, 20 stuks landmijnen, Duits  Haaksbergerweg 80 (achter de Oelerbrug), april 1945, 18 landmijnen en 3 granaten

Relevant

Nee

Motivatie

Documentcode

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

MMOD-0164-Hengelo4

2.13 Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies houdt zich bezig met de bestudering van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en hedendaagse genociden. In het archief te Amsterdam is onder andere een grote collectie met foto’s uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht. 2.13.1

Collecties Departement van Justitie en Generalkommissariat für das Sicherheitswesen

Bij het NIOD zijn de onderstaande twee collecties geraadpleegd:  Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k)  Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077)

1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 54 van 105

Het betreft de volgende inventarisnummers: Inventarisnummer

Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven, 23 juni 1943 – 28 april 1944. Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten. Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen. Telexberichten inzake meldingen van neergestorte geallieerde bommenwerpers, 20 – 24 februari 1944. Stukken betreffende het melden van schade door bombardementen en beschietingen uit vliegtuigen, 24 februari 1944 – 31 maart 1945. Stukken betreffende het opstellen van processen-verbaal inzake bombardementen en beschietingen in verschillende gemeenten, 28 september 1944 – 31 maart 1945. Proces-verbaal van de luchtbeschermingsleider inzake schade door luchtaanvallen door de geallieerden en afweergeschut van de Duitsers, 3 februari 1944. Stukken betreffende het instellen van een onderzoek naar de gevolgen van luchtaanvallen, 8 oktober 1944 – 6 februari 1945.

Stukken betreffende het instellen van een onderzoek inzake het bombardement op 14 oktober, 17 oktober 1944. Rapporten van de onderluitenant van de Marechaussee F. Meems inzake het vinden van benzinetanks, die uit een vliegtuig waren geworpen, alsmede de inslag van een granaat, 20 januari – 20 maart 1944. Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077), NIOD Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943.

180 181-185 186 328 329 331 477 493 624 642 Inventarisnummer 1759

De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabellen samengevat. Almelo: Datum

5 juli 1943

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077) Er drijft op betrekkelijk grote hoogte over de gemeente Almelo in de richting west-oost een aantal ballonnen, vermoedelijk met daaraan bevestigd brandstichtende middelen. Voor zover bekend werd er in de gemeente Almelo geen schade aangericht. (bron: 216k – 181)

Relevant

Nee

10 oktober 1943

Gemeente Almelo. Overvliegende formaties vliegtuigen in oostelijke richting, gepaard gaand met hevige luchtgevechten. (bron: 216k – 180)

Nee

20 februari 1944

Gemeente Almelo. Er vliegt een grote formatie vliegtuigen in oostelijke richting over, waarbij er onderling in de lucht wordt geschoten. (bron: 216k – 180)

Nee

21 februari 1944

Gemeente Almelo. Er vliegt een grote formatie vliegtuigen in oostelijke richting over, waarbij er onderling in de lucht wordt geschoten. (bron: 216k – 180)

Nee

22 februari 1944

Gemeente Almelo. In oostelijke richting overvliegende formaties vliegtuigen. Brandende vliegtuigen in westelijke richting die ten zuiden aan de rand van de gemeente bommen afwierpen. (bron: 216k – 180)

Mogelijk

1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Motivatie Er worden geen locaties genoemd. Eventueel neergekomen brandstichtende middelen kunnen daarom niet herleid worden. Er worden geen specifieke locaties genoemd in de bron waardoor niet herleid kan worden waar deze luchtgevechten plaats hebben gevonden. Het analysegebied ligt echter ten westen van Almelo. Er worden geen specifieke locaties genoemd in de bron waardoor niet herleid kan worden waar deze luchtgevechten plaats hebben gevonden. Het analysegebied ligt echter ten westen van Almelo. Er worden geen specifieke locaties genoemd in de bron waardoor niet herleid kan worden waar deze luchtgevechten plaats hebben gevonden. Het analysegebied ligt echter ten westen van Almelo. Het analysegebied ligt ten westen van Almelo en deels ten zuiden aan de rand van de gemeente.

Pagina 55 van 105

Datum

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077)

Relevant

24 februari 1944

Luchtgevecht boven het zuidelijke gedeelte van de gemeente Almelo. (bron: 216k – 180)

Nee

De locatievermelding is te globaal om te bepalen of er sprake is van het analysegebied.

Nee

Het spoor in de gemeente Almelo ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

De Ossenkoppelerlaan 13 ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

Dit station ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

Er wordt geen specifieke locatie genoemd. De crashlocatie is dus niet te herleiden.

9 april 1944

13 mei 1944

19 september 1944 24 september 1944

Vliegtuigbeschieting trein 3617 komende uit de richting Hengelo (Overijssel). Deze trein werd in de gemeente Almelo geraakt. Het betrof een locatie even voor halte ‘De Riet’, kilometerpaal 3/600. (bronnen: 216k – 180, 181) Gemeente Almelo. Ossenkoppelerlaan 13 door een brisantbom getroffen. Tien bomtrechters aangetroffen in wei- en bouwland in de omgeving. (bron: 216k – 181) Gemeente Almelo. Eén brisantbom ’s nachts afgeworpen en gedetoneerd op het station Parallelweg. (bron: 216k – 188) Gemeente Almelo. Crash Britse bommenwerper. Geen locatievermelding. (bron: 216k – 188)

Motivatie

Borne: Datum 10 januari 1944

30 januari 1944

21 februari 1944

22 februari 1944

8 maart 1944

15 maart 1944

29 april 1944

1862100-VO-04

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077) Enige luchtgevechten boven de gemeente Borne, waarbij hevig geschoten werd. (bron: 216k – 183) Eenmotorig Duits vliegtuig neergekomen op een stuk bouwland in buurtschap Bornerbroek nabij de Hoeselerbrug aan de westzijde van het kanaal Almelo-Delden. (bron: 216k – 183) Enige luchtgevechten die in hevigheid toenamen en zich verplaatsten boven de kom van de gemeente Borne. (bron: 216k – 183) In buurtschap Bornerbroek in de nabijheid van een boerderij is een tweetal brisantbommen geëxplodeerd. De kraters hebben een diameter van ca. tien meter en zijn ca. twee meter diep. Er werden geen blindgangers gevonden. (bron: 216k – 183) Meerdere luchtgevechten tussen Duitse jachtvliegtuigen en Amerikaanse jachtvliegtuigen/bommenwerpers boven de gemeente Borne. Er werd daarbij hevig geschoten. Er kwam een cabinedeur van een vermoedelijk Amerikaanse viermotorige bommenwerper op het zgn. Gemeenteveld aan de Deldenschestraat neergekomen. (bron: 216k – 183) Luchtgevechten boven de kom van Borne. (bron: 216k – 183) Vliegtuigen komen laag over het dorp Borne heenvliegen en worden door in de omgeving staand luchtafweergeschut onder vuur genomen.

Niet ontplofte granaat van klein kaliber van het afweergeschut ingeslagen in een schuurtje achter de Oude Almeloscheweg 20 en één van ongeveer hetzelfde kaliber op de speelplaats van de Bewaarschool, gelegen aan de Deldenschestraat. Niet ontplofte granaat van afweergeschut kwam terecht in een weiland aan de Hemelhorstweg. (bron: 216k – 183)

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Relevant

Motivatie

Nee

De vermelding is te globaal om te bepalen waar geschoten werd.

De Hoeselbrug ligt binnen de begrenzing van het analysegebied.

Nee

Het analysegebied ligt buiten de kom van Borne.

Nee

Buurtschap Bornerbroek ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

De locatievermeldingen van de beschietingen/bombardementen zijn te globaal om te bepalen of er sprake is van het analysegebied of een locatie daarbuiten.

Nee

Het analysegebied ligt niet in de kom van Borne.

Nee

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Pagina 56 van 105

Datum

4 mei 1944

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077) Vliegtuigen komen betrekkelijk laag over het dorp Borne heenvliegen en worden door in de omgeving staand luchtafweergeschut onder vuur genomen. In buurtschap Hermte dichtbij het dorp Borne enige niet ontplofte granaten van afweergeschut neergekomen. Het betrof de Deurningerweg ‘bij den afweg naar Oldenzaal’, waar een granaat met een doorsnee van ca. acht centimeter lag – lengte ca. 25 centimeter. Deze granaat werd verwijderd en neergelegd op aan die weg grenzend bouwland. Granaat van hetzelfde kaliber ingeslagen in een schuur aan de Hemelhorstweg. (bron: 216k – 183)

Relevant

Nee

Motivatie

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Hof van Twente: Datum

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077)

Relevant

22 december 1943

Noodlanding geallieerd vliegtuig in buurtschap Azelo. (bron: 216k – 184)

Nee

Het buurtschap Azelo ligt buiten de begrenzing van het analysegebied. Bovendien betreft het een noodlanding.

Nee

Het buurtschap Zeldam ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

De buurtschappen Azelo, Deldeneresch en Zeldam liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Nee

Het buurtschap Deldeneresch ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

30 januari 1944

23 februari 1944

24 februari 1944

Duits jachtvliegtuig neergestort in buurtschap Zeldam, gemeente Ambt Delden. Nabij de plaats van de crash bevonden zich enige aardappelkuilen, afgedekt met stro. Deze kuilen zijn totaal verbrand. (bron: 216k – 184) Een vliegtuig werpt negen bommen af in buurtschap Azelo. Alle bommen zijn ontploft. Drie bommen van ‘onbekende soort’ gevallen in buurtschap Deldeneresch. Deze bommen zijn niet ontploft of ontbrand. Verschillende brandbommen gevallen in buurtschap Zeldam. Deze zijn allen ontbrand. Tevens daar een mitrailleurband met 59 patronen gevonden. (bron: 216k – 181) De Wehrmacht heeft in buurtschap Deldeneresch drie niet ontplofte of ontbrande bommen onschadelijk gemaakt. De mitrailleurband met 59 patronen werd geborgen. (bron: 216k – 181)

Motivatie

Hengelo: Datum

2 oktober 1944

1862100-VO-04

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077) Omstreeks 23.40 uur is één brisantbom afgeworpen en geëxplodeerd op het spoorwegemplacement. Geen noemenswaardige schade. Geen persoonlijke ongevallen. (bron: inventarisnr. 186)

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Relevant

Nee

Motivatie Het spoorwegemplacement te Hengelo ligt buiten de begrenzing van het analysegebied.

Pagina 57 van 105

Datum

6/7 oktober 1944

2.13.2

Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077) Er heeft een ongeval plaatsgevonden, waarbij de volgende schade wordt vermeld:  Tot nu toe zijn er 80 doden, 117 gewonden en 40 vermisten.  De fabrieken van Stork en Hazemeijer zijn onbeschadigd.  De gashouders van de gasfabriek zijn uitgebrand.  De Nieuwstraat, omgeving van het station, Enschedestraat, Drienerstraat en Grundel zijn zwaar beschadigd.  De Bloemenbuurt is onbeschadigd. (bron: inventarisnr. 186)

Relevant

Nee

Motivatie

De genoemde locaties liggen buiten de begrenzing van het analysegebied.

Beeldbank Tweede Wereldoorlog

Foto’s uit de Tweede Wereldoorlog, afkomstig van Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD zijn bijeengebracht in de databank Beeldbank WO2. Er is hier gezocht op plaatsnaam. De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabel samengevat: Datum

December 1943

Gebeurtenis (bron: www.beeldbankwo2.nl) Een Amerikaanse Boeing 'B-17 Fortress II' ('Vliegende Forten') bommenwerper, in dienst van de Britse Royal Air Force is neergestort. Origineel bijschrift: ‘One of the aircrafts is missing! Bornerbroek. Boeing B-17 ‘Flying Fortress’ 92ste Bombardement Group, 8th RAF’. (Beeldnummer: 70282)

Relevant

Nee

Motivatie

De exacte locatie is niet te herleiden.

2.14 Oorlog in blik Oorlog in Blik is een samenwerkingsplatform van erfgoedinstellingen met audiovisuele collecties over de Tweede Wereldoorlog. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante films met betrekking tot het analysegebied aangetroffen.

2.15 The National Archives Londen The National Archives in Kew (Londen) is het officiële nationale archief van het Verenigd Koninkrijk. Er liggen hier gevechtsverslagen van Britse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn, afgezien van deze War Diaries, ook o.a. de logboeken van geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht. Vliegtuigen van de 2nd Tactical Air Force (2nd TAF) gaven tactische luchtsteun aan geallieerde gevechtseenheden. De geallieerde duikbommenwerpers vielen o.a. vijandelijke stellingen, tanks, treinen en hoofdkwartieren aan. De volgende Daily Logs van de 2nd Tactical Air Force zijn geraadpleegd: Daily Logs 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen 2nd Tactical Air Force: Daily Log: Sept.-Oct. 1944 2nd Tactical Air Force: Daily Log: Nov.-Dec. 1944 2nd Tactical Air Force: Daily Log: Jan.-Feb. 1945 2nd Tactical Air Force: Daily Log: Mar.-May. 1945

Inventarisnummer Air 37/715 Air 37/716 Air 37/717 Air 37/718

1862100-VO-04

Pagina 58 van 105

TenneT Tracé AMLM-HGLW

De onderzoeksresultaten zijn als volgt: Datum

Gebeurtenis (bron: Air 37/715 t/m Air 37/718)

Relevant

4/5 oktober 1944

Mosquitos 1 x 13: V.2318, strikes on MET.

Mogelijk

28 november 1944

Typhoons 3 x 20: Emerich-Hengelo-Rheine-MunsterCoesfeld-Borken-Rees area. Attacked loco and 20 trucks V. 3509 with 38 R/P and cannon.

Mogelijk

10 december 1944

Typhoons 6 x 32: Bocholt – Almelo. 6 stationary petrol trucks, one shunting engine, 10-15 TRG rly sidings Wierden V.2318 (in originele documentatie foutief gemarkeerd als Y.2318) Attacked with 48 R/P and cannon. 1 Loco destroyed, 6 TRG damaged.

Nee

24 februari 1945

Spitfires 2 x 24: Emmerich – Lingen – Munster – Wesel area. Loco, 12 TRG N. V.2418 MET A. 1060.

Nee

28 februari 1945

Wesel – Hengelo – Arnhem – Venlo. Scat MET in area. Z.83. Same area MET at E.9579 and V.2714.

Mogelijk

Motivatie Het analysegebied is gelegen binnen kaartvak V.2318. Het gaat om een locomotief in kaartvak V.3509 maar in dit kaartvak is geen spoorlijn gelegen. Mogelijk heeft de vermelding betrekking op kaartvak V.3409. Door dit kaartvak loopt een spoorlijn en het analysegebied loopt eveneens door dit kaartvak. Het spoor bij Wierden ligt buiten de begrenzing van het analysegebied. Nee, de spoorlijn binnen kaartvak V.2418 ligt buiten de begrenzing van het analysegebied. Het analysegebied is gelegen binnen kaartvak V.2714.

2.16 Library and Archives Canada 2.16.1

Collectie Defence Overprints

Library and Archives Canada beschikt over een collectie zgn. Defence Overprints. Dit zijn geallieerde stafkaarten waarop, op basis van o.a. geanalyseerde luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog, Duitse militaire objecten werden ingetekend. Er zijn bij Library and Archives Canada geen relevante Defence Overprints van het analysegebied gevonden.

2.17 Imperial War Museum 2.17.1

Collectie foto’s en films

Het Imperial War Museum beschikt over een grote collectie foto’s en films van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, waaronder opnames die tijdens bombardementen werden gemaakt. Er is geen relevant beeldmateriaal met betrekking tot het analysegebied aangetroffen.

1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 59 van 105

3 CHRONOLOGIE RELEVANTE GEBEURTENISSEN 3.1

Inleiding en chronologietabel

AVG heeft op basis van de gegevens in hoofdstuk 2 een overzicht van relevante gebeurtenissen opgesteld, die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden. Hierbij is gebruik gemaakt van alle op het moment van opstellen beschikbare bronnen. Deze gegevens zijn in chronologische volgorde in een tabel verwerkt. De in deze tabel verwerkte nummering correspondeert met de in de feitenkaart verwerkte feiten en in de bodembelastingkaart afgebakende verdachte gebieden (indien van toepassing).

1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 60 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Mei 1940

8 mei 1940

10 mei 1940

Januari 1942

28 maart 1942

1 2

Gebeurtenis Alle twaalf bruggen tussen Markelo, Wiene en Almelo gingen de lucht in. Versperringen aanwezig op verschillende wegen, onder andere Windmolenbroeksweg. Een brug in de Leemslagenweg over het Twente-Rijnkanaal is door Nederlandse militairen opgeblazen op 10 Mei des voormiddags te omstreeks 5 uur. Bombardement op de Twentse centrale maar de bommen missen grotendeels het doel. Bombardement op Hengelo. Getroffen werd de elektriciteitscentrale. De centrale (Twentsch Centraal station voor Stroomlevering) wordt gebombardeerd. De schade valt mee.

Hoofdstuk

Bron

2.2.1

G.J.I. Kokhuis, Twente in de Tweede Wereldoorlog

2.5.1

Gemeentearchief Almelo

2.5.1

Gemeentearchief Almelo

2.2.2

Historie Brandweer Hengelo, De brandweer in Hengelo tijdens de oorlogsjaren 1940-1945 T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

2.2.2 J.P. van Vree, Hengelo in oorlogstijd

Bruikbaar t.b.v. afbakening Nee, de vernielingsladingen uit mei 1940 bestonden uit blokjes springstof die reeds in werking zijn getreden. Op basis van deze springladingen vindt geen afbakening plaats. De twee overgangen in het onderzoeksgebied hebben een feitenkaartnummer gekregen (FK18 en FK19) Nee, er is geen CE indicatie voor deze versperringen. Bovendien is de exacte locatie van deze versperringen onbekend. Nee, de vernielingsladingen uit mei 1940 bestonden uit blokjes springstof die reeds in werking zijn getreden. Op basis van deze springladingen vindt geen afbakening plaats.

Ja, de elektriciteitscentrale is afgebakend als pin point target (afwerpmunitie, 181 meter, gemeten vanuit de contouren van de toenmalige elektriciteitscentrale) vanwege meerdere bombardementen met de centrale als doelwit.

Nr . FK1

Nr . BBK2

18 19

26 indicatief

FK = Feitenkaart CE BBK = CE Bodembelastingkaart 1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 61 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

26 juni 1942

3 4

Gebeurtenis Wellington Ic, serial DV475, 23 OTU, crashed near Braamhaarsveld Azelo 5 km n of Delden. De bommenwerper kwam terecht in een weide van landbouwer J. ten Duis, bij het Braamhaarsveld te Azelo, dat naast de huidige snelweg A1, dichtbij de gemeentegrens van Borne, onder de gemeente Ambt Delden ligt. Proces-verbaal betreffende een in buurtschap ‘Goormeent’ te Azelo gecrasht brandend Brits vliegtuig. Het betrof vermoedelijk een jager die in lichterlaaie stond. Het vliegtuig had een geul veroorzaakt van 10 meter lengte en ongeveer 1 meter 50 diepte. De breedte van de geul schat hij op ca. 2 meter. Wellington van 23e OTU Squadron, kwam terecht in Azelo, gemeente Ambt Delden. Nog een opname van de enorme ravage nadat het vliegtuig bij Azelo (Ambt Delden) was gecrasht. Zwart geblakerde wrakstukken op het Braamhaarsveld te Azelo van de gecrashte Wellington MK.IC BY-G DV475 van 34 OTU. Het toestel werd door een nachtjager neergehaald.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK3

Nr . BBK4

Nee, de vermeldingen zijn te globaal om te bepalen waar het vliegtuig is neergestort. Op de eerstvolgende beschikbare luchtfoto (d.d. 10 december 1943) zijn geen sporen van gevechtshandelingen in het analysegebied aangetroffen. Er is een grote krater waargenomen, deze staat mogelijk in verband met een vliegtuigcrash. De krater ligt echter buiten de begrenzing van het analysegebied.

2 indicatief

SGLO crashregister, webeditie

2.2.2 C. Cornelissen, Van grasmat tot Fliegerhorst

FK = Feitenkaart CE BBK = CE Bodembelastingkaart 1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 62 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

26 juni 1942

Gebeurtenis Eén vliegtuig kwam terecht in de gemeente Ambt-Delden. Bij informatie bij de uitkijkdienst bleek het vliegtuig brandend te zijn neergekomen in de buurtschap ‘Goormeent’ Azelo, Ambt-Delden. Het betrof een Engels vliegtuig, vermoedelijk een jager. Het vliegtuig had een geul gemaakt van ca. 10 meter lengte en ongeveer 1 meter 50 diep. De breedte van de geul schat hij op ca. 2 meter. Wellington Ic DV-475 gecrasht, No. 23 Operational Training Unit RAF. Weiland boer Arkink, te Azelo, niet ver van gemeentegrens.

23 augustus 1942

Wellington Mk DV475 YP-G van het No. 23 O.T.U. Squadron om 02.55 uur op het terrein van dhr. J. ten Duis, Braamshaarveld te Azelo, Ambt Delden.

6 oktober 1942

Bombardement door de Mosquito DK137 DY-, Mosquito DK328 DY, Mosquito DK316 DY-, Mosquito DK339 DY- van het No. 105 Ceylon Squadron op Hengelo. Getroffen werd de Twentse elektriciteitscentrale aan de Weideweg, de Stork- en H.S.A. fabrieken.

1862100-VO-04

Hoofdstuk

2.5.1

2.2.2

Bron

Gemeentearchief Ambt-Delden

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK3

Nr . BBK4

2 indicatief

H. Noordhuis e.a, In verdrukking verzet en vrijheid

2.2.2

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

2.2.2

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 63 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

6 oktober 1942

26 oktober 1942

1862100-VO-04

Gebeurtenis Bomber Command. Aanval door Mosquito. Vier 500 ponders afgeworpen op Twentse Electriciteitscentrale te Hengelo. Op 6 oktober wordt de Centrale opnieuw getroffen. In het reserveketelhuis ontploffen bommen, die daardoor grote schade aanrichten. Vitale delen blijven echter onbeschadigd, zodat de stroomlevering normaal kan doorgaan. Mosquito's van de RAF vlogen richting Hengelo met de opdracht de machinefabriek van Stork en de elektriciteitscentrale te bombarderen. Helaas echter gooiden zij een gebouw van de centrale aan de Weideweg in puin dat kort daarvoor buiten gebruik gesteld was. Door een Mosquito werd bommen afgeworpen op de IJsselcentrale te Hengelo. Later bleek dat slechts het oude gedeelte dat niet meer in gebruik was, was geraakt. Bombardement door Mosquito’s op Hengelo. Getroffen werd de oude centrale.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK3

Nr . BBK4

G.J. Zwanenburg, En nooit was het stil…Deel 1& 2

J.P. van Vree, Hengelo in oorlogstijd

2.2.2 H. van Baaren, Een Hengelo’s oorlogsboek

C. Cornelissen, Van grasmat tot Fliegerhorst

2.2.2

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 64 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

9 december 1942

10 oktober 1943

5 6

Gebeurtenis Bombardement op Hengelo door Mosquitoes GB- van het No. 105 Squadron. Getroffen werd de elektriciteitscentrale aan de Weideweg. Bomber Command. No 139 Squadron Mosquito rapporteert een aanval op elektriciteitscentrale in Hengelo met resultaten, de Duitsers rapporteren echter dat dit in Zwolle plaatsvond, verder is er ook geen bewijs van een bombardement in Hengelo deze dag. Als laatste object in 1942 wordt op 9 december de centrale aan de Weideweg opnieuw getroffen door een bominslag. Het schakelhuis wordt deels vernietigd. Op 9 december 1942 is er de zesde raid: het tweede bombardement op de centrale. Het doel wordt getroffen, maar de stroomvoorziening blijft intact. Focke-Wulf-I90A-4/ A-5 neergestort in het weiland van boer Schwering aan de Burenweg te Borne.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK5

Nr . BBK6

Nee, het is niet geheel duidelijk of dit bombardement plaats heeft gehad op de elektriciteitscentrale in Hengelo. De centrale is reeds als pin point target afgebakend op basis van vermeldingen over bombardementen op andere data.

27 indicatief

Nee, er worden geen specifieke locaties genoemd, waardoor er geen CE verdacht gebied kan worden afgebakend. Een groot deel van de Burenweg is gelegen buiten de begrenzing van het analysegebied. Op de luchtfoto’s van 1945 is geen crashlocatie te zien.

28 indicatief

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

G.J. Zwanenburg, En nooit was het stil…Deel 1& 2 2.2.2 Historie Brandweer Hengelo, De brandweer in Hengelo tijdens de oorlogsjaren 1940-1945

H. van Baaren, Een Hengelo’s oorlogsboek

2.2.2

H. Noordhuis e.a, In verdrukking verzet en vrijheid

FK = Feitenkaart CE BBK = CE Bodembelastingkaart 1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 65 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

12 januari 1944

1862100-VO-04

Gebeurtenis

Hoofdstuk

Niet gedetailleerde kaart. Tijdens de oorlog stond in Hengelo bij de elektriciteitscentrale (bij de spoorsplitsing Hengelo-Almelo, Hengelo-Zutphen) aan beide zijden van het spoor 2 x 3,7 cm luchtdoelgeschut.

2.9.1

Bron

NIMH, collectie 575

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK5

Nr . BBK6

Nee, de locaties van wapenopstellingen en stellingen worden bepaald aan de hand van de meer nauwkeurige waarnemingen van de luchtfotoanalyse.

Pagina 66 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

30 januari 1944

31 januari 1944

7 8

Gebeurtenis Messerschmitt Bf 109 G-6 Weisse 15 met Werkenummer 15946 van het 7./JG 1 op een bouwland van de fam. Oosterveld aan de Breesege 1 op het Broekerveld nabij het Twentekanaal te Bornebroek, Borne. Bf 109G-6 gecrasht. Weiland fam. Oosterveld Breesegge 1 te Bornerbroek. Bf 109, G-6, 15946, 7./JG 1 crashed at Broekerveld Bornerbroek. Messerschmitt Bf 109 G-6 ‘Weisse 15’ (werk nr. 15946) van Feldwebel Max Finsterwald viel te pletter. Finsterwald stortte in een bouwland aan de Breesege 1, op het Broekerveld, nabij het Twenthekanaal te Bornerbroek neer. De machine sloeg een grote krater, die vrijwel meteen volliep met grondwater. Eenmotorig Duits vliegtuig neergekomen op een stuk bouwland in buurtschap Bornerbroek nabij de Hoeselerbrug aan de westzijde van het kanaal Almelo-Delden. Bij het Twente-Rijnkanaal ter hoogte van de Hoesselerbrug kwam een Duitse jager neer.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

Nr . BBK8

Nee, de Hoeselderbug ligt binnen de begrenzing van het analysegebied maar niet binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied. Op de luchtfoto’s (d.d. 20 maart 1945) is geen crashlocatie waargenomen. De exacte locatie van de vliegtuigcrash is daarom niet vast te stellen.

3 indicatief

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

H. Noordhuis e.a, In verdrukking verzet en vrijheid 2.2.2

SGLO crashregister, webeditie

C. Cornelissen, Van grasmat tot Fliegerhorst)

2.13.1

NIOD, collectie 216 k

2.2.2

C.B. Cornelissen / J. Slettenhaar, In de schaduw van de adelaar: De oorlogsjaren 1940-1945 in de gemeenten Almelo en Wierden

FK = Feitenkaart CE BBK = CE Bodembelastingkaart 1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 67 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

22 februari 1944

Gebeurtenis Gemeente Almelo. In oostelijke richting overvliegende formaties vliegtuigen. Brandende vliegtuigen in westelijke richting die ten zuiden aan de rand van de gemeente bommen afwierpen.

Hoofdstuk

2.13.1

Bron

NIOD, collectie 216 k

4 geschutstellingen op een afgezet terrein, omgeving Woolderseweg.

18 april 1944

 

19 september 1944

1862100-VO-04

2 bomkraters bij spoorlijn ter hoogte van de energie centrale. Verwoeste infra/panden ten noorden van energiecentrale, ter hoogte van de Slachthuisweg.

Bombardement op Hengelo. Getroffen werd de elektriciteitscentrale.

2.4.1

2.2.2

Historische luchtfoto

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

Nr . BBK8

Nee, de locatievermelding is te globaal om te bepalen waar de bommen zijn neergekomen. In het zuiden van de gemeente Almelo zijn op de eerstvolgende beschikbare luchtfoto geen inslagen zichtbaar.

Nee, de geschutstellingen zijn waargenomen binnen de begrenzing van het analysegebied. Afbakening, conform WSCSOCE, waarbij het grondgebied binnen de grenzen van het verdedigingswerk verdacht is, heeft geen invloed op het onderzoeksgebied. Nee, deze bomkraters liggen binnen 91 meter gemeten vanuit de contouren van de spoorlijn. Er is derhalve, conform de WSCS-OCE, een line target afbakening toegepast. Er is een extra marge van 6 meter gehanteerd, in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. Deze afbakening heeft echter geen invloed op het onderzoeksgebied. Ja, de verwoeste infra/panden ten noorden van de energiecentrale ter hoogte van de Slachthuisweg vallen binnen de afbakening van het verdachte gebied B1 (afwerpmunitie, pin point target) en worden meegenomen in deze afbakening. Ja, de elektriciteitscentrale is afgebakend als pin point target (afwerpmunitie, 181 meter, gemeten vanuit de contouren van de toenmalige elektriciteitscentrale) vanwege meerdere bombardementen met de centrale als doelwit.

Pagina 68 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum 4/5 oktober 1944

Gebeurtenis Mosquitos 1 x 13: V.2318, strikes on MET.

Hoofdstuk 2.15

Bron The National Archives Londen

Bomkrater naast de spoorlijn ten noorden van energiecentrale, ter hoogte van de Slachthuisweg.

6 oktober 1944

2.4.1

Historische luchtfoto

2 geschutstellingen en 2 barakken op een afgezet terrein, ten noorden van energiecentrale.

24 oktober 1944

1862100-VO-04

Bij beschietingen in de omgeving van de Hoeselerbrug in Bornerbroek werden 7 personen gewond.

2.2.2

G.J.I. Kokhuis, Twente in de Tweede Wereldoorlog

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

Nr . BBK8

Nee, het betreft een kaartvierkant van 1 kilometer bij 1 kilometer. De beschrijving is te globaal om een CE verdacht gebied af te bakenen. Ja, deze bomkrater ligt binnen 91 meter gemeten vanuit de contouren van de spoorlijn. Er is derhalve, conform de WSCS-OCE, een line target afbakening toegepast. Er is een extra marge van 4 meter gehanteerd, in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. Ja, het grondgebied binnen de grenzen van het verdedigingswerk is verdacht, conform WSCS-OCE, met een marge van 5 m in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. De grenzen van het terrein zijn echter bepaald op basis van de luchtfoto van 22 februari 1945 in verband met een uitbreiding van het terrein. Nee, de Hoeselderbrug ligt binnen de begrenzing van het analysegebied maar buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied. De beschieting heeft geen invloed op de afbakening van CE verdacht gebied.

29 Midden kaartvierkant

B3 Verdedigingswerk B4 Geschutstellingen

Pagina 69 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

 29 oktober 1944



Hoofdstuk

2 november 1944 

1862100-VO-04

Bruikbaar t.b.v. afbakening Ja, de bomkrater bij de Aaweg wordt, conform bijlage 6.7, afgebakend als solitaire krater met een marge van 8 meter in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s.

Bomkrater in omgeving Aaweg en de A35. Bomkrater in omgeving Aamaatweg en de A35.

2.4.1



Bron

Historische luchtfoto

2 bomkraters ten westen van de energiecentrale, in de omgeving van de luchtafweerstelling en deze zijn ontstaan tussen 06-10-1944 en 2-11-1944 2 bomkraters noord van de Wegtersweg.

Nee, de bomkrater bij de Aamaatweg is, conform bijlage 6.7, afgebakend als solitaire krater met een marge van 8 meter in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. De afbakening is niet van invloed op het onderzoeksgebied. Ja, deze bomkrater ligt binnen 91 meter gemeten vanuit de contouren van de spoorlijn. Er is derhalve, conform de WSCS-OCE, een line target afbakening toegepast. Er is een extra marge van 18 meter gehanteerd, in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. Nee, de bomkraters ten noorden van de Wegtersweg liggen meer dan 29 meter verwijderd van elkaar. Ze worden, conform bijlage 6.7, afgebakend met een straal van 91 meter rondom beide kraters. Deze afbakening heeft echter geen invloed op het onderzoeksgebied.

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Nr . FK7

Nr . BBK8

B1/B2

Pagina 70 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

28 november 1944

Dagboekfragment: ‘28 November. Vandaag om kwart over acht ging ik naar de centrale om kolen te zeven. Ik was er nauwelijks of het alarm ging. We hadden precies een paar mooie karretjes gekregen, dus hadden we geen haast om weg te komen. Daar had je de Mosquito’s. Ik word zelf beschoten, zwaar gewond. Bij deze beschieting vallen ook vier doden.’ Tijdens een treinbeschieting in Hengelo vielen vier doden. De vier waren bij de centrale naar kolen aan het zoeken.

Hoofdstuk

Bron

J.P. van Vree, Hengelo in oorlogstijd 2.2.2

Nr . FK7

Nr . BBK8

Ja, de centrale is situationeel afgebakend op 20 mm vliegtuigboordwapenmunitie met een marge van 25 meter (uitgangspunt: de contouren van de centrale in de Tweede Wereldoorlog).

27 Centrale

Nee, de centrale is situationeel afgebakend maar het is onduidelijk waar de personen waren die getroffen waren. Dit gebied kan dus niet afgebakend worden.

30 Indicatief Spoor bij centrale

C. Cornelissen, Van grasmat tot Fliegerhorst

28 november 1944

Typhoons 3 x 20: Emerich-Hengelo-Rheine-Munster-CoesfeldBorken-Rees area. Attacked loco and 20 trucks V. 3509 with 38 R/P and cannon.

2.15

The National Archives Londen

29 november 1944

Bombardement op Hengelo. Getroffen werd de elektriciteitscentrale.

2.2.2

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

20 februari 1945

V0908: V-1 op terrein naast de boerderij van wed. Arkink, te Bornerbroek. V-1 neergestort te Borne. Getroffen werd te Bornerbroek een terrein naast de boerderij van wed. Arkink.

1862100-VO-04

Bruikbaar t.b.v. afbakening

www.vergeltungswaffen.nl 2.2.2

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Nee, het betreft een kaartvierkant van 1 kilometer bij 1 kilometer. Tevens is vastgesteld dat er geen spoorlijn lag in dit kaartvierkant. Het betreft dus een foutief kaartvierkant in de originele bron. De locatievermelding is daardoor te globaal om een CE verdacht gebied af te bakenen. Ja, de elektriciteitscentrale is afgebakend als pin point target (afwerpmunitie, 181 meter, gemeten vanuit de contouren van de toenmalige elektriciteitscentrale) vanwege meerdere bombardementen met de centrale als doelwit. Nee, er zijn op de luchtfoto’s van d.d. maart 1945 geen inslagen waargenomen in de omgeving van de boerderij Arkink (zoals deze weergegeven staat op topotijdreis.nl). De vermelding is te globaal om een CE verdacht gebied af te bakenen.

31 Midden kaartvierkant

V0908 indicatief

Pagina 71 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

Hoofdstuk

Bron

20 februari 1945

V-1 Grensweg. Geen meldingen van beschadigde panden.

2.2.3

Gemeentearchief Almelo

22 februari 1945

Perimeter van militair werk bij FK9 is uitgebreid.

2.4.1

Historische luchtfoto

23 februari 1945

28 februari 1945

1862100-VO-04

V1000: V-1 op boerderij van Wed Arkink (door de kippenschuur) te Bornerbroek. V-1 neergestort op Borne. Getroffen werd de boerderij van Wed. Arkink te Bornebroek. Wesel – Hengelo – Arnhem – Venlo. Scat MET in area. Z.83. Same area MET at E.9579 and V.2714.

www.vergeltungswaffen.nl 2.2.2

2.15

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 The National Archives Londen

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Bruikbaar t.b.v. afbakening Nee, op de luchtfoto’s is een krater te zien in de omgeving van de Grensweg. Deze is mogelijk afkomstig van de V-1 maar dit is niet met zekerheid vast te stellen. De inslag is waargenomen buiten de begrenzing van het analysegebied. Ja, het grondgebied binnen de grenzen van het verdedigingswerk is verdacht, conform WSCS-OCE, met een marge van 5 m in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. De grenzen van het terrein zijn bepaald op basis van de luchtfoto. Nee, op de luchtfoto’s van maart 1945 zijn geen inslagen waargenomen van V-1’s binnen de begrenzing van het analysegebied. Op basis van deze globale locatievermelding kan geen verdacht gebied afgebakend worden. Nee, het betreft een kaartvierkant van 1 kilometer bij 1 kilometer. De beschrijving is te globaal om een CE verdacht gebied af te kunnen bakenen.

Nr . FK7

Nr . BBK8

V1000 indicatief

32 Midden kaartvierkant

Pagina 72 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

 9 maart 1945



 15 maart 1945



  20 maart 1945 

1862100-VO-04

3 geschutstellingen nabij de huidige Schuilenbergsweg 2. Schuttersputten aan de zuidzijde van de Wierdensestraat.

2 bomkraters waarvan 1 in het analysegebied bij het Schijvenveld 1 bomkrater zuid van de Meijerinkveldkampseweg, ontstaan tussen 29-10-1944 en 15-03-1945. Verkeersbrug over het Zijkanaal/Hoenselderdijk is niet aanwezig. Aan de oostelijke bruggenhoofd en een versperring aangelegd. Weg versperring en een wapenopstelling bij de verkeersbrug over het Zijkanaal.

Hoofdstuk

2.4.1

Bron

Historische luchtfoto

Bruikbaar t.b.v. afbakening Ja, één van de geschutstellingen bij de huidige Schuilbergsweg ligt binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied. Deze geschutstelling wordt, conform WSCS-OCE, afgebakend met 25 meter, rondom het hart van de geschutopstelling. Er is een extra marge van 6 meter gehanteerd, in verband met afwijkingen ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto’s. Ja, de Wierdensestraat heeft in het frontgebied gelegen en de gaten die waargenomen zijn op de luchtfoto’s zijn daarom beoordeeld als wapenopstellingen. De locaties van de wapenopstellingen, inclusief een marge van 10 meter (maximale marge van meerdere luchtfoto’s) ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto, zijn afgebakend als CE verdacht gebied. Nee, de bomkraters worden beoordeeld als solitaire kraters (zie bijlage 6.7). De afbakening van de kraters heeft daarmee geen invloed op het onderzoeksgebied. Nee, de brug bij de Hoenselderdijk is gelegen in het analysegebied. Een afbakening van deze brug en de versperringen in de omgeving van de brug heeft geen invloed op het onderzoeksgebied. Er is bovendien geen CE indicatie voor wat betreft de versperring. Ja, de locatie van de wapenopstelling wordt afgebakend inclusief een marge van 8 meter ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto.

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Nr . FK7

Nr . BBK8

16 17

Pagina 73 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

Hoofdstuk

Bron

Nee, er zijn drie bomkraters ingeslagen en aan de verhouding ten opzichte van elkaar is te zien dat dit een tactisch bombardement is waarbij alle drie de bommen zijn gedetoneerd. Bovendien zijn de inslagen waargenomen buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied. Er wordt geen CE verdacht gebied afgebakend. Ja, de geschut- en wapenopstellingen bij de Stokkelersweg worden, conform WSCSOCE afgebakend, inclusief een marge van 8 meter ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto.

3 bomkraters nabij de oostoever het Zijkanaal, noord van de weg ‘de Condor’.

  20 maart 1945



 

1862100-VO-04

2 geschut- en wapenopstellingen bij de Stokkelersweg. Bij FK15 wapenopstellingen toegevoegd. Schuttersputlinie aan weerszijden van de Pastoor Ossestraat (oude weg situatie)

Bruikbaar t.b.v. afbakening

2.4.1

Historische luchtfoto

Ja, de wapenopstellingen aan de Wierdensestraat worden afgebakend, conform WSCS-OCE afgebakend, inclusief een marge van 8 meter ten gevolge van het positioneren van de luchtfoto. Nee, de Pastoor Ossestraat heeft niet in het frontgebied gelegen. Er zijn geen aanwijzingen dat de mangaten die gelegen zijn aan deze straat ingezet zijn als schuttersputten/wapenopstellingen. Om deze reden wordt geen CE verdacht gebied afgebakend. Nee, het betreft een solitaire krater. De afbakening van deze krater, die gelegen is in het analysegebied, heeft geen invloed op het onderzoeksgebied (zie bijlage 6.7).

Krater in akker, t.h.v. huidige de Jan van Gent 12/14 Almelo Krater in de Doorbraak ten oosten van de Pastoor Ossestraat.

Ja, het betreft een solitaire krater. De krater wordt afgebakend met 58 meter. Dit is inclusief een marge van 8 m vanwege de afwijking door het positioneren van de luchtfoto.

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Nr . FK7

Nr . BBK8

B10

B11

B12

Pagina 74 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

31 maart / 2 april 1945

Alle bruggen over het Twentekanaal opgeblazen.

1 april 1945

Een F/O. Hamburg, alias F/O. Harvey, stort neer aan de straatweg Almelo-Bornerbroek, ter hoogte van de Grensweg. Het andere toestel kwam neer op een stuk woeste grond in de gemeente Ambt-Delden. Twee Spitfires gecrasht te Bornerbroek. De machine van Albert Cavet, een Spitfire LF MK-XVI met nummer TB-496, behoorde tot het Franse 340 Squadron RAF boorde zich aan de Grensweg, ter hoogte van de splitsing met de Bornerbroeksestraat in de grond. Spitfire Mk XVI LF RR249 3W-Y van het No. 322 Nederlandse Squadron te Borne in een heideveld aan de Arkmansweg achter de Valkerij van dhr. S. de Jonge aan de weg Borne - Bornerbroek. Spitfire XVI, serial RR249, 322 Squadron, hit by flak, crashed Arkmansweg Ambt Delden. Geallieerd vliegtuig neergestort aan het eind van de Arkmansweg.

1862100-VO-04

Hoofdstuk

2.2.3

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Stichting Heemkunde Markelo, Markelo in de Tweede Wereldoorlog

Nee, aan de hand van luchtfoto’s is bekeken waar mogelijk bruggen zijn opgeblazen. De Zijtak van het Twentekanaal was echter nog in aanleg en vele bruggen waren nog niet aangelegd/in 1940 al opgeblazen, zoals de Hoeselderbrug. Er wordt dus geen CE verdacht gebied afgebakend. De brug bij de Leemslagenweg is op naoorlogse luchtfoto’s, van d.d. 19 juni 1945, nog intact.

G.J. Zwanenburg, En nooit was het stil…Deel 1& 2

2.2.2

H. Noordhuis e.a, In verdrukking verzet en vrijheid

T. Eversteijn Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945

SGLO crashregister, webeditie 2.5.1

Nr . FK7

Nr . BBK8

Nee, op de luchtfoto van d.d. 19 juni 1945 is geen crashlocatie te zien die te verbinden is aan deze crash van d.d. 1 april 1945. De krater die zichtbaar is in de omgeving (FK25), is ook zichtbaar op de luchtfoto van 20 maart 1945. En kan dus niet zijn veroorzaakt door dit vliegtuig. De locatievermelding is te globaal om een CE verdacht gebied af te bakenen.

50 indicatief

Ja, de crashlocatie is vastgesteld aan de hand van de luchtfoto van d.d. 19 juni 1945 (in combinatie met de luchtfoto van d.d. 20 maart 1945 waarop de crashlocatie niet waargenomen is). De crashlocatie wordt afgebakend conform de WSCSOCE, met een marge van 26 meter.

B13

Gemeentearchief Ambt-Delden

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 75 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

1 april 1945

3 april 1945

1862100-VO-04

Gebeurtenis

Hoofdstuk

Bron

Het toestel van AB Homburg stortte ongeveer vier kilometer van de plaats waar Albert Cavet neerkwam te pletter. De Spitfire stortte neer op het terrein achter het pand van de heer Samuel de Jonge, gelegen aan de weg van Borne naar Bornerbroek, tussen het voormalige café Platenkamp en het viaduct onder Rijksweg 35.

2.2.2

H. Noordhuis e.a, In verdrukking verzet en vrijheid

Vuurgevecht bij de centrale.

2.2.2

J.P. van Vree, Hengelo in oorlogstijd

Een groep van ongeveer 25 man bezet de centrale en weet te voorkomen dat de Duitsers hun plannen uitvoeren. Tijdens het vuurgevecht ter plaatse weet Stenzel te ontsnappen. Hij waarschuwt de Grüne Polizei, die met een aantal overvalwagens naar de centrale rijdt en onmiddellijk het vuur opent.

Duitse eenheden vernielden alle overgangen over het Twentekanaal, in het zicht der Canadezen.

2.2.3

J.P. van Vree, Hengelo in oorlogstijd

K. Vos (red.), De Pruus komt! Overijssel in de Tweede Wereldoorlog

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

Nr . BBK8

B13

Ja, de contouren van de toenmalige centrale zijn situationeel afgebakend met een marge van 25 meter op CE afkomstig van grondgevechten.

Nee, aan de hand van luchtfoto’s is bekeken waar mogelijk bruggen zijn opgeblazen. De Zijtak van het Twentekanaal was echter nog in aanleg en vele bruggen waren nog niet aangelegd/in 1940 al opgeblazen, zoals de Hoeselderbrug. Er wordt dus geen CE verdacht gebied afgebakend. De brug bij de Leemslagenweg is op naoorlogse luchtfoto’s, van d.d. 19 juni 1945, nog intact.

Pagina 76 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

4-9 april 1945

4 april 1945

1862100-VO-04

Gebeurtenis Het front bevond zich tussen Almelo en Wierden. De Canadezen stelden hun geschut op in het Tusveld, de Duitsers verzamelden zich in ’t Zuidbroek, en het was daar, dat de laatste Twentse ‘strapatsen’ van de Duitse bezetter plaatsvonden. Ook aan de Oude Almeloseweg, de Knibbeldijk en Knibbeldwarsdijk werden boerderijen getroffen. Toen een carrier van de bevrijders waagde om over de oostelijke kanaaldijk te rijden, barsten de beschietingen vanaf onze zijde van het kanaal los. Omdat de oostelijke kanaaldijk een stuk lager is dan aan de westkant, werd alleen de bovenzijde van de auto doorzeefd met kogels en kon nog een stuk door gereden worden. Het schijnt dat één van de inzittenden is gesneuveld, een ander kreeg een schot in zijn achterwerk, terwijl de derde ongedeerd bleef.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

2.2.3

G. Beukers-de Jong / J. van Wulfften Palthe-Stulen, Terugblik op Wierden 1940-1945

Ja, de grondgevechten en beschietingen in april 1945 worden situationeel afgebakend (WSCS-OCE categorie: artillerie- mortier (raket) beschietingen). Dit wordt verder toegelicht in de conclusie bij hoofdstuk 4.5.4.

41/43

Nr . BBK8

B14

2.6.1

AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 77 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

4 april 1945

Gebeurtenis De toestand bij de boerderijen aan de Stokkelersweg werd steeds dreigender. Op afstand stonden diverse boerderijen in brand. Op weg naar “Laand Oornd” (aan de Wendelgoorseweg) zagen we kogels als rode en groene voorwerpen voor ons door het gras vliegen! De wagen met levensmiddelen werd ook mee genomen. Onderweg is daar zelfs doorheen geschoten. Door wie zal altijd een vraag blijven; gelukkig werd er niemand geraakt. Er sneuvelden wat ruiten in de boerderij, kogels en granaatscherven vlogen door het dak.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

Nr . BBK8

2.6.1

AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek

46/48 Indicatief

B14

18/19

18 indicatief

4 april 1945

De Duitsers hadden in Almelo onder nagenoeg alle bruggen explosieven aangebracht.

2.2.3

G.J.I. Kokhuis, Twente in de Tweede Wereldoorlog

4 april 1945

Huis aan Breesege verlaten, gevlucht naar boerderij van Middelkamp, paar honderd meter van het kanaal verwijderd. Al die tijd onder hevig granaatvuur. Bij onze boerderij (Breesege, vlakbij de Hoeselderbrug), hadden de Duitsers stellingen en schuttersputten in de kanaaldijk gegraven.

2.2.3

C.B. Cornelissen, Almelo frontstad: De bevrijding van Twente

1862100-VO-04

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Nee, aan de hand van luchtfoto’s is bekeken waar mogelijk bruggen zijn opgeblazen. De Zijtak van het Twentekanaal was echter nog in aanleg en vele bruggen waren nog niet aangelegd/in 1940 al opgeblazen. Er wordt dus geen CE verdacht gebied afgebakend. Nee, de vermelding omtrent de schuttersputten en stellingen kan niet worden bevestigd middels luchtfoto’s. De eerst beschikbare luchtfoto’s van na deze datum, namelijk van 19 juni 1945, tonen geen sporen die overeen komen met de vermelding. Waar de beschietingen exact plaatsvonden is onduidelijk. Op basis van deze vermelding kan dus geen CE-verdacht gebied afgebakend worden.

Pagina 78 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

5 april 1945

1862100-VO-04

Gebeurtenis Regelmatig schoten de Canadese tanks richting Wierden. Granaten werden afgevuurd op de Duitse stellingen aan en rond het Twentekanaal. Dikwijls rode rookgranaten op de Duitse posities afgevuurd waarna Typhoons kwamen en de stellingen verder met raketten en mitrailleurvuur bestookten. Tanks van het Canadese Alconquin Regiment trokken vanuit Almelo in westelijke richting, thv Bellinckhof kregen ze gericht Duits vuur. Aan Almelo’s westkant ondervonden de bevrijders veel tegenstand. Gedurende de nacht legden de Canadezen het hele gebied onder granaatvuur. Het Lincoln and Welland Regiment bleven tot 7 april voortdurend in het gebied ten oosten van het kanaal. Ze hielden daarbij onophoudelijk vuurcontact met de Duitsers aan de overkant. De infanteristen werden daarbij ondersteund door tanks van het C-Squadron van de South Alberta’s. En natuurlijk door de artillerie op Het Tusveld, die de hele ‘Duitse’ oever onder granaatvuur legde.

Hoofdstuk

Bron

Bruikbaar t.b.v. afbakening

Nr . FK7

Nr . BBK8

34 Indicatief G.J.I. Kokhuis, Twente in de Tweede Wereldoorlog

35 Ja, de grondgevechten en beschietingen in april 1945 worden situationeel afgebakend (WSCS-OCE categorie: artillerie- mortier (raket) beschietingen). Dit wordt verder toegelicht in de conclusie bij hoofdstuk 4.5.4.

2.2.3

B14 36 indicatief

C.B. Cornelissen, Almelo frontstad: De bevrijding van Twente 37/41 indicatief

TenneT Tracé AMLM-HGLW

Pagina 79 van 105

1940-1945, CE-ruimingen Datum

Gebeurtenis

Hoofdstuk

Bron

Zes Canadese tanks kwamen aanrijden en stopten ter hoogte van onze boerderij (aan de Grensweg tussen Almelo en Bornerbroek, 400 m. van het Twentekanaal). Plotseling werden de tanks beschoten vanaf de overkant van het kanaal. Wij lieten ons allemaal plat op de grond vallen.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Almelo&id=060a4926-906a-40fc-8021-1f46203133d6