07 Concept programmaplannen.pdf

3: Behoud van de top 10 positie in de ranglijst van MKB vriendelijkste steden. Almelo waardeert haar ondernemers en wil ondernemerschap faciliteren. De kracht van het ondernemersklimaat is onder andere af te leiden van de waardering door ondernemers. In de meting van MKB-Nederland heeft Almelo in 2022 een top 10 positie bereikt in de ranglijst met vergelijkbare gemeenten. Ook in de nieuwe coalitieperiode is de positie een belangrijke graadmeter voor Almelo. De positie is gebaseerd op 4 pijlers: • De tevredenheid van ondernemers over de dienstverlening • Het imago van de gemeente bij onder nemers buiten de Gemeente Almelo • De gemeentelijke communicatie en het gemeentelijk beleid met betrekking tot het midden- en klein bedrijf • De prijs-kwaliteitsverhouding

Op basis van de scores blijkt dat Almelo met name nog beter kan scoren op de pijlers imago en gemeentelijke communicatie en beleid. De inspanningen en activiteiten zullen bijdragen aan de verbetering hiervan. 4: Een score van minimaal een 7 op de tevredenheid van ondernemers op de gemeentelijke dienstverlening. Een goed functionerend bedrijfsleven is de basis van de Almelose economie. Voor de gemeente Almelo is een goed functionerend ondersteuningsinfrastructuur derhalve een randvoorwaarde om bedrijven in Almelo in staat te stellen de eigen doelen te realiseren. Vanuit de gemeente staat daarom een goede dienstverlening centraal. In de periode 20182022 heeft Almelo voor de waardering van de dienstverlening de VNG enquête als leidraad gevolgd. Voor de nieuwe periode benutten wij de meting van MKB-Nederland aangezien deze ook gekoppeld is aan de gewenste 10positie. Wij willen een dienstverlenende organisatie zijn voor de brede populatie ondernemers. Vanuit de lijn (accountmanagement EZ) zal er daarom zowel aandacht zijn voor de bedrijven op de bedrijventerreinen, maar zeker ook voor de elders gesitueerde ondernemers (zoals detailhandel, wijkwinkelcentra). Voor een goede score is het van belang dat een dienstverlenende houding ingebed is in gehele breedte van de organisatie.

12

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Thema 3: Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus

Strategisch doel 3 Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. We zien dat de arbeidsmarkt sterk in verandering is. We hebben te maken met nieuwe technologieën, vergaande digitalisering, wereldwijde concurrentie, demografische ontwikkeling zoals vergrijzing en maatschappelijke uitdagingen zoals de energietransitie en Covid-19. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat soorten werk en de inhoud van werk razendsnel veranderen. De manier om deze ontwikkelingen de baas te blijven is leren en ontwikkelen. Iedereen, mensen en organisaties, moet zich blijven ontwikkelen zodat we de uitdagingen van de toekomst aan kunnen.

Op het gebied van leren is er nog veel werk aan de winkel. De deelname aan opleidingen en trainingen neemt licht af en specifieke groepen (laagopgeleiden, flexwerkers en 55-plussers) blijven sterk achter. Ook doen we minder aan informeel leren (leren op de werkvloer), terwijl dit juist ook een mooie manier is om specifieke doelgroepen te bereiken. Kortom, leren is ontzettend belangrijk, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom gaan we komende jaren in Almelo aan de slag met het creëren van een actief klimaat van doen en leren. We willen dat werkenden in Almelo zich (blijven) ontwikkelen om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt.

Operationeel doel 5:

Werkenden in Almelo volgen vaker een cursus, training of opleiding. Om ervoor te zorgen dat werkenden in Almelo mee ontwikkelen met de veranderende arbeidsmarkt en ontwikkelingen van de toekomst, leggen we de focus op blijven leren voor professionals. In de komende jaren hebben we als doel dat werkenden in Almelo vaker

een opleiding, cursus en/of training volgen. Daarnaast streven we naar een toename van het aantal aanvragen bij het Twents Fonds voor Vakmanschap en Leerwerkloket vanuit werkenden en werkzoekenden uit Almelo. Dit betekent dat we goed inzichtelijk maken wat de effecten voor Almelo zijn.

Strategisch doel 4 Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Vraag en aanbod sluiten op de Almelose (Twentse) arbeidsmarkt niet altijd goed op elkaar aan. Een grote uitdaging op economisch gebied is het tekort op de arbeidsmarkt in vooral de hightech/ maakindustrie, logistiek, zorg en horeca. Met name in de technische sector is een tekort aan (gekwalificeerd) personeel. En dat terwijl in de regio op MBO-, HBO- en WO-niveau tal van technische opleidingen zijn. In potentie kunnen jaarlijks

honderden afgestudeerden met een technische opleiding in dienst komen van onze (high)techbedrijven. De toenemende krapte op de arbeidsmarkt biedt aan de andere kant ook kansen voor Almeloërs om werk te vinden. Het is van groot belang om het arbeidspotentieel van Almeloërs te herkennen en vervolgens op een zorgvuldige manier te benutten.

13

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Operationele doelen 6: Het ongezien talent in Almelo wordt beter benut. De vraag naar arbeid is enorm. Deze vraag naar arbeid overstijgt ruim het aanbod van arbeid: op dit moment is er een recordaantal openstaande vacatures. Het is van belang dat er sprake is van een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Eén van de oplossingen voor de krappe arbeidsmarkt is ervoor zorgen dat er meer mensen gaan werken. Hiervoor zetten we binnen het programma in op het zogeheten ‘onbenut arbeidspotentieel’. Dit potentieel gaat over drie groepen mensen:

1. 2.

3.

Mensen die geen betaald werk hebben, maar daar wel recent naar hebben gezocht en ook direct beschikbaar zijn. Mensen die geen betaald werk hebben en daar ook niet recent naar hebben gezocht, maar wel direct beschikbaar zijn. Of andersom: mensen die wel recent hebben gezocht naar betaald werk, maar niet direct beschikbaar zijn. Mensen die nu in deeltijd werken, maar meer uren willen werken en daar ook direct beschikbaar voor zijn.

Thema 4: Almelo unieke beleving door het water en het groen

Strategisch doel 5 Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo Water en groen spelen bij alles in Almelo een belangrijke rol. Het is een belangrijk element bij de ontwikkeling van de stad. Water maakt de stad voor inwoners en bezoekers. Niet alleen de recreanten op het water vermaken zich, ook vanaf de kant en kades vergroot water de aantrekkingskracht. Water draagt bij aan de structuurversterking van de stad en het economisch klimaat voor

de binnenstad. Er is al veel geïnvesteerd de afgelopen jaren. Het is belangrijk de komende jaren, samen met onze partners als de provincie en het waterschap, en ook met de inwoners en ondernemers, Almelo Waterstad verder te ontwikkelen. Daarbij zetten we vanuit het programma vooral in op de vrijetijdseconomie.

Operationele doelen 7:

Almelo trekt meer toeristische bezoekers. Het groen/blauwe profiel van Almelo is uniek in de regio en is van economische meerwaarde voor de stad. Het kan namelijk voor een zeer belangrijk deel bijdragen aan het instand houden of zelfs uitbreiden van het voorzieningenniveau in de stad. Voorbeeld is het station en de stationsomgeving. Meer reizigers legitimeren investeringen aan gebouw en omgeving. Om het potentieel optimaal te kunnen benutten willen we initiatieven gaan aanjagen en ondersteunen en gaan we ervoor zorgen dat samen met partners producten en arrangementen ontwikkeld worden. Door in

te zetten op deze activiteiten willen we meer toeristische bezoekers naar Almelo trekken. 8: Bezoekers en inwoners geven het groen/ blauwe profiel een hoger waarderingscijfer. Almelo staat bekend om haar blauwe waterstructuur en groene longen. We willen dat bezoekers en inwoners de groen/blauwe structuur nog meer gaan beleven. Om dat te realiseren gaan we een plan maken waarbij de groen/blauwe beleving centraal staat. Dit moet de vrijetijdseconomie versterken. Het waarderingscijfer dat de bezoeker en inwoner geeft of we daarbij op de goede weg zijn.

14

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

4| DE STRATEGIE

15

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Onze ondernemers maken de economie van de stad en de regio. Wij, gemeente, faciliteren, agenderen en jagen aan waar nodig en waar het kan. Dat is de basis van onze strategie. Het succes van dit programma zal dan ook in belangrijke mate afhangen van ons vermogen en de bereidheid van partners om samen te werken aan de opgaven. Voorwaarde is dat we in een goede verbinding staan met ons bedrijfsleven. Daarom blijven we inzetten op een goed ondernemersloket. En investeren we in contacten en netwerken in Almelo en de regio. Een aantal opgaven in het programma vragen om een nadere analyse en uitwerking. Daar gaan we in 2023 mee aan de slag. Zo ontwikkelen we economisch-ruim-

telijke visie die ons gaat helpen bepalen hoe, waar en in welke omvang we nieuwe werklocaties gaan ontwikkelen en of/welke investeringen nodig zijn om onze huidige terreinen toekomstbestendig te maken. Ook maken we een arbeidsmarktstrategie voor het aantrekken en behouden van talent. De uitwerkingen zullen vertaald worden in concrete acties in de begroting 2024.

16

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

5| INSPANNINGEN EN ACTIVITEITEN

17

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Thema 1: Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie

Activiteit 1 Uitvoeren van een economisch-ruimtelijke visie op de lokale bedrijvigheid in 2023. In 2023 stellen we een economisch – ruimtelijke visie op. Een vooruitblik op onze economische structuur in 2040. Waaruit blijkt hoe we de belangrijkste dragers zijn van onze economie kunnen faciliteren. Met een agenda waarmee we de economische kracht van Almelo verder uitbouwen. We zorgen voor een herkenbaar profiel waaruit blijkt hoe wij met onze econo-

mische structuur bijdragen aan de groene technologische topregio Twente. Een toekomstbeeld waar we met de overige 13 Twentse gemeenten, Provincie Overijssel en ons regionale Twenteboard naar toe werken.

Activiteit 2 Ontwikkelen van fiches/projectvoorstellen/lobbydossiers. Met onze agenda bedoeld onder 1. Sluiten we zoveel mogelijk aan bij de lopende regionale investeringsagenda’s. Daar waar lokaal en regionaal belang samenkomen doen we een beroep op aanwezige gemeente-overstijgende onder-

steuning. In ieder geval voor XL-2 zoeken we aanvullende financiële ondersteuning. Maar dat kan ook het geval zijn voor nog komende projecten die onze economische vitaliteit stimuleren.

Thema 2: Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid

Activiteit 1 Vaststellen en uitwerken nieuwe programmeringsafspraken. De ontwikkeling van bedrijventerreinen is een regionaal dossier. In het 1e kwartaal van 2023 maken we regionale programmeringsafspraken over de uitgifte van bedrijventerreinen met Provincie Overijssel en de overige 13 Twentse gemeenten. De programmeringsafspraken van 2018 -2022 gingen over het verminderen van overaanbod,

een situatie waar sinds 2020 al geen sprake meer van is. De periode 2023-2027 is gericht op een gemeenschappelijke zorgvuldige afweging van gronduitgifte in een gespannen vraagmarkt. Er komen kwalitatieve criteria gericht op duurzaamheid en reductie van de vraag naar natuurlijke hulpbronnen.

18

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Activiteit 2 Vertaling van speerpunten Economische visie naar programma uitvoering. Ondernemers hebben behoefte aan ruimte. Ruimte wordt schaars en we gaan op zoek naar mogelijkheden om in de behoefte te blijven voorzien. Te denken valt aan herstructurering en kwaliteitsimpulsen van bestaande bedrijventerreinen en ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. We vertalen onze economisch – ruimtelijke visie naar een programma-uitvoering met als zwaarwegend onderwerp de ruimte vraag van ondernemers, de kwaliteit van onze bedrijventerreinen en de mogelijkheid van nieuwe terreinen. Daarmee

is voor de langere termijn duidelijk waar de lokale vraag aan uitbreidingsruimte terecht kan. Almelose ondernemers hebben volgens het Stec rapport Markperspectief Bedrijventerreinen tot 2035 behoefte aan 41 tot 48 hectare bedrijfsgrond. Een uitbreiding die past bij de verstedelijkingsopgave, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie, Ontwikkelagenda Stadvisie en ruimtelijke programmatische visie.

Activiteit 3 Verkennen kansen op revitalisering/ verduurzaming bedrijventerreinen. Deze actie gaat gelijk op met de activiteit onder 2. Het gaat niet alleen om een effectief grondgebruik op bestaande terreinen. Maar ook op het verduur-

zamen, reductie van het beroep op natuurlijke grondstoffen en circulair gebruik van grondstoffen.

Activiteit 4 Aanjagen samenwerking/BIZ vorming. Uit een provinciaal rapport van Bureau Buiten in 2021 bleek dat de organisatiegraad op bedrijventerreinen erg laag is. Een krachtenbundeling van bedrijventerreinen is in een tijd van nieuwe technische en economische ontwikkelingen aan te raden. Schaarste drijft de prijzen op en samenwerking op het gebied van energiebesparing – en inkoop, afvalinzameling, ruimtegebruik, veiligheid en toezicht zijn wat voorbeelden waar bedrijven elkaar kunnen

helpen. Samenwerkingsorganisaties komen veel eerder in aanmerking voor overheidsondersteuning. In 2022 zijn in Almelo op twee bedrijventerreinen (Bornsestraat en Turfkade) met ondersteuning van de gemeente samenwerkingsorganisaties opgericht. In 2023 trekken we deze lijn door en werken aan nog eens minimaal één samenwerkingsorganisatie (Bedrijvenpark Twente).

19

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Activiteit 5 Doorontwikkeling van de dienstverlening met brede inzet van de interne organisatie. Een goed functionerend bedrijfsleven is de basis van de Almelose economie. Voor de gemeente Almelo is een goed functionerend ondersteuningsinfrastructuur derhalve een randvoorwaarde om bedrijven in Almelo in staat te stellen de eigen doelen te realiseren. Vanuit de gemeente staat daarom een goede dienstverlening centraal. Om de gemeentelijke dienstverlening aan ondernemers te verbeteren is eind 2019 het Ondernemersloket gelanceerd. Met kortere lijnen worden vanuit het Ondernemersloket ondernemers begeleid/ondersteund bij gemeentelijke vraagstukken. Wij hebben de sterke ambitie om de dienstverlening aan ondernemers verder te verbeteren. Hoe beter wij ondernemers ondersteunen en faciliteren, hoe beter het economisch klimaat en daarmee de economische veerkracht van Almelo. Hiervoor is het van belang de doorontwikkeling

breder te trekken dan alleen het Ondernemersloket. Vanuit het programma gaan wij diverse afdelingen/disciplines betrekken bij het onderwerp dienstverlening. Zoals verkeerskundigen, stedenbouwkundigen, RO-adviseurs en juristen toezicht en handhaving. Op basis van de periodieke rapportage MKB-vriendelijkste gemeenten richten wij ons specifiek op de verbetering van de volgende deelaspecten: • Klantgerichtheid • Afstemming en overleg met ondernemers • Het nemen van initiatieven Ter verbetering van de dienstverlening gaan wij diverse trajecten evalueren met betrokken ondernemers en dit terugkoppelen aan de organisatie. Dit resulteert in een overall beeld en een plan van aanpak. Uiteindelijk draagt dit bij aan de Top 10 positie MKB-vriendelijkste steden en een score van minimaal een 7 op tevredenheid dienstverlening.

Activiteit 6 Uitvoeren van een marketing en communicatieplan Ondernemersloket. Zichtbaarheid en vindbaarheid van de verschillende instrumenten, regelingen en hoe de ondernemersdienstverlening lokaal is georganiseerd, is de basis om ondernemers op de juiste wijze te informeren en te begeleiden. Dit is dan ook een wezenlijk onderdeel van dienstverlening. In de periode 2020-2022 hebben wij hier vanuit het Ondernemersloket invulling aan gegeven middels nieuwbrieven, factsheets, berichten op social media en het plaatsen van corona-gerichte informatie op de gemeentelijke website. Ook hier hebben wij de ambitie om de communicatie te professionaliseren om daarmee de verbinding met ondernemers te verbeteren en het imago te versterken:

•

•

De 1e stap hiervoor is het opzetten van een marketing en communicatieplan in de 1e helft van 2023. Hiervoor wordt een adviseur van de afdeling communicatie vrijgemaakt. De 2e helft van 2023 en verder is gericht op de uitvoering van dit plan.

Bovenstaande draagt bij aan zowel de verbetering van de tevredenheid van de dienstverlening als het realiseren van een top 10 positie MKB vriendelijkste steden.

20

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Activiteit 7 Doorontwikkeling van de dienstverlening met brede inzet van de interne organisatie. Om het belang en perspectief van ondernemers goed in te bedden in beleid en dienstverlening zetten wij een klankbordgroep van ondernemers op. Deze groep wordt ingezet om te reflecteren, te weten wat er speelt bij ondernemers en wat belangrijke aandachtsgebieden zijn, wat ondernemers op basis van de actualiteit verwachten van de (lokale) overheid en hoe de dienstverlening wordt ervaren. De samenstelling en frequentie wordt nog nader uitgewerkt. Van belang is om de klankbordgroep uit de juiste stakeholders (zoals

bestuurders van netwerkorganisaties) samen te stellen, waarmee een brede vertegenwoordiging van het Almelose bedrijfsleven wordt gerealiseerd. Met de klankbordgroep creëren wij wederzijdse betrokkenheid op het programma economie en arbeidsmarkt, hetgeen direct en indirect bijdraagt aan de verbetering van de dienstverlening en daarmee ook aan een goed ondernemersklimaat.

Activiteit 8 Organiseren van netwerkbijeenkomsten. Nauwe contacten met ondernemers zijn van belang voor een goede samenwerking. Met netwerk bijeenkomsten brengen wij de gemeente Almelo en diverse ondernemers bij elkaar. Door het organiseren van algemene en doelgroepgerichte netwerkbijeenkomsten, de inzet van vakafdelingen en programma’s en het betrekken van externe partners willen wij de belevingswereld van ondernemers en die van de lokale overheid bij elkaar

brengen. Uitgangspunten van de netwerkbijeenkomsten zijn inspireren, ontmoeten, verbinden en delen van ervaringen en kennis. De frequentie en thema’s worden nog nader uitgewerkt. Ook de netwerkbijeenkomsten dragen bij aan betrokkenheid en daarmee de verbetering van de dienstverlening en een goed ondernemersklimaat.

21

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Thema 3: Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus

Activiteit 1 Het uitrollen van de LLO-aanpak (Leven Lang Ontwikkelen) in Almelo. We rollen de Leven Lang Ontwikkelen aanpak verder uit. Hiermee draagt de gemeente bij aan het realiseren van een actief leerklimaat. We werken samen met de andere Twentse gemeenten, het UWV, het ROC, vakbonden en het bedrijfsleven. Door het ontwikkelen en verspreiden van een heldere communicatieboodschap zorgen we voor bewustwording bij werkgevers, werkenden en

werkzoekenden. Daarnaast gaan we aan de slag met het opzetten van een duidelijke vindplaats de informatie die samenhangt met leren en ontwikkelen. Tot slot zetten we passende projecten op, zorgen we voor een op maat onderwijsaanbod en dragen we bij aan het creëren van learning communities: een lerende omgeving voor professionals.

Activiteit 2 Het doorontwikkelen van het Twents Fonds voor Vakmanschap. Het Twents Fonds voor Vakmanschap is een initiatief voor werkenden, ZZP’ers en werkzoekenden uit Twente die zich willen om, her- of bijscholen in een vakrichting tot en met mbo-niveau 4. Het Twents Fonds biedt een scholingsvoucher tot maximaal €2500,- om scholing/opleiding (deels) te bekostigen. Met het Twents Fonds investeren we in een ‘leven lang ontwikkelen’. In 2023 ontwikkelen we het Twents Fonds voor Vakmanschap verder door. Zo gaan we ons ook richten op Hbo opgeleiden die

zich willen omscholen middels een Mbo-opleiding en maken we het voor Mbo’ers mogelijk om vaardigheden op een Hbo niveau te ontwikkelen. Het stimuleren van de leercultuur wordt een specifiek doel van het Twents Fonds voor Vakmanschap. We streven naar het voeren van ca. 1500 adviesgesprekken en het verstrekken van 600 opleidingscheques per jaar in de regio Twente.

Activiteit 3 Het faciliteren van initiatieven die bijdragen aan een betere match op de arbeidsmarkt in hightech/techniek en logistiek. We ondersteunen en stimuleren initiatieven die als doel hebben jeugd te enthousiasmeren voor de (high)techsector. In de afgelopen jaren heeft de gemeente Almelo initiatieven zoals Week van de Techniek en Ontdek Hightech Almelo al ondersteund. De deelnemende bedrijven merken dat de initiatieven vruchten beginnen af te werpen. We

zien mogelijkheid om zowel in faciliterende als financiële zin bij te dragen en daarmee de spanning op de arbeidsmarkt te verkleinen. We versterken de samenwerking met het onderwijs en de kennisinstellingen met als doel een betere match op de arbeidsmarkt.

22

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Activiteit 4 Ontwikkelen arbeidsmarktstrategie. We gaan aan de slag met het ontwikkelen van een arbeidsmarktstrategie. Deze strategie moet

richting bieden voor het aantrekken en behouden van talent in Almelo.

Activiteit 5 Inzet ongezien talent faciliteren. We onderzoeken de mogelijkheid voor een pilot ‘no-risk polis’. Dit is een soort verzekering waarmee het risico voor ondernemers bij de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt,

wordt beperkt. Dit is een concreet voorbeeld van activiteit om het onbenut arbeidspotentieel/ ongezien talent beter te benutten.

Thema 4: Almelo unieke beleving door het water en het groen

Activiteit 1 Het faciliteren en aanjagen van initiatieven en arrangementen. Met de realisatie van de havenkom is het water teruggebracht tot in de binnenstad. De kansen op en om het water worden nog niet volledig benut. We geven ondernemers voldoende ruimte om hun initiatieven te ontplooien en creativiteit de ruimte te geven, als dit bijdraagt aan de beleving van het toeristisch- recreatieve product. Daarnaast gaan we in samenwerking met partners uit de stad, zoals (horeca)ondernemers, de ondernemersvereniging (CAA) en Almelo Promotie, initiatieven aanjagen die het groenblauwe profiel versterken. Daarmee wordt de beleving op en om het water vergroot. Het thema ‘groen en blauw’ speelt ook in de gemeenten Nordhorn, Dinkelland en Tubbergen een

grote rol binnen de vrijetijdseconomie. Zo hebben Nordhorn en Dinkelland met het INTERREGproject Kanal Allee, geïnvesteerd in de fietsroute langs het kanaal. We zien op dit vlak kansen in de versterking van onze vrijetijdseconomie. In 2022 hebben wij met Nordhorn in een hernieuwde kennismaking gesproken over de mogelijkheden rond het thema ‘groen en blauw’. Het streven is om in de grensoverschrijdende samenwerking initiatieven te ontwikkelen waarbij enerzijds onze eigen inwoners op de fiets of via het water de stadsrand en aansluitende toeristische routes naar Noordoost-Twente kunnen bereiken en anderzijds hoe de bezoeker per fiets vanuit Nordhorn via een mooie route Almelo een mooie route kan bereiken.

23

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Activiteit 2 We werken aan het (meer) bevaarbaar maken van het water in Almelo. Het netwerk van bevaarbare waterwegen in Almelo is nog beperkt. Door bevaarbare routes te realiseren wordt het voor inwoners en bezoekers mogelijk Almelo meer vanaf het water te beleven. Dit zorgt voor een verlengde verblijfsduur en voor een versterking van de vrijetijdseconomie. We gaan daarom samen met partners, zoals de pro-

vincie Overijssel en het waterschap Vechtstromen, de mogelijkheden voor het uitbreiden van het vaarnetwerk binnen de gemeentegrenzen van Almelo nader uitwerken. In de vorige begroting is besloten om de extra inkomsten uit de verhoogde precario- en toeristenbelasting hiervoor aan te wenden.

Activiteit 3 We maken een plan maken voor versterking van de waterbeleving en vrijetijdseconomie. Toerisme en recreatie bestaan uit meerdere onderdelen die gezamenlijk ‘beleving’ bieden aan de toerist of recreant. Deze onderdelen zijn: vervoer, verblijf, vermaak en de omgeving. Bij al deze onderdelen zijn verschillende ondernemers en partners betrokken die gezamenlijk een stukje

van het toeristisch- recreatieve product creëren en beïnvloeden. Door de samenwerking met deze ondernemers en partners te intensiveren zorgen we voor samenhang en een verhoogde (water) beleving bij inwoners en bezoekers.

24

Programmaplan 2023-2026 | Economie & arbeidsmarkt

Bijlage Bijlage 1 - DIN

25

→ Vaststellen en uitwerken nieuwe programmeringsafspraken

→ Opstellen van een economisch-ruimtelijke visie

Operationele doelen

Inspanningen

Almelo heeft een toekomstbestendig, en daarbij voldoende aanbod van bedrijventerreinen en werklocaties.

De regionale agenda (zoals de Agenda van Twente en de regiodeal) en de ontwikkeling van Almelo zijn met elkaar verbonden in projecten die de economische structuur versterken.

Strategische doelen

→ Programma’s E&A en Stedelijke ontwikkeling trekken samen op in de verstedelijkingsopgave

→ Ontwikkelen van fiches/ project-voorstellen/ lobby-dossiers

Almelo heeft een sterker ondernemersklimaat.

Almelo heeft een herkenbaarder en sterker profiel en draagt bij aan de groene, top technologische regio Twente.

→ Uitvoeren van een marketing en communicatieplan Ondernemersloket → Opzetten klankbord groep ondernemers → Organiseren netwerkbijeen-komsten

→ Vertaling van speerpunten Economische visie naar programma uitvoering → Aanjagen samenwerking/BIZ vorming → Verkennen kansen op verduurzaming / revitalisering bedrijventerreinen

→ Doorontwikkeling van de dienstverlening met de brede inzet van de interne organisatie

Score van minimaal een 7 op tevredenheid dienstverlening.

Top 10 positie MKB-vriendelijkste steden.

Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid.

→ Het stimuleren van de leercultuur wordt een specifiek doel van het Twents Fonds voor Vakmanschap

→ We rollen de LLOaanpak verder uit om hiermee een actief leerklimaat te realiseren. Dit bestaat o.a. uit formuleren en communiceren van een heldere LLO-boodschap, het toegankelijker maken van het LLO-aanbod en het zorgen voor passende projecten en learning communities voor professionals

Werkenden in Almelo volgen vaker een opleiding, cursus en/of training.

Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee beter inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt.

→ We ondersteunen, faciliteren en dragen (in financiële zin) bij aan initiatieven, zoals - Hightech Academy - Ontdek Hightech Almelo - Innovatieplatform Hettrix - Innovatiehubs - Week van de Techniek

→ We versterken de samenwerking met het onderwijs en kennisinstellingen

→ We onderzoeken de mogelijkheden om een pilot op te zetten voor een no-risk polis voor ondernemers bij de inzet van ongezien talent

→ We ontwikkelen een strategie op de arbeidsmarkt voor het aantrekken en behouden van talent in Almelo

Het ongezien talent in Almelo (onbenut arbeidspotentieel) wordt beter benut.

Een betere match tussen aanbod en vraag op de arbeidsmarkt.

Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus.

→ We werken samen met partners op bevaarbaar maken van het water in Almelo.

→ We faciliteren en jagen aan initiatieven, nieuwe producten en arrangementen.

Almelo trekt meer toeristische bezoekers.

→ Oog hebben voor toek. vraag en aanbod van arbeid, aandacht hebben voor kansrijke sectoren logistiek en techniek en krimpsectoren zoals zakelijke dienstverlening (10/20 jaar perspectief) Robotisering, arbeidsmigranten, huisvesting van deze groep

→ Samen met de partners een plan maken voor versterking van de waterbeleving en vrijetijdseconomie.

Bezoekers en inwoners geven het groen/blauwe profiel een hoger waarderingscijfer.

Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo.

Almelo unieke beleving door het water en het groen.

Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen, organisaties en partners in Twente aan een sterke, veerkrachtige economie voor nu en in de toekomst.

Almelo: Hier wil je werken, hier wil je ondernemen!

Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie.

Visie

ECONOMIE & ARBEIDSMARKT

DIN-PROGRAMMA

Programmacontract 2023-2026 | Sociaal & vitaal

DIT IS EEN UITGAVE VAN DE GEMEENTE ALMELO www.almelo.nl of bel 0546 54 11 11

27

DIN-PROGRAMMA

ECONOMIE & ARBEIDSMARKT

Almelo: Hier wil je werken, hier wil je ondernemen!

Visie

Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen, organisaties en partners in Twente aan een sterke, veerkrachtige economie voor nu en in de toekomst. Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie.

Strategische doelen

Almelo heeft een herkenbaarder en sterker profiel en draagt bij aan de groene, top technologische regio Twente.

Operationele doelen

De regionale agenda (zoals de Agenda van Twente en de regiodeal) en de ontwikkeling van Almelo zijn met elkaar verbonden in projecten die de economische structuur versterken.

→ Opstellen van een economisch-ruimtelijke visie → Ontwikkelen van fiches/ project-voorstellen/ lobby-dossiers → Programma’s E&A en Stedelijke ontwikkeling trekken samen op in de verstedelijkingsopgave

Inspanningen

Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid.

Almelo heeft een sterker ondernemersklimaat.

Almelo heeft een toekomstbestendig, en daarbij voldoende aanbod van bedrijventerreinen en werklocaties.

→ Vaststellen en uitwerken nieuwe programmeringsafspraken → Vertaling van speerpunten Economische visie naar programma uitvoering

Top 10 positie MKB-vriendelijkste steden. Score van minimaal een 7 op tevredenheid dienstverlening.

→ Doorontwikkeling van de dienstverlening met de brede inzet van de interne organisatie → Uitvoeren van een marketing en communicatieplan Ondernemersloket

→ Aanjagen samenwerking/BIZ vorming

→ Opzetten klankbord groep ondernemers

→ Verkennen kansen op verduurzaming / revitalisering bedrijventerreinen

→ Organiseren netwerkbijeen-komsten

Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus. Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee beter inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt.

Werkenden in Almelo volgen vaker een opleiding, cursus en/of training.

→ We rollen de LLOaanpak verder uit om hiermee een actief leerklimaat te realiseren. Dit bestaat o.a. uit formuleren en communiceren van een heldere LLO-boodschap, het toegankelijker maken van het LLO-aanbod en het zorgen voor passende projecten en learning communities voor professionals → Het stimuleren van de leercultuur wordt een specifiek doel van het Twents Fonds voor Vakmanschap

Een betere match tussen aanbod en vraag op de arbeidsmarkt.

Het ongezien talent in Almelo (onbenut arbeidspotentieel) wordt beter benut.

→ We versterken de samenwerking met het onderwijs en kennisinstellingen → We ondersteunen, faciliteren en dragen (in financiële zin) bij aan initiatieven, zoals - Hightech Academy - Ontdek Hightech Almelo - Innovatieplatform Hettrix - Innovatiehubs - Week van de Techniek

→ We ontwikkelen een strategie op de arbeidsmarkt voor het aantrekken en behouden van talent in Almelo → We onderzoeken de mogelijkheden om een pilot op te zetten voor een no-risk polis voor ondernemers bij de inzet van ongezien talent

Almelo unieke beleving door het water en het groen.

Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo.

Almelo trekt meer toeristische bezoekers.

→ We faciliteren en jagen aan initiatieven, nieuwe producten en arrangementen. → We werken samen met partners op bevaarbaar maken van het water in Almelo.

Bezoekers en inwoners geven het groen/blauwe profiel een hoger waarderingscijfer.

→ Samen met de partners een plan maken voor versterking van de waterbeleving en vrijetijdseconomie.

→ Oog hebben voor toek. vraag en aanbod van arbeid, aandacht hebben voor kansrijke sectoren logistiek en techniek en krimpsectoren zoals zakelijke dienstverlening (10/20 jaar perspectief) Robotisering, arbeidsmigranten, huisvesting van deze groep

LEEFBARE WIJKEN & DORPEN Programmaplan 2023-2026

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

INHOUD Samenvatting

3

1. Aanleiding en doel

4

2. Thema’s, werkvelden en inspanningen

7

3. Aanpak

14

4. Organisatie ‘Leefbare wijken en dorpen’

16

5. Samenwerking en communicatie

20

Bijlage

23

2

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

SAMENVATTING In het coalitieakkoord (2022-2026) staat het thema ‘Leefbare wijken en dorpen’ op een prominente plek. Met wijksturing geeft de gemeente Almelo uitvoering aan dit thema. In wijksturing staat het behalen van resultaten in de wijken en dorpen vanuit de vraag en beleving van de inwoner centraal. Samen werken we de komende jaren aan het doel: ‘Almelo is een levendige en vitale stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is’.

Om dit doel te bereiken zetten we binnen ‘Leefbare wijken en dorpen’ in op twee thema’s: 1. Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal én fysiek) in heel Almelo; 2. Verbeteren van de integrale samenwerking in én met de wijken en dorpen.

wijk en dorp de strategische opgaven. Leidraad voor ‘Leefbare wijken en dorpen’ hierbij is ‘we sluiten aan bij de identiteit en dynamiek van de wijk of het dorp. Verschil mag er zijn. Het gaat om behalen van resultaten vanuit de vraag en belevingswereld van de inwoner’.

Binnen deze thema’s wordt ingezet op de werkvelden: 1. De wijken en dorpen zijn schoon, heel en veilig; 2. Wijken en dorpen zijn meer sociaal toekomstbestendig; 3. Wijken en dorpen zijn meer fysiek toekomstbestendig; 4. Verbeteren van participatie; 5. Het versterken van het wijkgericht werken.

Elke wijk of dorp krijgt aandacht, thema’s en inzet kunnen per wijk of dorp verschillend zijn. Zo krijgen Kerkelanden, Ossenkoppelerhoek, de Riet, Sluitersveld, Nieuwstraatkwartier en de Westeres de komende jaren specifieke aandacht. In deze wijken liggen grote opgaven. Iedere wijk en dorp levert een eigen bijdrage aan de totale leefbaarheid voor de stad. De wijkregisseur voert regie op de wijkopgaven en brengt plannen en belangen van interne- en externe partners en inwoners bij elkaar.

Het behalen van resultaten binnen het werkveld van ‘Leefbare wijken en dorpen’ is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Alleen met elkaar maken we het verschil. Dit vraagt om een goede en integrale samenwerking tussen lijn-, programma- en wijksturing. Daarnaast is het van belang om integraal samen te werken met partners als woningcorporaties, zorg- en welzijnspartners en bewonersorganisaties. In het werkveld worden ook opgaven beschreven die onder de verantwoordelijkheid van de lijn of programma’s vallen en/of onder de verantwoordelijkheid van externe partners. De inzet op wijkgericht werken vraagt een verandering in de werkwijze van de hele organisatie en van externe partners. Om de komende jaren integraler met elkaar samen te werken, bouwen we aan een gezamenlijke visie per wijk of dorp. Dit doen we door in 2023 wijkopgaven op te stellen. In de wijkopgaven beschrijven we per

De werkwijze is wel voor elke wijk en dorp gelijk, een aanpak ‘van onderop’. In deze aanpak staan we dicht bij de inwoner en geven we de inwoner de ruimte om mee te denken én mee te doen. Natuurlijk wachten we niet totdat de wijkopgaven zijn geschreven en vastgesteld. We gaan meteen aan de slag met de aanpak ‘van onderop’ en met de opgaven die op ons afkomen Voor de monitoring van de voortgang van leefbare wijken en dorpen wordt gebruik gemaakt van verrijkt verantwoorden: een combinatie van tellen en vertellen. Het beoogde communicatie traject sluit hier naadloos op aan; we gaan gebruik maken van nieuwe (digitale) communicatiewegen die tevens input leveren voor de monitoring.

3

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

1| AANLEIDING EN DOEL

4

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

Aanleiding In veel (grote) Nederlandse steden is in de jaren negentig, of anders aan het begin van deze eeuw, een vorm van wijkof gebiedsgericht werken geïntroduceerd. Doel daarvan is het bevorderen van beleidssamenhang, het organiseren van uitvoeringsgerichte samenwerking tussen gemeentelijke professionals, het zorgen voor afstemming met maatschappelijke organisaties, het bevorderen van bewonersparticipatie in beleidsvorming- en uitvoering, en het vergroten van de toegankelijkheid en zichtbaarheid van de gemeente op het niveau van de wijk. Stuk voor ambities die passen bij een gemeentelijke overheid, die niet langer wil dat problemen zich moeten voegen naar de inrichting van de eigen organisatie, maar die juist de ambitie heeft om zichzelf rond specifieke maatschappelijke problemen te organiseren. (cf. Denters 2008; RMO 2009) De gemeente Almelo omarmt al vele jaren bovenstaand gedachtengoed over het wijkgericht werken. In de loop der jaren resulteerde dit in steeds meer aandacht voor het wijkniveau en de mogelijkheden die dit biedt om tot maatwerkgerichte oplossingen te komen waarin inwoners zich herkennen en gehoord voelen. Het geeft de gemeente en haar maatschappelijke partners maar vooral ook de inwoners gelegenheid om te werken aan haar programma’s en/of stadsbrede opgaven: Leefbare wijken en dorpen.

In 2018 werd de gemeentelijke visie “Voor Stad en Resultaat” vastgesteld waarmee Almelo onder meer koos voor drie sturingsprincipes; lijn-, programma- en wijksturing. Wijksturing is de manier waarop de betrokkenheid van inwoners en ondernemers in de wijken en dorpen wordt georganiseerd. Wijksturing gaat over inwoners, die zelf bijdragen aan hun eigen wijk. Het behalen van resultaten in wijken vanuit de vraag en de belevingswereld van de inwoner. Wijkaandacht past in de besturingsfilosofie ‘organiseren van nabijheid’.

De coronapandemie heeft in de recente geschiedenis nog eens duidelijk gemaakt hoe belangrijk het organiseren van die nabijheid is; dat het wijk- en buurtniveau en persoonlijk contact tussen mensen ertoe doet. Dit verplicht de gemeentelijke organisatie er meer dan ooit toe ervoor te zorgen dat lijn, programma en wijk op een goede manier met elkaar verbonden zijn zodat afwegingen integraal gemaakt worden en beslissingen integraal genomen kunnen worden. Vanaf 2019 kreeg wijksturing steeds meer vorm; op basis van de goede ervaringen met het programma Nieuwstraatkwartier werd geëxperimenteerd met het opstellen van wijkopgaven en met de ‘aanpak van onderop’. In het coalitieakkoord (2022-2026) staat het thema “Leefbare wijken en dorpen” op een prominente plek. Met wijksturing (wijkgericht werken en wijkregie) geeft de gemeente Almelo uitvoering aan dit thema. Meer dan voorheen vraagt dit om een interne samenwerking tussen lijn-, programma- en wijksturing. De leefbare wijk is van ons allemaal en wijkgericht werken is niet voorbehouden aan wijkregie; samen maken we (steeds meer) het verschil.

5

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

Doel Almelo bestaat uit twee dorpen en tien wijken die vervolgens weer bestaan uit 67 verschillende buurten (zie bijlage I). Deze dorpen, wijken en buurten zijn allemaal uniek. Ze vervullen een eigen rol in het stedelijk weefsel van de stad. Het is niet uniek dat inwoners van deze buurten in een schone, veilige en plezierige buurt, wijk of dorp, willen wonen; in een leefbare omgeving. Wanneer inwoners hun wijk of dorp leefbaar vinden, is er sprake van een vitale en levendige stad. De stip op de horizon, het uiteindelijk doel van ‘Leefbare wijken en dorpen’, is dan ook:

‘Almelo is een levendige en vitale stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is’. Om dit te bereiken is een leefbare omgeving nodig waar de basis schoon, heel en veilig is. Niet in alle Almelose buurten is dit gelijk. Daar waar de leefbaarheid onder druk staat ligt voor de komende jaren een belangrijke opgave om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren. Ook de overige dorpen en wijken krijgen aandacht maar er kunnen en mogen verschillen zijn in de inzet en aanpak. Om te kunnen duiden waar we de komende jaren aan gaan werken is het belangrijk om de term ‘leefbaarheid’ te definiëren. Wij gebruiken de definitie van RIGO-research en advies voor het begrip leefbaarheid:

‘In een leefbare wijk of buurt sluit de woonomgeving goed aan bij de wensen en behoeften van de mensen die er wonen. De beleving van de bewoners staat daarbij centraal.’ Rigo onderscheidt vier belangrijke thema’s die van invloed zijn op de leefbaarheid van een woonomgeving; (1) de fysieke kenmerken van de woonomgeving, (2) de sociale kenmerken van de woonomgeving, (3) overlast en (4) veiligheid. Het is van belang om de betrokkenheid van de inwoners bij hun wijk of dorp te vergroten. Het gaat immers over hun toekomst in de wijk of het dorp. Zij typeren de leefbaarheid van hun woonomgeving. De afgelopen jaren is de gemeente Almelo steeds meer gaan werken vanuit de belevingswereld van

de inwoner. Om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren zetten we de komende jaren in op de doorontwikkeling van het wijkgericht werken. Centraal hierin staat het behalen van resultaten in de wijken en dorpen vanuit de vraag en beleving van de inwoner. Dit doen we door het verder uitrollen van de ‘aanpak van onderop’. Ook is een goede en integrale samenwerking binnen de gemeente als ook met partners zoals woningcorporaties, welzijnswerk, onderwijs- en zorgorganisaties een vereiste. Hier is de komende jaren winst te behalen. Door met de verschillende partijen vanuit een gezamenlijke visie te werken en plannen eerder op elkaar af te stemmen kan samen meer bereikt worden. Dit lijkt simpel maar vraagt over en weer veel vertrouwen in elkaar te hebben. De wijkanalyses die in het voorjaar van 2022 zijn opgesteld in samenwerking met de woningcorporaties vormen het vertrekpunt van deze aanpak. In de wijkanalyses wordt per wijk beschreven wat het beeld van de wijk is op grofweg drie thema’s, namelijk: veerkracht, leefbaarheid en weerbaarheid. Uit de wijkanalyse blijkt dat de dorpen, wijken en buurten allemaal uniek zijn en de opgaven verschillen per wijk en dorp. Dorpen, wijken en buurten vervullen allen een eigen rol in het stedelijk weefsel van de stad.

Specifieke aandacht is er voor de buurten Kerkelanden en Westeres en de wijken de Riet, Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, en Sluitersveld. ‘Leefbare wijken en dorpen’ wil flexibel meebewegen met onverwachte gebeurtenissen en inspelen op ontwikkelingen en kansen die zich voordoen. Kortom: ‘Leefbare wijken en dorpen’ koerst op een brede ambitie en pakt kansen die het onderweg tegenkomt. Leidraad hierbij is dat we aansluiten bij de identiteit en dynamiek van de wijk of het dorp. Verschil mag er zijn. Het gaat om behalen van resultaten vanuit de vraag en belevingswereld van de inwoner.

6

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

2| THEMA’S, WERKVELDEN EN INSPANNINGEN

7

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

De thema’s Het doel geeft richting aan de toekomst: daar willen we naar toe. Om dit doel te bereiken werkt ‘Leefbare wijken en dorpen’ aan twee thema’s:

Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal én fysiek) in heel Almelo

Verbeteren van de integrale samenwerking in én met de wijken en dorpen

De inzet van ‘Leefbare wijken en dorpen’ is niet om alle wijken en dorpen naar een gemiddeld niveau te tillen, er is verschil tussen de wijken en dorpen en dat mag blijven bestaan. Wel willen we in de wijken waar de leefbaarheid onder druk staat zorgen dat de basis op orde is en blijft waarmee we stappen zetten in het vergroten van de leefbaarheid. Voor de wijken waar de leefbaarheid voldoende dan wel goed is, willen we de leefbaarheid op peil houden en daar waar mogelijk vergroten.

Om Almelo een levendige en vitale stad te laten zijn, is goede samenwerking nodig met én tussen inwoners, strategische partners als ook binnen de eigen gemeentelijke organisatie. De verschillende samenwerkingen en deze (integraal) bij elkaar te brengen vraagt de komende jaren de nodige aandacht.

Werkvelden Om de twee thema’s te concretiseren beschrijven wat dit voor ons werkveld betekent voor de komende jaren.

De wijken en dorpen zijn schoon, heel en veilig De komende jaren zetten we in op het schoner en veiliger maken van de wijken en dorpen. De kwaliteit van de fysieke omgeving heeft grote invloed op hoe inwoners hun leefomgeving beleven. Een leefbare stad begint met dat deze basis op orde is. Om te komen tot deze basis ligt er een opgave met een gedeelde verantwoordelijkheid. De gemeente heeft, vanuit de lijnorganisatie, een vastgesteld pakket van maatregelen om te komen tot wijken en dorpen die schoner en (verkeers-) veiliger zijn. Daarnaast is de gemeente afhankelijk van de ervaringsdeskundigen in een woonomgeving; de inwoners. Zij vervullen een sleutelrol in het tot stand brengen van de door hen gewenste leefbare woonomgeving. Op dit snijvlak

komen ‘de lijn’ en ‘Leefbare wijken en dorpen’/wijksturing elkaar tegen. De integrale afweging tussen de lijn, en inwoners (wijksturing) legt in deze situaties een basis voor de gewenste fysieke woonomgeving. De rol van de wijkregisseur is om de lijn, het programma en de inwoners aan elkaar te verbinden. Een ander belangrijk aspect van een leefbare omgeving is de veiligheidsbeleving van inwoners. De toenemende ervaren overlast van buren (o.a. illegale kamerverhuur) en/of verwarde personen hebben veel invloed op de veiligheid in een wijk. Daarom besteden we hier de komende jaren extra veel aandacht aan.

8

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

Wijken en dorpen zijn meer sociaal toekomstbestendig We werken de komende jaren aan de sociale toekomstbestendigheid van de wijken en dorpen. Dit houdt het volgende in: • • •

(meer) bewoners zijn betrokken bij hun wijk of dorp; er zijn meer mogelijkheden om elkaar te ontmoeten; er zijn meer sociale netwerken in de buurt, wijk of dorp.

Tijdens de coronaperiode werd nog eens pijnlijk duidelijk hoe belangrijk fysiek contact tussen mensen is. Tijdens de pandemie werd het gebrek aan persoonlijke contact, ondanks de digitale mogelijkheden die destijds een vlucht namen, door velen als een groot gemis ervaren. Signalen van eenzaamheid kwamen niet langer vooral uit de hoek van de oudere inwoners. Ook bij jongeren werd steeds vaker het gebrek aan persoonlijk contact als problematisch ervaren. Meer dan voor de coronacrises weten we hoe belangrijk het sociale netwerk in de buurt is. Het is de basis om jezelf erkend, gewaardeerd en gehoord te voelen. Daarnaast geeft het sociale netwerk in de wijk een gevoel van veiligheid. Het sociale netwerk in de buurt is belangrijk om signalen op te vangen: gaat het nog goed met de buurman want de gordijnen zijn al dagen gesloten, er loopt een verdachte en/of verwarde persoon in de buurt.

Naast de signalerende functie zorgt een sociaal netwerk voor een buurt waar mensen naar elkaar omkijken: er wordt op elkaars kinderen gepast en er worden boodschappen voor de zieke buurvrouw gedaan. Ontmoetingsplekken in de wijk en aandacht vanuit maatschappelijke (wijk)organisaties geven een extra impuls aan het tot stand komen of het vergroten van een sociaal netwerk in de wijk. Daar waar mensen elkaar ontmoeten, vinden en onderling helpen nemen indicaties voor zorg en/of huishoudelijk hulp af. Inwoners kunnen elkaar steunen maar ook enthousiasmeren. Voor een gezamenlijk bedachte herinrichting van een speelveldje voel je je meer verantwoordelijk dan voor het veldje dat zonder inspraak wordt ingericht. Daarmee wordt gewerkt aan de gezamenlijke zelfredzaamheid van de buurt maar ook van de inwoners zelf. Dit werkveld hangt samen met het programma Sociaal en Vitaal. ‘Leefbare wijken en dorpen’ werkt daarom samen met dit programma zodat over en weer een bijdrage geleverd kan worden aan de resultaten en/of effecten voor beide plannen.

Wijken en dorpen zijn meer fysiek toekomstbestendig Om te werken aan de fysieke toekomstbestendigheid focussen we ons op de volgende onderwerpen: • • • •

het verbeteren van de fysieke uitstraling; het verbeteren van de bewustwording van duurzaamheid en klimaatsverandering; het verbeteren van de woonomgeving; een toename van de verkeersveiligheid.

De lijn, programma en wijk komen in dit werkveld bij elkaar waardoor ze op elkaar aansluiten en ze elkaar versterken. Daar waar de lijn zich vooral bezighoudt met de reguliere onderhoudswerkzaamheden en de

basis op orde te houden of te brengen liggen hier voor ‘Leefbare wijken en dorpen’ kansen voor bewonersparticipatie als ook voor vernieuwing en innovatie. De gemeente Almelo staat voor de opgave om 3.400 woningen te bouwen. Het toevoegen van woningen betekent niet alleen nieuwbouw maar ook transformatie, herbestemming en herstructurering. Voor een aantal wijken betekent dit een flinke verandering. Jarenlang braakliggende terreinen worden opnieuw bekeken en desgewenst klaargestoomd voor nieuwbouw. Dit biedt kansen om een wijk/buurt een nieuwe uitstraling te geven en aandacht te vragen voor

9

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

vergroening van wijken . Bovendien liggen er tijdens dit proces mogelijkheden om met (nieuwe) inwoners een impuls te geven aan het sociaal netwerk. Bewustwording van inwoners op het gebied van duurzaamheid en klimaatverandering kan eveneens leiden tot een verbetering van de woonomgeving. Wanneer particuliere woningbezitters hun woning verduurzamen zal dit regelmatig samen gaan met het verbeteren van de woning. Ook op sociaal gebied kan verduurzaming iets betekenen. Inwoners kunnen elkaar opzoeken, de handen ineenslaan en bijvoorbeeld gezamenlijk een contract voor zonnepanelen afsluiten.

In het kader van klimaatadaptatie verheugen we ons als gemeente al een aantal jaren over de toenemende belangstelling voor het nut van groen in het straatbeeld en voor de biodiversiteit. Ook hier is een sterke samenhang tussen verschillende activiteiten van de drie sturingsprincipes: lijn (onderhoud), programma (duurzaamheid) en wijk (geveltuintjes). Voor dit thema wordt samengewerkt met het programma Klimaat en milieu als ook de lijnafdeling.

Verbeteren van de participatie De komende jaren werken we aan het verbeteren van drie vormen van participatie: •

•

•

bewonersparticipatie: initiatief ligt bij de gemeente of andere maatschappelijke organisatie, bewoners participeren; overheidsparticipatie: initiatief ligt bij de bewoners en/of maatschappelijke organisaties, de gemeente/ overheid participeert; participatie door maatschappelijke organisaties: initiatief ligt bij de inwoners en/of overheid, de maatschappelijke organisatie participeert.

Het initiatief om een bijdrage te leveren aan de leefomgeving kan gestart worden vanuit bewoners, maatschappelijke organisaties of de gemeente. Door met elkaar samen te werken en te participeren in elkaars initiatieven, kan meer bereikt worden in de wijken en dorpen. Wanneer inwoners bijvoorbeeld een plan maken voor hun dorp kan de gemeente dan wel een woningcorporatie een bijdrage leveren aan het plan door te schuiven in hun eigen planning voor de werkzaamheden in het dorp. Kortom er wordt ingezet op het stimuleren van initiatieven van inwoners én op het meedoen en afstemmen tussen de verschillende initiatieven van de verschillende partijen.

Het versterken van het wijkgericht werken Het versterken van wijkgericht werken doen we door: • •

De wijkopgaven integraler op te stellen; De samenwerking tussen lijn-, programma- en wijksturing te verbeteren.

Het werken volgens drie sturingsprincipes was in het begin voor iedereen wennen. Het was met name een zoektocht hoe lijn, programma en wijk zich tot elkaar moeten verhouden. Inmiddels zien we dat programma- en lijnsturing hebben laten zien als sturingsprincipe van waarde te zijn in het verwezenlijken van gemeentelijke doelen en ambities. Met ‘Leefbare wijken en dorpen’ wordt ook wijksturing als sturingsprincipe verder ingebed in de organisatie.

De op te stellen wijkopgaven moeten doorgroeien naar documenten voor de wijk waarin de strategische opgaven voor de wijk beschreven zijn. Hierbij gaat het niet alleen om opgaven van de gemeente maar ook om de relevante opgaven van strategische partners. Door in te zetten op wijkgericht werken en het verbeteren van de integrale samenwerking merken de inwoners dat zij minder van het kastje naar de muur worden gestuurd. Ook worden projecten in de wijken beter aangepakt. Hierdoor voorkomen we dat we in straat X de straat eruit halen puur en alleen om het riool te vervangen. We kijken samen met partners en inwoners meteen of er ook andere zaken in de straat kunnen worden aangepakt. Dit vraagt om een verandering in onze werk- en denkwijze.

10

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

Activiteiten Het Doelen Inspanningen Netwerk (DIN, zie bijlage II) geeft naast het doel en de thema’s in één oogopslag ook de inspanningen/activiteiten weer die we met ‘Leefbare wijken en dorpen’ gaan uitvoeren. In dit plan worden de activiteiten in algemene zin verder toegelicht. In de wijk- en dorpsopgaven worden de activiteiten en de bijbehorende projecten specifiek voor die wijk of het dorp uitgewerkt.

Fysieke verbeteringen Fysieke verbeteringen zijn vaak het vliegwiel om met inwoners in gesprek te gaan over hun leefomgeving, het proces geeft ruimte om aan te haken op kansen. Bij de fysieke verbeteringen die zich aandienen, bekijken we of er dwarsverbindingen te leggen zijn tussen lijn, programma en ‘Leefbare wijken en dorpen’. Zo geeft het zorgen voor voldoende goede speel- en sportvoorzieningen (een lijnactiviteit) een kans om jonge inwoners als ook hun ouders te betrekken bij de inrichting van hun leefomgeving.

Uiteraard kijken we of, daar waar mogelijk, we samen (met partners) van een bepaalde ontwikkeling meer kunnen maken. De discussie over herstructureringsgebieden en ontwikkellocaties lijkt vooral een dialoog tussen gemeente en woningcorporaties. Echter, de (activiteiten die voortvloeien uit deze) processen vinden in de wijk, in de leefomgeving van onze inwoners plaats. Wijkregie bewaakt de betrokkenheid van onze inwoners en levert zo een bijdrage aan de integrale afstemming.

Overlast en Veiligheid Vanuit wijkregie is de ervaring dat veel van het contact dat tussen inwoners en gemeente plaatsvindt, gaat over signalen van overlast en gevoelens van onveiligheid. Deze signalen komen binnen bij de gemeente maar ook bij andere partners als de wijkondersteuners van Avedan en de wijkagent. Wijkregie bundelt signalen en legt ze op de goede plek. Inmiddels weten steeds meer inwoners de weg naar de gemeente te vinden en maken gebruik van de website voor het melden van overlast. Bij enkelvoudige signalen, bijvoorbeeld meldingen van fout parkeren, worden deze neergelegd bij de vakafdeling. Voor de complexere, meervoudige vraagstukken zoals signalen van woonoverlast (o.a. meerbewoning, geluid, ongedierte, parkeeroverlast, complexe burenruzies) werkt wijkregie samen met de betreffende partners in de wijk en/of interne afdelingen. Daar waar niemand er echt verantwoordelijk voor is, neemt wijkregie het voortouw om de partners bij elkaar te brengen.

Om (woon)overlast tegen te gaan dan wel terug te dringen, willen we een toolbox (woon)overlast maken met daarin in te zetten maatregelen. Hiervoor starten we met een onderzoek naar de mogelijkheden die er voor de gemeente zijn. Het doel van deze toolbox is om te komen tot evenwichtige wijken. Wijkregie levert een bijdrage als er incidenten in de wijk plaatsvinden. Bij calamiteiten in de wijk is de wijkregisseur aan zet om te signaleren of er sprake is van (on)rust in de wijk. Om vervolgens, indien nodig, daar samen met team Veiligheid actie op in te zetten.

11

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

Versterking (sociale) samenhang Een goed functionerend sociaal netwerk is voor iedereen van belang. Verbinding en erkenning raken 2 van de 10 fundamentele basisbehoeften (Het NLP-instituut). Een sociale basis draagt bij aan een sterke samenleving (inwoners, gemeenschappen primair) en heeft een preventieve werking. Inwoners zijn meer betrokken en zelfredzaam wat ertoe leidt dat op termijn minder afhankelijkheid van specialistische zorg ontstaat. Laagdrempelige ontmoetingspunten in de wijk zijn daarbij van essentieel belang. Het winkelcentrum en het school en- of speelplein zijn daarbij goede voorbeelden van waar mensen elkaar spontaan ontmoeten, een praatje maken en de verbinding zoeken. Een goed toegerust wijkcentrum levert ook zo’n ontmoetingspunt; daar worden bijvoorbeeld kinderactiviteiten georganiseerd, vinden bewonersavonden plaats, kunnen inwoners langs voor een kopje koffie en vergadert de wijkcommissie. Ook kunnen inwoners er op een laagdrempelige manier hulp vinden bij het sociale wijkteam.

Vanuit ‘Leefbare wijken en dorpen’ willen we vanuit de inwonersbehoefte zetten we in op het versterken van de ontmoetingsfunctie van de bestaande wijkcentra. Daar waar nodig en mogelijk en geïnitieerd vanuit inwoners kijken we naar vernieuwde manieren van ontmoeten; denk aan een digitaal platform of een mobiel ontmoetingspunt in de straat. Het ondersteunen van bewonersinitiatieven levert naast het geboekte resultaat als bewonersparticipatie bij een bepaald project ook een bijdrage aan het versterken van de sociale samenhang. Een gemeenschappelijk doel (zoals herinrichting speelveldje) verbindt en laat in de afstemming en overleg dat hiervoor nodig is inwoners met elkaar kennismaken en elkaars kwaliteiten zien.

Bevorderen bewonersbetrokkenheid Het bevorderen van bewonersbetrokkenheid doen we door: • Ondersteunen bewonersinitiatieven • Andere vormen van (nieuwe) bewonersparticipatie Het ondersteunen van bewonersinitiatieven is van oudsher de corebusiness van de stadsdeel-coördinator en wijkondersteuner. Als wijkregisseur blijven we samen met onze wijkcollega’s deze ondersteuning bieden aan actieve bewoners die deze ondersteuning nodig hebben. Fysieke veranderingen kunnen als vliegwiel worden ingezet om inwonersparticipatie op gang te krijgen (zie 2.3.1) De wijkregisseur bewaakt bij dit soort veranderingen de betrokkenheid van inwoners. Ook legt de wijkregisseur de verbinding naar mogelijke andere thema’s die in de wijk spelen.

Naast de bekende vormen van bewonersparticipatie onderzoeken we nieuwe vormen van participatie waarmee we de betrokkenheid van de inwoners bij hun eigen wijk of dorp vergroten. Nadrukkelijk wordt gekeken naar digitale mogelijkheden waarmee we andere doelgroepen willen bereiken. Bovendien kunnen met digitale participatievormen inwoners betrokken worden wanneer er opnieuw lockdowns zijn.

12

Programmaplan 2023-2026 | Leefbare wijken en dorpen

Samenwerken in de wijk Leefbare wijken en dorpen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In ‘Leefbare wijken en dorpen’ komen dan ook lijn-, programma- en wijksturing samen. De inzet op wijkgericht werken vraagt om een verandering in de werkwijze van de hele organisatie en van partners zoals woningcorporaties, zorg- en welzijnspartners, bewonersorganisaties. In 2021 zijn, samen met de woningcorporaties, wijkanalyses gemaakt op basis van het gemeentelijk wijkkompas en de veerkrachtkaarten van de woningcorporaties. Deze samenwerking zetten we door in het opstellen van integrale wijk- en dorps-opgaven. Hierbij worden ook andere strategische partners van de betreffende wijk of dorp betrokken als ook lijnafdelingen en relevante programma’s. In samenwerking met Platform31 ontwikkelen we een methodiek voor het opstellen van de wijkopgaven samen met partners en met inwoners. We starten hiervoor een pilot in Ossenkoppelerhoek. Na deze pilot

breiden we de methodiek uit naar de andere wijken en dorpen in Almelo, te starten bij de andere prioritaire gebieden. Om de samenwerking in de wijk vorm te geven worden wijknetwerken opgezet. Zo’n netwerk kan er voor elke wijk of dorp anders uitzien, uit andere partners bestaan. Ook zal bij het werken aan opgaven in de wijk oog zijn voor vrijwilligersorganisaties en verenigingen, zij dragen immers ook bij aan leefbare wijken en dorpen. In de samenwerking in de wijk wordt gezocht naar nieuwe vormen van participatie van bewoners, maatschappelijke organisaties en overheid. Tot slot, alle wijken en dorpen krijgen onze aandacht maar er kunnen en mogen ook verschillen zijn. Kerkelanden, Ossenkoppelerhoek, de Riet, Sluitersveld, Nieuwstraatkwartier en de Westeres krijgen de komende jaren specifieke aandacht. In deze wijken liggen grote opgaven.

Communicatie Communicatie noemen we als een aparte activiteit omdat in het samenwerken met zoveel verschillende partijen een goede communicatie van belang is en tegelijkertijd lastig te realiseren. Zorgpartijen communiceren bijvoorbeeld anders over hun werkzaamheden dan de groenploeg en het welzijnswerk. Toch willen we graag dat al deze partijen in goede afstemming en op een voor elkaar en voor inwoners herkenbare manier met elkaar communiceren. Dit vraagt om per wijk,