Bijlage 1b. (B5 bij de Woonvisie) BSR analyse Alkmaars Kanaal en Stationsgebieden

45

Bron: ABF Research (2023), CBS (2024), Openred (2024)

205

140

100

Gebied N – Station Alkmaar Noord Voorkeur naar woningtype

De figuur hieronder geeft de potentiële vraag vanuit de verschillende leefstijlgroepen uit heel Nederland naar gebied D/E/N weer zowel het huur- als het koopsegment en voor grondgebonden en gestapelde woningen (N=aantal potentiële verhuizers naar een nieuwbouwwoning per jaar). De ruit geeft het gemiddelde voor heel Nederland weer. •

Gebied N biedt mogelijkheden voor een gevarieerd woningbouwprogramma van zowel grondgebonden als gestapelde woningen.

•

Actieve bewoners geven de voorkeur aan grondgebonden huurwoningen. Exclusieve bewoners geven de voorkeur aan grondgebonen koopwoningen. Comfortabele bewoners geven de voorkeur aan gestapelde woningen. De eigenzinnige bewoners hebben geen uitgesproken voorkeur voor een grondgebonden of gestapelde woning.

•

In vergelijking met Nederland zijn verhuizers nog meer dan elders in Nederland georiënteerd op huurwoningen.

58

Bron: ABF Research (2023), CBS (2024), Openred (2024)

N=235

N=96

N=95

N=225

Gebied N – Station Alkmaar Noord Voorkeuren woonomgeving Voorzieningen

In het Stationsgebied Alkmaar Noord zijn momenteel al regionaal georiënteerde voorzieningen te vinden op het gebied van sport, zorg en onderwijs. Voor alle leefstijlgroepen geldt dat een gevarieerd voorzieningenaanbod van belang is. •

•

Het Stationsgebied Alkmaar Noord bevindt zich nabij het gelijknamige station dat verbindingen biedt met onder meer Den Helder, Hoorn, Zaandam en Amsterdam. Daarnaast ligt het stationsgebied nabij de N508 waarmee het regionaal zeer goed bereikbaar is. •

Voor actieve bewoners zijn voorzieningen op het gebied van sport en ontspanning een randvoorwaarde, denk aan een yogastudio, sportveld of een plein met sporttoestellen. Voor eigenzinnige bewoners zijn cultuur, uitgaan en ontspanning van belang. Deze voorzieningen zijn vooral te vinden in het nabijgelegen Overstad en in de binnenstad. Goede verbindingen zijn daarom van belang.

Eigenzinnige bewoners hebben doorgaans geen auto en reizen liefst met OV. Actieve bewoners hebben doorgaans wel een auto. Autobezit is voor deze groep geen must, maar heeft het voor hen wel meerwaarde goed bereikbaar te zijn met de auto en over parkeergelegenheid te beschikken.

•

Actieve bewoners hechten ook waarde aan een goede OV-bereikbaarheid. De nabijheid van OV in het gebied is voor hen dan ook waardevol.

•

Actieve bewoners en eigenzinnige bewoners hechten veel waarde aan ontmoetingsplekken. Dat kan horeca zijn, maar ook een grasveld in de buurt.

Eigenzinnige bewoners zijn pioniers als het gaat om deelvervoer. Actieve bewoners staan hier meer neutraal tegenover.

Groen

•

Actieve bewoners en eigenzinnige bewoners hechten waarde aan voorzieningen voor dagelijkse boodschappen.

•

Actieve bewoners en eigenzinnige bewoners hebben graag medische zorg nabij. Eigenzinnige bewoners vinden het belangrijk dat er voldoende voorzieningen voor ouderen zijn.

•

Eigenzinnige bewoners vinden het belangrijk dat er genoeg onderwijs- en sportvoorzieningen zijn. De aanwezigheid van een zwembad in de buurt biedt hierbij meerwaarde.

59

Mobiliteit

Naast het Stationsgebied Alkmaar Noord bevindt zich midden in de stad het poldergebied Oudorperhout met fiets- en wandelpaden. In het gebied is eveneens een tennispark en outdoorpark te vinden. Actieve bewoners en eigenzinnige bewoners kunnen een park met recreatiemogelijkheden waarderen. Ook vinden ze natuur en een speeltuin in de buurt belangrijk. Eigenzinnige bewoners hechten groot belang aan een gemeenschappelijke (moes)tuin of grasveld nabij de woning. Actieve bewoners zijn vooral op zoek naar buitenfitnessvoorzieningen. Denk aan het plaatsen van sporttoestellen.

Gebied N – Station Alkmaar Noord Conclusies en aanbevelingen •

Ons advies is om te focussen op Actieve bewoners. Zij wonen graag nabij openbaar vervoer en kiezen eerder voor een centrale locatie en een iets kleinere woning.

•

Actieve bewoners en hechten veel waarde aan ontmoetingsplekken. Dat kan horeca zijn, maar ook een grasveld in de buurt.

•

De vraag naar kleine appartementen is beperkt dus overschat deze vraag niet en kijk naar mogelijkheden om te variëren.

•

Klein en compact wonen, de stad is de uitvalsbasis. Minder commerciële voorzieningen beschikbaar. Sportvoorzieningen wel op korte afstand. Sport en verenigingsleven is belangrijk voor de Actieve bewoners. Richt je op huurwoningen. Relatie tot omliggende wijken is sterk dus versterk deze relatie door een goede stedenbouwkundige inbedding.

60

In een notendop In de verschillende deelgebieden is er ruimte voor een diversiteit aan leefstijlen. Door de ontwikkelingen van de vraag vanuit de BSR-leefstijlen in de woningmarkt te koppelen aan de kwaliteiten en mogelijkheden van de verschillende gebieden krijgen de verschillende ontwikkelingen een eigen karakter en een eigen doelgroepenmix. In deze kaart zijn de conclusies uit de analyses van de gebieden samengevat in een kaart.

61

5

BSR-leefstijlen in detail

5 BSR-leefstijlen in detail 47

62

BSR-leefstijlen: Tool voor meten woonbeleving Een fijne, gezonde leefomgeving is meer dan de gebouwde omgeving. Het zijn de mensen die geluk en gezondheid ervaren in hun buurt, die het wonen werkelijk beleven. Vierkante meters en prijs zijn essentiële aspecten van gebiedsontwikkeling en woningbouw, maar ze voldoen niet om leefbare gebieden vorm te geven met een duurzame blik op samenleven in de toekomst. Juist die perceptie van bewoners meten wij met onze BSR-leefstijlsegmentatie Woonbeleving. Het wetenschappelijk onderbouwde BSR-model biedt de mogelijkheid om doelgroepen te definiëren op verschillende thema’s. In de Woonbeleving segmentatie zien we zes onderscheidende belevingswerelden ten aanzien van thema’s als woonomgeving, duurzaamheid, mobiliteit, participatie, verhuizen en levensloopbestendigheid. Meer achtergronden zijn terug te lezen in de rest van dit hoofdstuk en via de toolkit die gratis te bestellen is via https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/profielenvoor-een-beweegvriendelijke-omgeving/#rapport.

63

Voordelen Segmentatie biedt inzicht in hoe verschillende doelgroepen aankijken tegen thema’s als: - Ontmoeting in de wijk - Ideale woning - Ideale buurt - Voorziening - (Deel)mobiliteit - Duurzaamheid

- Levensloopbestendigheid - Motieven voor verhuizen - Gezondheid en geluk in relatie tot de leefomgeving

BSR-leefstijlen: verdeling woonleefstijlen Nederland

64

Korte beschrijving BSR-leefstijlen Exclusieve bewoners •

• • • •

65

Persoonlijkheid: doelgericht, ondernemend, zelfverzekerd en sterk, eigenzinnig karakter. Vrije tijd: actieve sportbeoefening, avontuurlijke vakantie, nieuws en actualiteiten volgen. Woon- en leefstijl: ruimte, luxe, modern, bijzonder en exclusief. Locatie: aan de rand van het centrum of in een buitenwijk. Bij voorkeur locatie dichtbij werk. Privacy en eigen parkeerplaats belangrijk. Buurt: ruim en lommerrijk. Wonen met gelijkgestemden, herkenbaarheid belangrijker dan diversiteit qua mensen en woningen. Mensen zijn op zichzelf, contact met buren blijft beperkt.

Rustige bewoners

Comfortabele bewoners •

• • • •

Persoonlijkheid: bedachtzaam, evenwichtig, serieus, kalm en intelligent. Vrije tijd: klussen en tuinieren, krantenlezen en tv-kijken, vermijden drukke plekken. Woon- en leefstijl: privacy, vertrouwd, comfort, open voor duurzaamheid. Locatie: goede praktische voorzieningen Buurt: rust en veiligheid in de buurt, weinig contact met buren, wonen met gelijkgestemden.

•

• • •

• •

Persoonlijkheid: bedachtzaam, gemoedelijk, gewoon, kalm en serieus, niet ondernemend. Waarden: anonimiteit, doe maar gewoon, privacy en rust. Vrije tijd: TV kijken, activiteiten in en om het huis, klussen en tuinieren. Woon- en leefstijl: privacy, rust, praktisch en vertrouwd. Niet veeleisend of uitgesproken. Minder open voor duurzaamheid. Locatie: rustig en veilig, netjes en schoon. Buurt: niet veel contact, leven in kleine kring.

Korte beschrijving BSR-leefstijlen Eigenzinnige bewoners • • •

• • • •

66

Persoonlijkheid: creatief, evenwichtig, avontuurlijk en intelligent. Waarden: geïnteresseerd in anderen, bedachtzaam, zelfverzekerd, ondernemend en eigenzinnig. Vrije tijd: avontuurlijke vakantie, musea of klassiek concert. Thuis: lezen, goede gesprekken, thuiswerken, meditatie, koken, sporten en groenten verbouwen. Woon- en leefstijl: milieubewust, inspiratie, authentiek, bijzonder, exclusief, ruimte, sfeervol en licht. Locatie: locatie is belangrijker dan de woning zelf, dichtbij openbaar vervoer en uitvalswegen. Buurt: actief in de buurt en open voor ontmoetingen

Gezellige bewoners

Actieve bewoners • • • • •

Persoonlijkheid: gezellig, spontaan, vrolijk, creatief, avontuurlijk en impulsief. Sterk karakter en geïnteresseerd in anderen. Vrije tijd: gezellig avondje met vrienden, een avontuurlijke vakantie, shoppen, koken, uitgaan en popconcerten bezoeken. Woon- en leefstijl: gezellig, sfeervol, sociaal contact, plezier en actie. Locatie: aan een park, in het centrum of aan het water, kindvriendelijk en mogelijkheden voor sport en ontspanning Buurt: levendig en iedereen is welkom.

• • • •

• • •

Persoonlijkheid: Hartelijk, gezellig, behulpzaam, spontaan, vrolijk en zachtaardig. Waarden: gastvrijheid, geborgenheid, sociale verbondenheid en vriendschap. Vrije tijd: familiebezoek, activiteiten met het gezin. Thuis: iedereen is welkom, er mag geleefd worden in huis. Woon- en leefstijl: gezelligheid, gezinsvriendelijk, sociaal contact, vertrouwd, warm, genieten, gemoedelijk en knus. Locatie: kindvriendelijk en nabij scholen en winkels Buurt: het is belangrijk om onderdeel te zijn van een buurt, dat je altijd kunt aankloppen bij de buren en dat je voor elkaar zorgt.

Rustige bewoners en hun woonwensen Wie is de rustige bewoner? Rustige bewoners zijn bedachtzaam, gemoedelijk, gewoon, kalm en serieus. Belangrijk voor de rustige bewoners zijn anonimiteit, doe maar gewoon, privacy en rust. In hun vrije tijd vinden de rustige bewoners het fijn om thuis te zijn en tv te kijken. Ze zijn niet ondernemend en zijn graag in en om het huis bezig met klussen en tuinieren. Rustige bewoners zijn gemiddeld vaker laag tot middelbaar opgeleid en hebben een modaal of lager dan modaal inkomen. We vinden deze groep vooral onder leeftijdsgroepen boven de 45 jaar. Wensen woning • • • •

67

Rustige bewoners hechten veel waarde aan een plek waar ze zich kunnen terugtrekken, wat betekent dat de woning een veilige en rustige omgeving moet bieden waarin ze niet gestoord worden. De woning moet praktisch zijn en voldoen aan de basisbehoeften zonder al te veel luxe of nieuwe technologieën. Ze geven de voorkeur aan een vertrouwde en knusse uitstraling. Een eenvoudige en praktische buitenruimte, zoals een tuin waar ze kunnen klussen en tuinieren, is belangrijk voor rustige bewoners, omdat ze graag in en om het huis bezig zijn. De woning hoeft geen hoog afwerkingsniveau te hebben; een laag tot midden afwerkingsniveau is voldoende, zolang de woning maar

Houding ten opzichte van de woonomgeving • • •

•

Voorkeur voor een stille en veilige buurt waarin ze zich kunnen terugtrekken en waar hun privacy gewaarborgd is. Ze waarderen een omgeving met voldoende groen en ruimte, zoals rustige parken met bankjes en natuurlijke elementen zoals bloemen, struiken en fruitbomen. Voorzieningen zoals winkels en medische zorg moeten dichtbij en gemakkelijk bereikbaar zijn, waarbij ze de voorkeur geven aan bekende en vertrouwde winkelketens binnen een straal van 5 kilometer van hun woonlocatie. De buurt moet netjes en schoon zijn, en een gevoel van geborgenheid bieden, waarbij de bewoners zich op hun gemak voelen en vertrouwen hebben in hun omgeving.

Comfortabele bewoners en hun woonwensen Wie is de comfortabele bewoner? Comfortabele bewoners zijn bedachtzaam, evenwichtig, serieus, kalm en intelligent. Ze zijn gemiddeld hoger opgeleid en verdienen boven modaal. We vinden deze leefstijl ik alle leeftijdsgroepen, maar gemiddeld iets meer onder 65-plus en juist jongere groepen onder de 35 jaar. Ze klussen en tuinieren graag. Daarnaast zijn deze bewoners fervente krantenlezers en tv-kijkers.

Wensen woning • • • • 68

Houding ten opzichte van de woonomgeving • • • •

• Comfortabele bewoners vinden luxe en comfort belangrijk. Ze hebben het liefst een wat ruimere, instapklare woning met hoog • uitrustingsniveau. • Qua indeling hebben ze graag een klassieke indeling: iedere ruimte heeft een eigen functie. Liefst ook met een aparte ruimte voor het uitvoeren van een hobby. Keuken bij voorkeur in een afgesloten ruimte. Ook hebben comfortabele bewoners een voorkeur voor hoogwaardige domotica in de woning. Zijn vaker dan gemiddeld afkomstig uit een appartement en kennen dus de voordelen van een appartement.

Comfortabele bewoners zijn meer op zichzelf gericht en gezelligheid en levendigheid zullen hen minder aanspreken. Ze zullen dit minder vaak en met mate opzoeken. Belangrijk voor de comfortabele bewoners zijn rust en veiligheid in de buurt. Ze hebben beperkt contact met buren en zijn meer gericht op gecontroleerde ontmoetingen met gelijkgestemden. Ze kunnen goed alleen zijn, maar vinden wel dat je altijd bij buren aan moet kunnen kloppen als er iets is. Ze hebben er geen behoefte aan om in hun eigen woongebouw ook gebruik te kunnen maken van werkruimte of een horecavoorziening. Voor deze leefstijl moet het werk duidelijk los staan van het wonen. Het voorzieningenniveau dient praktisch en eenvoudig toegankelijk te zijn. Ook dienen de voorzieningen van een kwalitatief hoog niveau te zijn met een goede service. Geld is niet leidend. Daarbij gaat het voor wat betreft winkels om een gevarieerd aanbod, ‘waar voor je geld’ en gewoon goed.

Actieve bewoners en hun woonwensen Wie is de actieve bewoner? De actieve bewoners zijn gezellig, spontaan, vrolijk, creatief, avontuurlijk en impulsief. Ze hebben een sterk karakter en zijn geïnteresseerd in anderen. Het opleidingsniveau is vooral midden tot hoog en ook het inkomen is vaker bovenmodaal. Ze zitten niet graag stil. Activiteiten zijn een gezellig avondje met vrienden, een avontuurlijke vakantie, shoppen, koken, uitgaan en popconcerten bezoeken.

Houding ten opzichte van de woonomgeving •

• •

Wensen woning • • •

• 69

Actieve bewoners geven de voorkeur aan een appartement, etagewoning of een 2 onder 1 kap met een oppervlakte van 50 tot 125 m². Qua architectuur gaat de voorkeur uit naar unieke en karakteristieke woningen en grote raampartijen. Qua indeling gaan actieve bewoners voor een ruime woonkamer met open keuken, luxe badkamer en veel slaapkamers. Het is een woning waarin geleegd mag worden. De woonkamer en/of keuken zijn geschikt om bezoek te ontvangen. Actieve bewoners staan open om voorzieningen te delen. Denk aan een wasruimte, auto, en gemeenschappelijke ruimtes om elkaar te ontmoeten.

•

Actieve bewoners hebben de voorkeur voor een stedelijke woonomgeving. Zij wonen het liefst aan een park, in het centrum van de stad of aan het water. De omgeving is bij voorkeur levendig, met speelse straatjes, kindvriendelijk en veel mogelijkheden voor sport en ontspanning in de buurt. Ze zijn geïnteresseerd in anderen, hebben graag veel actie om zich heen en iedereen is welkom. Een diversiteit aan bewoners past bij deze groep. Ze zetten zich ook graag in voor de ander en houden van organiseren. Qua voorzieningen hebben actieve bewoners behoefte aan ontmoetingsplekken zoals cafés en andere horeca. Zij vinden het belangrijk dat dagelijkse boodschappen en een OV-halte op loopafstand zijn.

Gezellige bewoners en hun woonwensen Wie is de gezellige bewoner? Gezellige bewoners zijn hartelijk, gezellig, behulpzaam, spontaan, vrolijk en zachtaardig. Belangrijk zijn gastvrijheid, geborgenheid, sociale verbondenheid en vriendschap. In hun vrije tijd bezoeken ze familie en ze nemen tijd voor het gezin. De gezellige bewoners vind je in alle leeftijdsgroepen. Mensen hebben vaker een midden of hogere opleiding. Qua inkomen zien we de groep in zowel lagere als hogere inkomensgroepen. Wensen woning •

• •

• 70

•

Gezellige bewoners hebben voorkeur voor een rij-/of tussenwoning of een 2 onder 1 kap met een oppervlakte tussen de 100 - 150 m². De uitstraling moet vertrouwd en gezellig zijn. Het afwerkingsniveau hoeft niet hoog te zijn, er mag geleefd worden. Ruimtes en activiteiten in de woning lopen in elkaar over. De keukentafel is de centrale ontmoetingsplek van het huis. Er moet voldoende ruimte zijn in de eigen woning of nabij om elkaar te ontmoeten. Voor de buitenruimte is het belangrijk dat deze geschikt is voor kinderen en activiteiten. Concepten met gemeenschappelijke ruimtes en/of het actief samenleven stimuleren passen goed bij deze leefstijl.

Houding ten opzichte van de woonomgeving •

•

•

Voor gezellige bewoners is de buurt heel belangrijk. Ze kiezen vaak voor een buitenwijk of volksbuurt van een stad of plek met een dorps karakter, met woningen zie naar elkaar gericht zijn. De gezellige bewoners kiezen vaak voor de omgeving waar zij ook zijn opgegroeid. Zij wonen dan ook het liefst in de buurt waar ook familie en/of vrienden wonen, waar voldoende gelegenheid is voor ontmoeting, sport en recreatie. De ideale woonomgeving is kindvriendelijk met scholen en winkels in de buurt.

Exclusieve bewoners en hun woonwensen Wie is de exclusieve bewoner? Exclusieve bewoners zijn doelgericht, intelligent, ondernemend, zelfverzekerd en hebben een sterk, eigenzinnig karakter. Ze zijn vaak hoger opgeleid en verdienen bovenmodaal. Belangrijk voor deze groep zijn succes in het leven, uitdaging, ambitie en erkenning van prestaties. De exclusieve bewoner werkt vaker thuis en ook activiteiten in de vrije tijd draaien vaak om het werk.

Houding ten opzichte van de woonomgeving • • • •

Wensen woning •

• • • • 71

Kernwoorden voor de exclusieve bewoners zijn ruimte, luxe, modern, bijzonder en exclusief. Bij voorkeur wonen de exclusieve bewoners in een vrijstaande woning, en anders een appartement. Ze gaan voor grotere woningen van 75 tot 175m² met een hoog afwerkingsniveau. De uitstraling die past bij deze leefstijl is klassiek, statig en modern. Exclusieve bewoners gaan voor een klassieke indeling, waarbij iedere functie een eigen ruimte heeft. Bijvoorbeeld een aparte keuken en woonkamer. Factoren voor de woningkeuze hebben vaker te maken met vermogensopbouw en thuiswerken.

Exclusieve bewoners wonen graag grootstedelijk, aan de rand van het centrum of in een buitenwijk. Bij voorkeur een locatie dichtbij het werk. De opzet van de wijk is bij voorkeur ruim, lommerrijk en zonder doorgaande wegen. Privacy en een eigen parkeerplaats zijn belangrijk voor de exclusieve bewoners. Herkenbaarheid is belangrijker dan diversiteit aan mensen en woningen (qua prijssegment en architectuur). Exclusieve bewoners wonen het liefst bij gelijkgestemden, die net als zij ambitieus zijn en van luxe houden. Ze zijn erg op zichzelf, contact met buren blijft dan ook beperkt.

Eigenzinnige bewoners en hun woonwensen Wie is de eigenzinnige bewoner? Eigenzinnige bewoners zijn creatief, evenwichtig, avontuurlijk en intelligent. Ze zijn geïnteresseerd in anderen, bedachtzaam, zelfverzekerd, ondernemend en eigenzinnig. Vrije tijd is geen tijd om stil te zitten. Ze gaan dan graag op avontuurlijke vakantie of bezoeken een museum of klassiek concert. Thuis besteden ze tijd aan lezen, goede gesprekken, thuiswerken, meditatie, koken, sporten en groenten verbouwen.

• • • • • •

72

Aanknopingspunten woning en woonomgeving: Plattegrond: vrij indeelbaar, flexibel, informeel, werkruimte Type woning: appartement, loftwoning Oppervlakte: 50 - 75 m² Type woonmilieu: grootstedelijk, levendig stedelijk Ligging woning: de woning als uitvalsbasis, de locatie is belangrijker dan de woning zelf. Ze wonen graag in of vlakbij het centrum van een stad, nabij OV Omgeving: veel levendigheid in directe nabijheid, buurt met hoge mate van diversiteit wat betreft woningen (architectuur, prijssegment), functies en mensen (cultuur, levensfase, inkomen), ruimte voor spontane ontmoeting, groen in de buurt.

Houding ten opzichte van de woonomgeving •

• •

Eigenzinnige bewoners wonen graag nabij een grote diversiteit aan voorzieningen. De mogelijkheid/gelegenheid om vrienden te ontmoeten is belangrijk. In het kader van een uitgebreid sociaal leven en ontmoeten is een gevarieerd aanbod aan cultuur, uitgaan en ontspanning voor deze groep een randvoorwaarde. Ook vanwege de brede interesses die eigenzinnige bewoners hebben. Dagelijkse winkelvoorzieningen bij voorkeur in de buurt. De secundaire winkelstraten met meer alternatieve en internationale sferen vinden ze leuk. Eten en drinken op fietsafstand. De eigenzinnige bewoner is flexibel en avontuurlijk. Een woongebouw waarin wonen en werken op een creatieve manier wordt gecombineerd kunnen deze bewoners zeker aanspreken. De werkvoorzieningen moeten qua uitstraling wel passen bij het woonconcept en meerwaarde bieden voor de bewoners. Wanneer dit samen gaat met een hippe horecavoorziening is dat zeker aantrekkelijk.

A.

Bijlage: onderzoek gebiedsindentiteiten INBO

A. Bijlage: onderzoek gebiedsindentiteiten INBO 47

73

Alkmaars Kanaal Gebiedsontwikkeling met eigen identiteit

17 mei 2023

1 Alkmaars Kanaal: Gebiedsontwikkeling met eigen identiteit Alkmaar staat in de startblokken voor een aantal grote gebiedsontwikkelingen. Langs het Alkmaars Kanaal worden de komende jaren vijf gebieden getransformeerd en ontwikkeld tot aantrekkelijke woon-, werk- en leefgebieden. De ontwikkelingen vinden plaats in de volgende vijf deelgebieden: A. Viaanse molen B. Stationsgebied C. Overstad D. Oudorp E. Overdie

Van ontwikkelbeeld naar ontwikkelkader Voor alle deelgebieden liggen plannen en ambities klaar als het gaat om woningaantallen, vierkante meters niet-woonprogramma en ruimte voor vrije tijd. Elk gebied heeft daarnaast een ontwikkelbeeld en in sommige gevallen al een stedenbouwkundige visie. De eerste ontwikkelingen in het gebied lopen al. Parallel hieraan wordt op dit moment een nieuwe Woonvisie opgesteld en wordt voor elk gebied de stap van ontwikkelbeeld naar ontwikkelkader gemaakt. Voor de woonvisie en de ontwikkelkaders is behoefte om meer onderscheid te maken tussen de verschillende deelgebieden als het gaat om de kwalitatieve invulling van identiteit en de programma’s wonen, werken en vrije tijd. Hiervoor zijn in de periode september – januari 2023 brede gebiedsidentiteiten opgesteld. In dit document nemen we je mee naar de gebiedsidentiteiten in 2035. Wat zie en ervaar je als je in 2040 door de vijf gebieden loopt? Wat kan je er vinden en wie kom je er tegen? Deze gebiedsidentiteiten geven richting aan de ruimtelijke en programmatische kaders, laten zien hoe de ontwikkelingen zich verhouden ten opzichte van de (bestaande) omgeving en bieden inspiratie richting initiatiefnemers en plannenmakers.

2

2 Verhaal Alkmaar en het Kanaal Alkmaar 2022 Alkmaar is en blijft een stad met twee gezichten. Bezoekers en bewoners uit Noord-Holland Noord én toeristen uit binnen- en buitenland, blijven naar Alkmaar komen als cultuurhistorische regiostad. In Alkmaar kan je winkelen, recreëren, werken en culturele voorzieningen bezoeken. Het andere gezicht van Alkmaar is de dorpse stad. Hier woon je in een rustige comfortabele woonstad, met de rust van een dorp en het comfort van een stad. Alkmaar is geborgen, rustig en er is veel groen. De stad is door de jaren heen gegroeid met uitbereidingen van woonwijken en werkgebieden. Deze groei is altijd samen gegaan met het polderlandschap en het groen. Dit maakt Alkmaar een groene stad waar het landschap ook in de stad zichtbaar is. Denk bijvoorbeeld aan de Oudorperpolder. Een groengebied midden in Alkmaar waar ondanks de uitbereidingen van de stad het groene landschap behouden is. Alkmaar is ook een stad van water. De grachten in het centrum, het Noordhollandsch Kanaal en de Hoornse vaart doorkruizen en verbinden de stad. Het water is alleen niet altijd goed zichtbaar en bruikbaar. Het vormt soms zelfs een barrière. Door oevers die niet toegankelijk zijn of gebieden die door water worden gescheiden.

Alkmaars Kanaal Juist de waterverbindingen vormen een belangrijke schakel in de toekomstige ontwikkelingen in Alkmaar. Langs het Alkmaars Kanaal vinden de komende jaren grote ontwikkelingen plaats. Het Alkmaars Kanaal strekt zich uit langs de oevers van het Noordhollandsch Kanaal en biedt in de toekomst ruimte aan een stedelijke vorm van wonen, werken en recreëren met een grote diversiteit. In een periode van 20 jaar worden hier veel woningen gerealiseerd, in combinatie met voorzieningen en werkgelegenheid. De groei gaat hand in hand met vergroenen en functiemenging. Het Kanaalpark verbind de ontwikkelingen met de bestaande stad. Zo ontstaat er een duurzame, levendige en compacte stad. Met meerwaarde voor de bestaande en toekomstige bewoners en bezoekers.

3

3 Vijf gebiedsidentiteiten in beeld

4 Vijf gebieden met een eigen verhaal De gebiedsidentiteiten laten zien hoe de deelgebieden kunnen transformeren tot 20240. Redenerend vanuit het verhaal, de omgeving en huidige en toekomstige gebruikers bieden de identiteiten inspiratie en richting voor toekomstige keuzes.

A —Viaanse molen Eiland tussen stad en landschap De Viaanse Molen is een eiland tussen de stad en het landschap. De buurt heeft ook het vrijzinnige karakter van een eiland. Niet in de zin van een waterrijke omgeving, maar vanwege de solitaire ligging los van de andere Alkmaarse buurten en de opbouw van de buurt in clusters omsloten door groen. Het eigenzinnige eilandkarakter blijft behouden. Op dit eiland tussen stad en landschap is ruimte voor experimentele en nieuwe woonvormen. De openbare ruimte is groen en nodigt uit om te spelen en te bewegen. Ben je straks in de Viaanse Molen? Dan ben je in een zachte stadswijk. Een overgangsgebied waar Alkmaar stad en het landschap Noord-Holland-Noord met elkaar versmelten. Viaanse Molen gaat voorzien in de behoefte van mensen die wel bij, maar niet midden in de stad willen wonen. Hier wordt een nieuw woonmilieu geboden dat draait om duurzaamheid, groen en sociale collectiviteit met gedeelde voorzieningen. Voor zowel mensen uit het centrum als de omliggende wijken en dorpen

Sluispolder

Viaanse Molen

6

veel ruimte voor experimenten ,groen en duurzaamheid is. Dit zijn bijvoorbeeld huishoudens die kiezen voor nieuwe woonvormen in een creatieve en duurzame omgeving, gezinnen die kiezen voor duurzaam en samen wonen en senioren die kiezen voor wonen met gedeelde voorzieningen in een groen landschap. Denk aan collectieve woonvormen met gedeelde groentetuinen en woningen van natuurlijke bouwmaterialen met groen tot aan de voordeur. Gebouwde ontwikkelingen gaan hier samen met investeringen in biodiversiteit. Met een rijk bodemleven en veel planten wordt ook een fijne plek voor vogels en insecten gecreëerd.

Viaanse Molen nu Ligging en omgeving In de Viaanse Molen bevind je je op het grensgebied van het landelijke Noord-Holland-Noord en de stad Alkmaar. De Viaanse Molen vormt de groene rafelrand van Alkmaar. Je proeft de historie en het eilandkarakter door de historische molens, het oorspronkelijke experimentele PEN-dorp en de groene uitstraling. In de opbouw van de buurten zie je de kenmerken van de Sluispolder terug. Namelijk de onregelmatige blokverkaveling. De Viaanse Molen valt uiteen in 5 delen: Sluiseiland, de amateurstuinen, PEN-dorp, het kantorenpark en het bedrijvenpark. In de omgeving van Viaanse Molen wordt al volop gewoond. Ten oosten ligt de woonwijk De Mare en ten westen de Bergermeer. Woonwijken met veel eengezinswoningen waar bewoners op zoek zijn naar kansen voor doorstroming.

PEN-dorp

Functies en gebruikers Viaanse Molen bezoek je voor de amateurtuinen en de atletiekvereniging. Of je werkt in een van de kantoren aan de James Wattstraat of de bedrijven aan de Havinghastraat. Grote kans dat je ook wel eens door Viaanse Molen fietst. Via de belangrijke fietsroute door de Viaanse molen kom je Alkmaar binnen of verlaat je de stad richting het landelijk gebied.

De Rekere volkstuinen

Identiteitsdragers De molen De Viaan en de Sluismolen zijn het start en eind van de buurt. Deze molens en de twee monumentale stolpen aan de Helderseweg zijn de historische identiteitsdragers en vormen een zichtbare referentie naar het polderlandschap. De meest kenmerkende identiteitsdrager van de Viaanse Molen is het PEN-dorp. Het PEN-dorp is gebouwd in structuralistische stijl. PEN-dorp is weliswaar één gebouw, maar je ervaart het als een dorp door de kleinschaligheid en de belangrijke rol van groen en buitenruimte. Het is een netwerk van tuinen, patio’s en dakterrassen. Aangezien het gebouw als een maatpak voor het PEN was ontworpen, is er sinds de leegstand geen nieuwe passende functie meer voor gevonden. Het terrein zal worden herontwikkeld, in de gedachte van het PEN-dorp. Amateurtuinen en atletiekvereniging zijn de gebruiksgerichte identiteitsdragers die aanwezig zijn en blijven in de Viaanse Molen. De amateurtuinen en atletiekvereniging zorgen voor activiteiten, levendigheid en identiteit.

Viaanse Molen straks Functies en gebruikers In de toekomst kom je nog steeds naar Viaanse Molen voor het sportpark, de amateurtuinen of de kantoren. Het grote verschil straks? De openbare ruimte is nog groener, en in die groene omgeving vind je een complete buurt met woningen, school en bedrijvigheid. Viaanse Molen wordt een buurt waar gewoond, gerecreëerd en gewerkt wordt. Een aantrekkelijke, complete groene buurt waar reurig is!

Voor de nieuwe bewoners is behoefte aan enkele buurtvoorzieningen, zoals een basisschool, supermarkt en kleinschalige werkfuncties. De werkplekken zijn niet alleen voor de bewoners uit de Viaanse Molen, maar ook voor de buren uit Bergen en Alkmaar. Het bedrijvencluster aan de Havinghastraat blijft behouden. Nieuwe Identiteitsdragers Gebouwen in Viaanse Molen worden in clusters ontwikkeld als eilanden in het landschap. Zo blijf je het structuralistische PEN-dorp en de historische blokkenverkaveling beleven. Binnen de clusters is ruimte voor experimenten, bijvoorbeeld in woonvormen, architectuur, ontwerp en beheer van de openbare ruimte. Hier ontwerp je misschien wel samen met je buren jullie nieuwe woning, denk je mee over de openbare ruimte en speel je zelf een rol in het groenbeheer. De Helderseweg wordt de tweede nieuwe belangrijke identiteitsdrager. De zone langs het kanaal wordt een groene wandel- en fietsroute die de Viaanse Molen met het centrum verbind en uitnodigt voor spelen en bewegen. Daarmee wordt het een aantrekkelijk Kanaalpark voor iedereen. Bijdrage aan omgeving In de buurten rondom Viaanse Molen is een hoog aandeel eengezinswoningen (70 – 86%), overwegend koop. Door nieuwe woontypologieën te realiseren wordt dit deel van de stad van een diverser woningaanbod voorzien.

Enerzijds om nieuwe doelgroepen aan te trekken, anderzijds om doorstroming op gang te krijgen en ook beweging in de bestaande wijken te creëren. In de omliggende wijken zijn kleinschalige voorzieningen aanwezig die goed renderen. Om dit te behouden is het uitgangspunt dat voorzieningen in Viaanse Molen niet concurreren met de omliggende wijkcentra. Wel wordt ruimte voorzien voor kleinschalige dagelijkse voorzieningen. Om een zelfstandige woonwijk te realiseren, maar ook om verkeersbewegingen laag te houden.

Rekerhout

Hier vind je straks een mix aan bewoners die een ding gemeen hebben: ze kiezen bewust voor een buurt waar

Molen De Viaan

7

Eilanden in een groene omgeving met elk een eigen identiteit

Intensieve laagbouw met enkele hoogteaccenten in PEN-Dorp

Groen tot aan de gevel

Fijn samen leven dankzij gedeelde voorzieningen of collectieve woonvormen

Ruimte voor eigenzinnigheid en experimenten, bijvoorbeeld door zelfbouw en CPO-concepten

Woon-/werkwoningen in het groen

Collectieve buurtvoorzieningen

Groen tot aan de gevel

Natuurlijk spelen tussen grote bomen

Ruimte voor eigenheid door (collectieve) zelfbouwvormen

Sporten in de openbare ruimte

De visual toont een impressie van de typologieën en ruimtelijke structuur. Het is een inspiratiebeeld wat identiteitsdragende kenmerken van het deelgebied visualiseert. De visual refereert niet naar een specifieke plek in het deelgebied en kan daarmee niet een-op-een vertaald worden naar de locatie.

8

9

Kernwaarden 1

Ruimtelijke uitgangspunten 1

Collectief, duurzaam

2 Woest, niet aangeharkt

3 Experimentele clusters

4 Eilandkarakter

Doelgroepen

Ontwikkelingen zijn opgebouwd in clusters. Elk cluster heeft zijn eigen identiteit, passend bij de overkoepelende kernwaarde. En elk cluster heeft zijn eigen collectieve openbare ruimte.

2 Herontwikkeling van PEN-dorp in gedachte van oorspronkelijke plan. Bebouwing is opgebouwd uit losse gebouwen die gezamenlijk een cluster vormen. Woningen zijn individueel te onderscheiden maar passen wel in het geheel.

3 Architectuur voegt zich naar het landschap en overschreeuwt deze niet. Zo zijn de clusters omgeven door groen, loopt groen door in de bebouwing en op de daken. De bebouwing is verweven met het landschap.

1 Bewoners

4

•

Groene openbare ruimte, doorlopend tot aan de voordeur van woningen, met een geleidelijke overgang openbaar - prive

•

Huishoudens die kiezen voor nieuwe woonvormen in een creatieve en duurzame omgeving Gezinnen die kiezen voor duurzaam en lokaal Senioren die kiezen voor collectieve ruimtes in een groen landschap. Doorstarters uit de omliggende dorpen en buurten

• •

2 Bezoekers •

Buurtbewoners en mensen uit de omgeving Bezoekers komen naar de Viaanse Molen voor de sportfaciliteiten, de amateurstuin en om te wandelen langs het kanaal

•

3

•

10

1

4

Wonen en woonvormen

Vrije tijd

•

Intensieve laagbouw. Royale woningen in hoge dichtheid.

•

Aan het kanaalpark; informeel sporten/ bewegen

•

Appartementengebouwen met gedeelde groene ruimte.

•

Bij de atletiek- en handboogverenigingen; georganiseerde sport, op termijn uit te breiden met extra sporten

•

Experimentele woonvormen: CPO, wooncoöperaties, zelfbouw op het Sluiseiland.

•

Amateurtuinen, ook toegankelijk voor bezoekers

•

Groen tot aan de voordeur, zachte overgang openbaar groen en tuinen.

•

Collectieve woonvormen

2 •

Toevoeging van enkele kleinschalige kantoorvoorzieningen die werk-aan-huis of dicht bij huis mogelijk maken.

•

Zorgvoorzieningen voor de buurt en omgeving.

Combinatie van grondgebonden woningen en appartementencomplexen, met hier en daar hoogteaccent.

•

Kinderopvang en basisschool

•

Gedeelde buurtvoorzieningen, zoals een buurtschuur

6 Openbare ruimte •

Buurtontmoeting ontstaat informeel op groene rafelroutes voor wandelen en fietsen

Behoud bedrijvencluster aan de Havinghastraat

5

6

Cultureel & Maatschappelijk

Werken

•

Parkeren wordt landschappelijk op het maaiveld, uit het zicht ingepast. Bijvoorbeeld met behulp van maaiveldglooiing en groenwallen of in parkeerhubs

5

7

3 Voorzieningen •

Basisschool

•

Buurtverzorgende retail (supermarkt, slijter, ambachtelijke streekproducten)

•

Horeca: snackbar, afhaal/traiteur

Kanaalpark •

Verbinding met de stad voor (snel)fietser

•

Ruimte voor sporten in de openbare ruimte

•

Activering van het water, bijvoorbeeld met boot- en supverhuur

7

Werkenden •

Identiteitsprogramma

Kleinschalige kantoren en creatieve ondernemers gericht op de buurt Uit Alkmaar en Bergen

Auto is te gast.

11

B —Stationsgebied Leven in beweging Het leven in rondom station Alkmaar is dynamisch. Altijd in beweging. Nu nog een monofunctioneel stationsgebied. Straks woon en werk je hier, pak je een deelfiets of -auto, haal je ’s ochtends koffie af en zie je ’s avonds mensen afspreken om te eten of samen naar de sportschool te gaan. Het stationsgebied is er straks een bestemming voor Alkmaar en de regio.

Functies en gebruikers In het stationsgebied vind je nu voornamelijk auto gerichte infrastructuur en enkele solitaire kantoorgebouwen. Er is een duidelijke voorkant, richting de binnenstad. Hier komen bezoekers de stad binnen. Aan de achterkant vind je de kantoren en parkeervelden. Deze worden vooral gebruikt door scholieren van het MBO en de medewerkers van de Rechtbank.

Station Alkmaar

historische binnenstad

Stationsgebied nu Ligging en omgeving Het stationsgebied Alkmaar heeft een sterke draaischijfpositie in Noord-Holland. Het station vormt het schakelpunt tussen Noord-Holland-Noord en de Metropoolregio Amsterdam. Met de toevoeging van woningen en arbeidsplaatsen wordt het potentieel van het gebied optimaal benut.

Identiteitsdragers Het stationsgebied is nu nog vooral gericht op het station en autoverkeer. Met de functionele en aantrekkelijke traverse worden de voor- en achterkant verbonden. De traverse heeft een duidelijke focus aan de zuidzijde met het vista op de historische binnenstad. Kijk je goed rond, dan zie je ook een icoon in het stationsgebied. Namelijk de watertoren aan de Bergerweg.

De Alkmaarse Watertoren Stationsplein

12

Functies en gebruikers De ontwikkelingen brengen nieuw leven in het stationsgebied. Je komt hier niet langer aan in een functioneel gebied, maar ervaart de dynamiek van een stedelijk stationsgebied. Met nieuwe woningen, kantoren en programma zie je straks steeds meer mensen. Mensen die wonen en werken in het gebied zorgen samen met de vele bezoekers voor een levendig gebied dat altijd in beweging is. Hoe meer functies we samenvoegen, des te levendiger. Denk aan een stationsgebied waar je kan overnachten, sporten, eten en drinken. Of je er nu woont, werkt, studeert, afspreekt of passeert, in het stationsgebied blijf je altijd even hangen. Als toekomstige bewoner ben je veel onderweg, maar ook gehecht aan Alkmaar. Door dicht bij de trein te wonen heb je direct toegang tot Noord-HollandNoord en de Metropoolregio Amsterdam. Met het woningaanbod in het stationsgebied bieden we mensen die buiten Alkmaar wonen of studeren de kans om toch in de stad te kunnen blijven wonen. Helemaal na de verhoging van de frequentie van het treinverkeer ben je vanaf je woning in het stationsgebied in circa 20 minuten op de werk, collegebanken of in het theater in een andere stad.

station Alkmaar

Met de ontwikkelingen in het stationsgebied verbinden we de Stationsbuurt, Bergerhof, Watertoren en Zocherbuurt en Blaeustraatkwartier nog beter. Bleustraatkwartier is een rustige woonbuurt. Net als Bergerhof, een geborgen buurt met eengezinswoningen gebouwd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Via de karakteristieke Stationsbuurt loop je in 10 minuten naar de historische binnenstad. De ontwikkelingen in het stationsgebied hebben invloed op deze buurten. Bewoners krijgen nieuwe buren, maar ook nieuwe functies dichtbij waar ze gebruik van kunnen maken. Het stationsgebied wordt aan de westkant begrenst door het Noord-Hollands Kanaal. Het is de entree voor de stad voor vele bezoekers.

Stationsgebied straks

De openbare ruimte in het stationsgebied veranderd onherkenbaar. Midden tussen de stedelijke bebouwing bevind je je straks in een groene en aantrekkelijke openbare ruimte. Zo ontstaat hier een aantrekkelijke toegang tot de stad en een bruisend overstappunt voor de regio. Vanuit deze groene mobiliteitshub kun je via de groene infrastructuur langs het water en de spoorzone zo het landschap in fietsen of de stad in wandelen. De groenstructuren zijn randvoorwaardelijk voor de verdichting enerzijds om verblijfskwaliteit toe te voegen en anderzijds om een verantwoorde inpassing te maken binnen het bestaande stedelijk weefsel en als meerwaarde voor de bestaande wijken/bewoners. De woonwijk Bergerhof wordt onderdeel van het nieuwe centrumgebied. De kleinschalige bebouwing is een contrast met het nieuwe hoogstedelijke cluster. De toevoeging aan voorzieningen en groenstructuren in het stationsgebied zijn ook voor de bestaande bewoners uit Bergerhof. In de Stationsbuurt zul je minder bezoekers gaan waarnemen. De verbinding met Overstad en de binnenstad maak je straks voornamelijk langs het kanaal.

Het gebied wordt hoogstedelijk verdicht, passend bij het Alkmaarse. Alkmaars refereert hier naar de stedelijke identiteit van de stad als belangrijke regiostad in Noord Holland. Het hoogstedelijke woon-werkprogramma is een nieuw aanbod in Alkmaar. Omdat hier straks veel mensen wonen, werken, bezoeken en passeren, voegen we voorzieningen toe voor een aantrekkelijke ontmoetingsplek. Aan de noordzijde vind je straks een mix van kantoren en voorzieningen voor bewoners. Bijvoorbeeld een huisarts, sportschool, BSO of kleine supermarkt. Nabij de rechtbank kan je zomaar een extra onderwijsinstelling of publieke diensten vinden. Aan de zuidkant vind je de reizigersvoorzieningen die zorgen voor een aantrekkelijke en levendige plint. De plinten van de gebouwen worden nieuwe identiteitsdragers. Hier vind je voorzieningen die zo veel mogelijk openbaar zijn en gedurende de hele dag geopend. Van koffiebar tot dynamische horecaconcepten waar mensen uit de hele regio met elkaar afspreken. In het stationsgebied ben je altijd omsloten door stedelijk groen en water. Bij de Watertoren en de Houtvaart vind je nieuwe parken. Langs het kanaal en de Helderseweg is de route naar het centrum verbeterd. Op deze manier wordt het nieuwe stedelijke stationsgebied omsloten door groene routes die verbinden met de rest van de stad.

Bijdrage aan omgeving Het stationsgebied wordt een dynamische omgeving met functies voor de hele stad, zoals nieuwe type woningen en voorzieningen. Ten opzichte van de andere ontwikkelgebieden wordt hier dan ook geen relatie aangegaan met de aangrenzende buurten om bijvoorbeeld doorstroming op gang te krijgen. Hetzelfde geldt voor de voorzieningen: deze zullen voornamelijk op bezoekers, nieuwe bewoners en werkenden zijn gericht. De relatie met de directe omgeving vind je wel aan de randen van het stationsgebied. Daar komen nieuwe groenverbindingen die bestaande wandelroutes voor de buurt verbinden en verlengen. Bijdragen aan de omgeving is verder vooral een randvoorwaarde in deze gebiedsontwikkeling. Het is hier gewenst om in de openbare ruimte en in de bebouwing een zachte overgang te creëren tussen de bestaande buurten en het stationsgebied.

Nieuwe Identiteitsdragers De mobiliteitshub wordt het nieuwe centrum van het stationsgebied. Vanaf hier komen bezoekers met de bus en trein aan in Alkmaar. Dit wordt een hoogwaardige entree.

13

Bebouwing opgebouwd uit in hoogte variërende blokken

Groene randen als verbinding met de bestaande buurten

Wonen boven voorzieningen

Centrale mobiliteitshub

Aflopende bebouwingshoogte richting de bestaande buurten

Rust in de tussenstraten

In blokken opgebouwde structuur

Ruimte voor hoogstedelijke voorzieningen

Publieke functies nabij het station

Verschillende plekken voor reuring en ontmoeting

Aantrekkelijke multifunctionele hub

Centrale mobiliteitshub

Reuring op de centrale ontmoetingsplekken

Aantrekkelijk en toegankelijke plinten

De visual toont een impressie van de typologieën en ruimtelijke structuur. Het is een inspiratiebeeld wat identiteitsdragende kenmerken van het deelgebied visualiseert. De visual refereert niet naar een specifieke plek in het deelgebied en kan daarmee niet een-op-een vertaald worden naar de locatie.

14

15

Kernwaarden 1

Ruimtelijke uitgangspunten

Identiteitsprogramma

1

Vitale mobiliteitshub

2 Stedelijk-Alkmaars wonen

3 Omgeving in beweging

4

Plinten zijn levendig door de vestiging van publieke voorzieningen en zichtbare functies zoals fietsenstallingen.

2

1

4

Wonen en woonvormen

Vrije tijd

•

Hoogstedelijk wonen en verbonden met de regio

•

Functionele en geplande ontmoeting, altijd bereikbaar

•

Mobiele ouderen, alleenstaanden, tweeverdieners, expats, studenten en jonge forensen

•

Hotel

•

Sport(school)

De nieuwe bebouwing aan de rand van de Zocherbuurt is een voortzetting van de bebouwing langs het spoor en vormt een geluidscherm voor de buurt.

2

Ontmoeting en reuring

Doelgroepen

3 De watertoren blijft het icoon aan de zuidzuide van het station.

•

Publieke diensten

•

Multifunctionele en flexibele werk-/leer-/ ontmoetingsplekken

•

Kantoorprogramma voor bedrijven met een regionaal verzorgingsgebied

1 Bewoners • • • •

Tweeverdieners Jongeren & studenten Expats Mobile ouderen zonder kinderen

2 Bezoekers •

5

Werken

Mensen uit Alkmaar en de regio komen hier om te sporten, mensen te ontmoeten, om te studeren en de stad te bezoeken

Cultureel & Maatschappelijk • •

Onderwijs Culturele voorzieningen in het Watertoren park

6

Stationsgebied en Alkmaars Kanaal

Openbare ruimte

3

•

Van A naar B

Voorzieningen

•

Groene randen, stenig centrum

•

Ontmoeting en to-go voorzieningen

•

Fiets en voetganger dominant

•

Congres, netwerkvoorzieningen

•

Routing via het kanaal naar het centrum

•

Mobiliteitshub, gemixt met o.a. deelmobiliteit

•

Auto- en fietsparkeren in centrale mobiliteitshub

3 Werkenden •

16

Kantoormedewerkers uit de regio en omgeving Amsterdam

17

C —Overstad Bruisend stadskwartier

infrastructuur. De openbare ruimte wordt gekenmerkt door veel beton en asfalt. Overstad bezoek je nu voor de PDV en GDV voorzieningen (perifere en grootschalige detailhandelsvestigingen) , waaronder het typisch Alkmaarse Van Til.

In Overstad kom je straks tot leven! Liefhebbers van de stad krijgen hier een tweede stadscentrum. Net als in de historische stad ontstaan hier plekken en functies met rust, ruis en reuring. Alleen dan met een nieuwe moderne uitstraling. Overstad is straks voor iedereen die in een bruisend centrumgebied wil wonen, werken, winkelen en vrije tijd besteden. Hier stromen starters in en vitale ouderen door naar stedelijke woningen. In de afwisselende maar stevige dichtheid en bouwhoogte vinden ook enkele gezinnen hun plek in de onderstaande bouwlagen. De grootschalige detailhandel zie je straks ook in een nieuw kleiner jasje met city-concepten. Hierdoor komt ruimte beschikbaar voor wonen en werken boven winkels. Tot slot is er ook wat wils voor iedereen die Alkmaar bezoekt. Overstad heeft straks van alles te bieden op het gebied van winkelen, cultuur en uitgaan. In sfeer, uitstraling en bebouwing weet Overstad je straks te verrassen. Dynamische plinten, verrassende binnenstraten én leven in en op gebouwen.

Een deel van de oever van Overstad is al een brede openbare kade zonder autoverkeer. Het populaire stadsstrand geeft nu al kleur aan deze ruimte. Kleur wordt ook gegeven door het bestaande leisure programma. Denk hierbij aan de bioscoop, horeca en het nieuwe werken in de IT-hub.

1 De Kanaalzone Overloopgebied binnenstad. In deze zone is straks ruimte voor een bedrijfsverzamelgebouw en/of werkruimtes met woningen erop, ontmoeting in de openbare ruimte en activiteiten aan het waterfront.

2

Overstad

Het Hart van Overstad ‘Wonen en werken rondom een park’. In deze zone staat wonen en werken centraal. In het hart is een slimme gebiedsindeling gemaakt voor rust, ruis en reuring.

historische binnenstad

Ligging en omgeving Vanuit de historische binnenstad zie je Overstad aan de overkant van het Kanaal. Ingeklemd tussen het spoor, het kanaal en de Hoornse Vaart. In de directe omgeving van Overstad liggen daarnaast de buurten Huiswaard-Zuid, Rekerbuurt en Ooievaarsnest. Dit zijn buurten met overwegend eengezinswoningen. De ontwikkelingen in Overstad verrijken de omgeving met nieuwe voorzieningen. Vanaf de bestaande eengezinswoningen wordt het aanbod richting het Kanaal steeds dichter en stedelijker.

Functies en gebruikers Zoals gezegd, Overstad wordt een uitbreiding van het stadscentrum, met en eigen identiteit.. Ten opzichte van het historische centrum vind je hier de moderne architectuur en eigentijdse voorzieningen. Op Overstad is ruimte voor grotere voorzieningen die qua benodigde vloeroppervlakte niet passen in de binnenstad. Overstad is en blijft ook een werkgebied. Anders dan in het stationsgebied vind je hier voornamelijk techbedrijven bij de ICT hub en kantoren voor Alkmaarse bedrijven. Op het station zitten meer regio-georiënteerde bedrijven. Overstad transformeert langzaam samen met bestaande en nieuwe gebruikers. Het kent straks drie deelgebieden met eigen functies en gebruikers.

station Alkmaar

Overstad nu

Overstad straks

Nieuwe Identiteitsdragers Iedereen kent de voormalige chocoladefabriek van de familie Ringers. Het omliggende terrein wordt getransformeerd tot een prachtig hoogstedelijke leefomgeving. De Ringersfabriek ligt aan het Alkmaars Kanaal en is de plaats waar je straks kan wonen, werken, genieten en elkaar kan ontmoeten aan het Ringersplein. De toegankelijke oever van Overstad wordt het visitekaartje. Hier kijk je naar vanaf de overzijde van het kanaal en hier kom je het gebied binnen. Loop je door naar het centrum van Overstad, dan kom je in een nieuw centraal park terecht. Dit vormt het hart van de buurt en geeft de stad en omliggende buurten een nieuw stadspark. Richting Entree Noord wordt het gebied steeds groener en rustiger. Hier wordt de overgang naar bestaande rustige woonwijken gemaakt. De PDV en GDV blijven in Overstad. Hier zijn geen andere plekken voor in de stad. Deze functies kunnen ook niet uitbreiden en transformeren daarom naar kleinschalige vormen (bijvoorbeeld city-bouwmarkten) en combinaties met wonen of andere functies. Bijdrage aan omgeving Overstad brengt het centrum letterlijk naar de omliggende buurten toe. Enerzijds door de ontwikkeling van nieuwe voorzieningen, anderzijds door aantrekkelijke nieuwe routes voor langzaamverkeer.

Om een goede buffer te creëren begint Overstad bij Entree Noord met een rustig ontspannen gebied en wordt het richting het centrum steeds dynamischer. Hiermee sluit het naadloos aan op zowel het centrum als de bestaande woonomgevingen. Met de ontwikkelingen zie je straks steeds meer groen en water uit de omgeving doorgetrokken en beleefbaar gemaakt worden in Overstad.

Ringerscomplex

Identiteitsdragers Overstad wordt niet alleen maar nieuw en modern. Overstad heeft namelijk het Ringerscomplex. Dit complex wordt al ontwikkeld en blijft een belangrijke cultuurhistorische identiteitsdrager.

3 Entree Noord ‘Groene en herkenbare entree’. Deze zone is vooral gericht op wonen. Met vrijstaande torens in een groene ruimte en laagbouw met groene straten, in verbinding met het kanaal.

winkelcentrum

Functies en gebruikers Overstad is een bedrijventerrein met grootschalige detailhandel. Hier vind je bedrijfshallen, detailhandelgebouwen, bedrijfsgebouwen en

18

19

Mix aan bouwhoogten. Gemiddeld 8 bouwlagen met enkele uitschieters maken van Overstad een modern centrum Verdichting in combinatie met vergroenen, op daken en op maaiveld

Functies zichtbaar gestapeld, wonen boven werkruimtes

Levendige plinten; van Van Til tot nieuwe concepten

Stedelijk wonen

Reuring op het terras

Overstad is beleving; uitzicht over de historische binnenstad

Zichtbaar gestapelde functies, werkruimtes met wonen erop

Mix aan bouwhoogten

Levendige binnenstraten voor winkelen en uitgaan

Levendige oever trekt activiteit

Overgang tussen bouwhoogtes levert intieme straten op

Toegang tot Overstad is het visitekaartje

Rust in het park

Levendige openbare ruimte als entrée en visitekaartje

De visual toont een impressie van de typologieën en ruimtelijke structuur. Het is een inspiratiebeeld wat identiteitsdragende kenmerken van het deelgebied visualiseert. De visual refereert niet naar een specifieke plek in het deelgebied en kan daarmee niet een-op-een vertaald worden naar de locatie.

20

21

Kernwaarden 1 Bruisend stadsdeel

2 Gezamenlijk transformeren, toevoegen en mixen

Ruimtelijke uitgangspunten Ruimtelijke uitgangspunten met betrekking tot gebiedsidentiteit zijn vastgelegd in het stedenbouwkundig plan.

Identiteitsprogramma 1

3

Wonen en woonvormen

Rust, ruis en reuring in balans

Kanaalzone Vitaal jong en oud, alleenstaanden en tweeverdieners. Verbonden aan Alkmaar en op zoek naar appartementen met een stedelijke dynamiek.

Doelgroepen 1 Bewoners

Bewoners die kiezen voor een stadsleven, waaronder: • Starters en jongeren • Jonge stedelijke gezinnen • Ouderen zonder kinderen

2 Bezoekers •

Entree Noord appartementen/woontorens voor ouderen en senioren die willen doorstromen naar een rustige plek nabij de stad. Op enkele plekken laagbouw voor gezinnen uit Alkmaar, al dan niet verbonden aan de omliggende buurten.

Bezoekers voor winkelen, de culturele instellingen, werk en de bruisende horeca

3 Werkenden •

Hart van Overstad Stevige dichtheid en bouwhoogte. Appartementen gemixt met actieve plinten of enkele gezinswoningen in de onderste lagen. Voor jonge gezinnen, starters en (alleenstaande) ouderen die op zoek zijn naar een moderne woning met alle stedelijke voorzieningen en beleving binnen handbereik.

Werknemers van kleinschalige (tech) kantoren en creatieve ondernemers

6

Voorzieningen

Openbare ruimte

Kanaalzone Bestaande en nieuwe aanbod voor cultuur, uitgaan en horeca.

Kanaalzone Openbaar waterfront met sport- en ontmoetingsruimte.

Hart van Overstad Mix van buurt- en centrumvoorzieningen. Breed aanbod dagelijkse voorzieningen en retail.

Hart van Overstad Groen, gericht op ontmoeting, spelen en langzaamverkeer. Afwisseling rust, ruis en reuring.zorgvoorzieningen. Bestaande museum.

Entree Noord Kleinschalige buurtvoorzieningen.

Entree Noord Groen en rustig.

4 Kanaalzone Sporten en ontmoeten langs het openbare waterfront. Uitgaan en bezoeken nieuwe voorzieningen. Hart van Overstad Ontspanning, wandelen en spelen in het park. Sporten en sociale activiteiten in nieuwe plintvoorzieningen. Winkelen in de getransformeerde functies.

5 Cultureel & Maatschappelijk

Werken

Kanaalzone Bioscoop en theater Pop podium! Filmhuis

Kanaalzone Bedrijfsverzamelgebouw met kleinschalige werkplaatsen voor Alkmaarse ondernemers.

Algemeen Parkeren in centrale hubs.

Vrije tijd

2

Hart van Overstad Bestaande ICT-cluster, geen toevoeging kantorenprogramma. Bestaande PDV/GDV in nieuwe stadsformules. Nieuwe retail in plinten woongebouwen.

22

3

Hart van Overstad Kinderopvang, basisonderwijs, zorgvoorzieningen. Bestaande museum.

23

D —Oudorp Fijnzinnige, stedelijke buurt Een oud dorp dat steeds meer onderdeel wordt van de stad Alkmaar. Dat is het verhaal van Oudorp. De oude woonkern van Oudorp is fysiek nog steeds gescheiden van de stad door het oude bedrijventerrein. Hier gaan we stadmaken. Met een fijnzinnige stedelijke buurt wordt de verbinding met de rest van de stad en het water gelegd. Er blijft plek voor een aantal bestaande bedrijven, maar met nieuwe woningen en nieuwe creatieve ondernemers en initiatieven transformeren we Oudorp.

is een nieuw stoer waterfront gebouwd met woningen en er zijn plannen in uitvoering om dit waterfront te verlengen. Een belangrijke trekpleister in het gebied is de Drukkerij. Deze broedplaats combineert een publieke functie met een werk- en creëerplek voor culturele en creatieve ondernemers. Bekende Alkmaarse initiatieven zoals Koel310, De Karavaan, De Kaasfabriek en Bureau Permanent en Urban Sports hebben hier een plek.

Oudorp

Edisonweg

Park Oosterhout

Oudorp straks

Oudorp nu

Functies en gebruikers Met de ontwikkelingen van het bedrijventerrein wordt Oudorp echt afgemaakt. Zowel het oude dorp als de bestaande stad krijgen een fijnzinnige stedelijke buurt erbij. Door de geleidelijke transformatie zie je hier straks een levendige mix van functies ontstaan.

Ligging en omgeving Oudorp heeft een rijke geschiedenis als zelfstandig dorp naast Alkmaar. Vooral het Rooie Dorp springt eruit en laat deze geschiedenis zien. Het bedrijventerrein bij het dorp is ontstaan dankzij de ligging aan het kanaal. Naast het bedrijventerrein zijn er door de jaren heen nog een aantal uitbereidingen toegevoegd aan het dorp waarmee het onderdeel is geworden van de stad Alkmaar. Oudorp is door de jaren heen een dorp in de stad geworden. industrieterrein Oudorp

Het historische dorp is nog steeds goed zichtbaar en herkenbaar. De uitbereidingen van het dorp bestaan vooral uit een mix van eengezinswoningen en meergezinswoningen (galerijflats). Uniek is dat de Oudorpse Polder ten noorden van het bedrijventerrein nog steeds goed zichtbaar is. Het is een bijzonder historische groene polder in het centrum van Oudorp. Functies en gebruikers Op het bedrijventerrein van Oudorp vind je nu bedrijfshallen, bedrijfsgebouwen en infrastructuur. Een deel is al succesvol vernieuwd, met de ontwikkelingen langs het Jaagpad. Langs het kanaal

24

Identiteitsdragers Oudorp heeft bijzondere elementen die identiteitsdragers zijn en (nog meer) worden. In eerste plaats zijn dit de bedrijfsgebouwen en de karakteristieke haven bouwwerken. De Westfriese Omringdijk is een provinciaal monument, maar is door de huidige inrichting niet herkenbaar. Het officiële monument loopt via de Professor van der Waalstraat. Het naastgelegen Rooie Dorp is een karakteristieke arbeiderswijk en vormt een mooie verbinding met het historische centrum van Alkmaar. De buurt is met een pontje verbonden met de stad.

De vitale bedrijvigheid blijf aanwezig in Oudorp. Net als in de Drukkerij wordt er meer ruimte gecreëerd voor nieuwe creatieve bedrijvigheid. Het gesloten bedrijventerrein opent zich op deze manier voor de stad. Nieuw in Oudorp zijn de bewoners. Gezinnen, (door) starters en ouderen vinden hier hun nieuwe plek. Zo ontstaan er ook doorstromingsmogelijkheden voor bewoners uit de omliggende buurten.

De nieuwe en getransformeerde bebouwing past bij Ouddorp en wordt gekenmerkt door intensive laagbouw met een combinatie van stadswoningen en appartementen. Bewoners ontmoeten elkaar in de binnentuinen van de woonblokken. Bijdrage aan omgeving Oudorp wordt definitief onderdeel van de stad. Historisch groen en transformatie van industriële – historische – gebouwen laat de identiteit van Oudorp voortbestaan. Nieuwbouw maakt het mogelijk voor Oudorpers om in de eigen omgeving door te stromen, maar brengt ook nieuwe bewoners naar Oudorp. In dezelfde stijl als het oude dorp: met een combinatie van starters- en gezinswoningen.

Nieuwe identiteitsdragers Oudorp behoudt haar eigen identiteit. Hier vind je straks nog steeds De drukkerij, de voormalige jachthaven van Witsen en de groene zone richting de Oudorperpolder. De Drukkerij wordt verder uitbereid en is een aanjager voor vergelijkbare ontwikkelingen. Het Witsenterrein bezoek je straks voor de creatieve horeca concepten. In de groene zones langs het kanaal en in het midden van het gebied kom je tot rust, maak je een wandeling en ontmoet je andere mensen.

25

Architectuur refereert aan industriële historie

Herkenbare ensembles in kleur en materialen

Compacte stadswoningen Actieve plinten met lokale voorzieningen en ruimte voor werkplekken

Referentie naar industrieel verleden

Herkenbare ensembles

Magneetlocatie aan de haven

Levendige mix aan functies waaronder een nieuwe school

Compacte stadswoningen, verspringende rooilijn

Complete wijk met levendige mix aan functies en typologieën Magneetlocatie aan de haven Compacte straten gecombineerd met centrale groene plekken

Verspringing rooilijn maakt architectuur beleefbaar

De visual toont een impressie van de typologieën en ruimtelijke structuur. Het is een inspiratiebeeld wat identiteitsdragende kenmerken van het deelgebied visualiseert. De visual refereert niet naar een specifieke plek in het deelgebied en kan daarmee niet een-op-een vertaald worden naar de locatie.

26

27

Kernwaarden 1

Ruimtelijke uitgangspunten

Identiteitsprogramma 1

6

Wonen en woonvormen

Openbare ruimte

•

Stedelijk, geborgen, industrieel wonen

•

Industrieel karakter met sterke groene zones

•

Combinatie van appartementen en gezinswoningen, voor ouderen, starters en gezinnen

•

Centrale ontmoetingsplekken

•

2

Groene as door het gebied verbinding met Oudorperpolder

•

Sporten en spelen in de openbare ruimte

Werken

•

Aansluiten op fijnmazige structuur omliggende buurten en relatie Rooie dorp

1

Herkenbaar voor dorp en stad

West-Friese Omringdijk

2

2

Creatief en levendig

Magneetlocaties

3

3

Gefaseerde gebiedsontwikkeling, identiteit door placemaking

Doelgroepen

Stadsboulevard Edisonweg

•

Behoud vitale bedrijven

4

•

Gevestigde creatieve bedrijven

Kindlinten

•

Kleinschalige woon-werkcombinaties

5

1 Bewoners

Bewoners die kiezen voor een complete stedelijke stadswijk, waaronder: • Jongeren en starters • Stedelijke jonge gezinnen

Recreatieve verbindingen

3 Voorzieningen •

Buurtvoorzieningen

•

Basisschool

4

2 Bezoekers •

Mensen komen naar Oudorp voor cultuur en om te sporten. Bijvoorbeeld voor de bijzondere culturele voorzieningen: De Drukkerij (Stadsfabriek) en het Horecaplein

3

Vrije tijd •

Activiteiten en evenementen rondom cultuur en maakindustrie, uitbereiding broedplaats drukkerij

•

Urban sports

•

Bijzondere horecaconcepten bij magneetlocatie Witsen

Werkenden •

Medewerkers uit de maak industrie creatieve industrie en bestaande bedrijvigheid

5 Cultureel & Maatschappelijk •

Ruimte voor placemaking en tijdelijk gebruik De Drukkerij - broedplaats

28