60. Raadsinformatiebrief 2026-059700 inzake Taakveldanalyse Provincie Zuid-Holland.pdf

Door de zeer lage nettolasten van Albrandswaard zullen op dit cluster weinig bezuinigingsmogelijkheden zijn. Omdat de beleidsvrijheid op dit | taakveld groot is, zal verder bezuinigen op dit taakveld een politieke afweging zijn. Cluster cultuur en media, trendlijn in nettolasten 60 50 40 30 20 10 0 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Albrandswaard | Gem. Ref. Gemeenten | Jaarrekening Te zien valt dat Albrandswaard ook meerjarig | op dit cluster veel lagere nettolasten heeft dan de referentiegemeenten. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Tot dit taakveld behoren de lasten voor openbaar groen, natuur en recreatie zoals onder andere onderhoud van het openbaar groen, kunstwerken en het aanleggen | en onderhoud van speeltuinen en kampeerterreinen. Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 121 | 152 Totaal | 121 | 152 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie, nettolasten per inwoner 250 200 150 100 50 0 Ook voor dit taakveld zijn de lasten lager dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Alleen gemeente Dinkelland heeft nog lagere nettolasten. Waarschijnlijk zijn op dit gebied weinig besparingen te realiseren. Op dit Daarmee liggen de nettolasten nog verder onder het gemiddelde. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 33 Taakveldanalyse Albrandswaard blz.

34 Ook meerjarig zien we dat het gemiddelde van de referentiegemeenten hogere nettolasten heeft dan Albrandswaard. De gerealiseerde nettolasten lijken een licht dalend verloop te hebben. De gemeente geeft aan dat de gerealiseerde nettolasten op dit taakveld circa €250.000 achter blijven op de begroting. Dit zou kunnen duiden op besparingsruimte. Echter, dit is lastig eenduidig te beoordelen. De gemeente geeft aan dat bij planmatig onderhoud de werkzaamheden regelmatig worden doorgeschoven als gevolg van capaciteits- en planningsvraagstukken. Hierdoor kunnen de uitgaven tussen jaren verschuiven. Omdat de beleidsvrijheid op dit taakveld, zoals aangegeven op hoofdtaakveld 5, groter is dan andere hoofdtaken is het mogelijk de politieke afweging te maken om hier, ondanks de relatief lage nettolasten, toch verder te bezuinigen. Een structurele besparingsmogelijkheid zou het verlagen van het onderhoudsniveau kunnen zijn. Dit kan ook helpen met het oplossen van de capaciteitsplanning. ➢ Aanbeveling: Overweeg een verlaging van het onderhoudsniveau op groen. Dit kan een manier zijn om structureel te besparen, maar ook hoe om te gaan met capaciteit- en planningsvraagstukken in het groenonderhoud. 0 20 40 60 80 100 120 140 160 2022 2023 2024 2025 2026 5.7 Openbaar groen en recreatie, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref.

Gemeenten Jaarrekening Hoofdtaakveld 6: Sociaal Domein Sinds 2015 zijn de | uitvoering | wet op de Jeugdzorg, de Wmo en de participatiewet bij de gemeenten belegd. Door de decentralisatie van het sociaal domein zijn de lasten met betrekking tot dit onderwerp een groot onderdeel geworden van de totale lasten van de gemeentebegroting. De taakvelden binnen dit hoofdtaakveld zijn de afgelopen jaren meerdere keren gewijzigd en verdeeld in vele kleine (sub)taakvelden. We richten ons daarom op de | nettolasten | in clusters | van (sub)taakvelden. Deze clusters zijn: basisvoorzieningen, Participatie, Individuele voorzieningen W | mo en Individuele voorzieningen Jeugd. Deze clusters sluiten ook aan bij de | 32% | (Zeer) beperkt clusterverdeling van het gemeentefonds. Dit hoofdtaakveld omvat 32% van de totale lasten. De beleidsvrijheid in het sociaal domein is (zeer) beperkt met scores tussen de 2 en 4. Dit komt onder andere doordat veel van de lasten voortkomen uit openeinderegelingen.

Cluster | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten Sociale basisvoorzieningen | 157 | 171 Participatie | 97 | 161 Individuele voorzieningen Wmo | 195 | 258 Individuele voorzieningen jeugd | 266 | 286 Totaal | 715 | 876 Hoofdtaakveld 6: Sociaal Domein, nettolasten per inwoner 1200 1000 800 600 400 200 0 Sociale basisvoorzieningen | Particpatie Individuele voorzieningen Wmo | Individuele voorzieningen Jeugd Albrandswaard heeft significant lagere nettolasten op het sociaal domein dan het gemiddelde. De nettolasten zijn € 161 per inwoner lager. Albrandswaard heeft op alle clusters binnen het sociaal domein lagere lasten. Hiermee liggen de nettolasten voor Albrandswaard zo’n € 4,2 mln. lager dan het gemiddelde. Albrandswaard heeft de taken voor het sociaal domein belegd bij de GRJR, de GGD en het Centrum voor Jeugd en Gezin. Ook is er een subsidierelatie met Stichting Welzijn Albrandswaard. | Omdat veel taken voor het sociaal domein zijn belegd bij andere organisaties kan de beïnvloedbaarheid bij de gemeente lager zijn. Doordat de beleidsvrijheid in het sociaal domein beperkt is en gemeenten voor een groot deel afhankelijk zijn van open einderegelingen zijn niet alle kosten binnen dit hoofdtaakveld even goed te beheersen. | Het is dus erg voordelig dat de nettolasten van Albrandswaard op dit taakveld laag zijn. Taakveldanalyse Albrandswaard blz.

35 Sociale Basisvoorzieningen Tot dit cluster rekenen we taakvelden 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie en 6.21 t/m 6.23 toegang en eerstelijnsvoorzieningen. Tot taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie behoren voorzieningen die primair gericht zijn op participatie zoals onder andere buurt- en clubhuizen, mantelzorg en noodopvang vluchtelingen. Tot taakvelden 6.21 t/m 6.23 behoren verschillende activiteiten op het gebied van voorlichting, 1ste en 2de lijns preventie en geleiding naar juiste vormen van individuele ondersteuning. Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 86 | 88 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO | 1 | 39 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 4 | 37 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 67 | 7 Totaal | 157 | 171 Cluster Socale basisvoorzieningen, nettolasten per inwoner 250 200 150 100 50 0 De totale lasten op dit cluster zijn in Albrandswaard €14 lager dan bij het gemiddelde. Dit is ongeveer €375.000 in totaal. Gemeenten Dinkelland en Voorschoten hebben lagere nettolasten. Gemeente Wassenaar heeft | hoge nettolasten op dit cluster.

Minder uitgeven aan sociale basisvoorzieningen kan een averechtse werking hebben op de totale nettolasten op sociaal domein: een klein voorliggend veld kan ertoe leiden dat problemen niet vroeg opgemerkt en aangepakt worden, waardoor er meer vraag kan ontstaan naar zwaardere duurdere vormen van zorg. Wanneer wordt gekeken naar het beperken van de lasten op de sociale basisvoorzieningen is het dus wel belangrijk om te kijken of dit niet een waterbed effect heeft op de individuele voorzieningen. Aangezien Albrandswaard ook op de andere clusters in het sociale domein lagere nettolasten heeft, lijkt het dat dit effect er niet is. Maar mogelijk speelt dit bij WMO wel een rol. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 36 Cluster Sociale basisvoorzieningen, trendlijn in nettolasten 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Albrandswaard | Gem. Ref. Gemeenten | Jaarrekening Als we naar de trendlijn kijken zien we opvallende resultaten. De gerealiseerde nettolasten van Albrandswaard liggen veel lager dan begroot. Met name de realisatie in 2023 is opvallend met meer dan € 100 per inwoner. Uit navraag blijkt dat de realisatie in 2025 ook €500.000 lager uitkomt dan de begroting na wijziging. Volgens de gemeente komt dit door capaciteits- en personele knelpunten bij de wijkteams.

Mogelijk houden deze capaciteitsknelpunten verder aan en zou de gemeente dit dus lager kunnen ramen. Een kanttekening hiervan is wel dat als de capaciteitsproblemen bij de wijkteams opgelost worden er waarschijnlijk sprake zal zijn van een overschrijding. De gemeente geeft aan dat de opvang van Oekraïense vluchtelingen ook van invloed is op het resultaat binnen dit taakveld. Mogelijk is deze invloed tijdelijk van aard. Verder zien we dat 2026 het eerste jaar is dat het gemiddelde van de referentiegemeenten boven Albrandswaard uitkomt. Daarvoor begrootte Albrandswaard altijd meer. Tot slot zien we een daling in de begroting ten opzichte van 2025. De gemeente geeft aan dat de begroting 2025 later is bijgesteld waardoor 2026 meer in lijn ligt met 2025. ➢ | Aanbeveling: Kijk kritisch naar de realisatie op het cluster Sociale basisvoorzieningen. Onderzoek of er ruimte is om de nettolasten voor sociale basisvoorzieningen lager te ramen. Kijk of je beleid (eventueel tijdelijk) aan kan passen op de capaciteit binnen de organisatie. Participatie Tot dit cluster rekenen we de taakvelden 6.3 Inkomensregelingen, 6.4 WSW en Beschut werk en 6.5 Arbeidsparticipatie. Tot taakveld 6.3 Inkomensregelingen behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen.

Tot taakveld 6.4 WSW en Beschut werk behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet gericht is op doorstromen naar arbeid zoals beschut werk. Tot taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen zoals onder andere proefplaatsingen, scholing en Jobcoaches. Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 6.3 Inkomensregelingen | 69 | 87 6.4 WSW en Beschut werk | 8 | 41 6.5 Arbeidsparticipatie | 20 | 33 Totaal | 97 | 161 Ook hier zien we dat Albrandswaard lagere nettolasten begroot dan het gemiddelde. Dit zit voornamelijk in de WSW en Beschut werk. De begrote lasten zijn hier maar liefst | vier keer zo laag dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Bij Albrandswaard liggen ook de nettolasten voor arbeidsparticipatie lager | . Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 37 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 38 Te zien valt dat Albrandswaard veruit de laagste lasten begroot op dit cluster. Op alle drie de taakvelden begroot de gemeente lage nettolasten. In absolute bedragen is het verschil met de referentiegemeenten ook groot. Albrandswaard heeft €64 euro per inwoner aan lagere lasten dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Dit is een bedrag van ongeveer €1,7 mln. minder. De referentiegemeenten zitten dichterbij elkaar.

Na navraag bij de gemeente is niet direct duidelijk waar dit grote verschil vandaan komt. Mogelijk worden kosten op een onjuist taakveld verantwoord. Bij de informatie over de referentiegemeenten bleek dat Albrandswaard meer bijstandsontvangers had dan alle referentiegemeenten. Je zou daarom verwachten dat Albrandswaard hogere nettolasten heeft op inkomensregelingen maar ook die liggen lager. De gemeente geeft aan dat zowel de lasten en als de inkomsten voor inkomensregelingen (BUIG) de afgelopen jaren structureel te laag zijn geraamd. De invloed op het saldo (nettolasten) is niet exact bekend, maar het is mogelijk dat de ramingen een vertekend beeld geven. De gemeente stelt de ramingen in begroting 2027 bij. Ook voor de lage nettolasten op WSW en arbeidsparticipatie is geen directe oorzaak toe te wijzen. De gemeente werkt samen met de gemeente Nissewaard op het gebied van WSW en Beschut werk, voor arbeidsparticipatie sluit de gemeente aan bij werkcentrum Rijnmond. Het is mogelijk dat een deel van de baten en lasten voor deze taken direct naar Nissewaard en het werkcentrum vloeien en niet via gemeente Albrandswaard. We zien dat de gerealiseerde nettolasten in 2022 en 2023 aanzienlijk hoger waren den begroot. De gerealiseerde nettolasten hebben wel een dalend verloop en zaten in 2024 in de buurt van de begrote nettolasten.

De voorlopige cijfers van 25 bedraagt circa €800.000 nadelig. In 2026 is een aanzienlijke daling begroot ten opzichte van 2025. De gemeente geeft aan dat deze daling wordt veroorzaakt door een verlaging van de toegerekende loonkosten. De materiële budgetten zouden niet zijn verlaagd. 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 200 Cluster participatie, nettolasten per inwoner 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 2022 2023 2024 2025 2026 Cluster Participatie, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening ➢ | Aanbeveling: Kijk kritisch naar de realisatie op het cluster participatie. Als de jaarrekening weer hogere lasten laat zien dan de begroting adviseren we om de budgetten op te hogen. ➢ | Aanbeveling: Onderzoek waarom de referentiegemeenten veel hogere nettolasten op arbeidsparticipatie begroten. Op inkomensregelingen worden zowel baten als lasten geboekt. Hieronder zie je deze baten en lasten gesplitst: 6.3 Inkomensregelingen, nettolasten per inwoner 400 350 300 250 200 150 100 500 BATEN | LASTEN We zien dat de gemeenten met de hoogste lasten, Leiderdorp en Wassenaar, ook de hoogste baten ontvangen. De lasten zijn echter in verhouding nog hoger, waardoor de nettolasten bij die gemeenten hoog zijn. Albrandswaard scoort daardoor vrij gemiddeld. Bij de begroting 2027 veranderd dit beeld dus mogelijk en kan het nuttig zijn de vergelijking opnieuw te maken.

Individuele voorzieningen jeugd Onder jeugd vallen zowel vormen van jeugdhulp die als individuele (niet vrij toegankelijke) voorziening worden aangemerkt zoals jeugd-GGZ en PGB Jeugd, als maatregelen gericht op de opvang en het verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen 18- met inbegrip van maatwerkdienstverleningsmaatregelen voor jeugdigen die in de desbetreffende opvangvoorzieningen verblijven. De afgelopen jaren is het aantal taakvelden in het sociaal domein (met name Jeugd en WMO) uitgebreid. Omdat nog niet iedere gemeente deze (sub)taakvelden consistent heeft ingevuld spitst onze analyse zich in eerste instantie op het totaalbedrag op het cluster jeugd. Voor de volledigheid presenteren we hier op de nettolasten op alle losse (sub)taakvelden voor Albrandswaard en het gemiddelde van de referentiegemeenten.

Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | 60 | 5 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 77 | 158 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | 5 | 5 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 12 | 1 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 55 | 59 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 5 | 3 6.792 PGB Jeugd | 16 | 8 6.821 Jeugdbescherming | 11 | 13 6.822 Jeugdreclassering | 10 | 5 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd | 14 | 29 Totaal | 266 | 286 We zagen bij de selectie van de referentiegemeenten dat het aantal jongeren in Albrandswaard zeer dicht in de buurt ligt bij het gemiddelde. De nettolasten per inwoner liggen bij dit cluster iets lager dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Op dit cluster betekent de technische wijziging dat de nettolasten nog eens €10 per inwoner lager komen te liggen. Daarmee komen de nettolasten van Albrandswaard €30 onder het gemiddelde. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 39 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 40 In het diagram is te zien dat Albrandswaard het dichtst bij het gemiddelde zit. Leiderdorp en Voorschoten hebben de hoogste nettolasten. Heemstede zit lager. Omdat het aantal jongeren van Albrandswaard in de buurt ligt van het gemiddelde van de referentiegemeenten past het bij het beeld dat Albrandswaard het meest dicht in de buurt zit bij het gemiddelde.

Bij zowel de referentiegemeenten als bij Albrandswaard is een stijgende trend te zien. Wel vallen de gerealiseerde resultaten afgelopen jaren hoger uit dan begroot. In 2026 is een afvlakking te zien. Volgens de gemeente wordt deze afvlakking deels veroorzaakt door een daling van de lasten voor regionale jeugdhulp. Daartegenover staat dat de lasten voor de lokale jeugdhulp juist weer sterker toenemen. Er moet dus kritisch gekeken worden naar de ramingen op het cluster jeugd. ➢ Aanbeveling: Kijk kritisch naar de realisatie op het cluster jeugd. Als de jaarrekening weer hogere lasten laat zien dan de begroting, hoog de budgetten dan op. Cluster Individuele voorzieningen WMO Ook bij WMO focussen we in eerste instantie op de totale lasten op het cluster, maar nemen we voor de volledigheid de bedragen voor alle (sub) taakvelden op. Tot taakveld 6.60 Hulpmiddelen en diensten behoren materiële voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren voor mensen met een fysieke beperking, zoals woningaanpassingen. Tot taakvelden 6.711 t/m 6.791 behoort de dienstverlening aan individuele cliënten met een beperking (fysiek/psychisch), die zelfstandig wonen. Dit gaat bijvoorbeeld om huishoudelijke hulp, vervoer en dagbesteding.

Tot de taakvelden 6.811 en 6,812 behoren alle opvang- en beschermd wonen-voorzieningen met inbegrip van eventuele maatwerkdienstverlening en maatwerkvoorzieningen voor personen die in de betreffende opvangvoorzieningen verblijven. Op 6.91 worden de lasten rondom de coördinatie van taken en ontwikkeling van 0 50 100 150 200 250 300 350 Cluster individuele voorzieningen jeugd, nettolasten per inwoner 0 50 100 150 200 250 300 350 2022 2023 2024 2025 2026 Cluster Individuele voorzieningen Jeugd, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening beleid geboekt. Gemiddelde Taakveld | Albrandswaard | ref.gemeenten 6.60 Hulpmiddelen en diensten | 78 | 48 6.711 Huishoudelijke hulp | 73 | 92 6.712 Begeleiding | 18 | 53 6.713 Dagbesteding | 11 | 10 6.714 Overige maatwerkarrangementen WMO | 0 | 6 6.791 PGB WMO | 0 | 10 6.811 Beschermd wonen | 0 | 0 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang | 0 | 2 6.91 Coördinatie en beleid WMO | 16 | 37 Totaal | 196 | 258 We zien dat Albrandswaard hier aanzienlijk lagere nettolasten heeft dan de gemiddelde referentiegemeente. Dit is echter ook te verwachten op basis van het aantal ouderen in de gemeente. | Albrandswaard heeft een aanzienlijk lagere hoeveelheid ouderen met drempel dan de referentiegemeenten. | Volgens de meicirculaire 2025 zijn dit er in Albrandswaard 762 en bij de referentiegemeenten gemiddeld 1.897.

Het aantal ouderen (75+) hangt sterk samen met de nettolasten voor het cluster WMO. De verwachting is dan ook dat Albrandswaard veel lagere nettolasten per inwoner zal hebben dan de referentiegemeenten. Cluster individuele voorzieningen Wmo, nettolasten per inwoner 400 350 300 250 200 150 100 50 0 We zien in de diagram dat Albrandswaard inderdaad lagere nettolasten heeft dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Alleen Wassenaar heeft nog lagere nettolasten op de Wmo maakt dan Albrandswaard. Alle andere gemeenten hebben hogere nettolasten. Met name Dinkelland heeft zeer hoge nettolasten op dit cluster. Zoals hierboven vermeld hebben de lasten op Wmo een sterke samenhang met het aantal ouderen in de gemeente. Ook de inkomsten binnen het cluster Wmo in het gemeentefonds worden hier op afgestemd. Hier gaan we in het hoofdstuk gemeentefonds verder op in. Op basis van de inkomsten binnen dit cluster en de hoeveelheid ouderen zou Albrandswaard nog lagere nettolasten kunnen hebben dan ze nu begroten. De gemeente geeft aan dat de kostentoerekening aan taakvelden een belangrijke verklaring voor de verschillen met de referentiegemeenten kunnen zijn. Daarnaast kunnen verschillen in gebruik, gemiddelde kosten per cliënt, contracttarieven en incidentele uitgaven (bijvoorbeeld woningaanpassingen of hulpmiddelen) een rol spelen aldus de gemeente.

Omdat de bedragen op dit cluster groot zijn is het de moeite waard om dit verder te onderzoeken. De individuele taakvelden zijn minder goed te vergelijken vanwege verschillende toerekening. Wel zien we als opvallendheid dat Albrandswaard de enige gemeente is die een significante hoeveelheid salarislasten toeschrijft aan Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 41 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 42 taakveld 6.60. Dit verklaart vrijwel de gehele afwijking van het gemiddelde op dit taakveld. Ook na de administratieve wijziging blijven de salarislasten hier vele malen hoger dan gemiddeld. ➢ Aanbeveling: Kijk kritisch naar de nettolasten op het cluster individuele voorzieningen WMO ten opzichte van de inkomsten en bevolkingssamenstelling. Onderzoek waarom jullie lasten op dit cluster aanzienlijk hoger zijn dan de inkomsten voor de gemeente. Als we kijken naar de trendlijnen zien we dat de gerealiseerde nettolasten aanzienlijk zijn gestegen. De realisatie lag afgelopen jaren in de buurt van de begrote nettolasten. Het gemiddelde van de referentiegemeenten ligt alle jaren aanzienlijk hoger dan Albrandswaard. 0 50 100 150 200 250 300 2022 2023 2024 2025 2026 Cluster Individuele voorzieningen Wmo, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref.

Gemeenten Jaarrekening Hoofdtaakveld 7: Volksgezondheid en milieu Het hoofdtaakveld Volksgezondheid en milieu bestaat uit vijf taakvelden, 7.1 Volksgezondheid, | 7.2 | Riolering, | 7.3 | Afval, | 7.4 | Milieubeheer | en | 7.5 Begraafplaatsen en crematoria. | Taakvelden 7.2 en 7.3 bespreken we in het hoofdstuk woonlasten, omdat de nettolasten hier nauw samenhangen met de tarieven van de riool- en afvalstoffenheffing. Dit hoofdtaakveld omvat 14% van de totale lasten. De beleidsvrijheid is beperkt, met scores tussen 4 en 5. | 14% | Beperkt Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 7.1 Volksgezondheid | 52 | 63 7.2 Riolering | -32 | -37 7.3 Afval | -29 | -54 7.4 Milieubeheer | 30 | 43 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 14 | -1 Totaal Hoofdtaakveld* | 35 | 14 Totaal taakvelden 7.1, 7.4 en 7.5 | 96 | 105 *totaal inclusief 7.2 riolering en 7.3 afval wordt lager door negatieve nettolasten op deze taakvelden Wanneer we kijken naar het totaal van de taakvelden 7.1, 7.4 en 7.5 zien we dat Albrandswaard in totaal vergelijkbare nettolasten heeft met het gemiddelde van de referentiegemeenten, maar per taakveld wel verschilt. Met name op 7.5 Begraafplaatsen en crematoria zit een groot verschil. Albrandswaard heeft hier aanzienlijk hogere lasten dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. | Op volksgezondheid en milieubeheer heeft Albrandswaard lagere nettolasten.

Op riolering en afval hebben alle gemeenten hogere baten dan lasten. Dit heeft te maken met | de doorberekening van lasten vanuit andere taakvelden aan de riool- en afvalstoffenheffing. Hierover volgt meer in het hoofdstuk woonlasten. Volksgezondheid Tot taakveld 7.1 Volksgezondheid behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel en van specifieke risicogroepen, zoals ouderen en kinderen. Hieronder vallen taken zoals de bestrijding van infectieziekten en het aanbieden van vaccinaties. 7.1 Volksgezondheid, nettolasten per inwoner 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 43 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 44 Alleen Oegstgeest heeft lagere nettolasten per inwoner dan Albrandswaard op dit taakveld. De rest van de gemeenten heeft hogere nettolasten. Hier zullen waarschijnlijk weinig besparingsmogelijkheden zijn. In de trendlijnen zien we dat de nettolasten van Albrandswaard al jaren onder het gemiddelde van de referentiegemeenten liggen. De realisaties komen goed overeen met de ramingen. Milieubeheer Tot taakveld 7.4 Milieubeheer behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu waaronder beheersing van geluidshinder en ongediertebestrijding. De nettolasten van Albrandswaard liggen met €13 euro per inwoner lager dan het gemiddelde. Vier referentiegemeenten hebben aanzienlijk hogere lasten dan Albrandswaard.

0 10 20 30 40 50 60 70 2022 2023 2024 2025 2026 7.1 Volksgezondheid, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening 0 10 20 30 40 50 60 7.4 Milieubeheer, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 45 In Albrandswaard zien we dat de nettolasten over de jaren een grillig patroon laten zien, waarbij de jaarrekening vorige jaren aanzienlijk lager uitviel dan de begroting. De nettolasten in de begrotingen 2025 & 2026 zijn daartoe structureel lager geraamd. Begraafplaatsen en crematoria Op dit taakveld worden alle lasten en baten met betrekking tot lijkbezorging geboekt, zoals de lasten van lijkschouw en het onderhouden van begraafplaatsen. De baten van de begraafrechten worden hier ook geboekt. De nettolasten van Albrandswaard liggen flink boven het gemiddelde van de referentiegemeenten. De gemeenten hebben gemiddeld €1 euro meer baten dan lasten terwijl Albrandswaard per inwoner € 14 nettolasten heeft. Omdat Albrandswaard veel hogere nettolasten heeft dan het gemiddelde en dit taakveld zowel baten en lasten bevat kan het interessant zijn om deze te splitsen. 0 10 20 30 40 50 60 2022 2023 2024 2025 2026 7.4 Milieubeheer, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening -15 -10 -5 0 5 10 15 20 7.5 Begraafplaatsen en crematoria,, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz.

46 Wanneer we los kijken naar de baten en lasten zien we dat Albrandswaard behoorlijk hoge lasten heeft. Alleen gemeente Heemstede heeft nog hogere lasten. Echter, gemeente Heemstede heeft daar veel meer baten tegenover staan. Dit geldt ook voor gemeenten Leiderdorp en Voorschoten. Dinkelland en Wassenaar hebben nauwelijks lasten. Albrandswaard verschilt dus aanzienlijk met de andere gemeenten op dit taakveld. ➢ Aanbeveling: Onderzoek de lasten en baten op taakveld 7.5. Kijk naar de mogelijkheden om de baten te verhogen of de lasten te verlagen. In vergelijking met de referentiegemeenten liggen hier mogelijkheden om de inkomsten te verhogen. 0 5 10 15 20 25 30 35 7.5 Begraafplaatsen en crematoria,, nettolasten per inwoner BATEN LASTEN Hoofdtaakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stadsvernieuwing Onder dit hoofdtaakveld vallen lasten en baten die betrekking hebben op grondbeleid. Er zijn drie taakvelden binnen dit hoofdtaakveld, 8.1 Ruimtelijke ordening, 8.2 grondexploitaties | en 8.3 Wonen en bouwen. | Verschillen in grondexploitaties in een specifiek jaar zeggen weinig en eventuele winst of verlies | is | incidenteel. | Daarom | wordt | taakveld | 8.2 | niet | besproken. | Dit hoofdtaakveld omvat 6% van de totale lasten in Albrandswaard.

6% | (Zeer) hoog Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 8.1 Ruimtelijke ordening | 21 | 35 8.2 Grondexploitaties | 12 | 8 8.3 Wonen en bouwen | 10 | 23 Totaal | 43 | 66 Totaal taakvelden 8.1 + 8.3 | 31 | 58 Albrandswaard heeft lagere nettolasten dan de gemiddelde referentiegemeente. Zowel op ruimtelijke ordening, als op wonen en bouwen zijn de lasten aanzienlijk lager. Ruimtelijke ordening Tot taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening behoren het voorbereiden van structuurplannen en | – visies, bestemmingsplannen en faciliterend grondbeleid (passief grondbeleid). 8.1 Ruimte en leefomgeving, nettolasten per inwoner 60 50 40 30 20 10 0 Albrandswaard heeft de laagste nettolasten van alle referentiegemeenten. | Op het eerste oog is de verwachting daarom dat op dit taakveld niet de voornaamste besparingsmogelijkheden zitten. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 47 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 48 We zien dat de gerealiseerde nettolasten op dit taakveld in Albrandswaard over de tijd relatief veel verschillen. De gemeente geeft aan dat de nettobaten per inwoner in 2023 komen door een winstuitkering van Van Essendael C.V. De begrote piek in 2025 komt volgens de gemeente door toekrekening van personeelskosten in dat jaar. Wonen en bouwen Tot het taakveld 8.3 Wonen en bouwen behoort de vergunningverlening, bouwtoezicht, woningverdeling en stedelijke vernieuwing.

De leges voor de omgevingsvergunningen worden hier ook geboekt. Op wonen en bouwen liggen de nettolasten ver uit elkaar. Albrandswaard heeft nettolasten die onder het gemiddelde liggen. De nettolasten variëren echter sterk. Zo heeft gemeente Voorschoten maar liefst € 51 per inwoner aan nettolasten terwijl Wassenaar € 31 nettobaten per inwoner heeft. Aangezien op het taakveld 8.3 Wonen en bouwen ook inkomsten uit leges worden verantwoord zijn deze in onderstaande grafiek in beeld gebracht voor nadere analyse. -20 -10 0 10 20 30 40 50 60 70 2022 2023 2024 2025 2026 8.1 Ruimte en leefomgeving, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening -40 -30 -20 -10 0 10 20 30 40 50 60 8.3 Wonen en Bouwen, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 49 We zien dat Albrandswaard zowel voor de baten als de lasten erg laag zit. De lasten zijn het laagst van de referentiegemeenten. We zien dat Albrandswaard in 2023 meer baten dan lasten heeft gerealiseerd op dit taakveld. De andere twee gerealiseerde jaren zat Albrandswaard dicht bij de begroting. Albrandswaard zit al meerdere jaren onder het gemiddelde van de referentiegemeenten. Volgens de gemeente komt dit omdat de gemeente in vergelijking met de referentiegemeenten minder personeelskosten aan dit taakveld toerekent.

0 20 40 60 80 100 120 140 8.3 Wonen en Bouwen, nettolasten per inwoner BATEN LASTEN -15 -10 -5 0 5 10 15 20 25 30 35 2022 2023 2024 2025 2026 8.3 Wonen en bouwen, trendlijn in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening 4. | Gemeentefonds Het gemeentefonds is voor alle gemeenten veruit de belangrijkste inkomstenbron. | Het gemeentefonds bepaalt voor Albrandswaard 58% van de baten. Dit percentage staat los van de SPUKs. Het gemeentefonds is dus een enorm belangrijke inkomstenbron voor de gemeente, maar tegelijk ook een waar de gemeente weinig invloed op heeft. | De analyse van de uitkering uit het gemeentefonds kan dus zorgen voor extra duiding | , maar zal niet snel leiden tot suggesties voor besparingen. Totale uitkering gemeentefonds per inwoner 2000 1800 1600 1400 1200 1000800 600 400 2000 *Op basis van de meicirculaire 2025 We zien dat de uitkering van Albrandswaard behoorlijk onder | het gemiddelde van de referentiegemeenten lig | t. Gemeente Oegstgeest ligt erg in de buurt | maar met name Dinkelland en Leiderdorp zitten hoger. | De variatie in de hoogte van de uitkering is | nog beperkt, omdat we in de selectie van de referentiegemeenten rekening hebben gehouden met belangrijke maatstaven uit het gemeentefonds.

| De grootste invloed van het verschil | tussen Albrandswaard en de referentie | kan verklaard worden door het lagere aantal 75-plussers en door de lagere regionale centrumfunctie in Albrandswaard. Binnen het gemeentefonds zijn verschillende soorten uitkeringen, waarvan de algemene uitkering veruit de grootste is. Hieronder geven we de uitkering per inwoner uitgesplitst over de verschillende uitkeringen. Type uitkering | Albrandswaard | Gemiddelde | Dinkelland | Heemstede | Leiderdorp | Oegstgeest | Voorschoten | Wassenaar Ref. gemeenten Algemene uitkering | 1.570 | 1.670 | 1.789 | 1.595 | 1.845 | 1.513 | 1.638 | 1.630 Suppletie-uitkering | 56 | 50 | 0 | 73 | 44 | 85 | 101 | 0 herverdeling gemeentefonds Integratie-uitkeringen | 11 | 37 | 83 | 46 | 9 | 30 | 6 | 46 Decentralisatie- | 14 | 13 | 13 | 11 | 13 | 12 | 13 | 15 uitkeringen Totaal | 1.651 | 1.770 | 1.885 | 1.725 | 1.911 | 1.641 | 1.757 | 1.692 We zien dat de uitkeringen tussen Albrandswaard en het gemiddelde met € 119 per inwoner behoorlijk afwijken. Op de algemene uitkering en de integratie-uitkeringen ontvangt Albrandswaard minder. Aan de suppletie-uitkering kunnen we zien welke gemeenten voor- of nadeelgemeente zijn van de herverdeling van het gemeentefonds.

Gemeenten die een nadeel hebben aan de verdeling krijgen een suppletie-uitkering, voordeelgemeenten hebben hier juist een korting die de hoogte van het voordeel beperkt. We zien bij de referentiegemeenten geen voordeelgemeenten. Voor het vaststellen van de hoogte van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds wordt gebruik gemaakt van een combinatie van vele maatstaven. Een aantal belangrijke hebben we gezien bij de selectie van de referentiegemeenten. Op basis van de structuurkenmerken van de gemeente kent het Rijk ook specifieke aandelen Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 50 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 51 van het gemeentefonds toe voor de uitvoering van de hoofdtaakvelden. Hieronder zie je de verdeling van het gemeentefonds over deze clusters. *Op basis van de meicirculaire 2025 Albrandswaard heeft een kleinere negatieve maatstaf OZB en een nagenoeg gelijke negatieve maatstaf voor de overige eigen middelen vergeleken met het gemiddelde van de referentiegemeente. Dit laat zien dat het Rijk het waarschijnlijk acht dat Albrandswaard zelf minder inkomsten kan generen dan de gemiddelde referentiegemeente. Dit valt te verklaren door de hoge gemiddelde huizenprijzen in met name Heemstede, Oegstgeest en Wassenaar.

Verder bestaat het cluster ‘overig’ voornamelijk uit de suppletie-uitkering die nadeelgemeenten ontvangen voor het ingroeipad van de herverdeling van het gemeentefonds. Zoals hierboven vermeld is de uitkering per cluster verbonden aan de hoofdtaakvelden. Bij een hogere uitkering op het cluster onderwijs verwacht het Rijk bijvoorbeeld dat een gemeente hogere lasten zal maken op het hoofdtaakveld onderwijs. De koppeling tussen de clusters van het gemeentefonds en de hoofdtaakvelden is niet een op een. Toch kan het interessant zijn om te kijken of een hogere uitkering op de clusters ook echt samenhangt met hogere (netto)lasten. Een directe vergelijking tussen uitkering en hoofdtaakveld is hier niet mogelijk, een vergelijking ten opzichte van de gemiddelde referentiegemeente wel. De grootste verschillen tussen inkomsten uit het Gemeentefonds en nettolasten op het taakveld zien we bij Albrandswaard met name op de taakvelden binnen de Wmo. Op individuele voorzieningen Wmo ontvangt Albrandswaard €101 per inwoner minder dan de gemiddelde referentiegemeente, maar Albrandswaard geeft hier €62 minder uit. Een verschil van € 39 per inwoner zou een effect van iets meer dan € 1,0 miljoen. De vergelijking is niet direct te maken maar mogelijk is hier dus wel een aanknopingspunt.

➢ Aanbeveling: Onderzoek waarom de inkomsten en uitgaven voor de individuele voorzieningen Wmo behoorlijk verschillen Ook op sport, cultuur en recreatie zien we verschillen tussen de inkomsten uit het gemeentefonds en de uitgaven op dit hoofdtaakveld. In dit geval geeft de gemeente aanzienlijk minder uit dan het zou ontvangen. Hier is naar verwachting daarom niet direct een groot besparingspotentieel. -400 -300 -200 -100 0 100 200 300 400 500 Sociale basisvoorzieningen Participatie Individuele voorzieningen Wmo Individuele voorzieningen Jeugd Bestuur en ondersteuning Orde en veiligheid Onderwijs Sport, cultuur enrecreatie Infrastructuur, ruimte en milieu Overig Overige eigen middelen Onroerendezaakbelasting Gemeentefonds per cluster per inwoner Gemiddelde ref.gemeenten Albrandswaard 5. | Belastingen, heffingen en leges De gemeentelijke belastingen en heffingen zijn een belangrijke inkomstenbron voor gemeenten. Belastingen zijn vrij besteedbaar, heffingen zijn gekoppeld aan specifieke lasten. We gaan in dit hoofdstuk in op de gemeentelijke woonlasten en bespreken ook kort | een aantal andere heffingen en leges en hun tarieven. Woonlasten Woonlasten voor een | Albrandswaard | Gemiddelde meerpersoonshuishouden | ref.

gemeenten Rioolheffing | 309 | 271 Afvalstoffenheffing | 439 | 480 Ozb | 559 | 753 Totaal | 1.307 | 1.504 Woonlasten meerpersoonshuishouden €2.500,00 €2.000,00 €1.500,00 €1.000,00 €500,00 €- OZB | Rioolheffing | Afvalstoffenheffing We zien dat Albrandswaard lagere woonlasten heeft dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Wel zien we verschillen tussen de referentiegemeenten. Wassenaar heeft zeer hoge woonlasten en Dinkelland heeft relatief lage woonlasten. Qua opbouw van de lasten zien we enkele verschillen met het gemiddelde referentiegemeente: de OZB-lasten en afvalstoffenheffing liggen lager, terwijl de rioolheffing iets hoger ligt. Op woonlasten kunnen we de gemeenten niet alleen met elkaar vergelijken, maar het is ook interessant om te zien hoe de gemeenten zich verhouden tot andere gemeenten in Nederland. Het Coelo presenteert elk jaar een ranglijst waarin gemeenten van goedkoopste naar duurste woonlasten worden gerangschikt. Deze ranglijsten worden hieronder visueel weergegeven. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 52 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 53 We zien dat de referentiegemeenten over het algemeen hoger in de ranglijst voor huurders en eigenaren staan dan Albrandswaard. Uitzondering hierop zijn Dinkelland in beide categorieën en Heemstede bij de huurders.

Dit kan te maken hebben met de negatieve maatstaf OZB-woningen waar we de referentiegemeenten onder andere op hebben uitgezocht. Een lage negatieve maatstaf impliceert een lage mogelijkheid om ozb-inkomsten te verwerven (lage WOZ-waarde). Daardoor is de OZB per huishouden lager en daarmee ook de woonlasten. Bij de referentiegemeenten en Albrandswaard is de negatieve maatstaf echter hoog. De woonlasten voor zowel de huurders als de eigenaren zijn erg hoog vergeleken met de rest van Nederland. Wassenaar, Oegstgeest, Voorschoten, Heemstede begeven zich zelfs in de top 11 van de hoogste woonlasten. Leiderdorp en Albrandswaard zitten in de top 40. Alleen Dinkelland scoort beduidend lager. Dit laat zien dat de afvalstoffenheffing en rioolheffing vergeleken met de rest van Nederland hoog zijn. Onroerendezaakbelasting De OZB is een belasting, geen heffing. Dit betekent dat deze niet gekoppeld is aan specifieke lasten. Dit maak dat er meer vrijheid is in de hoogte van de belasting en dat deze ook vrij besteedbaar is. De OZB omvat de OZB op woningen en niet-woningen. Hier zullen de opbrengsten en de negatieve maatstaf OZB uit het gemeentefonds worden besproken. Als we kijken naar de gemiddelde betaalde OZB per huishouden zien we dat deze in Albrandswaard onder het gemiddelde van de referentiegemeenten ligt. Tussen de gemeenten is redelijk wat variatie in de betaalde OZB.

De betaalde OZB is afhankelijk van twee factoren: het OZB-tarief en de WOZ-waarde van de huizen.

Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 54 We zien dat het OZB-tarief in Albrandswaard iets onder het gemiddelde van de referentiegemeenten ligt. Vergeleken met de andere gemeenten in Zuid-Holland is het tarief relatief laag. Heemstede heeft een tarief dat een stuk lager is dan die van de andere gemeenten, maar de gemiddelde WOZ-waarde is in Heemstede weer een stuk hoger. Daardoor komt het bedrag per huishouden redelijk dicht bij het gemiddelde in de buurt.  *Gemiddelde WOZ waarde woningen 2025 o.b.v. voorlopige gegevens CBS Ook de gemiddelde WOZ-waarde van de woningen is in Albrandswaard relatief laag. Alleen de gemiddelde WOZ- waarde in Dinkelland is significant lager. We zien dus dat de lage OZB per huishouden voornamelijk wordt veroorzaakt door een lage WOZ-waarde, maar ook deels door een relatief laag OZB-tarief. Van deze beide is vooral het OZB-tarief op korte termijn beïnvloedbaar. Het kan het waard zijn om te kijken naar een verhoging van dit tarief. ➢ Aanbeveling: Overweeg een verhoging van het OZB-tarief. Voor de totale OZB-opbrengsten voor woningen is nog een andere factor belangrijk, namelijk het aantal woningen. *aantal woningen 2025 o.b.v. voorlopige gegevens CBS Er is een samenhang tussen het aantal woningen en het inwonersaantal. Bovenstaande tabel laat zien dat Albrandswaard grofweg 1500 minder woningen heeft dan het gemiddelde van de referentiegemeenten.

Het aantal woonruimten heeft een sterke samenhang met het aantal inwoners in een gemeente. Bij de selectie van de referentiegemeenten zagen we dat Albrandswaard iets minder inwoners heeft dan de gemiddelde referentiegemeente, maar niet genoeg om dit grote verschil te kunnen verklaren. De conclusie is dan dat er gemiddeld meer mensen in een woning wonen in Albrandswaard, dan in de gemiddelde referentiegemeente. 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 Aantal woonruimten Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 55 Los van de OZB op woningen is er ook een OZB-tarief voor niet-woningen. Er geldt een los tarief voor eigenaren en gebruikers. Hieronder zie je het totaaltarief (eigenaar + gebruiker) van de gemeenten. Hier zien we dat Albrandswaard juist een relatief hoog tarief hanteert, alleen Wassenaar heefteen hoger tarief. Ook Leiderdorp en Oegstgeest hebben relatief hoge tarieven. Dinkelland , Heemstede en Voorschoten hebben een lager tarief. Een hoog tarief staat niet gelijk aan hoge inkomsten: de WOZ-waarde van de niet-woningen in de gemeente speelt hier wederom ook een rol. Ook zijn bepaalde zaken vrijgesteld van OZB op niet-woningen. Zo is agrarisch vastgoed vrijgesteld van OZB, iets wat in een plattelandsgemeente zoals Dinkelland ook invloed heeft. Zoals eerder al genoemd kent het gemeentefonds een negatieve maatstaf OZB.

Deze maatstaf compenseert de hoogte van de algemene uitkering voor de mogelijkheid van gemeenten om hun eigen inkomsten uit OZB te vergaren. De negatieve maatstaf is niet gebaseerd op de daadwerkelijke OZB-inkomsten, maar op de mogelijkheid om OZB-inkomsten te hebben. Een gemeente kan dus lagere inkomsten uit OZB hebben dan de hoogte van de negatieve maatstaf OZB. Hieronder zijn de OZB inkomsten, negatieve maatstaf OZB en het saldo tussen beide per inwoner weergegeven voor woningen en niet woningen. -400 -300 -200 -100 0 100 200 300 400 500 Inkomsten en negatieve maatstaf OZB woningen per inwoner OZB-inkomsten woningen Negatieve maatstaf OZB-woningen Saldo Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 56 Rioolheffing De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Hier mogen onder vallen: • De onderhoudslasten en investeringslasten voor het rioleringsstelsel • De lasten voor het inzamelen, transporten en zuiveren van afvalwater • Een deel van de lasten voor het beheer van oppervlaktewater en baggeren • Overhead • Compensabele BTW • Kwijtscheldingslasten Albrandswaard heeft een hoge rioolheffing vergeleken met het gemiddelde van de referentiegemeenten. Alleen Dinkelland en Heemstede hebben iets hogere lasten. In de berekening van de rioolheffing kunnen er meerdere factoren zijn die leiden tot hoge lasten. Zo kan het zijn dat er veel posten worden toegerekend aan de rioolheffing.

Denk aan een hoge toerekening van de Overhead, een maximale toerekening van baggerlasten etc. Ook kan het zijn dat de lasten voor de inzameling en reiniging van het water erg hoog zijn. Om te kijken wat een verklaring biedt voor de hoge rioolheffing zijn hieronder de baten en lasten op het taakveld riolering uiteengezet. -50 0 50 100 150 200 Inkomsten en negatieve maatstaf OZB woningen per inwoner OZB-inkomsten woningen Negatieve maatstaf OZB-woningen Saldo €- €50,00 €100,00 €150,00 €200,00 €250,00 €300,00 €350,00 Rioolheffing meerpersoonshuishouden Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 57 Op taakvelden 7.2 Riolering en 7.3 Afval worden, zowel bij Albrandswaard als de andere gemeenten, meer baten dan lasten begroot. De oorzaak hiervan is dat een deel van de aan de heffing toe te rekenen lasten niet op dit taakveld staat. Zo staan de toegerekende apparaatskosten bijvoorbeeld op taakveld 0.4 Overhead. De lasten die tegenover de extra baten op 7.2 staan vinden we dus elders in de begroting terug. In het verschil tussen de baten en de lasten op het taakveld zien we terug in hoeverre er ook lasten van andere taakvelden worden toegerekend aan de rioolheffing. In dit geval zien we dat dit in Albrandswaard gaat om een bedrag van €32 per inwoner. We zien in het diagram verder dat Albrandswaard en Dinkelland de hoogste lasten op het taakveld riolering hebben.

Het is aan te raden om te onderzoeken waar de hoge lasten op het taakveld riolering vandaan komen. Het verlagen van de lasten op taakveld 7.2 levert geen directe besparing op in de begroting. De heffing dekt namelijk de lasten (zo goed als) volledig. Wel kan het verlagen van de lasten helpen met het verlagen van de hoge heffingen. Het verlagen van deze heffingen zou vervolgens ook weer ruimte kunnen creëren om vrij besteedbare belastingen, zoals de OZB, te verhogen. ➢ Aanbeveling: Onderzoek waar de hoge lasten op taakveld 7.2 riolering vandaan komen en kijk of hier besparingen mogelijk zijn. Hier zien we dat de meeste gemeenten hun rioolheffing 100% kostendekkend begroten. Albrandswaard zit hier als enige aanzienlijk onder. Albrandswaard rekent namelijk de overhead en compensabele BTW niet door in de tarieven terwijl dit wel zou mogen. De gemeente betaalt deze lasten voor de rioolheffing dus deels uit andere inkomsten. ➢ Aanbeveling: Overweeg om de rioolheffing 100% kostendekkend te maken. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Onder de lasten voor afval mogen worden gerekend: • De lasten voor het ophalen en verwerken van afval. • Een deel van de lasten voor straatreiniging.

• Compensabele BTW • Overhead • Kwijtscheldingslasten 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 7.2 Riolering, lasten en baten per inwoner BATEN LASTEN Kostendekkendheid Albrandswaard Gemiddelde ref. gemeenten Dinkelland Heemstede Leiderdorp Oegstgeest Voorschoten Wassenaar Dekkingspercentage 85% 99% 98% 100% 100% 100% 100% 96% Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 58 We zien dat Albrandswaard een lagere afvalstoffenheffing heeft vergeleken met het gemiddelde Het gemiddelde wordt ook nog aanzienlijk naar beneden gehaald door gemeente Dinkelland. Ook hier kijken we naar de verdeling tussen de baten en lasten op het taakveld 7.3 afval. Op taakveld afval heeft Albrandswaard de op twee na hoogste lasten. Omdat ook hier de lasten hoog zijn is het ook hier aan te raden de oorzaak van de hoge lasten te onderzoeken. In het verschil tussen de baten en de lasten op het taakveld zien we terug in hoeverre er ook lasten van andere taakvelden worden toegerekend aan de afvalstoffenheffing. Ook kan het wat zeggen over de kostendekkendheid. Bij Albrandswaard is het verschil tussen baten en lasten €29 per inwoner, dit is minder dan gemiddeld (€44 per inwoner). We zien weer een opvallende afwijking van het dekkingspercentage bij Albrandswaard. De andere gemeenten zitten nagenoeg allemaal op 100%. Albrandswaard rekent de overhead en compensabele BTW niet door in de tarieven terwijl dit wel zou mogen.

Er is dus ruimte voor de gemeente om de heffing te verhogen. ➢ Aanbeveling: Onderzoek waar de hoge lasten op taakveld 7.3 afval vandaan komen en kijk of hier besparingen mogelijk zijn. ➢ Aanbeveling: Overweeg om de afvalstoffenheffing 100% kostendekkend te maken. €- €100,00 €200,00 €300,00 €400,00 €500,00 €600,00 €700,00 Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden 0 50 100 150 200 250 7.3 Afval, baten en lasten per inwoner BATEN LASTEN Kostendekkendheid Albrandswaard Gemiddelde ref. gemeenten Dinkelland Heemstede Leiderdorp Oegstgeest Voorschoten Wassenaar Dekkingspercentage 78% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 99% Overige tarieven en leges Naast deze drie grote woonlasten zijn er diverse leges die worden berekend voor specifieke producten of diensten. Hieronder zijn voor een aantal van deze heffingen en leges de tarieven gegeven: Tarieven en leges | Albrandswaard | Gemiddelde | Dinkelland | Heemstede | Leiderdorp | Oegstgeest | Voorschoten | Wassenaar ref.

gemeenten Paspoorten | €88,65 | €88,65 | €88,65 | €88,65 | €88,65 | €88,65 | €88,65 | €88,65 Rijbewijzen | €53,65 | €53,65 | €53,65 | €53,65 | €53,65 | €53,65 | €53,65 | €53,65 Hondenbelasting | €0,00 | €36,30 | €0,00 | €0,00 | €0,00 | €113,16 | €0,00 | €104,64 Toeristenbelasting | €0,00 | €3,93 | €1,75 | €5,15 | €3,67 | €4,69 | €3,58 | €4,71 hotel Toeristenbelasting | €0,00 | €2,82 | €0,90 | €5,15 | €0,73 | €4,69 | €3,58 | €1,87 camping Omgevingsvergunning | €325 | €701 | €750 | €357 | - | €975 | €652 | €769 gem. tot €10.000* Omgevingsvergunning | €1.449 | €2.783 | €2.250 | €1.592 | - | €4.114 | €2.910 | €3.051 gem. €45.000- €140.000* *Omgevingsvergunningen o.b.v. jaarrekening 2024, gegevens van Leiderdorp zijn onbekend Op paspoorten en rijbewijzen zijn de leges gelijk tussen alle gemeenten. Dit heeft er mee te maken dat hier een wettelijke maximum op zit wat in vrijwel alle gemeenten wordt gehanteerd. De leges voor omgevingsvergunningen zijn in Albrandswaard aanzienlijk lager dan gemiddeld op jaarrekeningbasis. Albrandswaard heft geen hondenbelasting of toeristenbelasting. Zoals onder hoofdtaakveld 2 besproken heft Albrandswaard ook geen parkeerbelasting. Het kan het waard zijn om te onderzoeken of het heffen van deze kleinere belastingen tot een verhoging van de inkomsten zou kunnen leiden.

Hierbij is wel belangrijk om te vermelden dat ook rekening gehouden moet worden met de heffingslasten. Als de inkomsten niet opwegen tegen de lasten van het innen van de belasting kan het introduceren van een nieuwe belasting zorgen voor hogere nettolasten. ➢ | Aanbeveling: Albrandswaard heft weinig tot geen parkeerbelasting, hondenbelasting en toeristenbelasting. Onderzoek of het rendabel is om een of meerdere van deze ‘kleinere’ belastingen te heffen. Let daarbij goed op de verhouding tussen de mogelijke inkomsten en de heffingslasten. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 59 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 60 6. Reserves Los van de lasten en baten is het ook interessant om te zien hoe Albrandswaard er qua financiële positie uitziet vergeleken met de referentiegemeenten. We laten in onderstaande diagram de reservepositie zien per 1-1-2026 van Albrandswaard ten opzichte van de referentiegemeenten in absolute bedragen. We zien dat de vermogenspositie van Albrandswaard iets onder het gemiddelde ligt. Binnen de verdeling tussen de algemene reserve en de bestemmingsreserves zien we een redelijk grote variatie. Zo hebben Albrandswaard en Dinkelland een groter deel van hun vermogen opgenomen in bestemmingsreserves. Dit kan betekenen dat deze reserves bijvoorbeeld bestemd zijn voor kapitaallasten en daardoor beklemd zijn.

Het kan soms ook een beleidskeuze of politieke keuze zijn om de reserves zoveel mogelijk af te zonderen naar doel, zonder dat hier verplichtingen aan verbonden zijn. Heemstede en Voorschoten hebben ongeveer een gelijke verdeling. Bij Oegstgeest is de algemene reserve groter en Wassenaar heeft zelfs helemaal geen bestemmingsreserves. Het eigen vermogen van Heemstede, Leiderdorp en Wassenaar is aanzienlijk groter dan dat van Albrandswaard. Het kan ook interessant zijn om te zien hoe de stand van de reserves zich verhoudt tot de risico’s in de gemeente. De algemene reserve is namelijk niet alleen bedoeld als vrij besteedbaar middel. De algemene reserve heeft ook een bufferfunctie en kan gebruikt worden om grote tegenvallers op te vangen. Hieronder worden de weerstandsratio’s van de gemeenten weergegeven. Let op: de risico’s en het weerstandsvermogen zijn door de gemeente zelf opgegeven. Grote verschillen kunnen soms dus niet alleen komen door grote verschillen in risico’s, maar ook in manier van inventariseren of rapporteren. Zo neemt Albrandswaard naast de algemene reserve ook de reserve MPO en de reserve Sociaal Domein mee waardoor het weerstandsratio hoger uitvalt. 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 70000 Eigen vermogen per 1/1/2026 Algemene reserve(s) Bestemmingsreserves 0,0 2,0 4,0 6,0 8,0 10,0 12,0 Weerstandsratio Taakveldanalyse Albrandswaard blz.

61 Op basis van de normentabel van de universiteit van Twente wordt een ratio tussen de 1,0 en 1,4 gezien als voldoende. Tussen 1,4 en 2,0 als ruim voldoende en boven de 2,0 als uitstekend. Albrandswaard en de meeste referentiegemeenten hebben een weerstandsratio in de hoogste categorie. Albrandswaard en de referentiegemeenten hebben dus ruim genoeg reserves om hun risico’s af te dekken. Als laatste kunnen we ook nog iets zeggen over het gebruik van de reserves: wordt er toegevoegd aan de reserves of worden zij juist ingezet? Op basis van taakveld 0.10 mutaties in de reserves tonen we hieronder de reservemutaties per inwoner. Albrandswaard, Dinkelland, Heemstede, Oegstgeest, Voorschoten en Wassenaar onttrekken meer aan de reserves dan zij storten. We zien dat Dinkelland zeer grote onttrekkingen heeft gedaan. 0 50 100 150 200 250 300 350 Reservemutaties Stortingen Onttrekkingen 7. | Financiële kengetallen De financiële kengetallen geven een beeld van de | financiële risico’s van de gemeente. In onderstaande tabellen zijn deze opgenomen voor het gemiddelde van de referentiegemeenten en voor | Albrandswaard. De kleur geeft een beeld van de score (groen = weinig risico, geel = beperkt risico, oranje = | hoog risico). Een enkele oranje score is daarbij geen zorgpunt, een combinatie van gele en vooral oranje scores is dat wel.

Albrandswaard | JR 2021 | JR 2022 | JR 2023 | JR 2024 | B 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 Schuldquote totaal | 56 | 47 | 33 | 20 | 55 | 76 | 66 | 61 | 54 Schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | 51 | 45 | 32 | 17 | 53 | 74 | 64 | 59 | 52 Solvabiliteit | 35 | 35 | 41 | 41 | 42 | 32 | 31 | 31 | 31 Grondexploitaties | 8 | 4 | 4 | 5 | 10 | 8 | 3 | -1 | -5 Structurele exploitatieruimte | -0,8 | 5,5 | 3,7 | 2,7 | -10,0 | 0,0 | -2,0 | -2,0 | -1,0 Belastingcapaciteit | 127 | 128 | 128 | 157 | 124 | 122 | 122 | 122 | 122 In de kengetallen van Albrandswaard zien we een verslechtering in de begrotingsprognoses van de structurele exploitatieruimte. Dit wordt veroorzaakt door de begrote tekorten in het meerjarenperspectief. De solvabiliteit blijft in de prognoses nagenoeg gelijk en geeft geen zorgelijk beeld. De (gecorrigeerde) netto-schuldquote neemt in de prognoses ook af ten opzichte van begroting 2026. Ook de jaarrekeningcijfers 2021-2024 laten een dalend verloop zien.

Gemiddelde | JR 2021 | JR 2022 | JR 2023 | JR 2024 | B 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 referentiegemeenten Schuldquote totaal | 18 | 13 | 10 | 12 | 34 | 40 | 50 | 58 | 62 Schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | 15 | 10 | 8 | 10 | 32 | 38 | 48 | 57 | 60 Solvabiliteit | 48 | 48 | 47 | 50 | 44 | 42 | 40 | 37 | 36 Grondexploitaties | -0,4 | 0,1 | 0,7 | 0,9 | 0,8 | 0,6 | 0,2 | -0,2 | -0,6 Structurele exploitatieruimte | 2,2 | 5,0 | 3,5 | 3,3 | 0,9 | 0,9 | 0,6 | -0,3 | 0,1 Belastingcapaciteit | 135 | 141 | 134 | 136 | 138 | 138 | 140 | 140 | 138 De kengetallen van het gemiddelde van de referentiegemeenten zijn over het algemeen ook positief en redelijk vergelijkbaar met die van Albrandswaard. De referentiegemeenten laten wel een verslechtering in het meerjarenperspectief zien. Zo wordt de structurele exploitatieruimte negatief in 2028. De solvabiliteit loopt af in de meerjarenraming en de netto-schuldquote stijgt. De belastingcapaciteit ligt gemiddeld erg hoog bij de referentiegemeenten. In het hoofdstuk ‘woonlasten’ zagen we ook al hoe de meeste referentiegemeenten woonlasten ver boven het landelijk gemiddelde hebben. Tussen referentiegemeenten zijn er relatief grote verschillen in de kengetallen. In de grafieken hieronder wordt dit voor de solvabiliteit en de netto gecorrigeerde schuldquote weergegeven voor 2026. Taakveldanalyse Albrandswaard blz.

62 Schuldquote gecorrigeerd | Solvabiliteit 80 | 70 70 | 60 60 | 50 50 | 40 40 30 | 30 20 | 20 100 | 10 -10 | 0 Op de netto gecorrigeerde schuldquote heeft Albrandswaard samen met Oegstgeest de hoogste waarde (74%). De andere gemeenten hebben een zeer lage schuldquote. Uitschieter is gemeente Wassenaar. Deze heeft zelfs een negatieve netto gecorrigeerde schuldquote. De schuldquote van Albrandswaard ligt boven die van veel referentiegemeenten, maar zoals alle referentiegemeenten bevindt gemeente Albrandswaard zich in de minst risicovolle categorie. Bij de solvabiliteit zien we dat Albrandswaard onder het gemiddelde van de referentiegemeenten ligt. Een solvabiliteit tussen de 20% en 50% zien we als een gemiddeld risicovolle solvabiliteit. Wassenaar en Heemstede hebben een hogere, en daarmee minder risicovolle, solvabiliteit. Dat de solvabiliteit lager is dan de referentie gemeenten zien wij niet als zorgelijk. Concluderend kunnen we stellen dat alle gemeenten goed scoren op de kengetallen. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 63 8. | Begrotingsflexibiliteit Het kengetal begrotingsflexibiliteit geeft een indicatie van het deel van de structurele baten dat op lange termijn niet ‘beklemd’ is en kan worden ingezet voor (nieuw) beleid en/of voor het opvangen van incidentele en structurele tegenvallers.

Hoe hoger de uitkomst van het kengetal, hoe flexibeler de begroting op lange termijn zal zijn. Let op, het gaat hier om een indicatie. Niet alle beklemde middelen zijn te identificeren op basis van de economische categorieën. De werkelijke begrotingsflexibiliteit is naar verwachting altijd lager dan hier gepresenteerd. Begrotings- | Gemiddelde flexibiliteit | Albrandswaard | ref. | Dinkelland | Heemstede | Leiderdorp | Oegstgeest | Voorschoten | Wassenaar gemeenten Structurele baten | 77.328 | 92.503 | 95.258 | 94.610 | 89.484 | 90.485 | 86.432 | 98.750 Lasten inflexibele posten Salarissen en sociale | 17.129 | 17.353 | 1.213 | 21.693 | 15.993 | 16.338 | 22.027 | 26.854 lasten Sociale uitkeringen | 6.060 | 5.611 | 0 | 4.824 | 7.553 | 6.871 | 6.433 | 7.985 (BUIG) Inkomensoverdracht | 15.347 | 14.920 | 33.262 | 5.614 | 14.358 | 13.955 | 11.981 | 10.351 gem. regelingen Afschrijvingen | 3.911 | 3.694 | 3.120 | 4.812 | 4.666 | 3.824 | 2.829 | 2.913 Toegerekende rente | 0 | 1 | 0 | -2 | 5 | 0 | 1 | 0 excl. taakveld 0.5 Totaal niet flexibele | 42.447 | 41.579 | 37.595 | 36.941 | 42.575 | 40.988 | 43.271 | 48.103 posten Begrotingsflexibiliteit | 45% | 55% | 61% | 61% | 52% | 55% | 50% | 51% We zien dat de begrotingsflexibiliteit van Albrandswaard het laagst scoort en onder het gemiddelde ligt.

De meeste referentiegemeenten hebben een begrotingsflexibiliteit in de meest gunstige categorie. Opvallend is dat Albrandswaard niet veel afwijkt op de lasten van inflexibele posten maar dat de structurele baten van Albrandswaard aanzienlijk lager liggen dan die van de referentiegemeenten. Dit komt voornamelijk door de lagere uitkering uit het gemeentefonds. Categorieën binnen de begrotingsflexibiliteit zijn moeilijk te vergelijken. Dit komt doordat (bijvoorbeeld) de ene referentiegemeente zelf veel op sociaal domein organiseert en de andere gemeente dit uitbesteedt aan een gemeenschappelijke regeling. Wel kunnen we een aantal observaties maken. Gemeente Heemstede heeft bijvoorbeeld een lage overdracht aan gemeenschappelijke regelingen. | Dit betekent waarschijnlijk dat Heemstede meer taken zelfstandig uitvoert, waardoor zij meer bewegingsvrijheid heeft in de uitvoering van die taken. Dit betekent echter niet dat zij volledige flexibiliteit he | eft in de uitvoering van die taken die de andere gemeenten wel bij een GR belegd hebben. Dinkelland heeft geen lasten onder de sociale uitkeringen. De taken rond inkomensoverdrachten zijn bij deze gemeente uitbesteed aan een gemeenschappelijke regeling. | Ook vrijwel de gehele salarishuishouding zit bij | een gemeenschappelijke regeling.

Mede hierdoor zien we bij deze gemeente juist hogere lasten op de gemeenschappelijke regelingen en lagere lasten op salarissen en sociale uitkeringen. De toegerekende rente is bij alle gemeenten erg laag. Albrandswaard heeft samen met Leiderdorp en Oegstgeest relatief lage lasten voor salarissen en sociale lasten. Omdat de gemeente ook relatief veel taken heeft belegd bij de gemeenschappelijke regelingen is het logisch dat de eigen organisatie een minder groot deel van de begroting omvat. Dinkelland heeft de salarissen en sociale uitkeringen bij de gemeenschappelijke regelingen belegd en is dus moeilijk te vergelijken. Albrandswaard heeft, op Dinkelland na, de hoogste inkomensoverdracht aan gemeenschappelijke Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 64 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 65 regelingen. Verschillen met deze gemeenten kunnen liggen aan kleine inhoudelijke verschillen (subtaken wel of niet bij de GR belegd) en verschil in vraag (bijvoorbeeld bij open einde regelingen in het sociaal domein), maar ook in de bedrijfsvoering van de gemeenschappelijke regelingen. Albrandswaard heeft gemiddelde afschrijvingslasten. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 66 9. Conclusie Taakvelden Op basis van deze taakveldanalyse kunnen we een aantal taakvelden aanwijzen waar Albrandswaard de baten en lasten verder kan onderzoeken.

Albrandswaard heeft op de meeste taakvelden lagere nettolasten dan de andere gemeenten, maar er zijn ook taakvelden met hogere nettolasten die het onderzoeken waard zijn. De meeste van onze aanbevelingen zijn te vinden op de hoofdtaakvelden Bestuur en ondersteuning, Veiligheid en Sociaal Domein. De gegevens van deze taakveldanalyse zijn gebaseerd op cijfers uit de primaire begroting. Bij gemeente Albrandswaard heeft een administratieve begrotingswijziging plaatsgevonden die de toerekening van personeelslasten per taakveld soms beïnvloedt. De personeelslasten waren niet altijd aan de juiste taakvelden toegerekend. Na deze begrotingswijziging is dit gecorrigeerd. Dit kan soms de verklaring, of een deel van de verklaring, zijn van de hogere nettolasten. Dit kunnen we echter niet met zekerheid vaststellen. In sommige gevallen blijven de nettolasten ook na de wijziging hoger dan gemiddeld. Personeelslasten die op een taakveld worden weggehaald leiden daarnaast tot hogere nettolasten op een ander taakveld. Een verdere analyse is daarom nodig. Gemeentefonds Albrandswaard ontvangt minder inkomsten uit het gemeentefonds dan de gemiddelde referentiegemeente. Dit verschil wordt met name verklaard doordat Albrandswaard bij het cluster individuele voorzieningen WMO aanzienlijk minder inkomsten ontvangt dan de referentiegemeenten.