60. Raadsinformatiebrief 2026-059700 inzake Taakveldanalyse Provincie Zuid-Holland.pdf

Raadsinformatiebrief 1 De gemeenteraad van Albrandswaard Uw brief van: Ons kenmerk: 2026-059700 Uw kenmerk: Contact: Peter Tempelman Bijlage(n): 2 Doorkiesnummer: 010-5061730 E-mailadres: p.tempelman@albrandswaard.nl Datum: 22 september 2026 Betreft: Aanbieding taakveldanalyse provincie Zuid-Holland Geachte raadsleden, INLEIDING De provincie Zuid-Holland heeft de begroting van Albrandswaard onderzocht. In deze taakveldanalyse vergelijkt de provincie de begrote inkomsten en uitgaven met die van zes vergelijkbare gemeenten. Tijdens het onderzoek is de verdeling van de personeelskosten over verschillende taakvelden aangepast. Deze correcties verklaren een deel van de gevonden verschillen. Met deze brief bieden wij u de taakveldanalyse van de provincie aan. Daarnaast ontvangt u een toelichting van de organisatie op de aanbevelingen en leest u welk vervolg hieraan is gegeven. KERNBOODSCHAP De taakveldanalyse biedt bruikbare aanknopingspunten om scherper te begroten. Het grootste deel van de aanbevelingen is inmiddels opgevolgd of verwerkt in de begroting 2027. In de bijgevoegde ambtelijke toelichting staat per aanbeveling welk vervolg hieraan is gegeven. TOELICHTING De taakveldanalyse is bedoeld als hulpmiddel. De analyse laat zien op welke taakvelden Albrandswaard afwijkt van vergelijkbare gemeenten. Dit biedt aanknopingspunten om de begroting verder te beoordelen.

De analyse geeft geen oordeel over de vraag of de gemeente haar geld doelmatig uitgeeft. Ook is het geen overzicht van mogelijke bezuinigingen. Het algemene beeld is genuanceerd. Op de meeste hoofdtaakvelden begroot Albrandswaard lagere uitgaven dan de vergelijkbare gemeenten. Op een beperkt aantal taakvelden zijn de begrote uitgaven juist hoger. De provincie adviseert om deze verschillen verder te bekijken. Daarbij wordt beoordeeld of er een logische verklaring voor is en of het mogelijk is om scherper te begroten. Bij de beoordeling van de uitkomsten speelt ook de financiële positie van Albrandswaard een rol. De gemeente ontvangt per inwoner een relatief lage algemene uitkering uit het gemeentefonds. De hoogte van deze uitkering wordt bepaald aan de hand van objectieve kenmerken van de gemeente Daardoor ontvangt Albrandswaard voor verschillende taakvelden minder geld dan veel vergelijkbare gemeenten. De maatschappelijke opgaven zijn echter niet altijd in dezelfde mate kleiner. Het grootste deel van de aanbevelingen is inmiddels opgevolgd of verwerkt in de begroting 2027. Andere aanbevelingen vragen om een politieke afweging of blijven onderdeel van de gebruikelijke sturing op de uitgaven. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de taakveldanalyse van de provincie (bijlage 1) en de toelichting van de ambtelijke organisatie op de aanbevelingen (bijlage 2).

VERVOLG De resterende aandachtspunten nemen we mee in de reguliere planning- en controlcyclus. Financiële of beleidsmatige keuzes waarover uw raad besluit, leggen wij op de gebruikelijke wijze aan u voor. BIJLAGEN - Definitieve taakveldanalyse Albrandswaard 2026.pdf - Toelichting taakveldanalyse - finale versie.docx Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, het college van de gemeente Albrandswaard, de secretaris de burgemeester, mr. drs. Florus van der Linden drs. Cees Pille

Taakveldanalyse Albrandswaard Begroting 2026 Opgesteld door: Provincie Zuid-Holland, Team Financieel Toezicht

Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 2 Samenvatting Doel en methode De taakveldanalyse vergelijkt de lasten, de baten, de financiële kengetallen, het weerstandsvermogen, de begrotingsflexibiliteit en de lokale lasten van Albrandswaard met die van een aantal referentiegemeenten. Het doel is om uw gemeente meer inzicht te geven in mogelijke beleidskeuzes met betrekking tot uw financiën. De taakveldanalyse heeft een signaleringsfunctie: we geven zoekrichtingen aan voor het verlagen van lasten of verhogen van inkomsten. Waar mogelijk zijn al verklaringen gezocht voor verschillen en zijn deze opgenomen in de analyse. In de primaire begroting 2026 bleek een aantal doorrekeningen van de personeelslasten niet op het goede taakveld te zijn gedaan. Daarom heeft er begin 2026 een administratieve wijziging van de begroting plaatsgevonden waarin deze toerekening is gecorrigeerd. Op de taakvelden waar dit een groot verschil in nettolasten teweeg brengt hebben we dit toegelicht en bij erg grote verschillen een nieuwe diagram toegevoegd. Taakvelden Op een aantal taakvelden zagen we dat Albrandswaard hogere nettolasten heeft. Op de meeste taakvelden had Albrandswaard echter lagere nettolasten dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Albrandswaard is gevraagd de hogere nettolasten op de desbetreffende taakvelden te verklaren.

Albrandswaard heeft aangegeven dat de hoge lasten op sommige taakvelden werden veroorzaakt door foutieve toerekening van personeelslasten. Er heeft een begrotingswijziging plaatsgevonden betreffende de toerekening van personeelslasten, waardoor personeelslasten tussen taakvelden zijn verschoven. Dit kan een verklaring zijn voor (een deel van) de verschillen. Of de toerekening van personeelslasten de enige reden is voor hoge nettolasten op een taakveld is echter nooit met zekerheid te zeggen. In sommige gevallen blijven de nettolasten ook na de wijziging hoger dan gemiddeld en personeelslasten die op een taakveld worden weggehaald leiden ook juist weer tot hogere nettolasten op een ander taakveld. Er is in deze gevallen nader onderzoek nodig om de exacte verklaringen voor verschillen te vinden en om tot eventuele besparingsmogelijkheden te komen. Gemeentefonds Bij de meeste clusters ontvangt Albrandswaard ongeveer evenveel als de gemiddelde referentiegemeente. Bij het cluster individuele voorzieningen WMO is wel een groot verschil te zien met de referentiegemeenten. Albrandswaard ontvangt €101 per inwoner minder dan de referentiegemeenten. Dit komt hoofdzakelijk omdat gemeente Albrandswaard aanzienlijk minder 75-plussers heeft dan de referentiegemeenten.

Gemeente Albrandswaard heeft ook lagere nettolasten op de taakvelden voor de WMO maar of dit opweegt tegen het lager ontvangen bedrag uit het gemeentefonds is het uitzoeken waard. Belastingen We zien dat Albrandswaard hoge woonlasten heeft. De woonlasten van vijf van de zes referentiegemeenten zijn echter nog hoger. Deze referentiegemeenten behoren tot de duurste gemeenten van Nederland. Opvallend bij de woonlasten is dat Albrandswaard geen 100% dekkingspercentage heeft voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. De andere referentiegemeenten hebben dit wel. Ook heft Albrandswaard geen hondenbelasting, toeristenbelasting of parkeerbelasting. Mogelijk liggen hier ook kansen. Reserves We zien dat de vermogenspositie van Albrandswaard iets onder het gemiddelde ligt. Ook heeft Albrandswaard een groter deel van haar vermogen in bestemmingsreserves liggen. Zowel Albrandswaard als de referentiegemeenten hebben genoeg reserves om hun risico’s af te dekken. Kengetallen De kengetallen van Albrandswaard geven een wisselend beeld. De netto-schuldquote is laag en dalende. De solvabiliteit laat een licht dalend verloop zien in de meerjarenraming. De structurele exploitatieruimte laat in de meerjarenraming een negatief beeld zien. Deze bevindt zich daarom vanaf 2028 in de meest risicovolle, oranje categorie.

Begrotingsflexibiliteit De begrotingsflexibiliteit van Albrandswaard ligt lager dan de referentiegemeenten en is matig. We zien dat Albrandswaard met name lagere structurele baten heeft terwijl de lasten van inflexibele posten gelijk of hoger zijn. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 3 Aanbevelingen Aan het einde van het rapport is een lijst opgenomen met alle aanbevelingen die we in het rapport doen. Wij wensen u goede beraadslagingen over de inhoud. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 4 Inhoud 1. Inleiding ............................................................................................................................................................ 5 2. Referentiegemeenten ...................................................................................................................................... 7 3. Taakvelden ....................................................................................................................................................... 9 Hoofdtaakveld 0: Bestuur en ondersteuning ............................................................................................................ 10 Hoofdtaakveld 1: Veiligheid ......................................................................................................................................

17 Hoofdtaakveld 2: Verkeer, Vervoer en Waterstaat ................................................................................................... 20 Hoofdtaakveld 3: Economie ...................................................................................................................................... 23 Hoofdtaakveld 4: Onderwijs ...................................................................................................................................... 27 Hoofdtaakveld 5: Sport, Cultuur en Recreatie .......................................................................................................... 30 Hoofdtaakveld 6: Sociaal Domein ............................................................................................................................. 35 Hoofdtaakveld 7: Volksgezondheid en milieu ........................................................................................................... 43 Hoofdtaakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stadsvernieuwing ....................................................... 47 4. Gemeentefonds .............................................................................................................................................. 50 5.

Belastingen, heffingen en leges ..................................................................................................................... 52 Woonlasten ............................................................................................................................................................... 52 Overige tarieven en leges .......................................................................................................................................... 59 6. Reserves ......................................................................................................................................................... 60 7. Financiële kengetallen .................................................................................................................................... 62 8. Begrotingsflexibiliteit ..................................................................................................................................... 64 9. Conclusie ........................................................................................................................................................ 66 10. Overzicht van aanbevelingen ......................................................................................................................... 67 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 5 1.

Inleiding Aanleiding De provincie beoordeelt elk jaar uw begroting. U ontvangt dan de begrotingsbrief waarbij de provincie aangeeft of uw begroting sluitend is of niet. Ook maken we in deze begrotingsbrief opmerkingen over risico’s in uw begroting. In uw begroting hebben we geconstateerd dat het meerjarenperspectief tekorten heeft. In de begrotingsbrief bieden we daarnaast ook aan om een gezamenlijke taakveldanalyse uit te voeren. Uw gemeentesecretaris heeft een taakveldanalyse aangevraagd om het proces rond het sluiten van het meerjarenperspectief te ondersteunen . Binnen uw gemeente lopen trajecten om te komen tot besparingen en te zoeken naar extra inkomsten om deze tekorten te dekken. In de begrotingsbrief bieden wij aan om een taakveldanalyse uit te voeren. De resultaten van de taakveldanalyse kunnen u ondersteunen bij het realiseren van besparingen en extra inkomsten. Doel Het doel van een taakveldanalyse is om de nettolasten van de gemeente te vergelijken met die van andere gemeenten. Op basis daarvan signaleren we zoekrichtingen om de financiële positie van de gemeente te versterken. Via de vergelijking met andere gemeenten kan worden bepaald aan welke taakvelden de gemeente relatief veel uitgeeft. Ook kan uit de analyse bijvoorbeeld blijken dat de gemeente relatief lage tarieven aan afnemers van de gemeentelijke producten en diensten doorbelast.

Tenslotte komen in de vergelijking met andere gemeenten ook andere aspecten aan de orde, zoals de reservepositie en de begrotingsflexibiliteit. De bedoeling is dat er op basis van deze analyse een beter beeld ontstaat en men in gesprek kan gaan over de te maken keuzes. Ook vormt de taakveldanalyse een goed beeld waar de organisatie Albrandswaard staat ten opzichte van andere gemeenten. Per 1 januari 2024 is de BAR-organisatie grotendeels ontvlochten. Gemeente Albrandswaard is daarmee weer vrijwel een zelfstandige organisatie wat gepaard gaat met een transitie. Met de taakveldanalyse kan de gemeente vergeleken worden met andere zelfstandige organisaties om zo te zien of er nog opvallendheden zijn die nog aangepakt kunnen worden. De taakveldanalyse heeft een signaleringsfunctie. Uit de vergelijking met andere gemeenten blijkt op welke taakvelden de nettolasten relatief hoog zijn. Wij geven op basis van de resultaten zoekrichtingen mee voor maatregelen, maar alleen op basis van hogere lasten zijn nog geen conclusies te trekken. Er kunnen specifieke redenen zijn waardoor de kosten in Albrandswaard hoger zijn dan elders, bijvoorbeeld een hoger aantal bijstandsgerechtigden. Ook kunnen er beleidskeuzes aan ten grondslag liggen. Toch kan het zijn dat er niet altijd een specifieke reden of bewuste keuze aan te wijzen is als oorzaak van hogere lasten.

In deze taakveldanalyse hebben wij in samenwerking met uw financiële ambtenaren waar mogelijk verklaringen voor verschillen alvast opgenomen in de analyse. Basis: begroting 2026 De bedragen en cijfers in deze analyse zijn gebaseerd op de begroting 2026 exclusief bij de begrotingsbehandeling vastgestelde begrotingswijzigingen. Waar wordt gesproken over jaarrekeningcijfers gaat het om de bedragen uit uw jaarrekening 2024. In de trendlijnen komen ook gegevens van andere jaren daarvoor aan de orde. De in deze analyse opgenomen gegevens van de gemeenten zijn verzameld uit landelijke databestanden en de primitieve begrotingen van de gemeenten. Werkwijze De gemeentebegroting van Albrandswaard is vergeleken met de begrotingen van enkele referentiegemeenten. Hierbij hebben we gekeken naar de lasten en baten per taakveld, de financiële kengetallen, het weerstandsvermogen, de begrotingsflexibiliteit en de lokale lasten. Opvallende verschillen van de gegevens van Albrandswaard ten opzichte van andere gemeenten hebben wij voorgelegd aan medewerkers van uw organisatie. Deze hebben gezocht naar verklaringen voor de verschillen van Albrandswaard ten opzichte van de andere gemeenten. Bij het zoeken van verklaringen bleek dat in de primaire begroting 2026 een aantal doorrekeningen van de personeelslasten niet op het goede taakveld zijn gedaan.

Daarom heeft er begin 2026 een administratieve wijziging van de begroting plaatsgevonden waarin deze toerekening is gecorrigeerd. Op de taakvelden waar dit een groot verschil in nettolasten teweeg brengt hebben we dit toegelicht. De schaal van de verticale assen van de diagrammen met vergelijkingsgegevens sluit aan op de omvang van de bedragen. Dat betekent dat een centimeter hoogteverschil in het ene diagram duidt op een veel groter verschil in bedragen dan in het andere diagram. Let daarom altijd op de bedragen op de verticale as om het belang van de afwijking te duiden! De analyse focust zich in de regel op nettolasten, de lasten minus de baten. Lage nettolasten zijn dan ook niet hetzelfde als lage lasten. Het kan er ook op duiden dat er naast lasten ook baten op het taakveld geboekt worden. Negatieve nettolasten laten zien dat de baten op een taakveld hoger zijn dan de lasten. Het kan Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 6 soms voorkomen dat er sprake is van afrondingsverschillen tussen de som van delen en het totaal. Dit staat niet expliciet aangegeven. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 7 2. Referentiegemeenten In de analyse wordt Albrandswaard vergeleken met referentiegemeenten. Het is van groot belang dat deze gemeenten goed gekozen worden. Bepaalde kenmerken zorgen ervoor dat een gemeente over het algemeen meer of minder lasten heeft.

Een gemeente met een goede sociale structuur en een groot aantal jongeren heeft andere uitdagingen dan een gemeenten met een slechte sociale structuur en hoge vergrijzing. Om vergelijkbare gemeenten te vinden hebben we gekeken naar maatstaven die van grote invloed zijn op de hoogte van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Een factor die zwaar meeweegt in de bepaling van het gemeentefonds is immers een factor waarvan het Rijk verwacht dat deze lasten sterk beïnvloedt. Het belangrijkste onderscheidende criterium hierbij is het aantal inwoners. De grootte van een gemeente is een belangrijke factor voor het hebben van hoge of lage lasten per inwoner. Voor het bepalen van referentiegemeenten hebben we daarom in eerste instantie gemeenten gezocht met een vergelijkbare omvang in inwoners. Vanuit een selectie van gemeenten met een vergelijkbaar inwonersaantal hebben we beoordeeld in hoeverre deze gemeenten ook voldoende vergelijkbaar zijn op andere belangrijke maatstaven uit het gemeentefonds. Bij vergelijkbare scores op onze maatstaven zijn gemeenten die dicht bij een relatief grote stad liggen en een vergelijkbare hoeveelheid dorpskernen hebben, verkozen boven plattelandsgemeenten met zeer veel dorpskernen. Dit sluit aan op de wens van de gemeente.

De volgende gemeenten worden meegenomen in de analyse: • Dinkelland: Een gemeente gelegen in het noordoosten van Twente, in de provincie Overijssel. De gemeente bestaat uit 11 officiële kernen waarvan Denekamp de grootste is. Dinkelland heeft een relatief goede financiële positie. De gemeente heeft in de begroting 2026 oplopende maatregelen opgenomen. Ondanks een flinke terugval vanaf 2028 presenteert de gemeente hiermee een structureel sluitende begroting en meerjarenraming. • Heemstede: Een gemeente gelegen in Noord-Holland. Het mediane inkomen per inwoner van de gemeente ligt met een 5e plek van Nederland behoorlijk hoog. De financiële positie van de gemeente is matig tot redelijk. De gemeente heeft in 2026 geen bezuinigingen doorgevoerd. Vanaf 2028 presenteert zij negatieve structurele saldi. • Leiderdorp: Leiderdorp is een gemeente in Zuid-Holland. De gemeente is vastgegroeid tegen de grotere gemeente Leiden. De financiële positie van de gemeente is heel goed. Er waren bij de begroting 2026 geen maatregelen noodzakelijk en de gemeente presenteert in alle jaren een structureel sluitende begroting. • Oegstgeest: Oegstgeest ligt in Zuid-Holland. Het mediane inkomen per inwoner van de gemeente is hoog. De financiële positie is redelijk. Voor de begroting 2026 waren geen bezuinigingen noodzakelijk. Wel presenteert de gemeente vanaf 2028 negatieve structurele saldi.

• Voorschoten: Net als Oegstgeest en Leiderdorp is Voorschoten gelegen in Zuid-Holland en zij ligt aan de gemeente Leiden vast. De financiële positie van de gemeente is goed. Bij de begroting 2025 en 2026 zijn taakstellingen doorgevoerd. De gemeente presenteert een structureel sluitende begroting en meerjarenraming. • Wassenaar: Een gemeente gelegen in Zuid-Holland. Het mediane inkomen per inwoner ligt met een 3e plek van Nederland zeer hoog. De financiële positie van de gemeente is redelijk. De gemeente heeft in 2025 en 2026 enkele bezuinigingen doorgevoerd. Vanaf 2028 presenteert de gemeente structurele tekorten. In de tabel hieronder vindt u de gegevens waarop de gemeenten zijn geselecteerd. Selectiekenmerken | Albrandswaard | Gemiddelde | Dinkelland | Heemstede | Leiderdorp | Oegstgeest | Voorschoten | Wassenaar Ref.

gemeenten Aantal inwoners | 26.867 | 27.235 | 27.183 | 28.051 | 28.196 | 26.379 | 26.050 | 27.550 Huishoudens met een | 1.193 | 1.306 | 1.562 | 1.187 | 1.724 | 770 | 1.233 | 1.362 laag inkomen met drempel Negatieve maatstaf | 4.512 | 6.154 | 4.044 | 7.949 | 5.048 | 5.985 | 5.474 | 8.422 OZB woningen eigenaren (x € 1 miljoen) Aantal jongeren | 5.570 | 5.468 | 4.892 | 6.002 | 5.323 | 5.767 | 5.227 | 5.598 Regionale | 2.827 | 7.244 | 9.135 | 7.395 | 8.109 | 6.721 | 5.996 | 6.107 centrumfunctie Bijstandsontvangers | 400 | 287 | 193 | 241 | 329 | 341 | 290 | 328 Gemeentefonds per | 1.626 | 1.720 | 1.789 | 1.668 | 1.889 | 1.598 | 1.739 | 1.630 inwoner* (x € 1) Gemeentefonds | 43.692 | 46.839 | 48.623 | 53.266 | 51.957 | 42.161 | 45.290 | 44.902 totaal* (x € 1.000) *maatstaven en gemeentefonds zijn gebaseerd op de meicirculaire 2025 Over het algemeen zijn de referentiegemeenten vergelijkbaar met Albrandswaard op deze maatstaven, dat is ook de reden waarom deze gemeenten zijn verkozen. Vooral het gemiddelde van de referentiegemeenten, een belangrijke factor, komt qua kenmerken goed overeen met de kenmerken van Albrandswaard. Alleen het gemiddelde voor de negatieve maatstaf OZB-woningen eigenaren en de regionale centrumfunctie valt een stuk hoger uit.

Bepalend voor de hoogte van het gemeentefonds zijn: het aantal inwoners, huishoudens met een laag inkomen met drempel en negatieve maatstaf OZB woningeneigenaren en het aantal jongeren. Deze kenmerken zijn goed voor ruim 70% van de inkomsten vanuit het gemeentefonds. Het ‘gemiddelde van de referentiegemeenten’ wordt in de rest van de analyse soms afgekort tot ‘het gemiddelde’. | De uitkering van het | gemeentefonds in bovenstaande tabel | is zonder integratie uitkering en decentralisatie | uitkering. Er zijn een aantal afwijkingen op de maatstaven die hier kort worden benoemd: • | Heemstede, Oegstgeest en Wassenaar hebben een veel hogere negatieve maatstaf OZB-eigenaren. Het gevolg is dat de uitkering vanuit het gemeentefonds voor deze gemeenten naar beneden is bijgesteld omdat deze gemeenten meer OZB kunnen heffen. • | Albrandswaard en Oegstgeest hebben een relatief laag aantal huishoudens met een laag inkome | n. Dit kan zich vertalen in een lagere vraag naar sociale voorzieningen. • | Dinkelland heeft relatief weinig jongeren. Heemstede weer relatief veel. Mogelijk heeft het aantal jongeren invloed op de nettolasten op bijvoorbeeld bij onderwijs en jeugdzorg. Het gemiddelde ligt wel zeer dichtbij. • | Albrandswaard heeft de laagste regionale centrumfunctie.

Bij alle gemeenten ligt de regionale centrumfunctie laag maar het kan betekenen dat de andere gemeenten voor bepaalde grootschalige voorzieningen meer 'klanten’ uit de regio hebben. Hierdoor kan het zijn dat zij op grootschalige voorzieningen, bijvoorbeeld in het sociaal domein | of op het gebied van sport en cultuur, meer lasten hebben. • | Albrandswaard heeft ten opzichte van de referentiegemeenten een hoog aantal bijstandsontvangers. Op deze maatstaf zien we ook een afwijking tussen Albrandswaard en het gemiddelde van de referentiegemeenten. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 8 3. | Taakvelden We richten onze aandacht eerst op de nettolasten per inwoner per | hoofdtaakveld in de begroting 2026. De nettolasten bestaan uit de lasten minus de baten op een taakveld. Bijvoorbeeld bij sport: de lasten die de gemeente maakt voor de sporttaken minus de baten, zoals de kaartverkoop van het zwembad. Sommige taakvelden worden niet in dit hoofdstuk opgenomen, maar in volgende hoofdstukken toegelicht. Een aantal taakvelden wordt helemaal niet toegelicht, omdat zij van weinig informatieve waarde zijn. Wanneer dit het geval is wordt dit op het hoofdtaakveld aangegeven. We starten met een overzicht van de nettolasten per hoofdtaakveld per inwoner. Alle baten en lasten worden aan de hoofdtaakvelden toegerekend. Vervolgens worden de lasten uitgesplitst naar | de taakvelden.

Voor nadere toelichting over de indeling van de taakvelden verwijzen we naar de website | Findo van de Rijksoverheid. Hoofdtaakvelden | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 0 Bestuur en ondersteuning | -1.389 | -1.667 1 Veiligheid | 123 | 133 2 Verkeer, vervoer en waterstaat | 196 | 191 3 Economie | 22 | -3 4 Onderwijs | 67 | 109 5 Sport, cultuur en recreatie | 188 | 280 6 Sociaal Domein | 715 | 877 7 Volksgezondheid en milieu | 36 | 14 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke | 44 | 66 vernieuwing Op hoofdtaakveld 0 zien we dat er negatieve nettolasten zijn: er zijn hier meer baten dan lasten. Dit komt voornamelijk door de uitkeringen uit het gemeentefonds, die hier geboekt worden. Bij de meeste hoofdtaakvelden liggen de nettolasten van Albrandswaard iets lager dan die van de referentiegemeenten. Verder zien we dat de nettobaten op taakveld 0 Bestuur en Ondersteuning een stuk lager liggen dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Nettolasten per hoofddtaakveld per inwoner 8. Volkshuisvesting, RO en sted. Ver 7. Volksgezondheid en milieu 6. Sociaal domein 5. Sport, cultuur en recreatie 4. Onderwijs 3. Economie 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 1. Veiligheid 0. Bestuur en Ondersteuning -2000 | -1500 | -1000 | -500 | 0 | 500 | 1000 | 1500 Gem. ref.

gemeenten | Albrandswaard Wat direct opvalt in de diagram is dat sommige hoofdtaakvelden veel hogere nettolasten hebben dan andere. Bij de bespreking van de individuele hoofdtaakvelden zal worden aangegeven welk deel van de totale lasten onder het hoofdtaakveld valt. Daarnaast geven we ook aan hoeveel beleidsvrijheid er op elk hoofdtaakveld is. Dit baseren wij op het adviesrapport ‘Beleidsvrijheid geduid’ van de Raad voor het Openbaar Bestuur (2019). In dit rapport geeft de ROB een indicatieve score van beleidsvrijheid voor verschillende clusters op een schaal van 1-10, waarbij een 1 staat voor vrijwel geen beleidsvrijheid en een 10 voor vrijwel volledige beleidsvrijheid. De omvang van het hoofdtaakveld en de beleidsvrijheid zeggen niet direct iets over de bezuinigingsruimte, maar kunnen wel richting geven in de zoektocht naar besparingen. We lopen in dit hoofdstuk alle hoofdtaakvelden langs. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 9 Hoofdtaakveld 0: Bestuur en ondersteuning Het hoofdtaakveld bestuur en ondersteuning omvat de algemene baten en lasten die geboekt worden om de gemeente draaiende te houden. Onder het hoofdtaakveld | vallen | elf taakvelden. | Niet | alle | taakvelden | worden | hier besproken. Een aantal zullen later in de analyse terugkomen. De taakvelden 0.8, 0.9 en 0.11 zullen niet verder geanalyseerd worden, omdat zij technisch van aard zijn.

| Het hoofdtaakveld bedraag | 25% van de | totale lasten. De beleidsvrijheid op de hier behandelde taakvelden is over het algemeen zeer beperkt, met scores rond de 2. Op de belastingen onder dit taakveld is de | 25% | Zeer beperkt vrijheid groter. Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 0.1 Bestuur | 72 | 86 0.2 Burgerzaken | 51 | 28 0.3 Beheer overige gebouwen/gronden | 67 | 10 0.4 Overhead | 461 | 466 0.5 Treasury | -8 | -33 0.61 OZB woningen | -194 | -269 0.62 OZB niet-woningen | -134 | -106 0.63 Parkeerbelasting | 0 | -6 0.64 Belastingen overig | 11 | -6 0.7 (Algemene) uitkeringen | -1660 | -1807 0.8 Overige baten en lasten | -15 | 6 0.9 Vennootschapsbelasting | 0 | 0 0.10 Mutatie reserves | -31 | -61 0.11 Resultaat van de rekening | -10 | 25 Totaal hoofdtaakveld 1 | -1390 | -1667 Totaal 0.1 t/m 0.5 (hier besproken) | 643 | 557 Als we kijken naar taakvelden 0.1 t/m 0.5 heeft Albrandswaard hogere nettolasten dan de gemiddelde referentiegemeente. Dit is ongeveer €2,3 miljoen. Dit komt voornamelijk door Beheer overige gebouwen/gronden en Burgerzaken. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 10 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 11 Bestuur Tot het taakveld Bestuur behoren de kosten voor (de facilitering van) de bestuursorganen, zoals onder andere de loonkosten van het college van burgemeester en wethouders en de vergoeding van de raadsleden.

Ook vallen bijvoorbeeld de accountantskosten onder dit taakveld. De nettolasten van Albrandswaard liggen in de primaire begroting €14 per inwoner onder die van het gemiddelde. Alleen Heemstede heeft lagere nettolasten. De technische wijziging van de begroting heeft echter grote invloed op de nettolasten op dit taakveld. Dinkelland beïnvloedt het gemiddelde het sterkst met haar hoge lasten. Deze hoge lasten zijn niet aan een specifieke post toe te schrijven. Een deel van de hogere lasten wordt echter veroorzaakt door een hoge overdracht aan gemeenschappelijke regelingen bij de gemeente Dinkelland. Na de technische wijziging liggen de nettolasten van Albrandswaard boven het gemiddelde en boven de nettolasten van alle referentiegemeenten, behalve Dinkelland. De salarislasten op dit taakveld zijn de hoogste van alle gemeenten in de vergelijking. Wat ook opvalt is dat Albrandswaard een negatieve inkomensoverdracht aan gemeenschappelijke regelingen boekt op dit taakveld. Na navraag blijkt dat de gemeente vanaf dit taakveld de lasten van De Bedrijfsvoeringpartner doorrekent naar andere taakvelden. Het lijkt er op dat er echter meer wordt doorberekend aan de andere taakvelden dan dat er lasten voor De Bedrijfsvoeringspartner zijn.

0 20 40 60 80 100 120 0.1 Bestuur, nettolasten per inwoner 0 20 40 60 80 100 120 0.1 Bestuur, nettolasten per inwoner na wijziging Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 12 In de trendlijn zien we dat Albrandswaard de nettolasten voor 2025 heeft verhoogd. Dit vinden wij ook logisch omdat de jaarrekeningen van de voorgaande jaren hogere lasten laat zien dan begroot. Voor 2026 zijn de lasten weer verlaagd en komen de lasten onder het gemiddelde van de andere gemeenten. De gemeente geeft aan dat de daling komt door een aangepaste toerekening van de personeelslasten aan dit taakveld. Daarnaast heeft volgens de gemeente een neerwaartse bijstelling van de organisatieontwikkelingskosten plaatsgevonden. Na de technische wijziging zijn de nettolasten in 2026 € 97. Dit is in lijn met de realisaties van de jaren ervoor en met de begroting 2025. Burgerzaken Op het taakveld Burgerzaken worden onder andere de baten en lasten geboekt voor de uitgifte van rijbewijzen en paspoorten. Ook de lasten voor de verkiezingen worden op dit taakveld geboekt. Albrandswaard heeft veruit de hoogste lasten op dit taakveld. De nettolasten liggen €23 per inwoner hoger dan het gemiddelde. De gemeente geeft aan dat door een aangepaste toerekening van de personeelskosten relatief hoge bedragen aan dit taakveld worden toegerekend.

Als we kijken naar de economische categorieën zie je inderdaad dat Albrandswaard veruit de hoogste salarislasten heeft van de vergeleken gemeente. Ook heeft de gemeente de hoogste inkomensoverdracht aan het Rijk op dit taakveld. 0 20 40 60 80 100 120 2022 2023 2024 2025 2026 0.1 Bestuur, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening 0 10 20 30 40 50 60 0.2 Burgerzaken, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 13 De nettolasten van Albrandswaard stijgen aanzienlijk in 2026. In 2024 en 2025 zijn de nettolasten onder het gemiddelde van de andere gemeenten. In de trendlijn zien we dat de nettolasten bij het gemiddelde van de referentiegemeenten een licht stijgende lijn tonen. De nettolasten bij Albrandswaard toonden een dalend verloop totdat ze in 2026 zeer aanzienlijk stegen. ➢ Aanbeveling: Onderzoek welke oorzaken ten grondslag liggen aan de hogere (netto)lasten op taakveld 0.2 burgerzaken en beoordeel of er mogelijkheden zijn om te besparen. Beheer overige gebouwen en gronden Het beheer van overige gebouwen en grond gaat om het beheer, verhuur en de instandhouding van de panden die niet aan een ander beleidsveld in de begroting toe te rekenen zijn. Op dit taakveld worden dus zowel lasten als baten geboekt. Albrandswaard heeft zeer hoge lasten in vergelijking met alle referentiegemeenten.

In Dinkelland en Wassenaar worden op dit taakveld ook substantiële lasten geboekt. De andere gemeenten hebben nauwelijks nettolasten. 0 10 20 30 40 50 60 2022 2023 2024 2025 2026 0.2 Burgerzaken, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening -10 0 10 20 30 40 50 60 70 80 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 14 De trendlijn laat een zeer grote stijging van de nettolasten zien in het laatste jaar. De gemeente geeft aan dat in 2026 door een aangepaste toerekening van de personeelskosten relatief hoge bedragen aan dit taakveld worden toegerekend. Dit neemt niet weg dat de lasten erg hoog zijn in vergelijking met de referentiegemeenten. Dit verdient een nader onderzoek. ➢ Aanbeveling: Onderzoek de hoge nettolasten op taakveld 0.3 overige gebouwen en gronden en kijk of hier ruimte is om te besparen. Overhead Tot de overheadlasten worden alle kosten gerekend die het primaire proces ondersteunen. De scheidslijn tussen primair proces en overhead is niet altijd strak, de regelgeving geeft ruimte om strikt of juist minder strikt om te gaan met het zo volledig mogelijk doorbelasten van bepaalde kosten aan de taakvelden. Bij een vergelijking van de andere taakvelden kan het zo zijn dat “teveel” lasten op overhead tot uiting komen als “te weinig” lasten op de andere taakvelden.

Daarom is in de selectie van de referentiegemeenten rekening gehouden met de overhead. Albrandswaard heeft € 5 nettolasten per inwoner minder dan de gemiddelde referentiegemeente. 0 10 20 30 40 50 60 70 80 2022 2023 2024 2025 2026 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening 0 100 200 300 400 500 600 0.4 Overhead, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 15 De gemeenten lijken allemaal in meer of mindere mate de bedrijfsvoeringstaken uitbesteed te hebben. Leiderdorp, Voorschoten, Oegstgeest en Heemstede boeken op dit taakveld een inkomensoverdracht aan een andere gemeente. Bij Leiderdorp, Voorschoten en Oegstgeest zijn dit overdrachten aan centrumgemeente Leiden, die een aantal centrale taken uitvoert. Dinkelland en Albrandswaard hebben inkomensoverdrachten aan een gemeenschappelijke regeling, in het geval van Albrandswaard gaat dit om de uitbesteding aan De Bedrijfsvoeringspartner. Wassenaar is de enige gemeente die taken niet uitbesteed lijkt te hebben, maar hier staan zeer hoge salarislasten tegenover. Na de nieuwe toerekening personeelslasten liggen de lasten €44 per inwoner hoger. Albrandswaard scoort dan hoger dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Een potentiële bezuiniging lijkt mogelijk. Nader onderzoek door Albrandswaard moet dit gaan uitwijzen.

In de gerealiseerde nettolasten zien we een sterke stijging in 2024. De begroting van 2026 blijft onder het niveau van de jaarrekening. De gemeente geeft aan dat na begrotingswijzigingen de jaren 2024, 2025 en 2026 in lijn liggen met de jaarrekeningen en dat de begrote bedragen elk jaar zijn toegenomen. Met de technische wijziging heeft de gemeente de nettolasten op dit taakveld ook fors verhoogd. Het blijft echter goed om hier nauwe aandacht aan te besteden om begrotingswijzigingen in de toekomst te voorkomen. ➢ Aanbeveling: Kijk kritisch of realisatie en raming overeen komen op het taakveld overhead. Raam zo nodig meer op dit taakveld in de primaire begroting om latere begrotingswijzigingen te voorkomen. Treasury Op het taakveld treasury worden alle baten en lasten rond de treasury-functie geboekt. Het gaat hierbij zowel om financiering, beleggingen en dividenden, als schenkingen en legaten. De rente wordt via de omslagrente aan de 0 100 200 300 400 500 600 0.4 Overhead, nettolasten per inwoner na wijziging 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 2022 2023 2024 2025 2026 0.4 Overhead, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 16 taakvelden toegerekend vanaf dit taakveld. Een eventuele afronding van de omslagrente (maximaal 0,5% afwijking) blijft dus ook op dit taakveld staan.

Alle gemeenten hebben hier negatieve nettolasten, wat betekent dat er meer baten dan lasten op dit taakveld geboekt worden. Dinkelland en Heemstede hebben hoge nettobaten. Albrandswaard heeft relatief hoge rentebaten op dit taakveld. De grootste baten zitten hem echter in de dividenden en winsten, waar Albrandswaard juist veel minder dan gemiddeld van ontvangt. -70 -60 -50 -40 -30 -20 -10 0 0.5 Treasury, nettolasten per inwoner -50 -45 -40 -35 -30 -25 -20 -15 -10 -5 0 2022 2023 2024 2025 2026 0.5 Treasury, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Hoofdtaakveld 1: Veiligheid Veiligheid is een relatief klein taakveld, waarop de lasten worden geboekt voor de preventie en bestrijding van criminaliteit, radicalisering en brand. Onder dit hoofdtaakveld vallen twee taakvelden, 1.1 Crisisbeheersing en brandweer en 1.2 Openbare orde en veiligheid. | Dit hoofdtaakveld omvat 4% van de lasten. De beleidsvrijheid is beperkt, met en score van 4. 4% | Beperkt Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 73 | 88 1.2 Openbare orde en veiligheid | 50 | 46 Totaal | 123 | 134 Hoewel de nettolasten bij de gemiddelde referentiegemeente hoger zijn dan bij Albrandswaard zien we dat taakveld 1.1 lagere nettolasten heeft en taakveld 1.2 hogere netto lasten.

| De reden hiervoor kan zijn dat de verdeling van de nettolasten over de taakvelden verschillen. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Tot taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer, nettolasten per inwoner 120 100 80 60 40 20 0 Albrandswaard heeft de laagste nettolasten. Hier zullen naar verwachting geen of niet grote besparingen te halen zijn voor de gemeente. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 17 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 18 De nettolasten van de gemiddelde referentiegemeente en Albrandswaard volgen een gelijke trend, waarbij de lasten gestaag zijn gestegen. De realisaties zijn vrijwel gelijk aan de begroting, wat duidt op een realistische raming. 1.2 Openbare orde en veiligheid Tot taakveld 1.2 behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid zoals onder andere toezicht en handhaving, parkeren, BOA's, stadswachten, Wet Bibob en de (bestuurlijke) aanpak van georganiseerde criminaliteit. Albrandswaard heeft €4 meer nettolasten dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Dit gemiddelde wordt sterk beïnvloedt door gemeente Dinkelland. Ook de lasten in Wassenaar liggen relatief ver boven het gemiddelde.

Dinkelland heeft een Integraal Veiligheidsplaan opgesteld waar hogere lasten uit voortvloeien. Dit kan mogelijk (een deel van) de hogere lasten verklaren. De andere vier referentiegemeenten hebben juist nettolasten die minimaal €15 onder die van Albrandswaard liggen. De gemeente geeft aan dat door een aangepaste toerekening van de personeelskosten relatief hoge bedragen aan dit taakveld worden toegerekend. Dit gaat om twee derde van de totale lasten. Daarnaast betreft het bestaande contracten waar op korte termijn slechts in beperkte mate op kan worden gestuurd. Het kan dan wel interessant zijn om te kijken of er op lange termijn wel besparingen mogelijk zijn op deze lopende contracten. 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 2022 2023 2024 2025 2026 1.1 Crisisbeheersing en brandweer, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening 0 20 40 60 80 100 120 1.2 Openbare orde en veilgheid, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 19 De nettolasten vlakken af in het laatste jaar van de begroting. Daarmee bewegen de nettolasten naar de hoogte van de gemiddelde referentiegemeenten. De jaarrekening laat echter een sterke stijging zien. De vraag is of deze stijging doorzet in 2025 en later. Aanbeveling: Kijk kritisch of realisatie en raming overeen komen op dit taakveld. Raam zo nodig meer op dit taakveld.

Aanbeveling: Onderzoek de oorzaak van de hoge nettolasten op taakveld 1.2 verder. Kijk of er besparingen mogelijk zijn, eventueel op de langere termijn als overeenkomsten wijzigingen op korte termijn tegenhouden. 0 10 20 30 40 50 60 2022 2023 2024 2025 2026 1.2 openbare orde en veiligheid, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 20 Hoofdtaakveld 2: Verkeer, Vervoer en Waterstaat Op dit hooftaakveld heeft Albrandswaard iets hogere nettolasten ten opzichte van het gemiddelde van de referentiegemeenten. Dit verschil wordt veroorzaakt door de Economische havens en waterwegen. Als we deze buiten beschouwing laten dan heeft Albrandswaard lagere nettolasten op Verkeer en vervoer. Op de andere taakvelden zijn de verschillen verwaarloosbaar. Verkeer en vervoer Op dit taakveld worden de baten en lasten geboekt voor het verkeer te land met bijbehorende infrastructuur. De nettolasten op dit taakveld zijn veruit de hoogste van het hoofdtaakveld. Op dit taakveld heeft Albrandswaard vergelijkbare nettolasten met het gemiddelde. Voorschoten heeft met €150 per inwoner de laagste nettolasten, Heemstede met €218 de hoogste.

0 50 100 150 200 250 2.1 Verkeer en vervoer, nettolasten per inwoner Taakveld Albrandswaard Gemiddelde ref.gemeenten 2.1 Verkeer en vervoer 161 182 2.2 Parkeren 3 6 2.3 Recreatieve Havens 0 0 2.4 Economische havens en waterwegen 27 3 2.5 Openbaar vervoer 4 0 Totaal 195 191 Onder dit h oofdtaakveld vallen alle kosten die een gemeente maakt voor mobiliteit van voertui gen, zowel op land als te wa ter. Het hoofdtaakveld omvat vijf taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer, 2.2 Parkeren, 2.3 Recreatieve havens, 2.4 Economische Waterwegen en 2.5 Openbaar vervoer. Ook taakveld 0.63 parkeerbelasting wordt hier besproken vanwege de samenhang met taakveld 2.2 par keren. Dit hoofdtaakveld omvat 7% van de totale lasten. De beleidsvrijheid is over het algemeen groot , met scores tussen de 6 en 10. Op parkeren is de grootste vrijheid , op openbaar vervoer is deze het laagst. 7% (Zeer) groot Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 21 In het verloop van de nettolasten zien we dat Albrandswaard een aantal jaar net iets meer of net iets minder de nettolasten van het gemiddelde heeft begroot. Er vindt een afname in begrote nettolasten plaats tussen 2025 en 2026 waardoor de nettolasten nu onder het gemiddelde liggen. Parkeren Tot taakveld 2.2 parkeren behoren de lasten voor ontwikkeling en beheer van (afzonderlijke) parkeervoorzieningen.

Niet alle lasten en baten die te maken hebben met parkeren worden hier echter geboekt. De parkeerbelasting heeft een eigen taakveld, taakveld 0.63 parkeerbelasting. Omdat deze twee taakvelden nauw verband houden presenteren we hier de baten en lasten van beide taakvelden gecombineerd. Daarbij moet wel vermeld worden dat de lasten voor het toezicht op het parkeren onder taakveld 1.2 openbare orde en veiligheid vallen. Deze zijn lastig te splitsen van andere handhavingstaken en daarom is het niet mogelijk om deze hier ook te verwerken. Een deel van de aan parkeren verbonden lasten is hier dus niet weergegeven. Heemstede, Leiderdorp en Wassenaar hebben baten en lasten die relatief veel van elkaar verschillen. In de diagram zien we dat Albrandswaard alleen lasten heeft. We raden aan om te onderzoeken of het heffen van meer parkeerbelasting rendabel zou kunnen zijn. Het is daarbij wel belangrijk om rekening te houden met eventuele hogere lasten op taakveld 1.2 en 2.2. ➢ Aanbeveling: Onderzoek of het mogelijk is om meer netto inkomsten te generen op parkeren door meer parkeerbelasting te heffen. Houd hierbij niet alleen rekening met eventuele hogere lasten op taakveld 2.2, maar ook met eventuele extra lasten op taakveld 1.2 openbare orde en veiligheid. 0 50 100 150 200 250 2022 2023 2024 2025 2026 2.1 Verkeer en Vervoer, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref.

Gemeenten Jaarrekening 0 5 10 15 20 25 30 35 40 2.2 Parkeren + 0.63 Parkeerbelasting, baten en lasten per inwoner BATEN LASTEN Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 22 Recreatieve havens De (netto)lasten op dit taakveld zijn voor alle gemeenten in de analyse zeer beperkt. Heemstede en Wassenaar hebben respectievelijk €3 en €-1 nettolasten per inwoner, de andere gemeenten boeken helemaal niets op dit taakveld. Economische havens en waterwegen Tot dit taakveld behoren de baten en lasten met betrekking tot de (beroeps)scheepvaart en de bijbehorende infrastructuur. Alleen Heemstede heeft ook nettolasten op dit taakveld. De andere gemeenten hebben geen havenvoorziening. Doordat de nettolasten per gemeente alleen is gebaseerd op Heemstede is het niet van toegevoegde waarde een trendlijn van het gemiddelde op te nemen. Openbaar Vervoer Tot dit taakveld behoren lasten voor openbaar vervoer en bijbehorende grote infrastructurele voorzieningen. Kleine voorzieningen, zoals bushokjes, vallen onder 2.1 verkeer en vervoer en worden als straatmeubilair beschouwd. Albrandswaard is de enige gemeente die op dit taakveld lasten maakt voor €4 per inwoner. De gemeente geeft aan dat de lasten van de buurtbus aan dit taakveld worden toegerekend. Doordat de referentiegemeenten geen nettolasten hebben is het hier niet van toegevoegde waarde om een trendlijn op te nemen.

0 5 10 15 20 25 30 2.4 Economische havens en waterwegen, nettolasten per inwoner Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 23 Hoofdtaakveld 3: Economie Taakveld Albrandswaard Gemiddelde ref.gemeenten 3.1 Economische ontwikkeling 21 13 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 0 2 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 1 4 3.4 Economische promotie 0 -22 Totaal 21 -3 Als we kijken naar de hier besproken taakvelden heeft Albrandswaard hogere nettolasten dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Het verschil wordt veroorzaakt door de Economische promotie (de toeristenbelasting van Wassenaar) en de Economische ontwikkeling. Als we de Economische promotie buiten beschouwing laten dan is het verschil nog maar €3. Ondanks de kleine bedragen is het interessant om dit hoofdtaakveld te behandelen omdat de beleidsvrijheid wel zeer groot is. Economische ontwikkeling Onder dit taakveld valt al het algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. Het gaat dan bijvoorbeeld om de ontwikkeling van economische programma’s en op innovatie en economische structuur gerichte samenwerkingsverbanden. Ook de aanleg van breedband en glasvezel valt onder dit taakveld. Het gaat niet om steun aan specifieke bedrijven. Albrandswaard heeft €8 hogere nettolasten dan de gemiddelde referentiegemeente. We zien dat de variatie in nettolasten op dit taakveld relatief groot is.

Dit komt door de grote beleidsvrijheid die het taakveld kent. Wassenaar zit op hetzelfde niveau als Albrandswaard. 0 5 10 15 20 25 3.1 Economische ontwikkeling, nettolasten per inwoner 1% Zeer groot Binnen hoofdtaakveld 3 vallen alle lasten die te maken hebben met het stimuleren van de lokale economie. Het hoofdtaakveld omvat vier taakvelden. Een verschil in nettolasten op grondexploitaties heeft weinig informatieve waarde. De nettolasten verschillen van jaar tot jaar en zowel voor- als nadelen zijn incidenteel. Daarom wordt taakveld 3.2 niet besproken. Dit hoofdtaakveld omvat slechts 1% van de totale lasten. De beleidsvrijheid is zeer groot. De ROB geeft de taakvelden scores tussen de 9 en 10. Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 24 De gemeente geeft aan dat in 2026 een administratieve begrotingswijziging van circa €0,5 miljoen heeft plaatsgevonden als correctie op de doorbelasting van personeel. Voor 2026 zijn de personeelslasten te hoog doorberekend aan dit taakveld. Na correctie dalen de lasten met € 18,70 per persoon. De lasten zijn dan lager dan de referentiegemeenten. Bezuinigen ligt dan ook niet voor de hand. In de trendlijn zien we dat Albrandswaard in het verleden minder lasten begrootte op dit taakveld dan het gemiddelde. De lasten zijn na de begroting 2025 sterk toegenomen. Hierdoor liggen de nettolasten van Albrandswaard boven het gemiddelde.

Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Onder dit taakveld vallen de ondersteuning en dienstverlening van de gemeente aan bedrijven en ondernemers (inclusief boeren en tuinders). Het gaat bijvoorbeeld om financiële steun aan bedrijven en lasten gerelateerd aan het faciliteren van nieuwe bedrijven. Ook worden hier baten geboekt, onder andere uit de leges voor standplaatsvergunning en markt- en standplaatsgelden. 0 5 10 15 20 25 3.1 Economische ontwikkeling, nettolasten per inwoner na wijziging 0 5 10 15 20 25 2022 2023 2024 2025 2026 3.1 Economische ontwikkeling, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 25 Albrandswaard heeft lage nettolasten. Dinkelland is zeer actief betrokken bij zijn ondernemers om te vergroenen en te verduurzamen. Dit is waarschijnlijk de verklaring voor de hoge nettolasten bij deze gemeente. De nettolasten van Albrandswaard zijn stabiel. Omdat de gemeente al enkele jaren onder het gemiddelde van de referentiegemeente ligt en het hier gaat om kleine bedragen, lijkt het besparingspotentieel klein. Economische promotie Het taakveld economische promotie staat in het teken van promotie van de gemeente. De lasten die hier worden geboekt zijn onder andere promotionele activiteiten voor het aantrekken van bedrijven, investeringen in kennis - en economische relatienetwerken en de promotie van toerisme.

Op dit taakveld worden ook baten geboekt, zoals de kermisgelden, toeristenbelasting en forensenbelasting. Daarom presenteren we hier de lasten en baten los. -2 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen, nettolasten per inwoner -2 -1 0 1 2 3 4 5 2022 2023 2024 2025 2026 3.3 bedrijvenloket en bedrijfsregleingen, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 26 Albrandswaard heeft in 2026 geen lasten en baten op dit taakveld. Wassenaar ontvangt veel toeristenbelasting als gevolg van pretpark Duinrell. Wassenaar beïnvloedt het gemiddelde zeer sterk. Zonder Wassenaar zijn de gemiddelde baten €13. Hierdoor is het niet van toegevoegde waarde om een trendlijn van het gemiddelde op te nemen. 0 20 40 60 80 100 3.4 Economische promotie, nettolasten per inwoner BATEN LASTEN Hoofdtaakveld 4: Onderwijs Hoewel het Rijk de meeste kosten voor onderwijs maakt is een deel van de lasten ook bij de gemeente belegd. De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvestiging voor openbaar en bijzonder onderwijs. Ook zijn er gemeenten die zelf het bestuur zijn van scholen, of die bijvoorbeeld een actief achterstandenbeleid hebben. Op dit hoofdtaakveld vinden we drie taakvelden, 4.1 Openbaar basisonderwijs, 4.2 Onderwijshuisvesting en 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken.

Het hoofdtaakveld omvat 3% van de totale lasten. De beleidsvrijheid is bep | erkt, met een gemidde | lde score van 3 | . | 3% | Beperkt Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 4.1 Openbaar basisonderwijs | 0 | 5 4.2 Onderwijshuisvesting | 21 | 64 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 45 | 41 Totaal | 66 | 110 Albrandswaard heeft lagere nettolasten op het hoofdtaakveld dan de gemiddelde referentiegemeente. Dit wordt vooral veroorzaakt door Onderwijshuisvesting. De lasten op Onderwijsbeleid en leerlingzaken zijn hoger dan het gemiddelde. Openbaar Basisonderwijs Tot dit taakveld behoren onder andere bestuurskosten voor gemeenten die zelf bestuur zijn van primair onderwijs en de lasten voor bewegingsonderwijs zoals schoolzwemmen. Ook passend onderwijs valt hieronder. 4.1 Openbaar basisonderwijs, nettolasten per inwoner 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Albrandswaard maakt geen lasten op dit taakveld. Het bestuur van het onderwijs is belegd bij een stichting en er wordt geen schoolzwemmen gegeven. Oegstgeest beïnvloedt het gemiddelde sterk. Hierdoor is het niet van toegevoegde waarde om een trendlijn van het gemiddelde op te nemen. Onderwijshuisvesting Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs zoals nieuwbouw, aanpassing en verhuur van schoolgebouwen. Taakveldanalyse Albrandswaard blz.

27 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 28 Albrandswaard heeft de laagste nettolasten op onderwijshuisvesting van de gemeenten. We zien in de trendlijn dat bij Albrandswaard de lasten dalen. Bij de andere gemeenten blijven de nettolasten meer gelijk. Op het moment zijn er bij een aantal schoolgebouwen wel knelpunten in Albrandswaard, waar in de toekomst nieuwe investeringen nodig zijn aldus de gemeente. Deze investeringen zullen op termijn de lasten voor onderwijshuisvesting weer laten stijgen. Onderwijsbeleid en Openbaar basisonderwijs Tot dit taakveld behoren onder andere onderwijsondersteuning, peuteropvang, volwasseneducatie en leerlingenvervoer. 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 4.2 Onderwijshuisvesting, nettolasten per inwoner 0 10 20 30 40 50 60 70 2022 2023 2024 2025 2026 4.2 Onderwijshuisvesting, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 29 Albrandswaard heeft €4 hogere nettolasten dan de gemiddelde referentiegemeente. De lasten binnen de referentiegemeenten lopen echter sterk uiteen. De nettolasten bij Dinkelland zijn veel hoger en in Voorschoten juist weer veel lager. Bij Albrandswaard wordt deel van de hogere lasten op begrotingsbasis veroorzaakt door hoge lasten op leerlingenvervoer en peuterwerk.

De realisaties zijn hier echter een stuk lager dan de ramingen en de gemeente geeft dus aan dat de budgetten afgeraamd kunnen worden. Dit zou in de begroting een besparing opleveren. Ook op dit taakveld heeft een technische wijziging van de salarislasten plaatsgevonden. Na de technische wijziging dalen de nettolasten naar het niveau van het gemiddelde van de referentiegemeenten (€41 per inwoner). Er zijn nog steeds drie referentiegemeenten die aanzienlijk lagere nettolasten op dit taakveld hebben en de gemeente geeft zelf aan dat hier mogelijk een kans zit om budgetten af te ramen. Het blijft daarom een interessant taakveld om te onderzoeken. We zien in de trendlijn wel dat de nettolasten van Albrandswaard licht schommelen. De jaarrekening lijn laat echter een stijging zien. Daarmee groeien de nettolasten harder dan het gemiddelde. Ook zien we in 2024 dat de realisatie boven de ramingen ligt. Als wordt gekeken naar het aframen van budgetten op dit taakveld moet dus wel eerst realistisch worden gekeken of de ramingen daadwerkelijk hoger zijn dan de realisaties. Ook is het belangrijk om te kijken of er niet juist overschrijdingen zijn op andere budgetten binnen dit taakveld. De jaarrekeningcijfers 2025 kunnen hier mogelijk meer richting in geven. ➢ Aanbeveling: Onderzoek de nettolasten op taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken nader.

Kijk of hier mogelijkheden zijn om te besparen en/of te hoog geraamde budgetten af te ramen. Wees bij het aframen van budgetten echter wel kritisch en gebruik eerdere realisaties als richtlijn. 0 10 20 30 40 50 60 70 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken, nettolasten per inwoner 0 10 20 30 40 50 60 2022 2023 2024 2025 2026 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken, trend in nettolasten Albrandswaard Gem. Ref. Gemeenten Jaarrekening Hoofdtaakveld 5: Sport, Cultuur en Recreatie In | hoofdtaakveld | 5 vinden | we | taakvelden | met | een nogal | verschillend karakter. Daarom behandelen we dit hoofdtaakveld in drie clusters: | Sport, cultuur en recreatie. Dit hoofdtaakveld omvat 7% van de totale lasten. Op dit hoofdtaakveld kunnen de lasten bij uitstek goed bijgesteld worden: | de beleidsvrijheid van de gemeenten is groot, het wettelijk karakter van de taakuitvoering beperkt. De ROB geeft voor de beleidsvrijheid scores tussen de 7 en 10. Op openbaar groen en recreatie is de beleidsvrijheid het kleinst, op sport en cultuur is er vrijwel vol | ledige beleidsvrijheid. Een uitzondering op | 7% | (Zeer) groot de hoge beleidsvrijheid is | cultureel erfgoed: dit taakve | ld heeft een matige beleidsvrijheid.

Totaal hoofdtaakveld 5 | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten Cluster sport | 50 | 76 Cluster cultuur en media | 17 | 51 Cluster openbaar groen en (openlucht) | 121 | 152 recreatie Totaal | 188 | 280 De nettolasten op dit hoofdtaakveld zijn in Albrandswaard significant lager dan voor het gemiddelde van de referentiegemeenten. Sport Onder het cluster Sport vinden we twee taakvelden, 5.1 Sportbeleid en activering en 5.2 Sportaccommodaties. Tot taakveld 5.1 Sportbeleid behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport zoals onder andere het ondersteunen van organisaties die zich met sport bezig houden en combinatiefuncties. Tot taakveld 5.2 behoren de lasten voor de accommodaties voor sportbeoefening. Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 5.1 Sportbeleid en activering | 6 | 13 5.2 Sportaccommodaties | 44 | 64 Totaal | 50 | 76 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 30 Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 31 Albrandswaard heeft relatief lage nettolasten op deze taakvelden. Alleen Oegstgeest heeft lagere nettolasten. Dit geldt voor beide taakvelden. Op dit taakveld is de beleidsvrijheid zeer groot en kan de gemeente veel eigen keuzes maken. Echter, met het oog op de relatief lage nettolasten is het besparingspotentieel waarschijnlijk niet zo groot.

Op het taakveld sportaccommodaties worden niet alleen lasten, maar ook baten geboekt, zoals toegangskaartjes voor de zwembaden en de huur van de sportzaal door verenigingen. Voor de nadere analyse is het interessant om te kijken hoe het saldo op sportaccommodaties tot stand is gekomen. Hier presenteren we los de baten en lasten: We zien dat zowel de baten als lasten van Albrandswaard onder het gemiddelde liggen. 0 20 40 60 80 100 120 Cluster Sport, nettolasten per inwoner 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 0 20 40 60 80 100 120 140 160 5.2 Sportaccommodaties, nettolasten per inwoner BATEN LASTEN Cluster Sport, trendlijn in nettolasten 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Albrandswaard | Gem. Ref. Gemeenten | Jaarrekening In de trendlijn zien we dat het gemiddelde langzaam groeit, terwijl de nettolasten bij Albrandswaard in het laatste jaar dalen. De realisatie ligt ook erg in de buurt van de begroting. De lage ramingen vertalen zich dus ook echt in lage realisaties. Cultuur en Media Op het cluster Cultuur en media vinden we vier taakvelden. Tot taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel | .

Tot taakveld 5.4 Musea behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals musea en archeologie. Tot taakveld 5.5 | Cultureel erfgoed behoren taken gericht op het conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed | zoals het onderhoud van historische gebouwen. Tot taakveld. 5.6 Media behoort de zorg voor cultuurdragers zoals de bibliotheek en de lokale pers. Taakveld | Albrandswaard | Gemiddelde ref.gemeenten 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie etc. | 2 | 11 5.4 Musea | 0 | 4 5.5 Cultureel erfgoed | 1 | 7 5.6 Media | 15 | 30 Totaal | 17 | 51 Cluster Cultuur en Media, nettolasten per inwoner 70 60 50 40 30 20 10 0 Albrandswaard heeft hier zeer lage nettolasten. De nettolasten van Albrandswaard liggen op dit cluster meer dan drie keer zo laag dan het gemiddelde van de referentiegemeenten. Gemeenten Voorschoten en Dinkelland hebben Taakveldanalyse Albrandswaard blz. 32 nettolasten op het taakveld musea. Die van Dinkelland zijn met € 17 euro per inwoner, ongeveer €460.000 in totaal, aanzienlijk. Gemeenten Heemstede, Leiderdorp, Oegstgeest en Wassenaar dragen net als Albrandswaard geen lasten voor het taakveld musea. Gemeenten Heemstede en Oegstgeest hebben hoge nettolasten voor media en Voorschoten en Wassenaar voor cultureel erfgoed.