59. 2025-067088 Raadsvoorstel Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027- 2029.pdf
Tekst van het document
Duurzaamheid Wat willen we bereiken? We werken aan een duurzame en groene gemeente. Dit doen we o.a. door het versterken van het groene karakter van onze gemeente. Daarnaast dringen we de hoeveelheid restafval terug en stimuleren we bewoners te scheiden. Wat gaan we doen 2a
Opstellen groenvisie en uitvoeringsplan waarin we de biodiversiteit stimuleren.
Wanneer is het klaar Continu
- 25 -
Wat is het streven Heldere kaders voor het groenbeheer.
Extra kosten + FTE in 2026 Binnen begroting.
Verkeersveiligheid Wat willen we bereiken? Vergroten van de verkeersveiligheid en het veiligheidsgevoel bij onze inwoners. Hierbij staan de fietser en voetganger centraal in het verkeer. Wij realiseren veilige (school)omgevingen. Wij stimuleren duurzame mobiliteit en deelmobiliteit. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 2026
3c
Het verhogen van de verkeersveiligheid met als focus schoolroutes en omgevingen.
Continu
Vergroten van de verkeersveiligheid en het veiligheidsgevoel bij onze inwoners.
Projecten kunnen met aanvulling van subsidies binnen de beshikbare middelen uitgevoerd worden.
3d
Het stimuleren van deelmobiliteit en de Continu bereikbaarheid van het openbaar vervoer.
Het aanbod van alternatief Binnen begroting. vervoer i.p.v. de auto vergroten. In ieder geval het aanpassen van fietsenstallingen.
3e
De realisatie van een snellaad netwerk Continu binnen de gemeentegrenzen.
Stimuleren van duurzaam vervoer.
Binnen begroting.
3.2 Kunst & Cultuur Kunst & Cultuur Wat willen we bereiken? Cultuur in Albrandswaard verrijkt, verbindt en versterkt. Cultuur is een onmisbaar onderdeel van de Albrandswaardse samenleving.. Wij koesteren het cultuurhistorische karakter van Albrandswaard en vragen aandacht voor culturele profilering. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 2026
1b
Uitdragen van de doelen en ambities in de kunst- en cultuurnota.
Continu
Zichtbaarheid en (h)erkenning van kunst en cultuur in Albrandswaard.
Binnen begroting.
1c
De Albrandswaardse monumenten (terug) onder de aandacht brengen. Meedoen aan Monumentendag.
Eind 2025
Zorg en aandacht voor onze monumenten.
Binnen begroting.
1d
Het evenementenbeleid wordt herzien. Eind 2025
Duidelijke kaders en Binnen begroting. subsidiemogelijkheden. Meer evenementen mogelijk maken en de aanvraagprocedure eenvoudiger maken.
- 26 -
Wat mag het kosten? Programma Buitenruimte
Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 na wijziging
Lasten 3.1 -Buitenruimte
17.748.538
17.817.700
18.027.500
18.195.400
18.261.400
18.413.900
3.2 - Kunst & Cultuur
150.237
103.100
103.300
101.500
101.500
101.500
Totaal Lasten
17.898.775
17.920.800
18.130.800
18.296.900
18.362.900
18.515.400
9.948.381
9.757.100
9.928.500
9.728.200
9.571.700
9.460.700
23.600
3.800
14.600
14.300
14.300
14.300
Baten 3.1 -Buitenruimte 3.2 - Kunst & Cultuur Totaal Baten
9.971.980
9.760.900
9.943.100
9.742.500
9.586.000
9.475.000
Saldo baten en lasten
-7.926.795
-8.159.900
-8.187.700
-8.554.400
-8.776.900
-9.040.400
Onttrekkingen
647.978
299.400
163.200
163.200
163.200
163.200
Stortingen
231.500
80.600
81.500
104.100
104.100
104.100
Mutaties reserves
416.478
218.800
81.700
59.100
59.100
59.100
-7.510.316
-7.941.100
-8.106.000
-8.495.300
-8.717.800
-8.981.300
Totaal programma 3
Verklaring van verschillen Verschillen programma 3 ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 3.1 - Buitenruimte
17.817.700
3.2 - Kunst & Cultuur Totaal Lasten
18.027.500
-209.800
103.100
103.300
-200
17.920.800
18.130.800
-210.000
9.757.100
9.928.500
171.400
Baten 3.1 - Buitenruimte 3.2 - Kunst & Cultuur
3.800
14.600
10.800
Totaal Baten
9.760.900
9.943.100
182.200
Saldo baten en lasten
-8.159.900
-8.187.700
-27.800
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Personeelslasten Als gevolg van het inrichten van onze eigen personeelsbegroting hebben we voor Buitenruimte per 1-1-2026 de volgende teams: - Wijkregie - BOR - Buitenruimte In totaal gaat het om 42,50 fte. Voor deze teams hebben we € 3.506.674 begroot in 2026. Deze kosten worden, net als de DBP-bijdrage, verdeeld over de programma's middels een procentuele verdeelsleutel. Lasten 3.1 Vanuit het mobiliteitsplan wordt vanaf 2026 budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van projecten m.b.t. verkeer en mobiliteit. Dit leidt in 2026 tot een toename van de lasten van € 60.000. Daarnaast nemen de lasten voor de inzameling van huishoudelijk afval met ca. € 250.000 toe, als gevolg van toenemende kosten bij de NV BAR afval. Hier staat een daling van de lasten van ca. € 51.000 tegenover, voor het afval aanbiedstation. We blijven met deze wijzigingen de begroting van de NV BAR afval volgen.
- 27 -
Op basis van het nieuwe waterplan, voor het onderhoud van de riolering, wordt er in 2026 ca. € 110.000 meer gestort in de voorziening voor de vervanging van de riolering. Hier staat een ongeveer even grote bate tegenover uit de voorziening beklemde middelen. Verder is voor de huur van Binnenbaan 34, voor de Buitendienst, € 52.900 minder begroot dan in 2025, omdat het de verwachting is dat dit pand tot het voorjaar van 2026 gehuurd wordt. Voor het planmatig onderhoud waterwegen nemen de lasten met ca. € 85.000 af. In 2025 was incidenteel extra budget toegekend voor de indexering op het bestek onderhoud Koedoodseplas en Noordrand en de hogere baggerlasten. Door de nieuwe doorverdeling van de DBP-bijdrage en de eigen loonkosten, wordt er ongeveer € 110.000 meer doorbelast aan dit subprogramma ten opzichte van vorig jaar. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 3.2 Alle mutaties zijn < € 50.000. Baten 3.1 Voor het planmatig onderhoud van de riolering wordt in 2026, op basis van het nieuwe gemeentelijk waterplan, ongeveer € 110.000 meer onttrokken uit de voorziening beklemde middelen t.o.v. vorig jaar. De verhuur van het pand aan de Nijverheidsweg aan de NV BAR afval is, in tegenstelling tot vorig jaar, voor 2026 voor slechts één kwartaal geraamd, waardoor de baten in 2026 ongeveer € 150.000 lager uitvallen.
De verwachte baten uit de afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn ongeveer € 119.000 hoger dan in 2025. Daarnaast stijgen de verwachte baten uit de begraafplaatsrechten met € 50.000. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 3.2 Alle mutaties zijn < € 50.000. Beleidsindicatoren Nr. Indicator
Beschrijving indicator
AW
1 Omvang huishoudelijk restafval (bron: CBS)
Aantal kilo niet-gescheiden ingezameld huishoudelijk afval per inwoner.
167,0 148,0
2023
2 Hernieuwbare elektriciteit (bron: RWS)
Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit.
20,7% 32,5%
2022
Waar staat je gemeente augustus 2025 * Klasse matig stedelijk
- 28 -
NL*
Cijfers over
Programma 4 - Financiën Inleiding en missie Programma 4 Houdbare financiën Dit programma richt zich op het versterken van de financiële positie van de gemeente Albrandswaard en het beheersen van onze risico’s. Via de Planning- en Controlcyclus monitoren we actief de voortgang van ons beleid en bewaken we de financiële gezondheid van de gemeente. We geven niet meer uit dan we binnenkrijgen: onze structurele lasten zijn in balans met de structurele inkomsten. Zo houden we onze financiën op orde en zorgen we dat gemeentelijke voorzieningen op peil blijven. We streven ernaar de lasten voor inwoners zo laag mogelijk te houden. Daarnaast sturen we actief op een gezonde reservepositie en een verantwoorde schuldenlast. We werken aan verdere verbetering hiervan om toekomstige risico’s beter op te vangen. Tegelijkertijd onderzoeken we actief nieuwe financieringsbronnen – van lokale en regionale fondsen tot Europese subsidies – om onze ambities waar te maken zonder de druk op de begroting te vergroten. Wat willen we bereiken? We willen een stevig niveau van reserves behouden, passend bij de risico’s en verwachtingen voor de komende jaren. Albrandswaard staat voor grote opgaven zoals de energietransitie en woningbouw. Deze ontwikkelingen brengen financiële risico’s met zich mee, waar we nu al op willen anticiperen.
Daarom zorgen we dat de risicoreserve in verhouding staat tot de opgaven die op ons afkomen. We houden rekening met factoren die invloed hebben op onze financiële positie, zoals schommelende rijksbijdragen, de herijking van het gemeentefonds, bevolkingsgroei, woningbouw en de beperkte ruimte om lokale inkomsten te verhogen. Ons doel is om de financiële risico’s goed op te vangen, zonder dat inwoners en ondernemers dat direct voelen in hun portemonnee. We blijven daarom inzetten op lage lasten voor inwoners en bedrijven, terwijl we tegelijkertijd werken aan een toekomstbestendige financiële buffer. 4.1 Financiën Maatschappelijk rendement Wat willen we bereiken? Het maatschappelijk rendement van de uitgaven wordt vergroot. Scherpe keuzes maken wij met betrekking tot nut en noodzaak van voorgenomen investeringen. Dit doen wij ook bij vervolgbesluiten van eerder genomen besluiten. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 20256
1a
In het besluitvormingstraject het Continu maatschappelijk rendement meer mee laten wegen bij de uiteindelijke beslissing.
Verhoogd maatschappelijk Binnen begroting. rendement en het voorkomen van onnodige (dubbele) investeringen.
1b
Signalerende en acterende rol richting Continu provincie en Rijk over gemeentefonds en kansen/bedreigingen voor onze gemeente.
Meer stabiliteit, continuïteit en evenredigheid in de inkomsten vanuit het Rijk.
- 29 -
Binnen begroting.
Financiële positie Wat willen we bereiken? Bij een goede en stabiele financiële positie van de gemeente, hoort ook een actueel financieel beleid. Dit draagt bij aan een goede (financiële) afweging bij de besluitvorming. Wat gaan we doen Wanneer is het Wat is het streven Extra kosten + FTE klaar in 2026 2a
Onderzoek naar inzet en noodzaak verhogen/verlagen van reserves en voorzieningen.
Continu
Een actueel en opgeschoond overzicht van de reserves en voorzieningen op basis van aangepaste beleidsvoornemens en maatschappelijke ontwikkelingen.
Binnen begroting.
2b
Frequenter bijstellen van het financieel Continu beleid (nota’s en verordeningen) naar aanleiding van wijzigingen in de wetgeving (jaarlijks bij wijziging wetgeving) en/of bedrijfsvoering (iedere 3 jaar).
Voldoen aan rechtmatigheid en doelmatigheid.
Binnen begroting.
Risicobeheersing Wat willen we bereiken? Een meer integrale aanpak van het kwalificeren en kwantificeren van de risico’s die een gemeente loopt en vergroting van de sturing op en beperking van deze risico’s. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 2026
3b
Continu
Een weerstandsvermogen met een ratio van minimaal 1,5.
Binnen begroting.
Een ruim voldoende financiële buffer houden om alle risico’s te kunnen opvangen.
Wat mag het kosten? Programma Financiën
Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 na wijziging
Lasten 4.1 - Financien
41.051
67.800
300.200
1.301.900
1.547.100
1.905.800
Totaal Lasten
41.051
67.800
300.200
1.301.900
1.547.100
1.905.800
4.1 - Financien
29.231
600.000
714.000
914.000
914.000
914.000
Totaal Baten
29.231
600.000
714.000
914.000
914.000
914.000
Saldo baten en lasten
-11.820
532.200
413.800
-387.900
-633.100
-991.800
Onttrekkingen
353.500
275.700
197.000
89.800
78.500
78.500
Stortingen
10.800
10.800
10.800
10.800
10.800
10.800
Mutaties reserves
342.700
264.900
186.200
79.000
67.700
67.700
Totaal programma 4
330.880
797.100
600.000
-308.900
-565.400
-924.100
Baten
- 30 -
Verklaring van verschillen Verschillen programma 4 ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 4.1 – Financien
67.800
300.200
-232.400
Totaal Lasten
67.800
300.200
-232.400
600.000
714.000
114.000
Totaal Baten
600.000
714.000
114.000
Saldo van baten en lasten
532.200
413.800
-118.400
Baten 4.1 – Financien
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Lasten 4.1 De toename in de lasten wordt met name veroorzaakt door de verschuiving van de investeringsplanning, waardoor eerder opgenomen financierings- en afschrijvingslasten vrijvallen en doorschuiven naar 2026 en verder. Vanwege het oplopende karakter van het investeringsvolume loopt het totaalsaldo van de stelposten met name vanaf 2027 hard op. Daarnaast staan de opgenomen indexeringen vanaf 2027 op de stelposten. Baten 4.1 In de Ombuigingengids 2026 zijn een aantal baten opgenomen die betrekking hebben op het proces rondom de marktinitiatieven en het plaatsen van een reclamemast langs de snelweg A15 (voor in totaal € 114.000). Voor deze baten dient nog een nadere invulling te komen, waardoor ze voor nu geparkeerd staan op de stelposten. Verder staat de in 2025 opgenomen vrijval (die betrekking heeft op 2023) vanuit het BTW-Compensatiefonds (BCF) structureel op de stelposten, als extra inkomst uit de algemene uitkering. Kerngegevens Financiële structuur
Jaarrekening 2024
Omvang totale begroting/exploitatieomzet
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
82.114.653
80.221.010
612.924
-1.440.600
-257.800
Omvang algemene uitkering incl stelpost Jeugd
42.222.290
42.755.900
44.347.400
Algemene reserve
14.973.410
13.226.046
14.035.486
Beklemde reserves en bestemmingsreserves
23.972.635
23.958.331
24.653.983
Weerstandscapaciteit
17.458.381
15.521.016
16.330.380
Voorzieningen
8.650.994
7.660.140
11.467.971
(Begrotings)resultaat
- 31 -
77.327.010
Programma 5 - Educatie Inleiding en missie Programma 5 Educatie is meer dan onderwijs Onderwijs is onmisbaar voor de ontwikkeling van elk kind. Met goed onderwijs bieden wij onze kinderen de ruimte om zich te ontwikkelen tot zelfstandige volwassenen. Wat willen we bereiken? Het programma Educatie richt zich op het bevorderen van de ontwikkeling van alle kinderen, het bevorderen van toeleiding naar specifieke activiteiten, de doorgaande leerlijn en doorgaande zorglijn. Het maatschappelijk middenveld is een sterke partner bij het behalen van de doelstellingen. Samenwerking zien wij als een belangrijke voorwaarde om succesvol te kunnen zijn. Wat mag het kosten? Programma Educatie
Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 na wijziging
Lasten 5.1 - Educatie
2.955.932
4.055.700
3.159.200
3.163.400
3.238.500
3.144.600
Totaal Lasten
2.955.932
4.055.700
3.159.200
3.163.400
3.238.500
3.144.600
267.093
1.085.200
461.100
453.400
453.400
453.400
Baten 5.1 - Educatie Totaal Baten
267.093
1.085.200
461.100
453.400
453.400
453.400
Saldo baten en lasten
-2.688.838
-2.970.500
-2.698.100
-2.710.000
-2.785.100
-2.691.200
Onttrekkingen
16.700
141.000
16.700
16.700
16.700
16.700
Mutaties reserves
16.700
141.000
16.700
16.700
16.700
16.700
-2.672.138
-2.829.500
-2.681.400
-2.693.300
-2.768.400
-2.674.500
Totaal programma 5
Verklaring van verschillen Verschillen programma 5 ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 5.1 – Educatie
4.055.700
3.159.200
896.500
Totaal Lasten
4.055.700
3.159.200
896.500
5.1 – Educatie
1.085.200
461.100
-624.100
Totaal Baten
1.085.200
461.100
-624.100
Saldo baten en lasten
-2.970.500
-2.698.100
272.400
Baten
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Lasten 5.1 Voor BBS De Wegwijzer waren in 2025 lasten begroot voor het bouwrijp maken van grond en voor de huur van een noodlokaal, samen voor € 90.000. Deze budgetten waren vanuit de jaarrekening 2024 overgeheveld naar 2025. Naar verwachting zullen deze lasten in 2026 niet meer terugkomen. Daarnaast zijn de diverse SPUK-regelingen die in dit programma zitten, nog niet verwerkt in de begroting voor 2026. Dit zal plaatsvinden in de 1e tussenrapportage van 2026. Als gevolg hiervan zijn de lasten ongeveer € 632.000 lager
- 32 -
i.v.m. 2025. Verder nemen bij peuterwerk de lasten toe met iets meer dan € 50.000, voornamelijk veroorzaakt door het weer gedeeltelijk terugdraaien van teveel afgeraamd budget, ten tijde van het opstellen van de begroting 2025. Tot slot nemen de lasten bij jeugdwerk toe met € 110.000, als gevolg van het vervallen van de in 2024 ingeboekte taakstelling in dit onderdeel. Tot slot wordt er aan dit programma ongeveer € 217.000 minder doorverdeeld aan personeelslasten t.o.v. vorig jaar. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. Baten 5.1 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de baten (net als de lasten) ongeveer € 632.000 lager i.v.m. 2025. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. Beleidsindicatoren Nr. Indicator
Beschrijving indicator
AW
NL*
Cijfers over
1 Absoluut verzuim (bron: DUO/Ingrado)
Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'. Aantal per 1.000 leerlingen.
6,9
6,7
2024
2 Relatief verzuim (bron: DUO/Ingrado)
Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'. Aantal per 1.000 leerlingen.
22,0 28,0
2024
3 Voortijdig Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 1,0% 2,3% schoolverlaters (bron: jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. DUO/Ingrado) De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'.
2024
Waar staat je gemeente augustus 2025 * Klasse matig stedelijk
- 33 -
Programma 6 - Sport Inleiding en missie Programma 6 Actief en gezond Sporten en bewegen is belangrijk voor een gezond gewicht en een gezonde leefstijl. Iedereen kan daarin meedoen. Daar zorgen we onder andere voor met de regeling ‘Meedoen’. Binnen Albrandswaard is een zeer actief verenigingsleven, waardoor er voor elke inwoner een passende sport of hobby te vinden is. Hiervoor zijn gezonde en sterke verenigingen van groot belang, net als culturele initiatieven. Zij verdienen aandacht en ondersteuning van de gemeente, met wederkerigheid als uitgangspunt. Sport en cultuur hebben gedeelde belangen en zijn samen op zoek naar kansrijke lokale verbindingen. Wij trekken met elkaar op in het Akkoord van Albrandswaard. Op dit moment zijn de sterk stijgende energiekosten een grote zorg voor onze verenigingen en culturele instellingen. Wij zijn hierover in gesprek om met elkaar een aanpak te bepalen. Wat willen we bereiken? Wij koesteren onze verenigingen, zij brengen saamhorigheid en verbinding. Het is een laagdrempelige ontmoetingsplek voor veel mensen. Sport geeft individuen en groepen een gemeenschappelijke identiteit, van waaruit zij in verbinding kunnen komen met nieuwe ervaringen en andere mensen. 6.1 Sport Sport Wat willen we bereiken? Iedereen in Albrandswaard doet mee met sporten en bewegen. Het is belangrijk voor een gezond gewicht en een gezonde leefstijl. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar Continu
Wat is het streven
Continu
Alle sportaccommodaties in Albrandswaard zijn rookvrij.
Binnen begroting.
1a
Stimuleren in de uitvoering van het Akkoord van Albrandswaard.
1b
Actief stimuleren rookvrije accommodaties.
1c
Actief stimuleren ‘de gezonde kantine’. Continu
Alle sportaccommodaties doen mee me het programma ‘de gezonde kantine’.
Binnen begroting.
1d
Bewegen in de buitenruimte.
Continu
Albrandswaard investeert in voldoende mogelijkheden om te bewegen in de buitenruimte.
Binnen begroting.
1e
Actualiseren sportbeleid.
Continu
Een geactualiseerde beleidsnotitie ‘blije gezichten’.
Binnen begroting.
- 34 -
Verenigingen vormen met elkaar een netwerkorganisatie en werken hierin effectief samen.
Extra kosten + FTE in 2026 Binnen begroting.
Wat mag het kosten? Programma Sport
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten 6.1 - Sport
2.043.268
2.226.900
1.754.400
2.594.100
2.539.700
2.448.000
Totaal Lasten
2.043.268
2.226.900
1.754.400
2.594.100
2.539.700
2.448.000
6.1 - Sport
711.616
660.100
416.900
408.200
408.200
408.200
Totaal Baten
711.616
660.100
416.900
408.200
408.200
408.200
-1.331.652
-1.566.800
-1.337.500
-2.185.900
-2.131.500
-2.039.800
0
136.800
0
0
0
0
Baten
Saldo baten en lasten Onttrekkingen Mutaties reserves Totaal programma 6
0
136.800
0
0
0
0
-1.331.652
-1.430.000
-1.337.500
-2.185.900
-2.131.500
-2.039.800
Verklaring van verschillen Verschillen programma 6 ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 6.1 - Sport
2.226.900
1.754.400
472.500
Totaal Lasten
2.226.900
1.754.400
472.500
6.1 - Sport
660.100
416.900
-243.200
Totaal Baten
660.100
416.900
-243.200
-1.566.800
-1.337.500
229.300
Baten
Saldo baten en lasten
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Lasten 6.1 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de lasten ongeveer € 265.000 lager vergeleken met 2025. De lasten voor Sporthal Rhoon zijn € 131.000 lager dan 2025. Dit heeft te maken met de uitvoering van het MJOP (Meerjaren onderhoudsplan), waar nog geen budget voor beschikbaar is gesteld in 2026. De lasten voor Campus Portland zijn in 2026 € 129.000 lager t.o.v. vorig jaar, wat eveneens wordt veroorzaakt door het nog niet beschikbaar hebben gesteld van budget in 2026 voor de uitvoering van het MJOP. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. Baten 6.1 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de baten ongeveer € 121.000 lager vergeleken met 2025. De kosten voor de uitvoering van het MJOP ten behoeve van de Campus Portland worden gedekt uit de voorziening Onderhoud sporthal Portland. Voor 2026 is nog geen onttrekking begroot. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000.
- 35 -
Beleidsindicatoren Nr. Indicator
Beschrijving indicator
1 Niet-sporters (bron: gezondheidsmonitor volwassenen, GGD'en, CBS en RIVM)
Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. bevolking van 42,2% 42,5% 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
Waar staat je gemeente augustus 2025 * Klasse matig stedelijk
- 36 -
AW
NL*
Cijfers over 2024
Programma 7 - Sociaal Domein Inleiding en missie Programma 7 Sociaal en nabij De meeste Albrandwaarders zitten goed in hun vel en kunnen over het algemeen hun draai goed vinden. We hebben een grote groep vrijwilligers die samen een rijk verenigingsleven mogelijk maken. Met elkaar bouwen we aan een stevige en hechte samenleving. Sommige inwoners hebben een steuntje in hun rug nodig. En dat steuntje is er. Iedereen kan meedoen binnen zijn of haar eigen mogelijkheden. In Albrandswaard staat welzijn en welbevinden van onze inwoners centraal. We zorgen ervoor dat inwoners hun weg weten te vinden naar (welzijns)activiteiten, verenigingen en noodzakelijke zorg. Iedereen hoort erbij, doet er toe, iedereen doet mee. Bijdragen aan de samenleving op je eigen manier vergroot de zingeving en geeft je een goed gevoel. We moedigen inwoners aan om bij elkaar betrokken te zijn, elkaar te respecteren en elkaar te helpen. Inwoners nemen met elkaar verantwoordelijkheid. De informele zorg door inwoners heeft grenzen, daar biedt de gemeente hulp en ondersteuning aan degenen die omzien naar hun naasten. Factoren zoals personeelstekort in de zorg, hoge inflatie en afnemende financiële draagkracht vragen van ons een extra steun in de rug. Wat willen we bereiken Elke inwoner krijgt de kans om zich te ontwikkelen. Iedereen heeft gelijke kansen om mee te doen.
Inwoners kunnen voor zichzelf zorgen en kijken naar elkaar om. Inwoners van jong tot oud, zijn (langer) vitaal, gelukkig en gezond. Inwoners zijn in staat om (langer) (veilig) thuis te (blijven) wonen. Wat doen we al - Centrum voor jeugd en gezin (CJG) o.a. opvoedondersteuning; - Wijkteams (o.a., POH GGZ, medewerker gekoppeld aan school); - Lokale preventieagenda; - Minimaregelingen (o.a. meedoen, schoolkostenregeling etc.); - Schuldhulpverlening, schuldhulpmaatjes, vroegsignalering met partners etc.; - Stichting Welzijn Albrandswaard (SWA: Vraagwijzer, vrijwilligers ondersteuning; Mantelzorgondersteuning, ouderenwerk, jongerenwerk, buurtsportcoaches, wijkcentra, aanpak eenzaamheid, aanpak dementie, preventie etc.); - Overleg-/adviesorganen: Wonen, Welzijn, Zorg (WWZ), Maatschappelijke Adviesraad Albrandswaard (MAA), en - Akkoord van Albrandswaard.
- 37 -
7.1 Maatschappelijke Ondersteuning Maatschappelijke ondersteuning Wat willen we bereiken? Iedereen krijgt mogelijkheden om mee te doen aan werk, onderwijs, activiteiten, sport en cultuur etc. om zijn/haar talenten te ontwikkelen en om plezier te hebben. Wat gaan we doen 1b
Wanneer is het klaar
Vergunninghouders en ontheemden zo Continu spoedig mogelijk aan betaald werk helpen. Lokale beschermd wonen projecten verbinden met onze lokale verenigingen/organisaties/winkeliers en ondernemers.
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 2026
Percentage (arbeids)participatie onder nieuwkomers met 25% verhogen ten opzichte van 2022.
Binnen begroting.
Woningen en voorzieningen Wat willen we bereiken? Woningen en voorzieningen in Albrandswaard helpen inwoners om langer veilig thuis wonen mogelijk te maken. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 2026
2a
Continu
Wachttijden verkorten, snel de best passende hulp bieden.
Binnen begroting.
De processen bij Jeugdhulp onderzoeken om deze sneller en efficiënter te laten verlopen. Plan van aanpak opstellen en invoeren.
7.2 Kwetsbare Groepen Kwetsbare groepen Wat willen we bereiken? In onze dorpse gemeenschap heeft iedereen oog voor elkaar en helpt elkaar. Wanneer iemand niet meer voor zichzelf kan zorgen en/of (externe) hulp nodig heeft, is die hulp goed vindbaar en bereikbaar. Wat gaan we doen
Wanneer is het klaar
Wat is het streven
Extra kosten + FTE in 2026 Binnen begroting.
1a
We voeren samen met onze partners Continu een campagne gericht op herkenning, bewustwording, voorlichting van dementie en evalueren die. Trainingsbijeenkomsten voor ketenpartners.
Een dementievriendelijke samenleving.
1d
We verbeteren de samenwerking Continu tussen GGZ, wijkteam, woningbouwverenigingen en inwoners op het gebied van overlast door verward gedrag in de wijken.
Iedereen moet gelukkig en veilig Binnen begroting. kunnen wonen in Albrandswaard.
1e
Stimuleren dat Stichting Welzijn Albrandswaard en de wijkteams een communicatieplan opstellen om het loket Vraagwijzer van de Stichting Welzijn Albrandswaard en de functie daarvan te optimaliseren.
De vindbaarheid van hulp, Binnen begroting. ondersteuning en zorg vergroten.
Continu
- 38 -
Wat mag het kosten? Programma Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Sociaal Domein na wijziging Lasten 7.1 Maatschappelijke Ondersteuning
6.449.609
7.292.300
5.855.800
5.708.100
5.798.400
5.876.000
7.2 - Kwetsbare Groepen
1.832.720
829.000
843.800
843.800
843.800
843.800
7.3 - Participatie
9.883.849
8.917.710
8.289.210
8.348.510
8.387.710
8.421.710
7.4 - Jeugdzorg
8.258.988
8.016.800
8.302.900
8.339.600
8.357.600
8.373.200
7.5 - Zorg & Welzijn
1.421.745
1.641.700
1.265.100
1.329.000
1.361.800
1.394.500
7.6 - Wijkteams
1.931.710
2.133.700
1.499.800
1.446.500
1.446.500
1.446.000
Totaal Lasten
29.778.621
28.831.210
26.056.610
26.015.510
26.195.810
26.355.210
7.1 Maatschappelijke Ondersteuning
1.085.455
929.400
167.800
167.400
167.400
167.400
7.2 - Kwetsbare Groepen
2.528.564
0
0
0
0
0
7.3 - Participatie
6.561.090
5.707.510
5.707.510
5.707.510
5.707.510
5.707.510
7.4 - Jeugdzorg
535.015
160.000
0
0
0
0
7.5 - Zorg & Welzijn
368.695
434.700
210.200
205.800
205.800
205.800
Baten
7.6 - Wijkteams
63.395
14.100
14.600
14.100
14.100
14.100
Totaal Baten
11.142.213
7.245.710
6.100.110
6.094.810
6.094.810
6.094.810
Saldo baten en lasten
-18.636.408
-21.585.500
-19.956.500
-19.920.700
-20.101.000
-20.260.400
Onttrekkingen
2.797.899
235.000
35.000
35.000
35.000
35.000
Stortingen
2.740.300
44.000
44.000
44.000
44.000
44.000
Mutaties reserves
57.599
191.000
-9.000
-9.000
-9.000
-9.000
-18.578.809
-21.394.500
-19.965.500
-19.929.700
-20.110.000
-20.269.400
Totaal programma 7
Verklaring van verschillen Verschillen programma 7 ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 7.1-Maatschappelijke Ondersteuning
7.292.300
7.2-Kwetsbare Groepen
5.855.800
1.436.500
829.000
843.800
-14.800
7.3-Participatie
8.917.710
8.289.210
628.500
7.4-Jeugdzorg
8.016.800
8.302.900
-286.100
7.5-Zorg & Welzijn
1.641.700
1.265.100
376.600
7.6-Wijkteams
2.133.700
1.499.800
633.900
Totaal Lasten
28.831.210
26.056.610
2.774.600
929.400
167.800
-761.600
7.3-Participatie
5.707.510
5.707.510
0
7.4-Jeugdzorg
160.000
0
-160.000
7.5-Zorg & Welzijn
434.700
210.200
-224.500
7.6-Wijkteams
14.100
14.600
500
7.245.710
6.100.110
-1.145.600
-21.585.500
-19.956.500
1.629.000
Baten 7.1-Maatschappelijke Ondersteuning
Totaal Baten Saldo baten en lasten
- 39 -
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Personeelslasten Als gevolg van het inrichten van onze eigen personeelsbegroting hebben we in het Sociaal Domein vanaf 1-1-2026 de volgende teams: - Management Sociaal Domein; - Beleid & Advies; - Jeugd, en - Volwassenen. In totaal gaat het om 50,18 fte. Voor deze teams hebben we € 4.553.158 begroot in 2026. Deze kosten worden, net als de DBP-bijdrage, verdeeld over de programma's middels een procentuele verdeelsleutel. Lasten 7.1 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de lasten ongeveer € 800.000 lager i.v.m. 2025. Daarnaast zijn er in de Voorjaarsnota diverse structurele ombuigingen verwerkt in de WMO-voorzieningen, waardoor de lasten met ca. € 750.000 afnemen in vergelijking met vorig jaar. Verder wordt er, vanwege het opnieuw veranderen van de taakvelden in het Sociaal Domein, in 2026 voor ca. € 325k meer doorverdeeld aan dit subprogramma t.o.v. 2025. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 7.2 Alle mutaties zijn < € 50.000. 7.3 In 2026 wordt er ca. € 592.000 minder doorbelast naar dit subprogramma. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000.
7.4 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de lasten ongeveer € 160.000 lager vergeleken met 2025. Daarentegen nemen de lasten voor lokale en regionale jeugdzorg tezamen met ca. € 490.000 toe. Dit wordt met name veroorzaakt door de begrote gedeeltelijke teruggave van de bijdrage aan de GRJR in 2025, welke in 2026 nog niet is geboekt. Verder wordt er vanuit de DBP-bijdrage en de eigen personeelsbegroting, ca. € 85.000 minder doorbelast naar dit subprogramma. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 7.5 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de lasten ongeveer € 229.000 lager vergeleken met 2025. Voorts wordt in 2026 ca. € 149.000 minder doorbelast naar dit subprogramma. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 7.6 In 2026 wordt er ca. € 611.000 minder doorbelast naar dit subprogramma. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. Baten 7.1 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de baten (net als de lasten) ongeveer € 778.000 lager vergeleken met 2025. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 7.2 Geen mutaties. 7.3 Geen mutaties.
7.4 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de baten ongeveer € 160.000 lager, vergeleken met 2025. 7.5 Vanwege het nog niet verwerkt zijn van de diverse SPUK-regelingen in de begroting, zijn de baten (net als de lasten) ongeveer € 229.000 lager, vergeleken met 2025. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 7.6 Alle mutaties zijn < € 50.000.
- 40 -
Beleidsindicatoren Nr. Indicator
Beschrijving indicator
AW
NL*
1 Banen (bron: CBS/LISA)
Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. Betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar.
596,5 836,6
Cijfers over 2023
2 Jongeren met een delict Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de voor de rechter (bron: CBS) rechter is verschenen.
1%
1%
2023
3 Kinderen in uitkeringsgezinnen (bron: CBS)
Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt.
3%
6%
2023
4 Netto arbeidsparticipatie (bron: CBS)
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.
76,2% 73,2%
2024
5 Jeugdwerkloosheid (bron: CBS)
Percentage personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.
6 Personen met een bijstandsuitkering (bron: CBS)
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015), exclusief uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling en dak- en thuislozen. Betreft het aantal personen per 10.000 inwoners.
1%
2%
2023
238,9 343,6
2024
7 Aantal reintegratievoorzieningen (bron: CBS)
Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd 112,0 203,1 van 15-64 jaar.
2024
8 Jongeren met jeugdhulp (bron: CBS)
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle 11,1% 13,7% jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014).
2024
9 Jongeren met jeugdbescherming (bron: CBS)
Betreft percentage jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt.
0,4% 1,0%
2024
10 Jongeren met jeugdreclassering (bron: CBS)
Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).
0,3% 0,4%
2024
11 Wmo-cliënten met een maatwerkarr. (bron: CBS)
Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo.
570
2024
720
Waar staat je gemeente augustus 2025 * Klasse matig stedelijk
Kerngegevens Sociale structuur
Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Aantal inwoners
26.732
26.664
26.599
Aantal inwoners tot 20 jaar
6.152
6.174
6.023
Aantal inwoners 65 jaar en ouder
5.188
5.134
5.282
- 41 -
Niet in voorgaande programma's verantwoorde baten en lasten Inleiding Met ingang van het begrotingsjaar 2017 is het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (het BBV) gewijzigd. Een van de wijziging betreft het verantwoorden van algemene baten en lasten in de begroting en jaarrekening. Baten en lasten die direct verbandhouden met activiteiten die gericht zijn op de externe klant, worden verantwoord in de programma’s. Dit betekent dat alleen de baten en lasten die betrekking hebben op het primaire proces in de programma’s worden opgenomen. Baten en lasten die hier niet onder vallen, worden buiten de programma’s gehouden. Het gaat hierbij om overheadkosten, algemene dekkingsmiddelen, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Zo komt er meer inzicht in de omvang van de baten en lasten van het primaire proces in het algemeen en de overhead in het bijzonder.
1. Algemene dekkingsmiddelen Inleiding Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen relatie hebben met een bepaalde activiteit. Onder de algemene dekkingsmiddelen vallen de taakvelden 0.5 Treasury, 0.61 OZB woningen, 0.62 OZB niet-woningen, 0.64 Belasting overig en 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds. Wat mag het kosten? Algemene Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 dekkingsmiddelen na wijziging Lasten
839.125
511.100
495.600
819.400
1.071.800
1.270.200
Baten
50.660.824
51.248.400
53.419.600
55.323.200
56.324.400
58.781.900
Totaal baten en lasten
49.821.699
50.737.300
52.924.000
54.503.800
55.252.600
57.511.700
Totaal Algemene dekkingsmiddelen
49.821.699
50.737.300
52.924.000
54.503.800
55.252.600
57.511.700
Verklaring van verschillen Verschillen algemene dekkingsmiddelen ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 9.1 - Algemene dekkingsmiddelen
511.100
495.600
15.500
Totaal Lasten
511.100
495.600
15.500
9.1 - Algemene dekkingsmiddelen
51.248.400
53.419.600
2.171.200
Totaal Baten
51.248.400
53.419.600
2.171.200
Saldo baten en lasten
50.737.300
52.924.000
2.186.700
Baten
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Lasten 9.1 Alle mutaties zijn < € 50.000.
- 42 -
Baten 9.1 De toename in de baten komt onder meer door hogere te verwachten dividendinkomsten (+ € 90.000). Verder ontvangen we meer geld vanuit het Rijk via het Gemeentefonds (+ € 1,6 mio) en nemen ook de OZB-inkomsten toe (+ € 492.000). De laatst genoemde inkomsten nemen harder toe dan normaal, vanwege de eenmalige tariefsverhoging op de OZB nietwoningen van 6,5%, zoals weergegeven en vastgesteld in de Ombuigingengids. Uitsplitsing lokale heffingen Lokale heffingen
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
277.420
346.400
323.400
327.300
331.300
335.300
Baten
7.983.205
8.280.100
8.768.000
9.251.000
9.659.000
10.140.000
Saldo lokale heffingen
7.705.785
7.933.700
8.444.600
8.923.700
9.327.700
9.804.700
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Baten
42.222.290
42.755.900
44.347.400
45.793.000
46.382.600
48.360.000
Saldo algemene uitkering
42.222.290
42.755.900
44.347.400
45.793.000
46.382.600
48.360.000
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
16.134
8.400
8.400
8.400
8.400
8.400
Baten
312.507
235.500
325.500
300.500
300.500
300.500
Saldo dividend
296.373
227.100
317.100
292.100
292.100
292.100
Uitsplitsing algemene uitkering Algemene uitkering
Uitsplitsing dividend Dividend
Saldo financieringsfunctie Het saldo van de betaalde rente en de ontvangen rente wordt door middel van het renteomslagpercentage via de kapitaallasten doorberekend aan de taakvelden. Deze doorberekening is gebaseerd op de boekwaarde van de vaste activa per 1 januari x het renteomslagpercentage. Het percentage wordt berekend bij het opstellen van de begroting, waarbij uitgegaan wordt van de geraamde boekwaarde van de vaste activa en de geraamde rente. Het saldo van de financieringsfunctie betreft het verschil tussen rentelasten van de geldleningen OG (verminderd met de eventueel ontvangen rente) en de doorbelaste rentelasten naar de taakvelden. Uitsplitsing saldo financieringsfunctie Financieringsfunctie
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
222.314
210.700
218.200
538.100
786.500
980.900
Baten
244.499
109.100
109.100
109.100
109.100
109.100
Saldo financieringsfunctie
22.185
-101.600
-109.100
-429.000
-677.400
-871.800
Ontwikkeling Algemene uitkering De verantwoorde algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de ten tijde van het opstellen van de begroting bekende informatie (meicirculaire 2025). De ontwikkeling van de algemene uitkering voor de jaren 2026 - 2029 ziet er als volgt uit:
- 43 -
Ontwikkeling Algemene uitkering
2026
Mutaties accres, uitkeringsfactor/uitkeringsbasis Mutaties jeugd, wmo en overig Overige mutaties Effect Meicirculaire 2025
2028
2029
514.000
2027 470.000
391.000
450.000
1.563.000
1.350.000
342.000
386.000
67.000
68.000
70.000
67.000
2.144.000
1.888.000
803.000
903.000
Vrijval stelpost jeugd
-246.000
-183.000
-217.000
-217.000
Totale ontwikkeling Algemene uitkering
1.898.000
1.705.000
586.000
686.000
AW
Cijfers over
+/+ is positief -/- is negatief
Beleidsindicatoren Nr. Indicator
Beschrijving indicator
1 Gemiddelde WOZ-waarde (bron: CBS)
De gemiddelde WOZ waarde van woningen in duizenden euro's.
456
398
2025
2 Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (bron: COELO)
Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
1.054
957
2025
1.263 1.050
2025
3 Gemeentelijke woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een meerpersoonshuishouden (bron: COELO) meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten Waar staat je gemeente augustus 2025 * Klasse matig stedelijk
- 44 -
NL*
2. Overhead Inleiding Overheadkosten zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (BBV artikel 1 lid 2). In de notitie Overhead van de commissie BBV is aangegeven welke baten en lasten verantwoord worden onder overheadkosten. In het kort komt het erop neer dat de volgende uitgangspunten gehanteerd kunnen worden: - Directe kosten worden zoveel mogelijk direct toerekenen aan de desbetreffende taakvelden en programma’s; - Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren daarom tot de overhead; - Sturende taken vervult door hiërarchische leidinggevende behoren tot de overhead, en - De positionering van een functie binnen de organisatie heeft geen invloed op de beoordeling of er sprake is van overhead. De baten en lasten voor overhead zijn verantwoord op het taakveld 0.4 Overhead. Wat mag het kosten? Overhead
Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 na wijziging
Lasten 9.2 - Overhead
12.796.078
11.174.500
12.626.700
13.071.000
13.314.400
13.524.200
Totaal Lasten
12.796.078
11.174.500
12.626.700
13.071.000
13.314.400
13.524.200
9.2 - Overhead
379.066
394.100
389.600
388.400
381.200
383.000
Totaal Baten
379.066
394.100
389.600
388.400
381.200
383.000
Totaal baten en lasten
-12.417.012
-10.780.400
-12.237.100
-12.682.600
-12.933.200
-13.141.200
Saldo overhead
-12.417.012
-10.780.400
-12.237.100
-12.682.600
-12.933.200
-13.141.200
Baten
Verklaring van verschillen Verschillen overhead ten opzichte van gewijzigde begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Verschil 1e tr 2025 Begroting 2026
Lasten 9.2 - Overhead
11.174.500
12.626.700
-1.452.200
Totaal Lasten
11.174.500
12.626.700
-1.452.200
9.2 - Overhead
394.100
389.600
-4.500
Totaal Baten
394.100
389.600
-4.500
-10.780.400
-12.237.100
-1.456.700
Baten
Saldo baten en lasten
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Lasten 9.2 De lasten voor Bestuursondersteuning nemen ongeveer met € 100.000 af, als gevolg van de bijgestelde personeelsbegroting. De overheadkosten vanuit DBP nemen daarentegen toe met ongeveer € 700.000. Hier staat tegenover dat de lasten vanuit DBP in programma 1 met ongeveer € 650.000 afnemen, wat laat zien dat een steeds groter deel van de DBP-bijdrage uit overhead bestaat. Verder worden op basis van de nieuwe procentuele verdeelsleutel, meer lasten toegerekend aan dit programma ten opzichte van vorig jaar (+ € 1 mio).
- 45 -
Het restant wordt verklaard door mutaties < € 50.000. Baten 9.2 Alle mutaties zijn kleiner dan € 50.000.
- 46 -
3. Vennootschapsbelasting (Vpb) Inleiding Door de inwerkingtreding van de Wet modernisering Vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen zijn gemeenten met ingang van 1 januari 2016 Vpb-plichtig over hun (winstgevende) ondernemersactiviteiten. Doel van deze wet is het scheppen van een gelijk speelveld tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Omdat de Belastingdienst de gemeente in zijn geheel aanslaat voor de Vpb-heffing en deze heffing niet per overheidsonderneming uitgesplitst is, wordt de eventueel af te dragen Vpbheffing van alle ondernemingsactiviteiten opgenomen als één bedrag in het programmaplan en het overzicht van baten en lasten. Het is niet nodig om per programma waarin ondernemingsactiviteiten zijn opgenomen een naar rato-deelbedrag Vpb-heffing te ramen. De Vpb is verantwoord onder het taakveld 0.9. Wat mag het kosten? Vennootschapsbelasting
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten 9.3 - VPB
-8.034
7.100
7.200
44.000
58.000
Totaal Lasten
-8.034
7.100
7.200
44.000
58.000
68.000
Totaal saldo vennootschapsbelasting
8.034
-7.100
-7.200
-44.000
-58.000
-68.000
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Er zijn geen individuele verschillen groter dan € 50.000. Vanaf 2027 gaan de verwachte lasten toenemen, als gevolg van de verwachte positieve resultaten in de lopende grondexploitaties, met name in De Omloop.
- 47 -
68.000
4. Onvoorzien Inleiding In de begroting is een bedrag opgenomen voor onvoorziene lasten. Er is sprake van onvoorziene lasten wanneer deze onvoorzienbaar, onontkoombaar en onvermijdbaar zijn. Deze post is niet bedoeld om overschrijdingen op bestaande budgetten te dekken. Wat mag het kosten? Onvoorzien
Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 na wijziging
Lasten 9.4 - Onvoorzien
0
75.000
0
0
0
0
Totaal baten en lasten
0
-75.000
0
0
0
0
Saldo onvoorzien
0
-75.000
0
0
0
0
Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. In de Ombuigengids, die bij de Voorjaarsnota 2026 hoort, is vastgesteld dat het op te nemen bedrag voor de post onvoorzien wordt verlaagd naar € 0. Deze post is al lang niet meer gebruikt, en is daarom meer een financieel-technische aanpassing, dan een echte ombuiging.
- 48 -
3. PARAGRAFEN
- 49 -
Paragraaf 1 - Lokale heffingen Deze paragraaf bevat informatie over de gemeentelijke belastingen en heffingen, waaronder het beleid, de opbrengstramingen, de tarieven, het kwijtscheldingsbeleid en de lokale lastendruk over de periode 2026-2029. Woonlasten en tarieven belastingen en heffingen De gemeentelijke woonlasten worden gevormd door de uitgaven van inwoners aan de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De OZB is een algemene belasting waarvan de opbrengsten worden toegevoegd aan de algemene dekkingsmiddelen en daarmee vrij besteedbaar zijn. Daarnaast zijn er gebonden heffingen die volledig worden aangewend voor de uitvoering van specifieke gemeentelijke taken. Dit betreft de afvalstoffenheffing, de rioolheffing, leges en retributies. Het beleid is erop gericht dat de tarieven de kosten volledig dekken, met uitzondering van de tarieven voor lijkbezorgingsrechten. Deze kosten omvatten tevens de toerekenbare compensabele btw, mutaties in voorzieningen en toerekenbare overheadkosten. Algemene (beleids)ontwikkelingen Benchmark woonlasten Voor de benchmark van de woonlasten wordt gebruikgemaakt van de publicaties van het Centrum voor Onderzoek naar de Economie van de Lagere Overheden (COELO). Een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten maakt de onderlinge verschillen tussen Albrandswaard en de omliggende gemeenten inzichtelijk.
Deze vergelijking is in deze paragraaf opgenomen. Het overzicht geeft de tarieven van de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing per gemeente weer, evenals het cumulatieve bedrag van deze drie heffingen, als representatie van de totale woonlasten per gemeente. Kostenonderbouwing tarieven In deze paragraaf zijn kostenonderbouwingen voor de berekening van de gebonden heffingen opgenomen. Deze geven inzicht in hoe de geraamde baten c.q. opbrengsten en de geraamde lasten met elkaar in verhouding staan. Het dekkingspercentage van het betreffende taakveld wordt hiermee weergegeven. Overzicht geraamde belastingen en heffingen Hierna treft u een totaal overzicht aan van in de begroting geraamde opbrengsten van de gemeentelijke belastingen en de gebonden heffingen.
Gemeentelijke belastingen
Begroting 2025
2026
2027
2028
2029
8.280.100
8.768.000
9.251.000
9.659.000
10.140.000
2025
2026
2027
2028
2029
Afvalstoffenheffing
4.350.500
4.442.400
4.350.500
4.350.500
4.350.500
Rioolheffing
3.400.400
3.421.400
3.433.900
3.459.400
3.459.400
Algemene dekkingsmiddelen Onroerende zaakbelastingen Gebonden heffingen
Begroting
De geraamde opbrengsten zijn een gevolg van de tariefstelling en het aantal heffingseenheden.
- 50 -
OZB tarieven 2026 Onroerende zaakbelastingen De onroerendezaakbelasting (OZB) wordt berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Voor de raming van de OZB-opbrengst in de begrotingsjaren 2026– 2029 wordt de opbrengst van 2025 gecorrigeerd met een stijgingspercentage van 3%, exclusief de areaaluitbreiding door nieuwbouw. OZB-tarieven 2026 Op basis van het voorgaande en door SVHW aangeleverde WOZ-waardeontwikkeling zien de OZB-tarieven voor 2026 er als volgt uit: Onroerende zaakbelastingen
2025
2026
(als percentage van de WOZ-waarde) Eigenaren woningen
0,1023%
0,0959%
Eigenaren niet-woningen
0,3991%
0,4167%
Gebruikers niet-woningen
0,3325%
0,3456%
Afvalstoffenheffing tarieven 2026 Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven om de kosten te betalen die de gemeente Albrandswaard maakt voor het (laten) inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Voor de afvalstoffenheffing hanteren wij kostendekkende tarieven in combinatie met een planmatige inzet van de daarvoor gevormde voorzieningen. Onderbouwing kostendekkende tarieven De in de afvalstoffenheffing te dekken kosten zijn als volgt bepaald: Afvalstoffenheffing Omschrijving
2026
Lasten taakveld(en), inclusief (omslag)rente
3.293.000
Lasten vanuit de gemeente, inclusief (omslag)rente
713.907
Inkomsten taakveld(en), exclusief heffingen
-340.600
Netto kosten van de activiteit
3.666.307
Vanuit andere activiteiten toe te rekenen kosten
642.022
Overhead, inclusief (omslag)rente
181.030
Compensabele BTW
755.832
Totale kosten
5.245.191
Opbrengst afvalstoffenheffing
4.442.400
Dekkingspercentage
85%
Op basis van bovenstaand dekkingspercentage zien de tarieven voor 2026, in vergelijking met 2025, er als volgt uit: Afvalstoffenheffing
2025
2026
Eenpersoonshuishouden (vast tarief)
257,04
257,04
Tweepersoonshuishouden (vast tarief)
334,08
334,08
Meerpersoonshuishouden (vast tarief)
353,04
353,04
Variabel tarief container 240 liter
4,90
4,90
Variabel tarief 60 liter
1,23
1,23
Variabel tarief 30 liter
0,62
0,62
- 51 -
Rioolheffing tarieven 2026 Rioolheffing Het uitgangspunt van de rioolheffing is om gemeenten in staat te stellen de kosten te betalen die samenhangen met de gemeentelijke watertaken. Het Water Rioleringsplan (WRP) 20262030 geldt als basis bij de berekening van de tarieven voor de rioolheffing. De in de rioolheffing te dekken kosten zijn als volgt bepaald: Rioolheffing Omschrijving
2026
Kosten riolering en gemalen
1.030.700
Kosten personeel en kapitaallasten, inclusief omslagrente
987.600
Inkomsten van activiteit, exclusief heffingen
-40.400
Dotatie aan voorziening vervanging riolering
1.064.900
Netto kosten van de activiteit
3.042.800
Vanuit andere activiteiten toe te rekenen kosten
361.331
Overhead, inclusief (omslag)rente
519.840
Compensabele BTW
484.387
Totale kosten
4.408.358
Opbrengst rioolheffing
3.421.400
Dekkingspercentage
78%
Op basis van bovenstaand dekkingspercentage zien de tarieven voor 2026, in vergelijking met 2025, er als volgt uit: Rioolheffing
2025
2026
Eenpersoonshuishouden
227,04
231,84
Meerpersoonshuishouden
302,76
309,12
Lijkbezorging tarieven 2026 Lijkbezorging Voor het verlenen van diensten door en/of het gebruik van de faciliteiten van de begraafplaatsen in Rhoon en Poortugaal worden rechten geheven voor onder andere begraven, onderhoudsrechten en andere lijkbezorgingsrechten. De in de lijkbezorgingsrechten te dekken kosten zijn als volgt bepaald: Lijkbezorgingsrechten Omschrijving
2026
Lasten taakveld(en), inclusief (omslag)rente
644.100
Inkomsten taakveld(en), exclusief heffingen
-
Netto kosten van de activiteit
644.100
Overhead, inclusief omslagrente
340.005
Totale kosten
984.105
Opbrengst lijkbezorgingsrechten
264.400
Dekkingspercentage
27%
Op basis van bovenstaand dekkingspercentage zien de tarieven voor 2026, in vergelijking met 2025, er als volgt uit:
- 52 -
Lijkbezorging
2025
2026
Particulier graf in Poortugaal (1 diep) voor een periode van 20 jaar
1.865
1.900
Particulier dubbel graf in Poortugaal (1 diep) voor een periode van 20 jaar
3.725
3.725
Particulier graf in Rhoon (2 diep) voor een periode van 20 jaar
3.055
3.725
Begraafkosten (personen vanaf 18 jaar)
1.445
1.450
950
2.310
Afkoop van verplichte onderhoudskosten 1 diep (20 jaar)
Leges De algemene verhoging als gevolg van prijsindexering van de overige gemeentelijke heffingen bedraagt in beginsel 3%. Voor producten en diensten die de gemeente aan burgers, bedrijven en anderen verleent, worden leges in rekening gebracht. De belangrijkste hiervan zijn de leges voor burgerzaken (paspoort, rijbewijs, huwelijksvoltrekking, enz.), aanvraag APV-vergunningen en omgevingsvergunningen. Bij de bepaling van de hoogte van de legestarieven wordt gekeken naar de kostendekkendheid. De leges worden geheven voor verstrekte diensten en producten. Een aantal tarieven van leges zijn wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor paspoorten, aanwezigheidsvergunning speelautomaten of bijvoorbeeld een uittreksel Burgerlijke stand. Voor het overige geldt ook hier dat de tarieven van leges maximaal kostendekkend mogen zijn. Volgens de gemeentewet mag de legesverordening als geheel bezien maximaal kostendekkend zijn. Het is mogelijk om kruissubsidiëring toe te passen. Daarmee wordt verstaan: het hoger stellen van tarieven van leges voor sommige diensten om daarmee de tarieven voor andere diensten laag te kunnen houden.
- 53 -
De kosten en opbrengsten van de leges zien er als volgt uit: Leges Hoofdstuk/Paragraaf
Kosten taakveld
Overhead BTW
Lasten
Baten
Dekking
1. Algemene dienstverlening Paragraaf 1.1 - Burgerlijke stand
65.435
19.319
84.754
44.900
53%
Paragraaf 1.2 - Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart
442.185
194.261
636.446
451.500
71%
Paragraaf 1.3 – Rijbewijzen
85.587
46.253
131.839
107.500
82%
Paragraaf 1.4 - Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie persoonsgegevens
17.012
1.721
18.733
4.000
21%
2.083
1.979
4.063
4.600
113%
75.885
25.256
101.141
58.700
58%
688.200
288.800
977.000
671.200
69%
Paragraaf 1.5 - Bestuursstukken Paragraaf 1.6 - Vastgoedinformatie Paragraaf 1.7 - Overige publiekszaken Paragraaf 1.8 - Gemeentearchief Paragraaf 1.9 - Bijzondere wetten Paragraaf 1.10 - Diversen Totaal Algemene Dienstverlening Hoofdstuk/Paragraaf
Kosten taakveld
-
Overhead BTW
Lasten
Baten
Dekking
2. Dienstverlening in het kader van de Omgevingswet 2.3. Omgevingsvergunning
502.300
419.900 12.700
934.900
457.600
49%
Totaal Algemene Dienstverlening i.h.k.v. Omgevingswet
502.300
419.900 12.700
934.900
457.600
49%
Hoofdstuk/Paragraaf
Kosten taakveld
Overhead BTW
Lasten
Baten
Dekking
3. Diensten waarop de Europese dienstenrichtlijn van toepassing is Paragraaf 3.1 - Horeca
1.313
1.248
2.561
2.900
113%
Paragraaf 3.2 - Gereserveerd Paragraaf 3.3 - Winkeltijdenwet Paragraaf 3.4 - Organiseren evenement of markt
226
215
442
500
113%
23.170
731
23.901
1.700
7%
Paragraaf 3.7 - In dit hoofdstuk niet benoemd besluit
1.223
1.162
Totaal Dienstverlening Europese Richtlijn
25.900
3.400
Paragraaf 3.5 - Standplaatsen Paragraaf 3.6 - Huisvestingswet 2014
KOSTENDEKKING LEGES TOTALE TARIEVENTABEL
1.216.400
2.385
2.700
113%
-
29.300
7.800
27%
712.100 12.700
1.941.200
1.136.600
59%
Gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid Indien een inwoner van Albrandswaard moeite heeft om zijn belasting te voldoen, kan hij in aanmerking komen voor kwijtschelding, waardoor de betreffende belasting niet betaald hoeft te worden. Het behandelen van verzoeken om kwijtschelding verloopt via het SVHW. De kwijtscheldingen hebben betrekking op het vaste tarief van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De kosten van verleende kwijtscheldingen worden doorberekend in de tarieven van de betreffende heffingssoorten.
- 54 -
In de begroting 2026 zijn de volgende bedragen voor kwijtschelding opgenomen: Kwijtschelding
2025
2026
2027
2028
2029
Afvalstoffenheffing
98.600
98.600
98.600
98.600
98.600
Rioolheffing
100.000
100.000
100.000
100.000
100.000
Totaal
198.600
198.600
198.600
198.600
198.600
Overzicht belastingdruk Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De woonlasten vormen het grootste deel van de opbrengst uit de gemeentelijke heffingen en daarmee grotendeels de lokale lastendruk. De woonlasten voor de inwoners (woningen) zijn als volgt: Omschrijving
2024
2025
Afwijking
2026
+ = stijging en - = daling van lasten A: Eénpersoonshuishouden met een huurwoning
Absoluut
In %
Rioolgebruik
€ 220,50
€ 227,04
€ 231,84
€ 4,80
2%
Afval**
€ 257,04
€ 257,04
€ 257,04
€ 0,00
0%
Totaal
€ 477,54
€ 484,08
€ 488,88
€ 4,80
1%
B1: Tweepersoonshuishouding met een huurwoning Rioolgebruik
€ 294,00
€ 302,76
€ 309,12
€ 6,36
2%
Afval (tweepersoons)**
€ 334,08
€ 334,08
€ 334,08
€ 0,00
0%
Totaal
€ 628,08
€ 636,84
€ 643,20
€ 6,36
1%
B2: Meerpersoonshuishouding met een huurwoning Rioolgebruik
€ 294,00
€ 302,76
€ 309,12
€ 6,36
2%
Afval (meerpersoons)**
€ 353,04
€ 353,04
€ 353,04
€ 0,00
0%
Totaal
€ 647,04
€ 655,80
€ 662,16
€ 6,36
1%
C: Eénpersoonshuishouding met een koopwoning met een WOZ-waarde van € 572.400 * Rioolgebruik
€ 220,50
€ 227,04
€ 231,84
€ 4,80
2%
Afval**
€ 257,04
€ 257,04
OZB-eigendom
€ 516,08
€ 532,98
€ 257,04
€ 0,00
0%
€ 548,93
€ 15,95
3%
Totaal
€ 993,62
€ 1.017,06
€ 1.037,81
€ 20,75
2%
D1: Tweepersoonshuishouding met een koopwoning met een WOZ-waarde van € 572.400* Rioolgebruik
€ 294,00
€ 302,76
€ 309,12
€ 6,36
2%
Afval (tweepersoons)**
€ 334,08
€ 334,08
€ 334,08
€ 0,00
0%
OZB-eigendom Totaal
€ 516,08
€ 532,98
€ 548,93
€ 15,95
3%
€ 1.144,16
€ 1.169,82
€ 1.192,13
€ 22,31
2%
D2: Meerpersoonshuishouding met een koopwoning met een WOZ-waarde van € 572.400* Rioolgebruik
€ 294,00
€ 302,76
€ 309,12
€ 6,36
2%
Afval (meerpersoons)**
€ 353,04
€ 353,04
€ 353,04
€ 0,00
0%
OZB-eigendom Totaal
€ 516,08
€ 532,98
€ 548,93
€ 15,95
3%
€ 1.163,12
€ 1.188,78
€ 1.211,09
€ 22,31
2%
*OZB-grondslag voor 2024 en 2025 is de gemiddelde WOZ-waarde uit Coelo. OZB 2026 uitgaande van 9,87% stijging WOZ en concept tarief 2026. ** Bovenop dit tarief komt het variabel tarief per aanbieding/lediging per zak (60 ltr of 30 ltr)) á € 1,23 resp. € 0,62 of per container á € 4,90.
- 55 -
Albrandswaard ten opzichte van buurgemeenten De woonlasten van de omliggende gemeenten voor het belastingjaar 2026 zijn nog niet beschikbaar. Om de woonlasten te kunnen vergelijken wordt gebruik gemaakt van de woonlasten van deze gemeenten in 2025. Deze vergelijking maakt de onderlinge verschillen van de woonlasten tussen Albrandswaard en omliggende gemeenten inzichtelijk. Er is hierbij uitgegaan van de woonlasten van een gezin met een koopwoning. tarieven per gemeenten 2025 afvalstoffenheffing
rioolheffing
OZB-tarief
Albrandswaard
428
303
0,1023%
gem. woningwaarde 521.000
woonlasten* 1.263
Barendrecht
501
243
0,0877%
499.000
1.181
Ridderkerk
396
218
0,0906%
400.000
977
Zwijndrecht
408
334
0,0857%
415.000
1.098
Hendrik-Ido-Ambacht
414
224
0,0883%
494.000
1.042
* Coelo-Atlas 2025
Vergelijking woonlasten 2024 en 2025 Vergelijking woonlasten 2024 en 2025 1400 1200 1000 800 600 400 200 0
Barendrecht 1066,89
Hendrik-Ido Ambacht 985,87
Ridder-kerk
Woonlasten 2024
Albrandswaard 1235,63
Woonlasten 2025
1263,35
1181,06
1042,19
- 56 -
Neder-land
957,47
Zwijndrecht 1026,96
977,04
1098
1052
994
Benchmark woonlasten Provincie Zuid-Holland (Coelo 2025) De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte en de ontwikkeling van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting. Uit de grafiek is af te lezen dat de hoogste stijging van de woonlasten in de Gemeente Wassenaar is met een stijging van 12,44% en de woonlasten in Leiden op hetzelfde niveau (0%) is gebleven. Albrandswaard kent een stijging van 2,46%.
Benchmark woonlasten Zuid-Holland 2000
12,44
1800 1400
6,62
4,29
1600
6,63
2,46
1200 9,26 1000
10,7 8,77
5,87 2,7 1,28 4,78
7,61
10,32
3,719,595,12
12,73
0,05 8,81
1,93 4,94
9,07
7,73 4,02 6,47 3,59
5,62 4,55
4,634,88 2,02
3,86 7,11 5,35
4,334,073,49
7,99 3,432,83
4,24
3,87 6,584,42 2,623,57
1842,49 1605,86 1194,88 1538,65 1190,14 1208,21 1141,03 1379,6 1098 1336,29 1283,11 1022,56 1050,03 1263,35 1181,06 1228,04 1213,63 600 1213,16 1224,87 1187,7 1159,48 1111,53 1106,78 1090,8 1086,31 1321,53 1072,16 1050,38 1042,19 946,67 1013,54 1013,41 1192,42 988,01 979,42 1065,75 977,81 977,04 1079,86 974,93 1039,45 1081,22 959,79 946,23 937,56 1099,32 1031,7 400 793,25 1085,44 200 6,65 3,99 0 800