50. 2026-025871 Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond Reactie DB op zienswijzen Regionaal Risicoprofiel 2026-2030.pdf

1. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening 2. Brand gebouw 3. Evenementen

52 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

1. Daling 2. Stijging 3. Stijging

2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 53

Nr.

Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score)

Definitie driver (invloedfactor)

Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts

Stijging/daling

Nr.

Drivers (1= hoogste score, 21= laagste score

Definitie driver (invloedfactor)

Op welke risicothema’s heeft de driver invloed volgens de experts

Stijging/daling

15.

Dalend onderwijsniveau

Het Nederlandse onderwijs staat onder druk door een tekort aan leraren en afnemende kwaliteit. Dit beïnvloedt de kansen van jongeren en hun voorbereiding op de arbeidsmarkt.

1. Criminaliteit 2. Verstoring zorgcontinuïteit 3. Polarisatie

1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging

18.

Verdichting

Automatisering

Automatisering (en robotisering) betekent dat machines, robots en geautomatiseerde systemen taken en processen uitvoeren die normaal door mensen worden gedaan. Dit gaat zowel om fysieke robots in productieomgevingen als om softwarematige automatisering in verschillende sectoren. Dit verhoogt de efficiëntie, maar maakt organisaties ook afhankelijker van technologie.

1. Cyberincidenten 2. Uitval/verstoring diverse vitale voorzieningen 3. Polarisatie 4. Scheepvaart 5.Verstoring zorgcontinuïteit

1. Stijging 2. Stijging

1. Polarisatie 2. Buisleidingen 3. Wegvervoer 4. Brand in gebouwen 5. Scheepvaart 6. Openbare orde 7. Cyberincidenten 8. Uitval/verstoring diverse vitale voorzieningen 9. Criminaliteit 10. Hitte 11. Infectieziekten humaan

1. Stijging 2. Stijging 3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging 6. Stijging 7. Stijging 8. Stijging

16.

In steden worden steeds meer woningen en voorzieningen bijgebouwd om ruimte beter te benutten. Dit gebeurt door bijvoorbeeld extra verdiepingen op bestaande bouw toe te voegen, of bestaande gebouwen om te bouwen om de ruimte beter te benutten. Dat verhoogt de druk op infrastructuur en kan leiden tot meer risico’s bij brand, hitte of infectieziekten. De overheid neemt bedrijven over om vitale (strategische) sectoren te beschermen of economische stabiliteit te waarborgen. Dat kan leiden tot meer controle, maar ook tot spanningen over beleid.

1. Openbare orde verstoring 2. Polarisatie

1. Stijging

Een afname van biodiversiteit bij planten en dieren door klimaatverandering, vervuiling en vermesting kan meetbare problemen veroorzaken. Het kan ook een omgeving creëren waarin andere problemen groter worden of ontstaan. Een voorbeeld is het verdwijnen van wildbestuiving door een sterke afname van bepaalde insectensoorten. Daardoor kunnen ook sommige plantensoorten verdwijnen. Dit kan weer leiden tot keteneffecten, met gevolgen voor bijvoorbeeld waterstanden en verzuring van de bodem. Op die manier kan het een ontwikkeling zijn die zichzelf versterkt.

1. Problematische fauna 2. Plagen 3. Uitval/verstoring voedselvoorziening 4. Demonstraties

17.

Afname biodiversiteit

54 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

3. Stijging 4. Stijging 5. Stijging

19.

1. Daling 2. Daling 3. Stijging

20.

Nationalisering

Privatisering

4. Stijging

21.

Toename gebruik kernenergie

9. Stijging 10. Stijging 11. Stijging

2. Stijging

1. Spoorvervoer De overheid besteedt 2. Verstoring taken uit aan bedrijven. zorgcontinuïteit Daardoor neemt de directe invloed en bemoeienis van 3. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening de overheid in bepaalde sectoren af. Dit kan leiden tot efficiëntie, maar ook tot spanningen over beleid.

1. Stijging 2. Daling

1. Maatschappelijke onrust 2. Milieu-incidenten 3. Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening 4. Demonstraties) 5. Radioactieve stoffen/ stralingsongevallen

1. Stijging 2. Stijging 3. Daling

Er komen meer kerncentrales, zowel grote als kleine (Small Modular Reactors). Er zijn ook andere toepassingen voor kernenergie, zoals de aandrijving van schepen. Kernenergie levert schone energie, maar brengt risico’s met zich mee, zoals straling of protesten.

3. Stijging

4. Stijging 5. Stijging

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 55

Nr.

Driver (invloedfactor)

Plaatsing score (1= hoogst en 21= laagst)

Score zekerheid (1= hoogst en 21= laagst)

1/

Klimaatverandering

1

3

2/

Afname zorgbeschikbaarheid

2

9

3/

Veroudering infrastructuur

3

7

4/

Elektrificatie

4

5

5/

Toename gebruik Artificial Intelligence (AI)

5

1

6/

Vergrijzing

6

2

7/

Toename geopolitieke instabiliteit

7

11

8/

Toename personeelstekort

8

18

9/

Toename polarisatie

9

15

10 /

Verschuiving economische machtsverhoudingen

10

14

11 /

Toename gebruik energieopslagsystemen (EOS)

11

6

12 /

Toename gebruik waterstof en waterstofdragers

12

16

13 /

Diversificatie mobiliteit en transport

13

8

14 /

Toename digitalisering

14

4

15 /

Automatisering

15

12

16 /

Dalend onderwijsniveau

16

19

17 /

Afname biodiversiteit

17

10

18 /

Verdichting

18

13

19 /

Nationalisering

19

21

20 /

Privatisering

20

20

21 /

Toename gebruik kernenergie

21

17

/R  isico’s doen zich voor aan land, op het water en in de lucht. VRR is ingericht om op calamiteiten snel te reageren.

5.4

Bijlage 4 – Overige risicothema’s hoofdstuk 4

In dit hoofdstuk zijn de overige risicothema’s volledig uitgewerkt volgens de methodiek die in hoofdstuk 4 ook is gebruikt. De volgordelijkheid van dit hoofdstuk is belangrijk. Hoewel de top vijftien van het RRP niet is geprioriteerd, is dat in de bijlage wel het geval. Paragraaf 5.5.1 is het hoogst scorende risico van dit hoofdstuk (excl. hoofdstuk 4) en 5.5.33 de laagst scorende risico.

56 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 57

Extreem geweld en terrorisme

5.4.1 Extreem geweld en terrorisme Extreem geweld Extreem geweld is het aanwenden van geweld dat als extreem kan worden betiteld door het overweldigende karakter van de gebruikte geweldsmiddelen, door de maatschappelijk gezien afschrikwekkende wijze waarop geweld wordt toegepast en/of door de intentie van de daders zo veel mogelijk slachtoffers te maken.

Terrorisme Terrorisme is een verbijzondering van extreem geweld: het behelst het uit ideologische motieven dreigen met, voorbereiden of plegen van op mensen gericht ernstig geweld, dan wel daden gericht op het aanrichten van maatschappij ontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen, de bevolking ernstige vrees aan te jagen en/of politieke besluitvorming te beïnvloeden.

5.4.2 Natuurbrand Natuurbranden kunnen ontstaan in verschillende soorten gebieden, zoals bossen, heide, duinen, veen, parken en akkerland. Door klimaatverandering neemt het risico op natuurbranden toe. Dat vraagt om blijvende aandacht en voorbereiding, vooral in recreatiegebieden waar in de zomer veel extra mensen aanwezig zijn.

De regio Rotterdam-Rijnmond is grotendeels verstedelijkt, maar bevat ook natuurgebieden, akkerlanden en duinen. Belangrijke risicogebieden zijn Hoek van Holland, de Kop van Voorne en de Kop van Goeree-Overflakkee.

Scoringstabel

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Natuurbrand

Score

Toelichting

Beoordelingscriterium Waarschijnlijkheid

Onwaarschijnlijk

Het landelijke dreigingsniveau is substantieel, maar er zijn geen concrete aanwijzingen voor een aanslag in de regio Rotterdam-Rijnmond. De regio is vanwege haar symbolische en economische waarde wel een mogelijk doelwit.

Waarschijnlijkheid

Ramppotentieel Zeer ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Een aanslag kan leiden tot veel (dodelijke) slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting. Voorbeelden als Bataclan, Utoya, Zaventem en Madrid laten zien dat de gevolgen zeer ernstig kunnen zijn. Mogelijke gevolgen zijn verstoring zorgcontinuïteit, paniek in menigten, brand gebouw, verstoring van een vitaal proces. In de regio komt extreem geweld weinig voor en het aantal dodelijke incidenten is beperkt.

Score

Toelichting

Waarschijnlijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties) 5–6 effecten

Laag

Fysieke veiligheid (impact) Subjectieve veiligheid Veel zorgen of angst

Beweeglijkheid

Volgens de Risico- en Crisisbarometer (voorjaar 2024) maakt 24% van de inwoners zich zorgen over terrorisme. Angst en onzekerheid nemen toe bij zichtbare incidenten of dreiging.

Een natuurbrand kan leiden tot evacuatie van campings en stranden, met risico op paniek en communicatieproblemen. De schade aan natuur, toerisme en cultureel erfgoed (zoals de Rhoonse Grienden) kan groot zijn. De brandweer heeft beperkte bluscapaciteit in duingebieden, wat de gevolgen verergert. Mogelijke neveneffecten zijn uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening, vrijkomen gevaarlijke stoffen, gebouwbrand, verkeer en vervoer en maatschappelijke onrust. Directe slachtoffers komen zelden voor, maar er kunnen gewonden vallen door rook of paniek. Ook dieren en cultureel erfgoed kunnen worden getroffen. De impact op mens en dier is dus beperkt, maar niet verwaarloosbaar.

Zeer laag

Subjectieve veiligheid

Het dreigingsbeeld is stabiel. De NCTV meldt wel dat radicalisering voorkomt in verschillende groepen.

De kans op een natuurbrand is reëel, vooral in droge zomers. Door klimaatverandering komen lange droge periodes vaker voor. In recreatiegebieden zoals Goeree verdubbelt de bevolking in het hoogseizoen, wat het risico vergroot. Experts gaven aan dat de kans op meerdere natuurbranden tegelijk toeneemt.

Weinig zorgen

De meeste inwoners maken zich weinig zorgen over natuurbranden, maar angst kan snel toenemen bij zichtbare rook of evacuaties. Media-aandacht versterkt dit effect.

Stabiel

Beweeglijkheid Kennis(on)zekerheid Bekend

Inlichtingen- en veiligheidsdiensten beschikken over veel informatie, maar individuele radicalisering en online netwerken zijn lastig te volgen.

Stijging

Kennis(on)zekerheid Bekend

58 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Het risico neemt toe door klimaatverandering en veranderend landgebruik. Branden verplaatsen zich noordwaarts in Europa. Experts wijzen op de toename van moeilijk te bestrijden branden, zoals in Zuid-Frankrijk en Los Angeles. Er is veel kennis over natuurbranden, maar het blijft moeilijk te voorspellen waar en hoe snel ze zich verspreiden. Ook menselijk gedrag bij paniek of evacuaties zorgt voor onzekerheid.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 59

Buisleidingen

5.4.3 Buisleidingen Hogedrukbuisleidingen vervoeren vloeistoffen en gassen, zoals aardgas, olie of chemicaliën, via ondergrondse leidingen. De meest voorkomende zijn de leidingen voor hogedruk aardgastransport. Deze infrastructuur is belangrijk voor de energievoorziening en de industrie. In het havengebied van

Rotterdam-Rijnmond liggen zogenoemde buisleidingstraten met tientallen leidingen die verschillende gevaarlijke stoffen transporteren. Daarnaast lopen er ook buisleidingen door woongebieden en natuurgebieden in de regio.

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Infectieziekten humaan

5.4.4 Infectieziekten humaan Infectieziekten humaan (bij mensen) worden veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën, virussen, schimmels of parasieten. Zij dringen het lichaam binnen en veroorzaken ziekte. Dit kan gaan van milde infecties tot een ernstige, soms dodelijke ziekten. Voorbeelden zijn griep, norovirus, legionella en salmonella. Het risico

Scoringstabel Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Ramppotentieel Zeer ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Incidenten met buisleidingen komen geregeld voor. Door veroudering van leidingen, toenemende bebouwing en beperkte kennis van de exacte ligging is de kans op incidenten toegenomen.

Waarschijnlijkheid

Een groot incident kan domino-effecten veroorzaken in de ondergrond, met uitval van meerdere voorzieningen en grootschalige schade als gevolg. Mogelijk neveneffecten zijn brand, maatschappelijke onrust en gevaarlijke stoffen in de woonomgeving.

3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact) Laag

Er vallen jaarlijks weinig tot geen dodelijke slachtoffers. De gevolgen zijn sterk afhankelijk van de locatie en het type stof.

Weinig zorgen

De meeste inwoners zijn zich niet bewust van buisleidingen in hun omgeving. Onrust ontstaat pas bij incidenten of door berichtgeving in de media.

Score

Toelichting

Zeer waarschijnlijk

Ramppotentieel

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Bekend

Door de energietransitie, veroudering van leidingen, externe dreiging (zoals sabotage) en toenemende drukte in de ondergrond neemt de dynamiek toe. Technische kennis is aanwezig, maar de precieze ligging en staat van leidingen zijn niet altijd volledig bekend. Innovaties zoals kunstmatige intelligentie (AI) worden ingezet om dit te verbeteren.

Infectieziekten komen vaak voor in de regio. Jaarlijks zijn er griepepidemieën, norovirusuitbraken en andere infecties die de zorg belasten. De GHOR benadrukt dat het hier om reguliere infectieziekten gaat, niet om pandemieën. De gevolgen voor gezondheid kunnen groot zijn, maar leiden zelden tot maatschappelijke ontwrichting. De meeste infectieziekten worden goed opgevangen binnen de bestaande zorg.

Beperkt

Cascade-effecten (kettingreacties)

Verstoring zorgcontinuïteit 1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact) Zeer hoog

Subjectieve veiligheid

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

60 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

gaat niet alleen over hoe vaak dit voorkomt, maar ook over de gevolgen voor gezondheid, de druk op de zorg en de invloed op de maatschappij.

De gevolgen voor de gezondheid zijn aanzienlijk. In de regio overlijden jaarlijks honderden mensen aan griep. De schade is niet altijd zichtbaar, maar de druk op de volksgezondheid is groot. Mensen zijn gewend aan infectieziekten en maken zich meestal niet veel zorgen. Alleen bij kwetsbare groepen of bij veel media-aandacht neemt de angst toe. Het risico neemt toe door vergrijzing, klimaatverandering en lagere vaccinatiegraad. Ook doordat mensen dichter bij elkaar wonen, kunnen infecties zich sneller verspreiden. Over de meeste infectieziekten is veel kennis beschikbaar. Ze zijn goed te behandelen en te voorkomen. Alleen bij nieuwe ziekteverwekkers bestaat nog onzekerheid.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 61

Verstoring zorgcontinuïteit

Incident scheepvaart (regulier)

5.4.5 Verstoring zorgcontinuïteit

5.4.6 Incident scheepvaart (regulier)

Verstoring van de zorgcontinuïteit betekent dat zorg niet altijd op een verantwoorde manier geleverd kan worden. Dit raakt de hele zorgketen: van huisarts en thuiszorg tot ziekenhuis en ambulancezorg.

Scheepvaartincidenten kunnen bestaan uit aanvaringen, grondingen, brand aan boord of lekkage van gevaarlijke stoffen. Deze incidenten kunnen plaatsvinden op rivieren, in havens of op zee, en hebben gevolgen voor mens, milieu en economie. Met de wereldhaven in Rotterdam en

Scoringstabel

Scoringstabel

Beoordelingscriterium

Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Toelichting

Beoordelingscriterium

De zorg in de regio werkt al op de grens van haar capaciteit. Een kleine verstoring, zoals een griepgolf of uitval van een spoedeisende hulp (SEH) kan het hele systeem ontregelen. Experts zien dit als een reëel en regelmatig risico, ook al is het niet altijd zichtbaar.

Waarschijnlijkheid

drukke vaarwegen richting het achterland is het risico op een scheepvaartincident reëel.

Score

Toelichting

Waarschijnlijk

Ramppotentieel Ernstig

Ramppotentieel Aanzienlijk

Cascade-effecten (kettingreacties)

Een verstoring kan leiden tot uitstel van zorg, hogere sterfte of maatschappelijke ontwrichting. De ernst hangt af van de situatie. Maatschappelijke onrust.

1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact) Hoog

Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact) Als mensen geen toegang hebben tot noodzakelijke zorg, kunnen ze eerder overlijden. Dit maakt de impact op de fysieke veiligheid groot.

Weinig zorgen

Beweeglijkheid Sterke stijging

Kennis(on)zekerheid

Verstoring/uitval afhandeling verkeer en vervoer, uitval/ verstoring zorgcontinuïteit, maatschappelijke onrust, (scheeps)brand.

Middel

Subjectieve veiligheid

Beweeglijkheid

Door vergrijzing en extramuralisering (zorg bij mensen thuis), digitalisering, bezuinigingen en personeelstekorten wordt de zorg steeds kwetsbaarder. De zorgketen is complex en lastig te overzien, maar de belangrijkste risico’s zijn bekend.

Bekend

62 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Burgers weten dat er personeelstekorten zijn, maar beseffen vaak niet wat de gevolgen zijn bij een ernstige verstoring van de zorg.

In een realistisch worstcasescenario vallen er 1 tot 10 doden, is er langdurige verstoring van havenactiviteiten en kan de schade oplopen tot 50 miljoen euro. Vooral aanvaringen of incidenten met grote schepen kunnen grote gevolgen hebben.

Jaarlijks vallen er meerdere gewonden en soms doden, vooral bij werkzaamheden in de haven.

Weinig zorgen

Subjectieve veiligheid

Er is dagelijks intensief scheepvaartverkeer in de haven en op de rivieren. Jaarlijks vinden meerdere incidenten plaats.

Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

Bewoners zijn gewend aan scheepvaart en maken zich weinig zorgen. Bij dodelijke incidenten of lekkages van gevaarlijke stoffen ontstaat meer tijdelijke onrust, vooral bij omwonenden van havengebieden.

Door groei van de internationale handel, meer scheepvaartbewegingen, een drukkere Noordzee en nieuwe scheepsbrandstoffen neemt het risico toe. Ook klimaatverandering en veranderingen in logistieke ketens spelen hierbij een rol. De haven heeft een goed functionerend systeem voor monitoring, verkeersbegeleiding en incidentbestrijding. Incidenten worden snel opgeschaald en onderzocht. De samenwerking tussen havenbedrijf, hulpdiensten en inspecties is sterk.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 63

Hitte

5.4.7 Hitte Hitte verwijst naar perioden van aanhoudend hoge temperaturen die leiden tot gezondheidsproblemen of verstoringen in de samenleving. Het risico ontstaat door een combinatie van extreme buitentemperaturen, weinig mogelijkheden tot afkoeling (vooral in stedelijke gebieden), en een hogere kwetsbaarheid van groepen

zoals ouderen, chronisch zieken en jonge kinderen. Hitte heeft brede gevolgen voor gezondheid, veiligheid, economie en infrastructuur.

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Instorting

5.4.8 Instorting Instorting betekent dat gebouwen, bruggen, tunnels of andere constructies bezwijken. Dit kan komen door materiaalmoeheid, funderingsproblemen, constructiefouten of achterstallig onderhoud. Het gaat om situaties waarin een constructie faalt onder normale weersomstandigheden.

Scoringstabel Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Hittegolven komen jaarlijks voor en worden steeds heviger. Volgens klimaatscenario’s van het KNMI wordt hitte een structureel verschijnsel. In stedelijke gebieden zoals Rotterdam is het hitte-eiland-effect zichtbaar, waardoor de temperatuur lokaal hoger ligt.

Waarschijnlijkheid

Hitte leidt tot extra sterfte, vooral onder ouderen en kwetsbare mensen. Ook ontstaan verstoringen in het openbaar vervoer, werken bruggen niet goed en kan de bluswatervoorziening onder druk komen te staan. De economische schade door verminderde productiviteit en gezondheidskosten is groot. Daarnaast verslechtert de waterkwaliteit en lijdt de natuur onder langdurige hitte. Verstoring afhandeling verkeer/vervoer, infectieziekten humaan, maatschappelijke onrust.

Middel

Subjectieve veiligheid Zorgen/angst

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

64 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Er zijn weinig directe slachtoffers, maar de sterfte onder kwetsbare groepen stijgt. Ook het aantal reanimaties neemt toe bij extreme hitte. De impact is vooral indirect, maar niet te verwaarlozen. Het bewustzijn over de risico’s van hitte groeit, vooral bij ouderen, bewoners van hoogbouw en zorginstellingen. Toch blijft de voorbereiding beperkt. Media-aandacht en incidenten, zoals gestrande treinen, versterken het gevoel van onveiligheid. Het risico neemt sterk toe door klimaatverandering. Hittegolven worden langer, heviger en hebben een bredere impact op samenleving en natuur.

Toelichting

Mogelijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Er zijn weinig daadwerkelijke instortingen geweest, maar er zijn signalen dat het risico toeneemt. Denk aan haarscheurtjes, verouderde viaducten en minder toezicht. Een instorting in een stedelijke omgeving kan leiden tot meerdere slachtoffers en grote ontwrichting, zeker bij bruggen of gebouwen waar veel mensen aanwezig zijn. Wegvervoer, spoorvervoer.

1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Er zijn weinig recente incidenten met grote impact. De kans op meerdere doden tegelijk is klein. Laag

3–4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Score

Subjectieve veiligheid

De meeste mensen staan niet stil bij dit risico. Pas na incidenten elders ontstaat tijdelijk meer bezorgdheid. Weinig zorgen

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Onduidelijk

Er wordt gemonitord en geïnspecteerd, en er zijn geen aanwijzingen voor acute instabiliteit. Wel vragen de veroudering van infrastructuur en veranderende belasting blijvende aandacht. Experts wijzen op onzekerheden door nieuwe risico’s, zoals betonrot, droogte-gerelateerde verzakkingen en mogelijke effecten van explosies.

De effecten van hitte zijn goed onderzocht en bekend. Er zijn stresstesten en handelingsperspectieven beschikbaar. De precieze impact blijft afhankelijk van lokale omstandigheden, zoals bebouwing, waterbeheer en bevolkingssamenstelling.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 65

Wegvervoer gevaarlijke stoffen

5.4.9 Wegvervoer gevaarlijke stoffen Bij het wegvervoer van gevaarlijke stoffen gaat het om het transport over de weg van chemische, explosieve, giftige of brandbare materialen Deze stoffen worden gebruikt in onder andere de industrie, landbouw en gezondheidszorg. Incidenten tijdens transport kunnen leiden tot brand, explosies,

milieuschade of gezondheidsrisico’s. Omdat de routes vaak door stedelijke gebieden lopen, is de potentiële impact groot.

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Incidenten spoorvervoer (regulier) 5.4.10 Incidenten spoorvervoer (regulier) Spoorvervoer is vervoer met railvoertuigen zoals trein, metro en tram, die elk hun eigen spoorwegnet gebruiken. Het spoor wordt gebruikt voor passagiers en voor goederen. De regio Rotterdam-Rijnmond kent een complex systeem met verschillende vormen van vervoer via het spoor. Naast het reguliere spoornetwerk zijn er de hogesnelheidslijn en de Betuweroute, die vooral wor-

den gebruikt voor goederenvervoer. In het havengebied rijden veel goederentreinen, maar geen passagierstreinen. In en rond de stad is een deels ondergrondse metrolijn aanwezig, en een lightrailverbinding met Den Haag en Hoek van Holland. Binnen Rotterdam zelf rijdt een uitgebreid tramnetwerk. Zelfdoding is niet opgenomen dit thema; dat valt onder het thema ‘(poging tot) zelfdoding’ (paragraaf 5.5.17).

Scoringstabel Score

Toelichting

Beoordelingscriterium Waarschijnlijkheid

Onwaarschijnlijk

De kans op een groot incident is klein. In de regio gebeuren gemiddeld minder dan twee incidenten per jaar met gevaarlijke stoffen op de weg. Kleine lekkages komen vaker voor, maar hebben meestal beperkte gevolgen.

Waarschijnlijkheid

Ramppotentieel Zeer ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Een zwaar scenario, zoals een BLEVE (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion), kan leiden tot tientallen gewonden of doden en grote economische schade.

Score

Toelichting

Waarschijnlijk

Er komen regelmatig incidenten voor met metro, tram of trein. Dit gaat meestal om ontsporingen, omgevallen bomen, stilgevallen voertuigen of storingen aan wissels.

Ernstig

Ernstige ongevallen met passagierstreinen of metro’s zijn zeldzaam, maar kunnen bij ontsporing of botsing leiden tot meerdere gewonden of doden.

Ramppotentieel

Cascade-effecten (kettingreacties)

Verstoring afhandeling verkeer en vervoer, paniek in menigten. 1-2 effecten

Wegvervoer, verstoring afhandeling verkeer en vervoer. Fysieke veiligheid (impact)

1-2 effecten

Middel

Fysieke veiligheid (impact)

Hoewel het ramppotentieel hoog is, blijft de werkelijke impact beperkt. Slachtoffers bij incidenten met gevaarlijke stoffen komen zelden voor.

Laag

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst

Beweeglijkheid Sterke stijging

Kennis(on)zekerheid

Volgens de Risico- en Crisisbarometer maken weinig mensen zich zorgen over dit risico. Het is bekend, maar maatschappelijk geaccepteerd.

Door meer transport, nieuwe brandstoffen en veranderende regelgeving wordt het risicobeeld dynamischer.

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

Jaarlijks vallen er doden en gewonden door spoorincidenten. De impact is vooral groot bij passagiersvervoer. Zelfdodingen op het spoor zijn hierbij niet meegerekend. Reizigers ervaren spoorvervoer als veilig. Storingen of vertragingen veroorzaken soms frustratie of tijdelijk onveiligheidsgevoel. Door veroudering van infrastructuur, weersinvloeden en de groei van reizigers- en goederenvervoer neemt de kans op verstoringen toe. ILT, ProRail en RET beschikken over uitgebreide monitoring, registraties en veiligheidsprotocollen. De kennisbasis is actueel en sterk.

Er is veel kennis over transport en beheersmaatregelen. De risico’s en scenario’s zijn goed in kaart gebracht. Bekend

66 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 67

Waterongeval

5.4.11 Waterongeval Een waterongeval is een incident waarbij mensen in het water terechtkomen en kunnen verdrinken. Dit gebeurt vaak tijdens recreatie of werkzaamheden op of bij het water. Soms speelt ook een poging tot zelfdoding een rol, maar die wordt hier niet meegerekend. De regio Rotterdam-Rijnmond ligt aan de Noordzee en heeft veel

water, zoals havens, plassen en rivieren. Er is veel binnenvaart, zeevaart en recreatief gebruik. Daardoor is er een constant, maar beheersbaar risico op waterongevallen.

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Uitval / verstoring gasen warmtevoorziening

5.4.12 Uitval / verstoring gas- en warmtevoorziening Gas is nog steeds een belangrijke energiebron in Nederland. Het wordt gebruikt voor verwarming, koken en het opwekken van elektriciteit. De betrouwbaarheid van de gasvoorziening staat echter onder druk door internationale spanningen en veranderingen op de

Scoringstabel Score

Waarschijnlijkheid Waarschijnlijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Waterongevallen komen regelmatig voor. In de afgelopen tien jaar verdronken 84 mensen, gemiddeld 8 à 9 per jaar. De brandweer wordt vaker gealarmeerd dan het aantal slachtoffers, wat wijst op een breed risicobeeld.

Waarschijnlijkheid

De meeste incidenten zijn individueel, maar een groot ongeval, zoals een voertuig of vliegtuig te water, kan meerdere slachtoffers veroorzaken en de hulpdiensten zwaar belasten.

Score

Toelichting

Mogelijk

Ramppotentieel Ernstig

Verstoring/uitval afhandeling van verkeer en vervoer. Cascade-effecten (kettingreacties)

1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact) Middel

Verdrinking is dodelijk en tast de fysieke veiligheid aan. De regio behoort tot de gebieden met de meeste verdrinkingen in Nederland.

Weinig zorgen/angst

Beweeglijkheid

De meeste mensen voelen zich veilig bij water. Alleen bij dodelijke incidenten ontstaat tijdelijke onrust, vooral in recreatiegebieden of bij bekende zwemlocaties.

Fysieke veiligheid (impact)

Er vallen weinig slachtoffers door uitval van gas of warmte. Wel gebeuren jaarlijks incidenten met koolmonoxidevergiftiging of brand door alternatieve verwarming. Kou brengt gezondheidsrisico’s mee, vooral voor kwetsbare groepen.

Subjectieve veiligheid Zorgen

Stijging

Duidelijk

Er is veel kennis over risicogroepen, locaties en preventie. Organisaties zoals de Reddingsbrigade en het CBS volgen de cijfers en geven voorlichting. De kennis is actueel en breed gedeeld.

In een worstcasescenario, bijvoorbeeld langdurige uitval tijdens strenge vorst, kunnen honderdduizenden mensen worden getroffen. Vooral kwetsbare groepen lopen risico. De maatschappelijke verstoring is groot en de schade kan oplopen tot tientallen miljoenen euro’s.

3-4 effecten

Door klimaatverandering, vergrijzing en meer recreatie aan en op het water neemt het risico toe.

Kennis(on)zekerheid

De gas- en warmtelevering in Nederland is betrouwbaar, maar er zijn kwetsbaarheden. We zijn afhankelijk van buitenlandse leveringen, en er zijn risico’s door cyberdreigingen en technische storingen. Kleine storingen komen jaarlijks tot maandelijks voor. Grootschalige uitval is zeldzaam, maar niet uitgesloten.

Mogelijke effecten zijn openbare-ordeverstoringen, verstoring zorgcontinuïteit, maatschappelijke onrust.

Laag

Subjectieve veiligheid

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

68 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

energiemarkt. Waar gas vroeger vooral via pijpleidingen kwam, wordt nu steeds vaker vloeibaar aardgas (LNG) geïmporteerd, vooral via de regio Rotterdam-Rijnmond. Storingen kunnen ontstaan door problemen in de aanvoer, schade aan leidingen of technische defecten in het netwerk.

Tijdens de energiecrisis van 2022–2023 maakten veel mensen zich zorgen over de betaalbaarheid en de beschikbaarheid van warmte. Dreiging van kou of uitval vergroot het gevoel van onveiligheid. Door geopolitieke spanningen, de energietransitie, decentralisatie van warmtenetten en digitalisering neemt de kwetsbaarheid toe. De Rijksoverheid benadrukt dat het energiesysteem slimmer en robuuster moet worden ingericht. Er is veel kennis over infrastructuur en risico’s. Toch blijft het moeilijk te voorspellen hoe mensen reageren op langdurige uitval. Doordat het systeem complex is en afhankelijk van externe factoren, is het lastig om het goed onder controle te houden.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 69

Vuurwerk

5.4.13 Vuurwerk Vuurwerk bestaat uit pyrotechnische artikelen met explosieve stoffen. Het wordt gebruikt voor amusement, signalering of professioneel gebruik. De regels voor gebruik, verkoop en vervoer staan in het Vuurwerkbesluit, onderdeel van de Wet milieubeheer. Er zijn verschillende soorten vuurwerk: R Consumentenvuurwerk: mag door particulieren wor-

den verkocht en afgestoken op bepaalde momenten. R Professioneel vuurwerk: alleen te gebruiken door gecertificeerde bedrijven met een vergunning. R Theatervuurwerk: wordt gebruikt bij theater, concerten of shows. R Illegaal vuurwerk: voldoet niet aan de wettelijke eisen. R Overige pyrotechnische artikelen: zoals noodsignalen op zee, rookpotten of fakkels.

5.4.14 Incident scheepvaart (gevaarlijke stoffen) Bij scheepvaartongevallen met gevaarlijke stoffen komen chemische, explosieve, giftige of brandbare stoffen vrij. Dat kan gebeuren bij het bunkeren, overslaan of vervoeren van ladingen over water. Oorzaken zijn vaak aanvaringen, lekkages, branden of menselijke fouten. In de haven van Rotterdam is

de scheepvaartdrukte groot en worden veel risicovolle stoffen vervoerd. Daardoor is de kans op een incident reëel en kunnen de gevolgen ernstig zijn.

Scoringstabel

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Incident scheepvaart (gevaarlijke stoffen)

Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Jaarlijks vinden incidenten met vuurwerk plaats, vooral rond oud en nieuw. Het gebruik van illegaal vuurwerk neemt toe, maar valt buiten dit thema.

Waarschijnlijkheid

Het ramppotentieel is bij legaal vuurwerk beperkt, maar de vuurwerkramp in Enschede laat zien dat het potentieel groot kan zijn bij ongevallen met opslag of groothandel (denk aan aantal slachtoffers, materiële schade en verstoring van het dagelijks leven). Mogelijke effecten zijn brand gebouw, paniek in menigten, instorting.

Jaarlijks raken mensen gewond, vooral aan ogen en handen. Het aantal dodelijke slachtoffers is beperkt. De fysieke impact is dus laag, ondanks de zichtbaarheid van incidenten.

Laag

Subjectieve veiligheid

Toelichting

Mogelijk

Ramppotentieel Catastrofaal

3-4 effecten

Mogelijke gevolgen zijn (scheeps)brand, uitval/verstoring zorgcontinuïteit, verstoring/uitval afhandeling verkeer en vervoer, maatschappelijke onrust.

Fysieke veiligheid (impact)

Recente incidenten hebben zelden geleid tot doden, grote schade of langdurige verstoring van het dagelijks leven.

Zeer laag

Subjectieve veiligheid

Vuurwerk zorgt voor overlast en angst bij burgers, vooral rond de jaarwisseling.

Door de grote hoeveelheid scheepvaart in de Rotterdamse haven kan een incident met gevaarlijke stoffen plaatsvinden. De energietransitie zorgt bovendien voor meer transport van nieuwe typen risicovolle lading. In een worstcasescenario kan een incident leiden tot massale evacuaties, langdurige milieuschade en grote economische ontwrichting.

Cascade-effecten (kettingreacties)

3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Score

Bij omwonenden van havengebieden kan tijdelijk onrust ontstaan, maar dit is niet structureel. Weinig zorgen/angst

Veel zorgen

Beweeglijkheid Beweeglijkheid Daling

Kennis(on)zekerheid Bekend

70 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Door het aankomende vuurwerkverbod neemt het gebruik van legaal vuurwerk af. De ontwikkeling van illegaal vuurwerk is onzeker, maar de beweeglijkheid wordt als dalend gescoord. Er is veel kennis over legaal vuurwerk. Over illegaal vuurwerk is minder bekend, wat leidt tot onzekerheid over risico’s en effecten.

Door de groei van risicovolle ladingen, verouderde schepen en complexere logistiek neemt het risico toe. Stijging

Kennis(on)zekerheid

Er is veel kennis en monitoring, maar naleving en detectie blijken niet altijd sluitend. Duidelijk

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 71

Uitval / verstoring afhandeling voedselvoorziening

Uitval / verstoring van rioolwaterzuiveringsinstallaties

5.4.15 Uitval / verstoring afhandeling voedselvoorziening

5.4.16 Uitval / verstoring van rioolwaterzuiveringsinstallaties

De voedselvoorziening bestaat uit een complexe keten van productie, distributie en verkoop. Een verstoring kan ontstaan door mislukte oogsten, pandemieën, geopolitieke conflicten of cyberaanvallen. Dit kan leiden tot schaarste, hogere prijzen en maatschappelijke onrust.

Vervuiling van oppervlaktewater ontstaat vaak door problemen in het rioolstelsel. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals onvoldoende capaciteit bij hevige regenval, grote hoeveelheden bluswater, lozingen in het riool of uitval van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI).

Scoringstabel

Scoringstabel

Beoordelingscriterium

Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Structurele uitval is zeldzaam, maar tijdelijke verstoringen zijn realistisch. De voedselketen is sterk afhankelijk van energie, transport en ICT. Problemen in deze sectoren kunnen leiden tot voedseltekorten.

Waarschijnlijkheid

De directe gevolgen zijn beperkt in termen van doden of fysieke schade, maar de maatschappelijke en economische gevolgen kunnen groot zijn.

Ramppotentieel

Score

Toelichting

Mogelijk

Ernstig

Maatschappelijke onrust, verstoring zorgcontinuïteit. 1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

De impact is vooral indirect. Bij kwetsbare groepen, zoals ouderen of zieken, kan voedseltekort leiden tot gezondheidsproblemen.

Laag

Subjectieve veiligheid Zorgen/angst

Tijdens de coronapandemie leidde de angst voor lege schappen tot hamsteren en onrust. Voedsel is een primaire levensbehoefte. Voedseltekorten raken direct aan gevoelens van controle en veiligheid.

Cascade-effecten (kettingreacties)

Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

Het risico neemt toe door geopolitieke instabiliteit, klimaatverandering, afhankelijkheid van import en kwetsbaarheid voor cyberaanvallen. De overheid en het RIVM signaleren toenemende druk op voedselzekerheid. De voedselketen en haar kwetsbaarheden zijn goed in kaart gebracht, maar het blijft lastig te voorspellen hoe mensen en markten reageren op verstoringen.

3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Er vallen zelden directe slachtoffers, maar er zijn gezondheidsrisico’s bij contact met vervuild water, vooral voor kwetsbare groepen. De impact is beperkt, maar kan bij langdurige uitval relevant worden.

Laag

Subjectieve veiligheid

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

72 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Bij langdurige uitval in stedelijk gebied kunnen tienduizenden mensen worden geraakt. Ongezuiverd afvalwater in oppervlaktewater verhoogt het risico op infectieziektewn, blootstelling aan medicijnresten en verstoring van recreatief watergebruik. De materiële schade is groot, maar niet catastrofaal. Infectieziekten humaan (bij mensen), maatschappelijke onrust, verstoring van andere processen.

Weinig zorgen/angst

Beweeglijkheid

Rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) zijn goed beheerd, maar kwetsbaar bij extreme neerslag, cyberaanvallen, veroudering en militaire/hybride dreiging. Forse uitval is zeldzaam, maar incidenten met overstort of piekbelasting komen voor. Digitalisering en koppeling met de energietransitie maken systemen complexer en gevoeliger.

De meeste mensen zijn niet bekend met RWZI’s. Volgens de Risico- en Crisisbarometer maakt 19% zich zorgen over het stoppen van vitale processen, maar niet specifiek over rioolwaterzuivering. Pas bij zichtbare vervuiling of overlast ontstaan zorgen. De kwetsbaarheid neemt toe door klimaatverandering (meer piekbuien), verouderde infrastructuur, toename van medicijnresten en ZZS in afvalwater en digitalisering van zuiveringsprocessen. Er is veel technische kennis over RWZI’s en hun werking. Wel blijft er onzekerheid over de langetermijneffecten van ZZS en medicijnresten in het gezuiverde afvalwater dat uit een RWZI komt (het effluent), en over de werking van installaties bij piekbelasting. De Unie van Waterschappen en het RIVM benadrukken de noodzaak van investeringen in robuustheid en digitale weerbaarheid.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 73

(Poging tot) zelfdoding

5.4.17 (Poging tot) zelfdoding

impact op de omgeving, zoals familie, omstanders en hulpverleners.

Evenementen (verstoringen publiekveiligheid) 5.4.18 Evenementen (verstoringen publiekveiligheid)

(Poging tot) zelfdoding is het opzettelijk beëindigen of willen beëindigen van het eigen leven. Het is een ingrijpende gebeurtenis, die meestal voortkomt uit een combinatie van psychische, sociale en soms lichamelijke problemen. Het risico heeft niet alleen te maken met de persoon zelf, maar heeft ook

Evenementen zijn georganiseerde bijeenkomsten van mensen, zoals festivals, sportwedstrijden en culturele activiteiten. Ook kleine buurfeesten of grootschalige meerdaagse evenementen vallen hieronder. Het risico bij evenementen gaat over incidenten die de veiligheid,

Scoringstabel

Scoringstabel

Beoordelingscriterium

Score

Waarschijnlijkheid Waarschijnlijk

Toelichting

Beoordelingscriterium

Zelfdoding komt relatief vaak voor in de regio Rotterdam-Rijnmond. Jaarlijks overlijden ongeveer 110 mensen door zelfdoding, en het aantal pogingen ligt nog hoger. De regio scoort boven het landelijk gemiddelde. Experts noemen dit een van de meest voorkomende thema’s binnen het domein Gezondheid.

Waarschijnlijkheid

Score

Toelichting

Mogelijk

Ramppotentieel Ramppotentieel Aanzienlijk

Cascade-effecten (kettingreacties)

Per incident is er meestal één slachtoffer, al kunnen meerdere mensen betrokken zijn. Er is geen sprake van schaarste of grootschalige maatschappelijke verstoring, behalve druk op de geestelijke gezondheidszorg. Spoor- of wegvervoer, maatschappelijke onrust.

Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

Middel

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen

Beweeglijkheid Stabiel

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

74 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

In de regio vinden jaarlijks honderden evenementen plaats. Kleine incidenten, zoals medische noodgevallen, vechtpartijen of overlast, komen regelmatig voor. Ook spontane bijeenkomsten, bijvoorbeeld door influencers, kunnen onverwachte risico’s veroorzaken. Ernstige incidenten zijn zeldzaam, maar kunnen wel grote gevolgen hebben. Denk aan verdrukking in een menigte, brand of een aanslag, met mogelijk tientallen slachtoffers. De regio houdt hier rekening mee in veiligheidsplannen en scenario’s. Paniek in menigte, verstoring openbare orde, infectieziekten humaan (bij mensen), brand EOS-accu.

3-4 effecten

1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

gezondheid of openbare orde kunnen verstoren. De score is gebaseerd op de situatie in 2025, waarin de VRR nog advies geeft over A-, B- en C-evenementen. Vanaf 2026 adviseert de VRR niet meer bij A-evenementen (een A-evenement is een evenement met weinig invloed op de omgeving, zoals een klein festival, braderie of een straatspeeldag).

Het aantal doden is relatief hoog, maar de impact op het dagelijks leven en de infrastructuur is beperkt. De experts benadrukken dat het vooral gaat om persoonlijk leed, en dat het thema belangrijk is om beleid te kunnen verbeteren. Volgens onderzoek van het Trimbos Instituut krijgt ongeveer een kwart van de Nederlanders ooit te maken met een depressie. Toch zijn er weinig directe zorgen of angst voor zelfdoding in de samenleving. De cijfers blijven over de jaren heen redelijk stabiel. Wel zijn er signalen dat de gebruikte methoden veranderen, bijvoorbeeld meer chemische zelfdodingen. De experts zien geen duidelijke stijging of daling is. Zelfdoding is goed onderzocht en er is veel kennis beschikbaar. Alleen over nieuwe middelen en methoden bestaat nog onzekerheid, waardoor voortdurende kennisontwikkeling nodig blijft.

Fysieke veiligheid (impact)

Doden door verdrukking of geweld komen zelden. Dat komt door goede voorbereiding, risicobeoordeling en de advisering van evenementen. Meestal gaat het om individuele ongevallen die snel kunnen worden opgevangen.

Zeer laag

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Bekend

Bezoekers komen vrijwillig naar evenementen en voelen zich over het algemeen veilig. Mensen met zorgen blijven vaak weg. De angst in de samenleving voor incidenten op evenementen is daarom beperkt. Het risicobeeld verandert door nieuwe dreigingen, zoals extremisme, extreme weersomstandigheden of gezondheidsrisico’s. Ook de aard van evenementen verandert snel, met nieuwe formats, locaties en publieksgroepen. Er is veel kennis beschikbaar bij de GHOR, GGD en veiligheidsregio. Nieuwe inzichten over bijvoorbeeld crowd dynamics en hittestress vragen wel om regelmatige aanpassing van plannen en protocollen.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 75

Accidentele (acute) vergiftiging

5.4.19 Accidentele (acute) vergiftiging

deze categorie vallen ook vergiftigingen door drug en alcohol.

Uitval / verstoring afvalverwerking

5.4.20 Uitval / verstoring afvalverwerking

Een acute vergiftiging ontstaat wanneer iemand plotseling schadelijke stoffen binnenkrijgt, inademt of via de huid opneemt. Dit kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken en soms zelfs dodelijk zijn. Volgens de CBS-definitie gaat het om accidentele vergiftiging, dus niet om zelfdoding of moord. Onder

Afvalverwerking omvat het inzamelen, vervoeren, verwerken, recyclen en verwijderen van afvalstoffen. Een verstoring kan ontstaan door bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden, technische storingen of logistieke problemen. Dit kan leiden tot ophoping van afval, gezondheidsrisico’s en schade aan het milieu.

Scoringstabel

Scoringstabel

Beoordelingscriterium

Score

Waarschijnlijkheid Zeer waarschijnlijk

Ramppotentieel Beperkt

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Acute vergiftiging komt zeer vaak voor. De hulpdiensten worden dagelijks opgeroepen voor uiteenlopende situaties, van vergiftiging door schoonmaakmiddelen of planten tot drugsincidenten. De regio Rotterdam-Rijnmond heeft landelijk het hoogste aantal meldingen bij de adviseur gevaarlijke stoffen (AGS) en de geneeskundige adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS).

Waarschijnlijkheid

De gevolgen per incident zijn meestal beperkt. Alleen bij grootschalige gebeurtenissen of als vergiftiging het gevolg is van een ander risico (zoals een industrieel ongeval) kan de impact groter worden.

Fysieke veiligheid (impact) Middel

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen

Beweeglijkheid Stabiel

Toelichting

Mogelijk

Ramppotentieel Aanzienlijk

Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten

Wegvervoer, gevaarlijke stoffen in de woonomgeving. 1-2 effecten

Score

Fysieke veiligheid (impact) In de regio overlijden jaarlijks meerdere mensen aan acute vergiftiging. Er zijn ook veel meldingen bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), waaronder ook over dieren. De gevolgen zijn vooral individueel, maar wel van betekenis. Mensen maken zich in het dagelijks leven weinig zorgen over acute vergiftiging. Wel is er bewustzijn, bijvoorbeeld over het veilig opbergen van schoonmaakmiddelen of over stankincidenten. Media-aandacht kan tijdelijk zorgen vergroten.

Duidelijk

76 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Mogelijk gevolgen zijn verstoring openbare orde, chronische blootstelling (incl. zeer zorgwekkende stoffen), problematische fauna.

Laag

Weinig zorgen/angst

Voor de meeste mensen is afvalverwerking een vanzelfsprekende dienst. Pas bij zichtbare overlast, zoals vuilnis op straat of stank, ontstaat onrust. Structureel leeft dit risico nauwelijks in de samenleving. Minder dan 5% van de bevolking maakt zich hier regelmatig zorgen over.

Subjectieve veiligheid

Beweeglijkheid

Het aantal incidenten blijft over de jaren heen ongeveer gelijk. Er is geen duidelijke stijging of daling zichtbaar. De aard van de vergiftigingen is divers. De meeste stoffen en hun effecten zijn goed bekend. Alleen bij nieuwe of minder onderzochte stoffen is soms aanvullend onderzoek nodig. Volgens experts is het risico goed te duiden en voldoende in beeld.

In een realistisch worstcasescenario, zoals langdurige uitval van meerdere verbrandingsinstallaties of een cyberaanval, kunnen honderdduizenden mensen worden geraakt. De maatschappelijke en economische schade kan groot zijn, al zijn dodelijke slachtoffers onwaarschijnlijk.

Er vallen zelden directe slachtoffers. Wel zijn er risico’s op blootstelling aan schadelijke stoffen, vooral bij onjuiste opslag of verwerking van chemisch afval of zeer zorgwekkende stoffen. De impact is laag, maar niet te negeren.

Stijging

Kennis(on)zekerheid Kennis(on)zekerheid

Structurele uitval is zeldzaam, maar tijdelijke verstoringen komen geregeld voor, bijvoorbeeld door stakingen, brand of capaciteitsproblemen. Lokale of sectorale problemen doen zich jaarlijks tot maandelijks voor.

Duidelijk

De kwetsbaarheid van de afvalketen neemt toe door toename van afvalstromen, strengere milieueisen, personeelstekorten, digitalisering en cyberdreigingen en geopolitieke factoren (zoals het eigenaarschap van AVR). Er is veel kennis over afvalstromen, verwerking en risico’s. Wel bestaat er onzekerheid over de langetermijneffecten van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS), microplastics en medicijnresten. Het RIVM pleit voor robuustere en duurzamere verwerking van afval.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 77

Overstroming buitendijks

5.4.21 Overstroming buitendijks Buitendijkse gebieden liggen achter dijken of andere waterkeringen en zijn daardoor kwetsbaar bij hoge waterstanden vanuit zee of rivieren. Een klein deel van deze gebieden is beschermd door stormvloedkeringen, maar de meeste liggen buitendijks en hoger dan het gemiddelde waterniveau. In de regio Rotterdam-

Rijnmond wonen meer dan 50.000 mensen buitendijks. Ook een groot deel van de Rotterdamse haven ligt buitendijks. Door klimaatverandering nemen de risico’s toe, vooral in gebieden met veel bewoning, industrie of infrastructuur.

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Chronische blootstelling (incl. zeer zorgwekkende stoffen) 5.4.22 Chronische blootstelling (incl. zeer zorgwekkende stoffen) Chronische blootstelling betekent langdurig of herhaald contact met schadelijke stoffen of omstandigheden, waardoor op termijn gezondheidsproblemen kunnen ontstaan. Dat kan via lucht, water, voedsel of huidcontact. Binnen dit thema vallen

Scoringstabel Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Ramppotentieel Aanzienlijk

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Een overstroming buitendijks is mogelijk, vooral bij een combinatie van springtij en storm, soms samen met hoge rivierafvoer. In sommige gebieden staan kades tientallen keren per jaar onder water. De kans op een ernstige overstroming is klein, maar niet uitgesloten. De Europoortkering, Maeslantkering en Hartelkering beperken het risico deels, maar een groot deel van het gebied ligt buiten hun bescherming en staat direct onder invloed van de zee.

Waarschijnlijkheid

De schade kan lokaal groot zijn: woningen, infrastructuur en bereikbaarheid kunnen worden aangetast. In laaggelegen gebieden of souterrains kan water binnendringen. De totale impact is kleiner dan bij binnendijkse overstromingen, maar kan regionaal merkbaar zijn door keteneffecten, bijvoorbeeld in de haven. Mogelijke effecten zijn verstoring/uitval verkeer en vervoer, maatschappelijke onrust, impact op vitale processen.

3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Score

Toelichting

Waarschijnlijk

Ramppotentieel

Cascade-effecten (kettingreacties)

Maatschappelijke onrust. 1-2 effecten

Fysieke veiligheid (impact) Laag

Subjectieve veiligheid Subjectieve veiligheid Weinig zorgen

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

Veel bewoners weten niet dat ze buitendijks wonen en zijn zich niet bewust van het risico. Daardoor is de risicoperceptie laag. Gemeenten en waterschappen wijzen erop dat het bewustzijn over dit thema vergroot moet worden. Onderzoeken laten wisselende resultaten zien, wat de beoordeling lastig maakt. Het risico neemt toe door zeespiegelstijging, bodemdaling en uitbreiding van bebouwing in buitendijkse gebieden. Maatregelen als kadeverhoging en klimaatadaptatie helpen, maar beperken het risico niet volledig . Er is veel technische kennis beschikbaar via kaarten en stresstesten. Het risico is goed te onderbouwen, maar het bewustzijn bij bewoners en bedrijven blijft achter. Daardoor blijft dit thema bestuurlijk belangrijk.

In de regio komen verschillende schadelijke stoffen voor. PFAS wordt nog steeds uitgestoten, terwijl de aanwezigheid van asbest afneemt door sanering. Nieuwe stoffen blijven echter ontstaan, waardoor het risico aanwezig blijft. De gevolgen zijn meestal niet acuut of grootschalig. Chronische blootstelling veroorzaakt vooral individuele gezondheidsproblemen die zich langzaam ontwikkelen. Het thema is bestuurlijk belangrijk vanwege vergunningverlening, toezicht en de gevolgen voor de volksgezondheid.

Beperkt

Het aantal directe slachtoffers is beperkt. Evacuaties kunnen nodig zijn en er is risico op letsel door wateroverlast. De impact op mens en dier is klein, niet verwaarloosbaar.

Laag

78 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

ook de zogenoemde Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS), zoals PFAS en asbest. Deze stoffen hebben ernstige en langdurige effecten op mens en milieu.

Er zijn geen directe slachtoffers, maar wel gezondheidsrisico’s op lange termijn. De impact is verspreid over tijd en per individu verschillend. Experts benadrukken dat dit risico zich vooral langzaam opbouwt en moeilijk zichtbaar is.

Zorgen

De angst en bezorgdheid onder burgers zijn groot, vooral bij media-aandacht of incidenten. Uit onderzoek van het RIVM naar PFAS in het bloed blijkt dat de bezorgdheid niet heeft geleid tot meer meldingen, maar dat het onderwerp wel leeft iin de samenleving.

Stabiel

Blootstelling aan gevaarlijke stoffen blijft een belangrijk onderwerp en wordt soms gebruikt als middel door andere landen. Nieuwe stoffen blijven opduiken en de maatschappelijke gevoeligheid neemt toe. We blijven dit thema actief monitoren.

Beweeglijkheid

Kennis(on)zekerheid Bekend

Sommige stoffen, zoals PFAS en asbest, zijn goed onderzocht. Andere, zoals microplastics, veel minder. De onzekerheid zit vooral in nieuwe stoffen en hun effecten op lange termijn.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 79

Ongevallen spoorvervoer (gevaarlijke stoffen) 5.4.23 Ongevallen spoorvervoer (gevaarlijke stoffen)

tot brand, explosie of giftige uitstoot. In stedelijke gebieden kan dit grote gevolgen hebben voor de omgeving, zoals evacuaties of langdurige verstoringen.

Wind

5.4.24 Wind

Via het spoor worden in de regio Rotterdam-Rijnmond veel gevaarlijke stoffen vervoerd, zoals brandbare, giftige, explosieve of chemische materialen. Dit gebeurt over reguliere spoorlijnen en industriële trajecten, waaronder de Betuweroute. Een incident kan leiden

Wind is een natuurlijk verschijnsel dat invloed heeft op het dagelijks leven, de leefomgeving en de veiligheid. Wind kan uiteenlopen van milde wind tot zware storm of windhoos. Vooral stormen kunnen aanzienlijke schade veroorzaken aan gebouwen, infrastructuur en de veiligheid.

Scoringstabel

Scoringstabel

Beoordelingscriterium

Score

Waarschijnlijkheid Zeer onwaarschijnlijk

Ramppotentieel Catastrofaal

Toelichting

Beoordelingscriterium

Grote incidenten, zoals een BLEVE (explosie van een gaswolk), komen zelden voor. Het risico blijft echter aanwezig door de aard van de stoffen en de ligging van het spoor.

Waarschijnlijkheid

Een groot incident met brandbare of giftige stoffen in stedelijk gebied kan leiden tot veel slachtoffers en langdurige ontwrichting van de samenleving.

Score

Toelichting

Mogelijk

Ramppotentieel Ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties) 3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

Verstoring/uitval zorgcontinuïteit, verstoring/uitval afhandeling verkeer en vervoer, maatschappelijke onrust, gevaarlijke stoffen in de woonomgeving. In de regio van VRR heeft zich nog geen groot spoorongeval met gevaarlijke stoffen voorgedaan. De kans op aantasting van de fysieke veiligheid is daardoor zeer laag.

Zeer laag

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen

Bewoners maken zich doorgaans weinig zorgen, tenzij er een incident plaatsvindt of veel mediaaandacht is.

Cascade-effecten (kettingreacties)

Fysieke veiligheid (impact)

Jaarlijks raken mensen gewond door vallende objecten of omvallende bomen. Het aantal dodelijke slachtoffers is beperkt, maar de impact is merkbaar.

Laag

Weinig zorgen

Stijging

Duidelijk

Er is veel kennis aanwezig bij partijen als ProRail, ILT en de veiligheidsregio. Scenario’s en risico’s zijn goed in beeld.

Beweeglijkheid Stijging

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

80 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

Stormen kunnen aanzienlijke schade veroorzaken aan gebouwen, openbaar vervoer en infrastructuur. Bomen kunnen omvallen op wegen en spoorlijnen, bruggen raken beschadigd en bouwlocaties worden onveilig. De economische schade is vaak groot.

1-2 effecten

Nieuwe regelgeving en veranderingen kunnen het risico verhogen.

Kennis(on)zekerheid

Jaarlijks komt er minimaal één flinke storm voor in de regio, vaak met schade. Valwinden zijn grillig en plaatselijk, maar nemen in frequentie toe. De impact hangt af van bebouwing, begroeiing en infrastructuur.

Verstoring/uitval verkeer en vervoer, verstoring/uitval elektriciteitsvoorziening.

Subjectieve veiligheid Beweeglijkheid

Nederland kent twee stormseizoenen: van oktober tot en met maart en van april tot en met september. Stormen buiten deze perioden zijn zeldzamer, maar kunnen lokaal toch grote schade aanrichten.

Het bewustzijn over stormrisico’s groeit, vooral bij incidenten met veel schade. Media-aandacht kan het gevoel van onveiligheid vergroten, vooral in gebieden met veel bomen of hoogbouw. Klimaatverandering zorgt voor vaker en heviger stormen en lokale windverschijnselen. Ook de verstedelijking beïnvloedt schadepatronen.

De effecten van wind zijn goed onderzocht. Er bestaan maatregelen zoals preventief snoeien en stormwaarschuwingen. Toch blijft de precieze schade moeilijk te voorspellen door lokale verschillen.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 81

Incident luchtvaart

5.4.25 Incident luchtvaart

regio Rotterdam-Rijnmond ligt één luchthaven: Rotterdam The Hague Airport (RTHA).

Paniek in menigten

5.4.26 Paniek in menigten

slachtoffers. Zulke situaties komen zelden voor, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn.

Luchtvaartongevallen zijn incidenten met civiele of militaire vliegtuigen. Ze hebben vaak grote gevolgen voor de inzittenden en soms ook voor mensen op de grond. De luchtvaart geldt als een zeer veilige sector, maar een enkel ongeval kan leiden tot een ramp met veel slachtoffers. In de

Paniek in een menigte kan ontstaan bij grote groepen mensen, bijvoorbeeld tijdens evenementen, demonstraties en voetbalwedstrijden. Als paniek uitbreekt, reageert de menigte vaak massaal, waardoor mensen kunnen vallen en worden verdrukt. Dit kan leiden tot gewonden of zelfs dodelijke

Scoringstabel

Scoringstabel

Beoordelingscriterium

Score

Waarschijnlijkheid Onwaarschijnlijk

Toelichting

Beoordelingscriterium

In 2024 deden zich bij RTHA geen dodelijke ongevallen voor. Wel kwamen enkele incidenten voor, zoals een brandwaarschuwing in een motor en een tijdelijk hoogteverlies. De kans op een ernstig ongeval is klein door de hoge veiligheidsnormen en strikte controle.

Waarschijnlijkheid

Score

Toelichting

Onwaarschijnlijk

Ramppotentieel Ramppotentieel Catastrofaal

Cascade-effecten (kettingreacties)

Een crash van een passagiersvliegtuig kan tientallen tot honderden slachtoffers veroorzaken, zowel aan boord als op de grond. Vooral bij een ongeval in dichtbebouwd gebied is de impact zeer groot. Brand gebouw, instorting, maatschappelijke onrust, verstoring zorgcontinuïteit.

Zeer ernstig

Cascade-effecten (kettingreacties)

In de regio zijn nauwelijks slachtoffers gevallen door luchtvaartincidenten. De feitelijke aantasting van de fysieke veiligheid is daarom zeer laag, ondanks de mogelijke gevolgen van een worstcasescenario.

Zeer laag

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen

De meeste mensen ervaren vliegen als veilig. Wereldwijde incidenten kunnen tijdelijk zorgen oproepen, maar structureel leeft dit risico weinig onder de bevolking.

Verstoring zorgcontinuïteit.

Fysieke veiligheid (impact)

In de regio VRR zijn tot nu toe geen dodelijke incidenten door menigtegedrag geregistreerd. De feitelijke impact is dus laag, maar het potentiële risico bij escalatie blijft aanwezig.

Zeer laag

Subjectieve veiligheid Weinig zorgen/angst

Beweeglijkheid Beweeglijkheid Stabiel

Kennis(on)zekerheid Duidelijk

82 / VEILIGHEIDSREGIO ROTTERDAM-RIJNMOND

De luchtvaartsector is stabiel en sterk gereguleerd. Er vindt voortdurend monitoring, analyse en verbetering plaats. Er is veel kennis en ervaring beschikbaar over luchtvaartveiligheid. Incidenten worden uitgebreid onderzocht, waarna aanbevelingen leiden tot verbeteringen in beleid en techniek.

Paniek in een afgesloten of overvolle ruimte kan leiden tot meerdere doden of zwaargewonden. Buitenlandse incidenten tonen aan dat de gevolgen zeer ernstig kunnen zijn. Ook schade aan cultureel erfgoed is mogelijk.

1-2 effecten

3-4 effecten

Fysieke veiligheid (impact)

In de regio zijn geen recente dodelijke incidenten bekend. Toch blijft het risico aanwezig bij drukbezochte evenementen of situaties met beperkte vluchtroutes.

Stijging

Kennis(on)zekerheid Bekend

Bezoekers van evenementen zijn zich meestal niet bewust van dit risico. Angst ontstaat pas als zich daadwerkelijk een incident voordoet. Door grotere bezoekersaantallen, extremere weersomstandigheden en maatschappelijke spanningen neemt het risico toe. Organisatoren treffen maatregelen zoals bufferzones en crowd control, maar kwetsbaarheden blijven bestaan. Er is veel kennis over crowd management en gedragsbeïnvloeding. Toch blijft paniekgedrag deels onvoorspelbaar. Kleine triggers kunnen grote effecten hebben.

REGIONAAL RISICOPROFIEL 2026-2029

/ 83

Droogte

5.4.27 Droogte Droogte is een periode waarin langere tijd minder neerslag valt dan gemiddeld, terwijl de verdamping toeneemt. Hierdoor ontstaat een neerslagtekort. Er zijn verschillende vormen van droogte: bodemdroogte, waarbij de bodem en het grondwater

uitdrogen, en hydrologische droogte, waarbij beken en rivieren minder water afvoeren. Elke vorm brengt eigen risico’s en gevolgen met zich mee.

Scoringstabel Beoordelingscriterium

Radioactieve stoffen (stralingsongevallen)

5.4.28 Radioactieve stoffen (stralingsongevallen) Radioactieve stoffen zenden ioniserende straling uit, zoals alfa-, bèta- of gammastraling. Ze worden gebruikt in de medische sector, de industrie, voor onderzoek en bij energieopwekking. Het risico van deze stoffen ligt in ongecontroleerde verspreiding,

Scoringstabel Score

Waarschijnlijkheid Mogelijk

Ramppotentieel Aanzienlijk

Cascade-effecten (kettingreacties)

Toelichting

Beoordelingscriterium

Droogte komt vrijwel elk jaar voor, vooral in de zomer. Klimaatscenario’s tonen aan dat duur en intensiteit toenemen. In de regio Rotterdam-Rijnmond blijkt dit uit dalende grondwaterstanden en toenemende druk op waterbeheer.