18. 507098 Raadsvoorstel zienswijze 1e begrotingswijziging 2022 en begroting 2023 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.pdf
Tekst van het document
Het opleveren van een top 50 met risicovolle objecten is losgelaten. In plaats daarvan zal aangesloten worden bij de ontwikkeling van het brandrisicoprofiel van de brandweer. Het brandrisicoprofiel moet op basis van een risicobeeld de organisatie onder andere helpen om sturing te geven op de inrichting en structurele inzet van de basisbrandweerzorg. Daarnaast moet dit brandrisicoprofiel de basis zijn voor effectieve beleidsvoorstellen. Het brandrisicoprofiel brengt verschillende perspectieven in kaart die aansluiten bij verschillende beïnvloedingsmethoden. Eén van deze perspectieven betreft risicogericht toezicht. In 2021 zullen een aantal perspectieven ontwikkeld worden en begin 2022 wordt dan bekeken of deze aanpak van een brandrisicoprofiel aansluit bij het beoogde doel: inzichtelijk krijgen van brandrisico’s in de regio. Omdat ontwikkelingen elkaar snel opvolgen en er hierdoor nieuwe brandrisico’s ontstaan, wordt ingezet op een dynamisch brandrisicoprofiel.
.
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid In de regio Rotterdam Rijnmond wordt steeds complexer gebouwd. Bestaande regelgeving is hiervoor niet toereikend, maar er moet wel worden gewerkt met gelijkwaardige veiligheidsmaatregelen. De VRR wil ook op dit gebied specialist zijn. In 2020 is in beeld gebracht wat er nodig is om expert te worden op het gebied van hoogbouw. In 2021 wordt dit verder uitgewerkt.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid Landelijk is de vakgroep bouwen bezig met het herzien van de SBR-richtlijn hoogbouw. De VRR zal hiervoor dan ook aansluiten bij deze landelijke vakgroep door plaats te nemen in de stuurgroep van dit landelijke project. De gemeente Rotterdam wordt inmiddels geconfronteerd met bouwplannen voor gebouwen hoger dan 200 meter die buiten de scope van de SBR-richtlijn hoogbouw vallen. Ook steden als Schiedam en Vlaardingen beginnen plannen te ontwikkelen voor hoogbouw om o.a. aan het woningtekort te kunnen voorzien. De gemeente Rotterdam heeft samen met de VRR richtlijnen opgesteld voor deze gebouwen. Doordat de VRR bij beide trajecten zijn betrokken proberen zij beide ontwikkelingen op elkaar aan te laten sluiten. Verder is binnen de VRR het project Veilige Hoogbouw gestart. Het doel van dit project is het gebruik van hoogbouw veilig te houden en bij incidentbestrijding in hoogbouw de hulpverleningsdiensten veilig in te kunnen zetten. Hierbij wordt o.a. gekeken naar het ontwikkelen van handelingsperspectieven voor hulpverleners bij incidenten, het aansluiten van brandpreventieve voorzieningen in hoogbouw bij de repressieve brandweerinzet en het anticiperen op nieuwe ontwikkelingen.
23 / 111
Programma Brandweerzorg
Wat heeft het gekost?
Een toelichting op de verschillen vindt u op pagina 64.
De prestaties vindt u terug in het Bestuurlijk Dashboard (https://dashboard.mijnvrr.nl/).
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
24 / 111
Risico & Crisisbeheersing en GHOR
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
25 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Doel Het systematisch verbinden van de vele partijen, die een rol hebben bij het verhogen en borgen van het fysieke veiligheidsniveau van de burger in de regio Rotterdam-Rijnmond in relatie tot de mogelijkheden, die beschikbaar zijn om het risico te reduceren met een adequate hulpverleningsorganisatie. De kern van Risico- en Crisisbeheersing ligt in het vermogen de verschillende belangen van de vele partners op een optimale wijze te behartigen, te waarborgen en de samenhang hierbij aan te brengen door de rol van zowel regisseur als adviseur op zich te nemen.
Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Hulpverlening op maat: Extra aandacht besteden aan nieuwe vormen van crisis, zoals cyberaanvallen, klimaatverandering, continuïteit. Naast aandacht voor de traditionele incidenten is het de verwachting dat in 2021 meer aandacht besteed moet gaan worden aan o.a. energie transitie, klimaatverandering en ontwikkelingen op het gebied van Robotica (zelf rijdende auto’s/ vaartuigen).
Hulpverlening op maat: Afgelopen periode is de stichting FERM opgericht. Hierin is de VRR een van de participanten. Wij ambiëren dat in 2023 relevante partijen samenwerken om de impact van digitale verstoringen bij bedrijven en in de ketens op het Haven Industrieel Complex in Rotterdam te beheersen. FERM wordt gezien als dé onmisbare schakel tussen alle partijen. De meerwaarde van FERM wordt gewaardeerd en dat vertaalt zich in operationele en financiële participatie van alle bij FERM aangesloten organisaties. In verband met de inzet ten behoeve van de corona organisatie en uitval van personeel is een achterstand opgelopen op de dossiers van de nieuwe crisis.
Een sterk multidisciplinair oefenbeleid hebben. De World Police and Fire Games zijn uitgesteld naar 2022. Hierdoor zal in 2021 in het multidisciplinair oefenbeleid aandacht zijn voor nieuwe vormen van crises zoals energietransitie, gevolgen van de klimaatverandering (zoals extreme neerslag) en gevolgen van Cyber incidenten.
Ook in 2021 zijn als gevolg van Corona maatregelen een groot aantal oefeningen geschrapt. Er is een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste multidisciplinaire oefendoelen voor de komende periode en ter voorbereiding op de actualisatie van het beleidsplan. Hierbij wordt rekening gehouden met allerlei nieuwe vormen van crises. Er zijn inmiddels de eerste voorbereidingen getroffen ten behoeve van een oefening van first responder. Deze oefeningen in het kader van extreem geweld zullen doorlopen tot 2023.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
26 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Creëren veilige leefomgeving Ontwikkelen van een gezamenlijke visie van de GHOR en het ROAZ op netcentrisch werken binnen de opgeschaalde zorg in de regio Zuidwest Nederland. Dit gaan wij doen door met de regio’s Zuid-Holland Zuid en Zeeland én met het Traumacentrum Zuidwest Nederland is overleg met alle relevante zorginstellingen om te komen tot netcentrisch werken.
Creëren veilige leefomgeving Netcentrisch werken wil zeggen: het onderzoeken en ontsluiten van de verschillende informatiestromen binnen de geneeskundige kolom om te komen tot een sneller actueel gedeeld beeld ten behoeve van optimalisatie van oordeel- en besluitvorming. Sinds begin 2021 zijn hierover regelmatig overleggen geweest tussen de GHORbureaus en het ROAZ. Dit heeft geleid tot een projectinitiatieplan. Afgesproken is om hiervoor aan te sluiten bij het Multi Intelligence Center (een platform voor het delen van informatie) van de VRR.
De prestaties van Risico en Crisisbeheersing vindt u terug op het Bestuurlijk Dashboard https://dashboard.mijnvrr.nl/.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
27 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR
De Oranje Kolom Als onderdeel van het openbaar bestuur hebben gemeenten een algemene zorgplicht voor hun bevolking en vervullen daarom een belangrijke rol in de crisisbeheersing. Binnen Rotterdam-Rijnmond zijn de volgende bevolkingszorgprocessen benoemd: •
• •
• •
Crisiscommunicatie: het communiceren met de bevolking waarbij wordt aangesloten bij de behoefte van de samenleving. Crisiscommunicatie komt terug in alle facetten van de gemeentelijke crisisorganisatie. Noodopvang en Verzorging: de bevolkingszorg die naast de spoedeisende zorg door andere hulpverleners ter plaatse geleverd moet worden. Het gaat hierbij om het verplaatsen, opvangen en verzorgen van personen die niet zelfredzaam zijn. Herstelzorg: de bevolkingszorg die nodig is om de crisis te eindigen. Afhankelijk van de situatie gaat het hier om bijzondere uitvaartverzorging (stille tochten, herdenkingsdiensten etc.), het informeren en doorverwijzen van burgers, het herstellen van schade en het verzorgen van nazorg voor betrokken personen. Ondersteuning: het adviseren en ondersteunen van het bestuur gedurende een crisis op het gebied van juridische, financiële en protocollaire zaken. Omgevingszorg: - Het tijdens bijzondere situaties zorgdragen voor het beheer van de openbare ruimte (weg, het water en de openbare ruimte) van de gemeente; - Het waarborgen van een veilige en gezonde (bebouwde) omgeving. - Zorg voor de handhaving van de kwaliteit, dan wel herstel van het milieu of de leefomgeving en het inzamelen van besmette of verdachte waren om (verdere) besmetting te voorkomen. - het registreren en coördineren van schademeldingen aan gemeentelijke eigendommen.
In het beleidsplan 2018-2022 is beschreven dat de invulling van de taken van Bevolkingszorg geüniformeerd moeten worden, opdat in alle delen van de regio taakvolwassen personeel beschikbaar is voor de bemensing van de verschillende operationele teams. Daarnaast moet een proces in gang worden gezet om de coördinatie van de bevolkingszorgprocessen verder te verstevigen.
Om de huidige stand van zaken in kaart te brengen en te verkennen wat de wensen zijn ten aanzien van de versteviging van bevolkingszorg zijn in 2019 gesprekken gevoerd met de Officieren van Dienst bevolkingszorg, gemeentesecretarissen en burgemeesters uit de regio. Hier is uitgekomen dat we gezamenlijk streven naar een groeipad. De eerste stap om dit te realiseren is te zorgen dat de basis op orde is. In februari 2020 is het plan van aanpak “Basis op orde” door het bestuur vastgesteld. Het verbeteren en uniformeren van de vakbekwaamheid, de piketpool, crisiscommunicatie en informatiedeling verbeteren. Het uiteindelijke doel is het realiseren van een hoogwaardige gemeentelijke crisisorganisatie in onze regio. De bedoeling was om in 2020 dit plan tot uitvoering te brengen en verder uit te werken welke budgetten nodig zijn voor de verschillende activiteiten die er op regionaal niveau ontwikkeld worden. Helaas is door de COVID-pandemie pas in het najaar van 2021 de uitvoering van dit plan weer opgepakt en zijn ook de eerste resultaten opgeleverd. Er is een voorstel voor het verkleinen van de piketpool actiecentrum aangenomen, dat in 2022 zal worden uitgerold. En de eerste stappen zijn gezet op het gebied van uniforme kwalificatieprofielen voor onze regio.
Op 4 december 2020 verscheen het eindrapport Evaluatie Wet veiligheidsregio’s en op 3 februari 2021 het kabinetsstandpunt evaluatie Wet veiligheidsregio’s. In beiden wordt voorgesteld om de veiligheidsregio’s een sterkere regierol te geven op bevolkingszorg en crisiscommunicatie. Het Veiligheidsberaad heeft op 4 oktober 2021 besloten de adviezen van de evaluatiecommissie en het Kabinetsstandpunt verder uit te werken in een landelijk beschreven kwaliteitsniveau voor bevolkingszorg. Onze bestuurlijk portefeuillehouder is lid van de stuurgroep die vervolgens is ingesteld hiervoor. Daarnaast is de expertgroep doorontwikkeling van het Landelijk Overleg Bevolkingszorg opgericht, waarin onze regio ook is vertegenwoordigd om ook vanuit het Landelijk Netwerk Bevolkingszorg en het Landelijk overleg Crisisbeheersing de doorontwikkeling verder op te pakken.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
28 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Resultaten worden in 2022 verwacht en daar zullen we in onze regionale ontwikkeling zoveel mogelijk op aansluiten. Tevens zullen de aanbevelingen uit de evaluatie van de COVID-19 crisis hierin worden meegenomen. Bevolkingszorg heeft ook in 2021 een belangrijke bijdrage geleverd aan de crisisorganisatie voor COVID-19 en zijn belang meer dan eens bewezen.
Incident- en crisiscommunicatie Open en transparant communiceren is een van de kernbegrippen van de VRR. In principe wordt over alle incidenten gecommuniceerd en datgene wat leeft in de ‘buitenwereld’ vormt de basis van de aanpak van de crisiscommunicatie. Voor het tweede jaar stond de crisiscommunicatie volledig in het teken van de COVID19 pandemie. Samen met de gemeenten en andere betrokken diensten is de publiekscommunicatie stevig opgepakt, zowel de strategie als de uitvoering. Elke week werden omgevingsanalyses gemaakt ten behoeve van het Regionaal Beleids Team en de 15 betrokken gemeenten. De inzet van www.rijnmondveilig.nl als platform voor alle actuele informatie met persberichten, Q&A’s en links naar relevante partijen als de Rijksoverheid en het RIVM is een vaste waarde geworden in de communicatiemix. Daarnaast heeft ook het klantcontactcenter van de VRR honderden telefoontjes in behandeling genomen van vooral (boze) burgers en ondernemers naar aanleiding van de verschillende maatregelen. Daarnaast zijn de medewerkers van het klantcontactcenter ook ingezet als ordonnans om Coronalijsten van afgemeerde schepen naar de GGD te brengen.
Wij hebben actief meegeschreven en meegedacht aan juridische protocollen voor drukte in winkelgebieden en wij zijn betrokken geweest bij specifieke campagnes zoals communicatie van de landelijke maatregelen, de invoering van de mondkapjesplicht, het werven van zorgmedewerkers en andere vrijwilligers, het Coronadashboard en de vaccinatie campagne. In 2021 was de communicatiestrategie vooral gericht op het richting geven aan de economische en maatschappelijke gevolgen voor bewoners, bezoekers en bedrijven, tijdens de versoepelingen alsook de lockdown. In dit hele proces heeft crisiscommunicatie de coördinerende rol vervuld op het gebied van communicatie rondom alle maatregelen. Dat leverde goed doordachte communicatieboodschappen op beschikbaar voor brede en bijzondere doelgroepen. Hierbij volgen wij de gedragsbeïnvloedingsmethodiek van het Rijk. Dit betekent dat we vooral focussen op hoe bepaalde momenten / activiteiten wél kunnen met inachtneming van de maatregelen. Naast alle inzet voor de COVID-19 crisis zijn de communicatieadviseurs het afgelopen jaar ook ingezet tijdens 32 GRIP-incidenten en talloze grote en kleine hulpverleningen.
De media wordt door hen op open en transparante wijze bediend, enerzijds door hun fysieke aanwezigheid op de plaats incident en anderzijds via www.persmonitor.nl, het samen met de media ontwikkelde informatiesysteem om hen snel en functioneel van informatie te voorzien. Ook voor de woordvoerders zijn de steeds meer voorkomende ongekende crises een uitdaging om daar op goede en informatieve wijze het woord over te voeren. Met de kennis van de operationele collega’s is dit het afgelopen jaar prima gelukt. We denken dan met name aan het incident accubrand in Capelle aan den IJssel en de stroomuitval eerder dit jaar. Tot slot nog een aantal cijfers op een rij. In het afgelopen jaar zijn er tijdens crises 74 incidenten een 244 updates op rijnmondveilig.nl geplaatst alsook 318 twitterberichten. In totaal hebben 2.238324 weergaven van de berichten plaatsgevonden. De 1667 berichten die wij op social media hebben geplaatst zijn 2.941.306 keer gezien op Twitter, Instagram en Facebook. Dat leverde ons een groei van 11.099 nieuwe volgers op.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
29 / 111
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Noodopvang asielzoekers In december 2021 heeft de VRR een aanwijzing gekregen van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de minister van Binnenlandse Zaken voor het realiseren van noodopvang van 500 vluchtelingen in de regio voor een periode van 4 maanden. Samen met een aantal gemeenten is de VRR hiermee aan de slag gegaan. Er is een crisisorganisatie ingericht en die heeft locaties geregeld voor opvang. Eind december 2021 zijn de eerste vluchtelingen opgevangen in de regio. In de brief geeft de staatssecretaris aan dat de kosten hiervoor vergoed zullen worden door het Rijk via het COA. Hierover moeten nog nadere afspraken worden gemaakt. In 2021 heeft de VRR voor € 302k aan kosten gemaakt voor de noodopvang; dat zijn kosten voor huisvesting en personele inzet van derden. Alhoewel de afspraken over vergoeding van de kosten met het COA nog niet rond zijn is een vordering opgenomen voor €302k. Op deze wijze wordt er nu geen financieel resultaat gerealiseerd op dit project.
Wat heeft het gekost?
Een toelichting op de verschillen vindt u op pagina 65.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
30 / 111
Jaarverslag 2021 Deel 2 Paragrafen
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
31 / 111
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
32 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) staat voor ‘samen sterk’ in risicobeheersing, incidentbestrijding en crisisbeheersing. Dit gebeurt door een gezamenlijke inzet van diensten, organisaties, burgers en bedrijfsleven, waardoor schade en leed bij incidenten wordt voorkomen of beperkt. Om deze missie te kunnen uitvoeren, is het wenselijk om risico’s die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Hierbij is de relatie tussen risico’s en de mate waarin de organisatie in staat is om eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen op te vangen van belang. Door actief naar risico’s te kijken en waar nodig beheersmaatregelen in te stellen, vervult de VRR een actieve rol. Het doel van risicomanagement is dat het structureel bijdraagt aan het in control zijn van de VRR. Beleid De doelstellingen en de kaders waarbinnen risicomanagement zich afspeelt, zijn beschreven in de Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2017). Risicomanagement is een continu proces dat is opgenomen in de planning- & control cyclus. Zowel in de halfjaarrapportage als in de begrotings- en jaarrekeningstukken worden de actuele risico’s en beheersmaatregelen gerapporteerd.
De VRR tracht een zo goed mogelijk beeld te krijgen van het benodigde weerstandsvermogen en zal risico’s zoveel mogelijk proberen te kwantificeren. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de organisatie om klappen op te vangen. Het vormt als beheersmaatregel het sluitstuk van risicomanagement. Het weerstandsvermogen geeft de financiële robuustheid aan van de begroting, de jaarrekening en de financiële positie. De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (gekwantificeerde risico’s). Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio= ------------------------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit
Wat verstaan wij onder risico en risicomanagement: - Een risico wordt gezien als de kans dat een gebeurtenis zich voordoet met een negatief of een positief gevolg in relatie tot de doelstelling en bedrijfsvoering van de organisatie. - Er wordt een onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele risico’s. Een structureel risico heeft een meerjarig effect op de organisatie. - Risicomanagement bevat alle gecoördineerde activiteiten om een organisatie te sturen en te beheersen met betrekking tot risico’s.
Wat is het doel van risicomanagement: Het inzichtelijk maken en houden van de risico’s die de organisatie loopt om zo een verantwoorde keuze te kunnen maken en hiermee het vertrouwen in de organisatie te vergroten.
Wat willen we met risicomanagement bereiken: - Voldoen aan wet- en regelgeving. - Vergroten van het risicobewustzijn. - Een juist en volledig beeld krijgen en houden van de belangrijkste risico’s die realisatie van de doelstellingen van de organisatie kunnen belemmeren. - Maatregelen nemen om de risico’s zo goed mogelijk te beheersen. - Voor de dekking van de resterende risico’s: een goed onderbouwde en voldoende financiële capaciteit om de risico’s op te vangen.
In de primaire begroting 2021 en de 1e en 2e begrotingswijziging 2021 is een aantal ontwikkelingen genoemd waarvan destijds de verwachting was dat ze mogelijk een risico voor de VRR-organisatie konden vormen. Risico’s zijn dynamisch, dat betekent dat sommige risico’s inmiddels zijn vervallen of dat er nieuwe risico’s in de risicoparagraaf zijn opgenomen. Zo is door het aannemen van de ontwikkelagenda in de vergadering van 8 december 2021 een aantal risico’s komen te vervallen.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
33 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Toelichting op risico’s Hierna worden de risico’s uit het overzicht nader toegelicht. Per risico wordt aangegeven wat de verwachtingen zijn voor dit jaar en de daaropvolgende jaren. Eerst worden de risico’s weergegeven die zijn vervallen en nog wel in de 2e Begrotingswijziging 2021 waren opgenomen. Daarna worden de structurele en incidentele risico’s toegelicht. Vervallen risico’s Vervallen Risico's s = structureel i = incidenteel 2021 Risico's vervallen in verband met aannemen ontwikkelagenda Bestaansrecht organisatie / Ontwikkelagenda VRR
s
-
Inwerkingtreding Omgevingswet.
s
-
Gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving niet tijdig op kunnen vangen.
s
-
Duurzame Piketorganisatie
s
-
Vakbekwaamheid
s
-
Actiecentra en overdracht (beheer) meldkamer aan LMS
s
-
Vertraging levertijd brandweervoertuigen
i
-
Hogere huisvestingskosten door bouw, verbouw en onderhoud
i
-
Overige vervallen risico's
De volgende risico’s zijn vervallen in verband met aannemen van ontwikkelagenda Bestaansrecht organisatie/ Ontwikkelagenda VRR De aanleiding voor de VRR Ontwikkelagenda was dat het takenpakket van de VRR in het afgelopen decennium aanzienlijk is verbreed. De uitbreiding van taken is o.a. het gevolg van diverse nieuwe ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de dienstverlening van de VRR. Denk hierbij aan verstedelijking (inclusief hoogbouw), de klimaat- en energietransitie, de komst van de omgevingswet, digitalisering, informatisering en robotisering, extreem weer, Covid-19 etc. Om aan de huidige eisen te kunnen voldoen is een aantal scenario’s ontwikkeld. In de vergadering van 8 december jl. heeft het Algemeen Bestuur besloten om uitvoering te geven aan het scenario Basis op orde (scenario 2). In dit scenario zal de basisdienstverlening van de VRR op orde worden gebracht. Dat betekent dat de VRR beter is toegerust voor het bestrijden van incidenten in hoogbouw en de informatievoorziening en informatiebeveiliging wordt verbeterd. Verder kan de organisatie zich aanpassen op de nu al ervaren gevolgen van klimaatverandering en energietransitie. Ook zal de VRR vanuit dit scenario verder investeren en ontwikkelen in de coördinerende en netwerk-rol tijdens crises.
Het risico zoals dat was opgenomen in de risicoparagraaf is met het aannemen van het scenario Basis op orde komen te vervallen. Inwerkingtreding Omgevingswet Het omgevingsrecht bestaat uit tientallen wetten en honderden regelingen voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water met allemaal hun eigen uitgangspunten, werkwijzen en eisen. De nieuwe omgevingswet bundelt al deze bestaande wetten. De wet gaat op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 in. In de ontwikkelagenda zijn budgetten opgenomen voor investeringen in deskundigheid en competenties van functionarissen en capaciteit. Met deze investeringen kan ingespeeld worden op de verwachte verschuiving van werkzaamheden en nieuwe werkzaamheden die de wet met zich meebrengt.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
34 / 111
Gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving niet tijdig op kunnen vangen De VRR heeft bij de uitvoering van haar taken te maken met diverse wetten en regels. Hoewel medewerkers voortdurend worden opgeleid en informatie wordt uitgewisseld met diverse netwerken, bestaat het risico dat niet altijd is voldaan aan relevante wet- en regelgeving. Met het aannemen van de ontwikkelagenda wordt er onder andere meer geïnvesteerd in vakbekwaamheid en in deskundigheid omtrent de nieuwe omgevingswet.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
35 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Duurzame piketorganisatie Er vinden steeds meer en meer complexe incidenten plaats, waardoor er meer inzet van piketfunctionarissen vereist is (er is sprake van verdubbeling van incidenten waar piketinzet voor vereist is) en ook steeds meer deskundigheid wordt vereist. Doordat deze functie naast de niet-repressieve taak wordt gedaan, gaat dit ook ten koste van de capaciteit van de niet-repressieve taak. Hieruit volgt een noodzaak tot modernisering van de piketorganisatie. In de ontwikkelagenda is de versterking van de piketorganisatie als ontwikkelpunt opgenomen en hiervoor zijn ook de middelen beschikbaar gesteld. Vakbekwaamheid. Als gevolg van allerlei maatschappelijke ontwikkelingen – zoals een verminderde beschikbaarheid van vrijwilligers tijdens dag-uren, kortere dienstverbanden, vergrijzing personeelsbestand, tweede loopbaanbeleid -, is de doorstroom van personeel fors gestegen. Daarnaast wordt ook het vakbekwaam blijven een steeds groter probleem. Het minimale basisniveau van vakbekwaamheid wordt in veel gevallen niet meer gehaald. Daarnaast is er te weinig aandacht voor nieuwe maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en schiet de capaciteit om effectief te kunnen leren van incidenten tekort. Bovendien moet er meer aandacht zijn voor de verplichte rijvaardigheidstrainingen.
In de ontwikkelagenda is de versterking van de vakbekwaamheid van de medewerkers opgenomen als ontwikkelpunt en hiervoor zijn ook de middelen beschikbaar gesteld. Ook zal daarvoor de instructiecapaciteit worden vergroot, zowel kwalitatief als kwantitatief. Overige vervallen risico’s Actiecentra en overdracht beheer aan Landelijke meldkamersamenwerking (LMS) In 2020 is het beheer van de meldkamer overgegaan naar de politie. Hierdoor zijn verantwoordelijkheden, middelen en taakuitvoering in één hand bij de politie gekomen. Met de transitie van de meldkamer naar de LMS heeft de VRR ook een deel van de bijbehorende BDUR-opbrengsten ingeleverd en deze opbrengsten worden nu door de LMS ontvangen. Uit deze BDUR-opbrengsten werden onder meer de actiecentra betaald. De actiecentra zijn ruimtes waar onder meer de coördinatie van grotere incidenten plaatsvindt. De LMS heeft aangegeven het beheer van de actiecentra niet over te nemen, waardoor de kosten voor rekening van de VRR komen, terwijl de bijbehorende opbrengsten uit de BDUR hiervoor ontbreken. In 2021 is in overleg met het ministerie van Justitie en Veiligheid besloten, dat de VRR 2 jaar (2021-2022) een tegemoetkoming van 100% voor deze kosten krijgt. Daarna dienen de kosten gedekt te worden uit de accresverhoging van de BDUR.
Bovendien is toegezegd dat bij vervanging van de apparatuur de VRR niet gebonden is aan afname bij LMS wat tot een kostenreductie van € 75.000 per jaar kan leiden. Hiermee is het risico komen te vervallen. Vertraging levering brandweervoertuigen Zoals overal heeft COVID-19 ook grote invloed op het productieproces van de leverancier van de brandweervoertuigen. Voor de productie van de voertuigen zijn zij afhankelijk van een groot aantal (internationale) leveranciers, die elk te maken heeft met lokale regelgeving rond het COVID-19 virus. Op verschillende momenten in het productieproces kan dit leiden tot onderbrekingen door een tekort aan onderdelen (bijvoorbeeld halfgeleiders), wat kan leiden tot langere levertijden. Bij de eerste bestellingen in 2021 van brandweervoertuigen was er enige vertraging opgelopen. Inmiddels heeft de producent een proces ontwikkeld waardoor de levering niet al te veel vertragingen meer oplevert. De verwachting is dat er in 2022 zeven voertuigen zullen worden opgeleverd conform de reguliere planning. Dit risico komt hiermee te vervallen. Hogere huisvestingskosten door bouw, verbouw en onderhoud. Dit risico was in de halfjaarrapportage opgenomen. Omdat ook het risico “Vertraagd tempo en of onvoldoende aanpassing bijdragen t.b.v. kostenontwikkeling” is opgenomen in deze paragraaf komt dit risico te vervallen.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
36 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risico’s
Risico s = structureel i = incidenteel Structurele risco's Vrijwaring van gemeenten voor aansprakelijkheid van niet verzekerbare risico's. Het gaat hier om juridische gevolgrisico's, zoals claims. Personele capaciteit brandweer. Deeltijdregeling brandweervrijwilligers Spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg. Financiële gevolgen van schade die niet meer of beperkt verzekerbaar is Alarmering bevolking. Incidentele risco's Vertraagd tempo en of onvoldoende aanpassing bijdragen van stakeholders van de VRR t.b.v. kostenontwikkeling. Effecten en kosten als gevolg van grote crises Contract ambulance zorgverzekeraars 2021 Totaalbedrag risico's (bedrag x €1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
s
-
PM
PM
PM
PM
PM
s s s s
-
370
370 3.000 208 PM
370 3.000 208 PM
370 3.000 208 PM
370 3.000 208 PM
s
-
-
-
-
140
140
i
-
1.900
-
-
-
-
10.700 13.178
3.578
3.578
3.718
3.718
i i
208 PM
300 250 550
Structurele risico’s Vrijwaring van gemeenten voor aansprakelijkheid van niet verzekerbare risico’s Voor het risico ‘Vrijwaring van gemeenten voor aansprakelijkheid van niet verzekerbare risico’s’ was voorheen een bedrag opgenomen. Op advies van de Bestuurlijke Auditcommissie (2018) is dit risico als PMpost opgenomen in de risico-inventarisatie. Bij dit risico gaat het om juridische gevolgrisico’s zoals claims. Personele capaciteit brandweervrijwilligers De personele capaciteit van de brandweervrijwilligers staat onder druk. Het wordt het steeds moeilijker om de onmisbare inzet van vrijwilligers te blijven garanderen. Vooral het werven van voldoende vrijwilligers die overdag beschikbaar zijn, wordt steeds moeilijker. Zeker in kleinere dorpskernen is het steeds lastiger om de paraatheid 24 uur per dag, 7 dagen in de week te garanderen. De dekking staat hierdoor onder druk. De VRR heeft als prioriteit om de dekking op niveau te krijgen en te houden en werkt aan andere vormen en manieren van brandweerzorg. Er is een pilot met het structureel inzetten van beroepspersoneel in de dagdienst op een kazerne en er is gestart met het inzetten van een bevelvoerder in dagdienst op kazernes. Om het probleem van de capaciteit op de kazernes op te lossen zal extra beroepspersoneel ingezet moeten worden. Het inzetten van een beroeps in dagdienst op een kazerne kost € 74k.
Vooralsnog is de inschatting dat dit nodig is op 5 kazernes. De kosten om dit risico op te heffen komen daarmee uit op €370k per jaar. Deeltijdregeling vrijwilligers brandweer De positie van de brandweervrijwilligers op grond van de deeltijdrichtlijn is juridisch niet meer houdbaar. Het onderscheid tussen vrijwilligers en beroeps moet aangescherpt worden. Landelijk is onderzocht of een fundamenteel onderscheid in taken tussen een vrijwilliger en een beroepsmedewerker (taakdifferentiatie) hiervoor een oplossing biedt. Onlangs heeft de minister hierop een finale juridische toets laten doen waaruit blijkt dat voor het behoud van vrijwilligheid bij de brandweer taakdifferentiatie niet vereist wordt door Europees recht onder voorwaarde dat de rechtspositie van brandweervrijwilligers expliciet gebaseerd wordt op het concept van vrijwilligheid. Dit betekent dat het contrast tussen vrijwillige brandweer en beroeps verscherpt moet worden en dat niet meer gewerkt kan worden met geconsigneerde en gekazerneerde vrijwilligheid. Inmiddels werkt het veiligheidsberaad aan een implementatieplan hiervoor. Landelijk is in kaart gebracht wat de consequenties hiervan zijn waarbij het uitgangspunt is om vanuit een landelijke aanpak te komen tot een vergoeding vanuit het Rijk voor deze consequenties.
De meerkosten worden op landelijk niveau ingeschat op € 31 mln per jaar, en voor de VRR komt het uit op een bedrag van €3 mln. In het implementatieplan is opgenomen dat de nieuwe werkwijze vanaf 2023 wordt ingevoerd. Indien het niet lukt om een vergoeding te krijgen vanuit het Rijk loopt de VRR het risico om de financiële consequenties zelf te moeten betalen.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
37 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg Jaarlijks wordt onderhandeld met zorgverzekeraars over het budget inzake spreiding en beschikbaarheid van de ambulancezorg. De onderhandelingen over de hoogte van het budget 2021 zijn op het moment nog niet afgerond. De onderhandelingen gaan o.a. over de te leveren prestaties en vooral het aantal te leveren diensten. Daaraan gerelateerd zijn afspraken over het aantal ambulancevoertuigen en postlocaties. Het risico bestaat dat de VRR de gemaakte budgetafspraken met de zorgverzekeraars over het te leveren aantal diensten niet kan nakomen, bijvoorbeeld door schaarste aan personeel. Een mogelijk gevolg hiervan is dat de zorgverzekeraars een korting hanteren, waardoor het budget uiteindelijk niet toereikend is voor de VRR. De afspraken die door ARR jaarlijks met de zorgverzekeraars worden gemaakt, moeten dit jaar ook worden gezien in het licht van de COVID-19 crisis die de samenleving en de gezondheidszorg al sinds maart 2020 in zijn greep houdt. Als gevolg van de COVID-19 crisis staat de zorg en dus ook de ambulancezorg onder druk. Zo is het ziekteverzuim onder ambulancepersoneel hoger geweest dan gemiddeld. Ook betekenen de aangescherpte hygiënemaatregelen dat ritten gemiddeld langer duren en intensiever zijn.
De afgelopen jaren, inclusief 2021, zijn de afgesproken te leveren diensten gerealiseerd en wordt geen korting op het budget verwacht. De komende jaren blijft dit risico zich voordoen. In 2022 zal het aantal te leveren diensten stijgen met 4% is de verwachting. Indien de stijging niet wordt gerealiseerd leidt dit tot een korting van het budget van € 208k.
Financiële gevolgen van schade die niet meer of beperkt verzekerbaar is De VRR krijgt steeds meer te maken met extreme premiestijging van verzekeringen. In de afgelopen 2 jaar zijn de premies voor het totale pakket aan verzekeringen met 13% gestegen. Daarnaast bestaat de kans dat een aantal risico’s niet meer verzekerbaar blijven. Deze ontwikkeling geldt voor alle veiligheidsregio’s. In 2021 heeft het veiligheidsberaad het principebesluit genomen tot oprichting van de stichting expertisebureau risicobeheer en verzekeringen veiligheidsregio’s. Het is de bedoeling dat deze stichting de veiligheidsregio’s gaat adviseren op het thema risicobeheer in relatie tot ongevallen en schade. Daarnaast is het de bedoeling om voor alle veiligheidsregio’s een ongevallenverzekering af te sluiten om zo grote premiestijgingen te voorkomen. Hiernaast zal ook een waarborgfonds worden opgericht voor niet-verzekerbare risico’s waaraan alle veiligheidsregio’s een financiële bijdrage zullen leveren. Deze financiële bijdrage aan de stichting en het waarborgfonds komt dan in de plaats van de verzekeringspremie. De stichting wil beginnen met een ongevallenverzekering in te kopen voor alle veiligheidsregio’s. Deze zal naar verwachting in 2024 van toepassing zijn.
In de jaren daarop zal ook voor andere verzekeringen, zoals voertuigen-, brand- en aansprakelijkheidsverzekering onderzocht worden om dit voor alle veiligheidsregio’s in te kopen. Eind 2021 heeft het algemeen bestuur besloten tot deelname aan deze stichting van de VRR en dit voorgelegd aan de gemeenteraden. Voor 2022 en 2023 is er geen risico omdat er nog verzekeringen door de VRR zelf worden afgesloten met dezelfde dekking. Vanaf 2024 doet zich het risico voor dat het waarborgfonds onvoldoende middelen heeft om schade van niet verzekerbare risico’s te dekken. De aangesloten veiligheidsregio’s zullen dan bij moeten storten. De hoogte hangt af van de hoogte van de schade en de voorwaarden van het waarborgfonds over inbreng van de veiligheidsregio’s. De voorwaarden voor dit waarborgfonds, o.a. met betrekking tot de financiële inbreng van de veiligheidsregio’s, worden nu uitgewerkt aan de hand van een business case en het is de verwachting dat in het voorjaar van 2022 hier meer duidelijkheid over komt. Op dat moment zal een inschatting worden gemaakt van de hoogte van het risico.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
38 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Alarmering bevolking Het waarschuwings- en alarmeringssysteem (WAS) in Nederland is een netwerk van ongeveer 3.800 sirenes die draadloos en onafhankelijk van elkaar aangezet kunnen worden vanuit de meldkamer en worden gebruikt om te waarschuwen voor (dreigend) gevaar, met name als er gevaarlijke stoffen in de lucht aanwezig (kunnen) zijn. Het waarschuwingsstelsel is eigendom van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Het ministerie was oorspronkelijk van plan het WAS per 1 januari 2020 op te heffen en te laten vervangen door NL-Alert, calamiteitenzenders en sociale media. Het definitieve besluit hierover is meermaals uitgesteld en in oktober 2021 heeft de minister aangegeven dat een besluit door het nieuwe kabinet zal worden genomen. Een aantal veiligheidsregio’s, waaronder de VRR, hebben er bij de minister op aangedrongen het WAS in stand te houden op risicolocaties. Het gaat dan om risicolocaties waar sprake is van grote industriële complexen en/of het vervoer van gevaarlijke stoffen. Namens het kabinet heeft de minister zich in oktober 2021 uitgesproken voor de instandhouding van het WAS op risicolocaties waarbij het lokaal bestuur verantwoordelijk zal zijn voor het aanwijzen van deze locaties en voor het beheer van de sirenes op die locaties. Een definitief besluit over de toekomst van het WAS zal door het nieuwe kabinet worden genomen.
Eventuele consequenties voor de VRR zullen na dit besluit duidelijk worden. De kosten voor het WAS worden nu door het ministerie van V&J gedragen. Het risico is dat bij instandhouding van WAS op risicolocaties de kosten door de VRR zelf gedragen zullen moeten worden. Op basis van een onderzoek van het WODC van najaar 2021 blijkt dat de kosten op landelijk niveau voor 700 risicolocaties liggen op € 1,7 mln per jaar voor heel Nederland als dit met ingang van 2025 wordt gerealiseerd. Op basis van 25 veiligheidsregio’s zou dat € 69k per veiligheidsregio zijn. Gezien het grote aantal locaties in de regio wordt het risico voor de VRR ingeschat op € 140k per jaar. Incidentele risico’s Vertraagd tempo en of onvoldoende aanpassing bijdragen t.b.v. kostenontwikkeling Er is in 2020 een nieuwe systematiek afgesproken voor de indexering van de kosten brandweerzorg en Risico & Crisisbeheersing. In de systematiek wordt eerst een voorlopig indexpercentage voor een jaar bepaald voor het opstellen van de begroting en zodra de definitieve indexcijfers bekend zijn wordt dat achteraf gecorrigeerd voor de bijdragen van volgende jaren. Op deze wijze is sprake van een compensatie voor verschillen die vanaf de afgifte van de index optreden en werken deze niet door op langer termijn.
Maar als in een jaar het afgegeven percentage dat is gebruikt voor de begroting lager is dan het werkelijke percentage prijsstijgingen dan heeft de organisatie onvoldoende middelen om deze prijsstijging in dat jaar zelf op te vangen. Met de stijgende prijzen van de laatste tijd, de inflatie gestegen naar 5,7% in december 2021, is dit een risico voor de organisatie. Voor 2022 is de indexering die is gebruikt voor het opstellen van de begroting bepaald op 1,36%. De Europese centrale bank verwacht voor 2022 een prijsstijging van 3,2%. Als die verwachte prijsstijging uitkomt betekent dit voor de VRR een risico van € 1,9 mln. Voor 2023 verwacht de ECB nu een inflatie van 1,8%. Dat is vrijwel gelijk aan de voorlopige indexering van 1,9%. Daarmee is voor 2023 het risico 0 op basis van de huidige verwachtingen. Effecten en kosten als gevolg van grote crises Er zijn op het moment 2 grote crises aan de hand waarvoor de VRR kosten maakt: - Als gevolg van de uitbraak van het COVID-19 virus worden nog steeds kosten gemaakt voor de bestrijding van het virus. In 2021 zijn de gemaakte kosten vergoed en is de laatste declaratie ingediend. Totaal gaat het om een bedrag van ruim € 2 mln. Wij gaan ervan uit, dat de kosten die gemaakt worden door het Rijk ook in 2022 zullen worden vergoed.
- In het kader van de noodopvang asielzoekers heeft de minister van binnenlandse zaken in december 2021 de regio Rotterdam-Rijnmond aangewezen om locaties gereed te maken voor de opvang en begeleiding van 500 asielzoekers voor een beoogde periode van 4 maanden. In de brief van de minister staat dat de kosten van deze opvang door het COA zullen worden vergoed. Hierover moeten nog definitieve afspraken worden gemaakt met het COA. Ook zijn er gesprekken gaande met de gemeente waar de opvang plaatsvindt over het moment van overdracht van de opvang naar de gemeenten. De VRR heeft in dit kader in 2021 voor ruim €300k aan kosten gemaakt en voor 2022 wordt ook nog eens voor ruim € 10 mln aan kosten verwacht.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
39 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Contract 2021 ambulance dienst De onderhandelingen met de zorgverzekeraars over het budget van 2021 zijn nog niet afgerond. De gesprekken hierover zijn nog gaande en zullen naar verwachting op korte termijn worden afgerond. Het risico is dat het budget lager wordt vastgesteld dan nu is opgenomen in de jaarrekening. Het risico wordt ingeschat op maximaal € 250k.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
40 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze tabel zijn de totaalbedragen van alle risico’s opgenomen die nu zijn voorzien. Totaal risico's 2021 Structurele risico's Incidentele risico's Totaalbedrag verwachte compensatie (bedrag x €1.000)
s i
0 550 550
2022 578 12.600 13.178
2023 3.578 0 3.578
2024 3.578 0 3.578
2025 3.718 0 3.718
2026 3.718 0 3.718
Tegenover de totale risico’s ziet de VRR ook mogelijkheden om de kosten gedekt te krijgen bij andere partijen. Het gaat dan vooral om compensatie van kosten door de overheid in verband met verandering van regelgeving of crises. Het gaat om de volgende 3 risico’s en bijbehorende compensatie: Risico s = structureel i = incidenteel Deeltijdregeling brandweervrijwilligers Alarmering bevolking. Effecten en kosten als gevolg van grote crises Totaalbedrag verwachte compensatie (bedrag x €1.000)
s s i
2021 -300 -300
2022 -10.700 -10.700
2023 -3.000 -3.000
2024 -3.000 -3.000
2025 -3.000 -140 -3.140
2026 -3.000 -140 -3.140
Als de verwachte compensatie wordt gesaldeerd met de verwachte kosten van de risico’s dan blijven de volgende bedragen over: Risico's Totaalbedrag risico's (bedrag x €1.000) Totaalbedrag verwachte compensatie (bedrag x €1.000) Saldo risico's en verwachte compensatie (bedrag x €1.000)
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
2021 550 -300
2022 13.178 -10.700
2023 3.578 -3.000
2024 3.578 -3.000
2025 3.718 -3.140
2026 3.718 -3.140
250
2.478
578
578
578
578
41 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de organisatie beschikt om niet voorziene lasten te dekken, zonder dat de begroting en het beleid moeten worden aangepast. De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de gekwantificeerde financiële risico’s en daarmee het benodigde weerstandsvermogen kan vervolgens worden uitgedrukt in een verhoudingscijfer. Voor de beoordeling van een dergelijke ratio kan gebruik worden gemaakt van de onderstaande waarderingstabel, welke door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement in samenwerking met de Universiteit van Twente is samengesteld. Waardering weerstandscapaciteit Waarderingscijfer A B C D E F
x≥2 1,4 ≤ x < 2,0 1,0 ≤ x < 1,4 0,8 ≤ x < 1,0 0,6 ≤ x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Wanneer gestreefd wordt naar een gezond weerstandsvermogen (verhouding tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit ter dekking van de risico’s) zal, uitgaande van bovenstaande tabel, minimaal sprake moeten zijn van een factor 1. Ontwikkeling van de beschikbare weerstandscapaciteit In het volgende overzicht is de te verwachten ontwikkeling van de algemene reserve van de VRR weergegeven. In de jaren 2022 tot en met 2026 is in de beschikbare weerstandscapaciteit het geprognosticeerde resultaat verwerkt.
Beschikbaar (x € 1.000) Algemene reserve VRR Nog te bestemmen resultaat Totaal
Realisatie ultimo 2021
1e BW ultimo 2022
384 -196 188
188 389 577
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Begroting 2023 577 563 1.140
Meerjarenraming (MJR) ultimo 2024 2025 2026 1.140 41 1.181
1.181 116 1.297
42 / 111
1.297 36 1.333
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkeling weerstandsratio In de volgende grafiek is de weerstandsratio bepaald door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door het totaalbedrag van de risico’s. Hierbij is geen rekening gehouden met mogelijke compensatie van de kosten van de risico’s.
Met de overname van de ARR is de algemene reserve van de VRR gedaald en de weerstandsratio komt daardoor uit op een niveau dat als ruim onvoldoende wordt gekwalificeerd. Om de weerstandsratio weer richting een niveau van voldoende te krijgen zullen positieve resultaten moeten worden gerealiseerd die dan aan de algemene reserve kunnen worden toegevoegd. De VRR streeft ernaar om de komende jaren elk jaar een positief resultaat te realiseren. De lage ratio van 0.04 in 2022 wordt vooral veroorzaakt door de hoge kosten van de noodopvang asielzoekers waarvoor de VRR een aanwijzing heeft gekregen eind 2021. Indien deze kosten alsnog vergoed worden door de overheid dan komt de ratio op 0.23 uit in 2022.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
43 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Financiële kengetallen Met ingang van het jaar 2015 dienen in de jaarstukken de volgende vijf kengetallen (art. 11 lid 2, let d. Besluit Begroting en Verantwoording) te worden opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Het Besluit Begroting en Verantwoording heeft geen normen voor de kengetallen. Het gaat hierbij om de volgende vijf kengetallen: 1. Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De netto schuldquote wordt berekend inclusief of exclusief doorgeleende gelden. Omdat er onzekerheid is of deze leningen wel allemaal terug zullen worden betaald, is het verstandig om dit onderscheid te maken. Op die manier wordt dit risico in beeld gebracht. De VRR verstrekt geen leningen, daarom zijn de netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen gelijk aan elkaar. 2. De solvabiliteitsratio Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen. Deze indicator geeft inzicht in de mate waarin de decentrale overheid in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. 3.
Kengetal grondexploitatie Hierin wordt informatie gegeven over de waarde van de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken en uitgedrukt in een percentage. 4. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een(overheids-)organisatie is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is een organisatie in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (conform artikel 17 lid c BBV = exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de potentiële ruimte aan die een (overheids-)organisatie heeft om haar structurele baten te verhogen om stijgende structurele lasten (zoals kapitaalslasten) op te vangen. Kengetallen jaarverslag 2021 Voor de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond zijn de kengetallen met betrekking tot grondexploitaties en belastingcapaciteit niet van toepassing. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond heeft geen mogelijkheden om belastingen te heffen en heeft geen bouwgronden in bezit.
Jaarverslag jaar 2021 Kengetallen:
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Verloop van de kengetallen Jaarverslag 2020
21% 21% 16% 0,00%
Begroting 2021
Jaarverslag 2021
30% 30% 14% 0,22%
33% 33% 5% -0,59%
44 / 111
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Toelichting op de kengetallen Netto schuldquote: in de handreiking houdbare gemeentefinanciën heeft de VNG aangegeven dat de netto schuldquote van een gemeente zich normaal tussen de 0% en 100% bevindt. In 2021 valt de netto schuldquote van de VRR binnen deze bandbreedte. De VRR leent geen gelden door, daarom is de netto schuldquote gelijk aan de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. De druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie is gezond te noemen maar wel gestegen ten opzichte van 2020. Dit wordt vooral veroorzaakt door de overname van de ARR, waardoor de verplichtingen zijn toegenomen ten opzichte van 2020. Hier staat tegenover dat de baten ook zijn toegenomen maar deze zijn minder toegenomen dan dat de verplichtingen zijn gestegen. Solvabiliteitsratio: de solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als een percentage van het totale vermogen. Doordat het eigen vermogen is gedaald als gevolg van overname van de ARR is ook de solvabiliteit gedaald. De VRR heeft geen streefpercentage voor solvabiliteit afgesproken maar het huidige percentage van 5% wordt op bedrijfseconomische gronden als laag beoordeeld. De komende jaren zal met structurele positieve resultaten het eigen vermogen moeten worden verhoogd waarmee ook de solvabiliteit wordt verbeterd.
De VRR streeft ernaar om de komende jaren elk jaar een positief resultaat te realiseren. Structurele exploitatieruimte: Een negatief percentage betekent dat de structurele baten onvoldoende zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. In 2021 waren de structurele baten niet toereikend. Beoordeling onderlinge verhouding tussen de kengetallen Om de financiële positie van de organisatie te kunnen beoordelen dienen de kengetallen in samenhang te worden bekeken. Alle kengetallen geven aan dat de financiële positie van de VRR in 2021 is verslechterd. De netto schuldquote van de VRR valt binnen de normale bandbreedte (0%-100%) van de VNG maar is wel hoger dan in 2020. De weerstandsratio is ruim onvoldoende, de solvabiliteit is laag en de structurele exploitatieruimte is negatief. Om de financiële situatie te verbeteren heeft de VRR voor 2022 een begroting opgesteld die een positief resultaat heeft van € 389k die aan de algemene reserve wordt toegevoegd. Ook voor de jaren na 2022 worden positieve resultaten begroot om zo het eigen vermogen te verhogen en de financiële positie te verbeteren.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
45 / 111
Paragraaf Financiering Algemeen Het doel van deze paragraaf is om de financiële positie van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond te evalueren. Daarnaast is de paragraaf een belangrijk instrument voor het transparant maken van de financieringsfunctie. De centrale doelstelling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor de organisatie. De uitvoering van treasury wordt wettelijk geregeld in de Wet Financiering Decentrale Overheden. Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Risicobeheersing Risicobeheersing vormt één van de pijlers van de Wet Financiering Decentrale Overheden. In de navolgende onderdelen wordt ingegaan op de renterisico’s die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasury functie. Renterisico’s kunnen vanuit Wet Financiering Decentrale overheden-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet Financiering Decentrale Overheden een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren.
De kasgeldlimiet stelt derhalve dat de gemiddelde netto-vlottende schuld van een decentrale overheid (ofwel openbaar lichaam) niet hoger mag zijn dan een wettelijk bepaald percentage van het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet is dus een voorgeschreven sturing- en verantwoordingsinstrument ter beperking van het renterisico op de korte schuld. Als grondslag van de wettelijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet wordt de omvang van de jaarbegroting voor het hele verslagjaar aangehouden. Voor de gemeenschappelijke regelingen bedraagt het percentage voor de berekening van het kasgeldlimiet voor het jaar 2020 8,2%.
Kasgeldlimiet 2021 (bedragen x € 1.000)
1e kw 136.150
in procenten van de grondslag Toegestane netto vlottende schuld :
3e kw
4e kw
2021
Bedragen in € 1.000,-
Grondslag : Lasten primaire begroting 2021
2e kw 136.150
136.150
136.150
136.150
8,2%
8,2%
8,2%
8,2%
8,2%
-11.164
-11.164
-11.164
-11.164
-11.164
Toetsing : Omvang vlottende schuld (a.)
-4.024
-6.528
-2.523
-7.182
-5.064
Af: Vlottende vorderingen (b.)
19.553
27.465
38.400
12.053
24.368
Saldo netto vlottende middelen(a+b)
15.530
20.937
35.877
4.871
19.304
Ruimte
26.694
32.101
47.041
16.035
30.468
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
46 / 111
Paragraaf Financiering Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De VRR loopt renterisico op het moment dat nieuwe leningen moeten worden aangetrokken (herfinanciering) of als een renteherziening van toepassing is. Om het renterisico te beheersen is in de Wet Financiering decentrale overheden de renterisiconorm geformuleerd. De renterisiconorm bepaalt dat het bedrag van de langlopende schuld dat binnen een gegeven jaar verplicht moet worden afgelost, of waarvan de rente moet worden herzien, maximaal 20% van begrotingstotaal mag bedragen. Het doel van deze norm is dat de lange leningenportefeuille zodanig over de jaren verdeeld is dat het renterisico dat voortkomt bij herfinanciering en renteherzieningen gelijkmatig over de jaren wordt gespreid.
Renterisiconorm 2021-2024 Netto renteherziening op vaste schuld (o/g./.u/g)
2021
2022
2023
2024
-
-
-
-
Aflossingen
6.029
6.507
6.459
6.471
Renterisico
6.029
6.507
6.459
6.471
136.150
172.017
171.980
172.806
20%
20%
20%
20%
Renterisiconorm
27.230
34.403
34.396
34.561
Renterisiconorm
27.230
34.403
34.396
34.561
Renterisico
6.029
6.507
6.459
6.471
Ruimte onder renterisiconorm:
21.201
27.897
27.936
28.090
Lasten primaire begroting 2021 e.v. Percentage cf. regeling
Ontwikkelingen Schatkistbankieren Vanaf 2013 houden alle provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen hun tegoeden aan bij de Nederlandse schatkist. Decentrale overheden deden dit al vrijwillig, maar schatkistbankieren zonder leenfaciliteit is vanaf 2014 verplicht geworden. Het beoogd doel van schatkistbankieren is de risico’s van beleggen door decentrale overheden tot nul te reduceren en het begrotingstekort van de overheid terug te dringen. Met het systeem van schatkistbankieren zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. De wettelijke term voor schatkistbankieren is “geïntegreerd middelenbeheer”. Ultimo 2021 was een bedrag van € 11.793.436 gedeponeerd bij de schatkist.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
47 / 111
Paragraaf Financiering Lening portefeuille In het volgende overzicht worden de leningen op lange termijn nader gespecificeerd: Omschrijving
Binnenlandse banken 2 - BNG 3 - BNG 4 - BNG 5 - BNG 6 - BNG 7 - BNG (2014) 8 - BNG (2015) 9 - BNG (2016) 10 - BNG (2017) 12 - BNG (2020) 13 - BNG (2020) 14 - BNG (2020) 15 - NWB (2019) 16 - NWB (2021) 17 - Financial Lease RABO 18 - Financial Lease ABN Totaal
Hoofdsom
1.450.000 2.340.000 1.589.000 2.305.000 10.000.000 10.000.000 7.500.000 7.500.000 10.000.000 5.000.000 5.000.000 7.200.000 8.000.000 5.000.000 905.664 4.130.260
Rente
Stand
Rente
Aflossing
Opname
Stand
%
31-12-20
2021
2021
2021
31-12-21
5,890 3,620 5,400 3,720 2,900 2,930 1,390 1,410 1,195 0,195 0,315 0,585 0,080 0,230 * *
531.667 1.029.600 873.950 1.498.250 5.333.333 6.000.000 5.000.000 5.500.000 6.250.000 5.000.000 5.000.000 7.200.000 -
29.180 34.730 45.227 53.591 153.861 157.081 68.921 70.500 67.219 8.775 15.619 41.699 7.360 9.163 95.061 857.986
48.333 93.600 39.725 57.625 666.667 666.667 500.000 500.000 1.000.000 500.000 500.000 288.000 533.333 165.098 486.807 6.045.855
7.466.667 5.000.000 532.686 3.902.075 16.901.428
483.333 936.000 834.225 1.440.625 4.666.667 5.333.334 4.500.000 5.000.000 5.250.000 4.500.000 4.500.000 6.912.000 6.933.334 5.000.000 367.588 3.415.268 60.072.373
49.216.800
Lening 15, 17 en 18 zijn overgenomen van de coöperatie AZRR per 1 januari 2021. Lening 11 is in 2020 vervallen. Voor toelichting zie pagina 89. Kredietfaciliteiten Naast de langlopende doorlopende leningen zijn er geen kredietfaciliteiten afgesloten.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
48 / 111
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Panden Van de vijf in het Besluit Begroting en Verantwoording genoemde categorieën kapitaalgoederen (Wegen, Riolering, Water, Groen en Gebouwen) is de post Gebouwen van toepassing op de Veiligheidsregio RotterdamRijnmond. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond heeft 63 panden in gebruik. Hiervan zijn er 17 in eigendom en 46 worden er gehuurd van derden (w.o. gemeenten). De conditiemeting van de panden is verwerkt in een meerjaren onderhoudsplan dat voorziet in een overzicht van de benodigde onderhoudsactiviteiten voor de periode 2021-2030. Het uitvoeren van de activiteiten in dit plan zullen er voor zorgen dat de panden op het vereiste onderhoudsniveau blijven. Installaties Ook het onderhoud aan installaties is onderdeel van dit meerjaren onderhoudsplan. Uitgangspunt hierbij zijn o.a. duurzaamheid en energiebesparing. De fluctuatie in de uitgaven voor dit onderhoud aan eigen panden wordt opgevangen door een bestemmingsreserve. Overige kapitaalgoederen De VRR heeft ook een voertuigenbestand bestaande uit o.a. 183 1e lijnsvoertuigen zoals tankautospuiten en ambulances. Het onderhoud hiervan is merendeels uitbesteed aan derden middels onderhoudscontracten.
Jaarverslag 2021 Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
49 / 111
Paragraaf Bedrijfsvoering Ontwikkelagenda In 2019 is gestart met de voorbereiding van de bestuurlijke discussie omtrent de ontwikkelagenda van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Hierbij is afgesproken dat er wordt gekeken naar de inhoud (activiteiten) en de daarbij behorende financiën op regionaal niveau (de “omvang van de koek”). In de bestuursconferentie die op 26 mei 2021 heeft plaatsgevonden is met de leden van het Algemeen Bestuur gesproken over diverse nieuwe ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de dienstverlening van de VRR, zoals onder andere hoogbouw, de energietransitie, de komst van nieuwe typen crises en het belang van een robuuste crisisorganisatie. Deze bestuursconferentie heeft een aantal conclusies opgeleverd die meegenomen zijn in de vervolgstappen van het traject van de ontwikkelagenda: - De VRR heeft een hoog risicoprofiel waar nieuwe ontwikkelingen veel invloed op hebben. De VRR heeft daar tot op heden binnen de bestaande mogelijkheden op geanticipeerd, maar heeft nu haar grenzen bereikt. - Uit onderzoek blijkt dat het waar mogelijk anticiperen op nieuwe ontwikkelingen ten koste is gegaan van de capaciteit (waaronder piket) en de vakbekwaamheid in de basiszorg. Deze kwaliteit moet weer op het benodigde niveau komen. In het vervolgtraject heeft de VRR met de portefeuillehouders van het Dagelijks Bestuur een aantal voorstellen uitgewerkt.
Tezamen met het advies van de werkgroep “Toekomstbestendige financieringssystematiek” over een nieuwe kostenverdeelsleutel zijn deze voorstellen besproken in een thematische vergadering op 13 oktober 2021. Daarna heeft een informatieronde voor de gemeenteraden plaatsgevonden waarin de tussentijdse resultaten zijn gepresenteerd. Op 8 december 2021 heeft het Algemeen Bestuur gekozen voor scenario 2: ‘Basis op orde’. Dit houdt in, dat de basisdienstverlening van de VRR op orde wordt gebracht om te voldoen aan de huidige eisen. Dat betekent dat vakbekwaamheid en de piketorganisatie weer naar het juiste niveau kunnen worden gebracht. Daarnaast betekent uitvoering van dit scenario dat de veiligheidsregio beter toegerust wordt voor het bestrijden van incidenten in hoogbouw en dat de informatievoorziening en informatiebeveiliging op orde worden gebracht. Verder kan de organisatie zich dan aanpassen op de nu al ervaren gevolgen van klimaatverandering en energietransitie en kan de VRR haar coördinerende rol, die tijdens COVID-19 en andere recente crises en incidenten cruciaal bleek te zijn, structureel borgen. Tenslotte kan de VRR zich in dit scenario voorbereiden op de komst van de Omgevingswet. Ten aanzien van de kostenverdeelsleutel heeft het bestuur conform het voorstel van de werkgroep besloten.