Programmabegroting 2026 - Gemeente Alblasserdam.pdf

Hebben we onze bestaande voorzieningen op het gebied van onderwijs, bewegen en cultuur behouden, met inbegrip van passend gebruik en acceptabele woonlasten. 7. Worden we gewaardeerd om onze duidelijke communicatie, het nakomen van onze afspraken en het verbeteren van de relatie met onze inwoners. 8. Alblasserdam staat open om naar redelijkheid een extra bijdrage te leveren aan de huisvestingsopgave van medelanders. Wat is gerealiseerd? 1. Binnen het project Buurtkracht richten we ons op twee buurten waarvoor buurtplannen zijn opgesteld. Deze plannen zijn in mei 2025 gedeeld met de betrokken partijen. 2. In deze periode is het Integraal Veiligheidsbeleid geactualiseerd en vastgesteld. Ook is de aanpak ondermijning geïntensiveerd en hebben we een stevige regionale positie verworven op het gebied van risicobeheersing en bevolkingszorg. Daarnaast zijn er structurele overlegvormen ingevoerd, zoals het woonoverlast- en jeugdoverleg en is er lokaal beleid op mensenhandel ontwikkeld. Tweejaarlijks wordt een veiligheidsmonitor opgesteld. De Veiligheidsmonitor is een bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap van veelvoorkomende criminaliteit. Medio maart 2026 zal de uitkomst gepubliceerd worden, waarna deze aan de raad zal worden gerapporteerd. 3. We constateren dat er veel vrijwilligers actief zijn in de samenleving in Alblasserdam.

Bij (sport)verenigingen, evenementen maar ook bij zorg- en ondersteuningsaanbod (denk aan mantelzorgers, maar ook organisaties als Schuldhulpmaatje of de Voedselbank) hebben vrijwilligers een actieve en belangrijke rol in de samenleving van Alblasserdam.

Pagina 25 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ 4. Volgens de meest recente cijfers (Gezondheidsmonitor 2023) sporten jongeren tot 15 jaar steeds vaker wekelijks bij een club, vereniging of sportschool. Hun deelname is gestegen van ongeveer 60% in 2021 naar 68% in 2023. Ook onder ouderen is het aantal mensen dat voldoende beweegt toegenomen: van 27% in 2021 naar 33% in 2024 (Gezondheidsmonitor 2024). De gemeente Alblasserdam volgt hiermee de regionale trend, maar blijft nog achter op het landelijk gemiddelde. 5. De Woonzorgvisie is op 24 september 2024 door de Gemeenteraad vastgesteld. Deze visie geeft kaders voor ons concrete handelen ten aanzien van wonen, wonen met zorg, bijzondere doelgroepen, leefbaarheid en duurzaamheid in ons dorp. 6. Ondanks de grote financiële opgave is het tot nu toe gelukt om de voorzieningen voor onderwijs, sport en cultuur in het dorp te behouden. De bezuinigingsmaatregelen zijn in overleg met de betrokken partners opgesteld en moeten binnen de bedrijfsvoering uitvoerbaar zijn. De woonlasten zijn wel gestegen, maar liggen in 2025 nog rond het landelijk gemiddelde voor gemeenten van vergelijkbare grootte. 7. In 2025 is het communicatiebudget met €100.000 verlaagd door 0,5 fte te schrappen en functies lokaal onder te brengen.

Met eigen adviseurs besparen we zo’n 15% op loonkosten. We werken volgens één uniforme werkwijze om inwoners en ondernemers effectief te bereiken. Daarbij gebruiken we vooral lokale pers, de gemeentelijke website, overheid.nl, nieuwsbrieven en social media. We hanteren vaste protocollen en een eenduidige huisstijl en evalueren onze aanpak regelmatig. Eind 2025 komen waarderingscijfers beschikbaar vanuit het rekenkameronderzoek. 8. De Oekraïneopvang wordt voortgezet en binnen de regionale samenwerking wordt gekeken waar mogelijk kansen liggen om deze opvang waar mogelijk uit te breiden en/of te verbeteren. Er wordt verder gegaan met de realisatie van de Flexwoningen voor de doelgroepen Alblasserdamse starters, spoedzoekers en statushouders. Wat gaan we nog doen ter afronding in 2026? • Voor Buurtkracht 2026 voeren we de activiteiten uit de Buurtplannen voor twee buurten uit, evalueren het project en bepalen met het college en de gemeenteraad een mogelijk vervolg. In 2026 ronden we de activiteiten uit de buurtplannen zoveel mogelijk af. Tegelijkertijd voeren we een evaluatie van Buurtkracht uit. Op basis van deze evaluatie wordt besloten het project al dan niet voort te zetten. Na 2026 zijn in de huidige begroting geen financiële middelen meer beschikbaar hiervoor.

• We geven uitvoering aan scenario B van het integraal veiligheidsbeleid 2024-2027 (IVB) en zetten daarbij in op de daarin geprioriteerde veiligheidsthema's. In de perspectiefnota is voorgesteld om het budget handhaving met €100.000,- te verlagen. We zetten hierdoor minder formatie in op handhaving wat overeenkomt met scenario A van het IVB. De capaciteit die vanaf 2026 beschikbaar blijft zal voornamelijk worden ingezet op het thema jeugd en veiligheid. • Maatschappelijke weerbaarheid: We zetten in op het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. In het kader van deze landelijke weerbaarheidsopgave haken we zoveel als mogelijk aan op landelijke campagnes en regionale initiatieven. Hierbij zoeken we de samenwerking met de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid en gemeenten uit de regio. • Bouwplannen: Gemeente Alblasserdam heeft bij nagenoeg alle bouwplannen (woningbouw en bedrijfsbebouwing) een faciliterende rol welke zich veelal beperkt tot vergunningverlening. Naar verwachting wordt in 2026 de nieuwbouw op het voormalige Wipmolenterrein afgerond. Aansluitend op de bouw zal gemeente Alblasserdam zorgdragen voor het woonrijp maken van de locatie en het herinrichten van de directe omgeving. Naar verwachting zal ook de

Pagina 26 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ sloop aanvangen op de locatie Kloos en aansluitend zal initiatiefnemer doorgaan met de realisatie. Verder is het de verwachting dat de ontwikkeling "Dokmeesters” zal worden afgerond. Diverse kleine ontwikkelingen aan bijvoorbeeld de Oost- en West-Kinderdijk zullen naar verwachting in een volgende fase geraken, maar ook hierbij geldt dat het eigenaarschap bij derden ligt. Met de vaststelling van het nieuwe planologische regime voor locaties als het Zuidelijk havengebied en de manege, ligt ook hier voortgang in ontwikkeling in het verschiet. • We zoeken het komende jaar naar mogelijkheden om binnen de gemeente Alblasserdam extra locaties te vinden voor de opvang van Oekraïners. • In vervolg op de in 2024 vastgestelde omgevingsvisie heeft de raad op 13 mei 2025 besloten op basis van het geactualiseerde onderzoek naar Vinkenwaard Noord en Souburgh als potentiële woningbouwlocaties de eerstgenoemde locatie verder op de haalbaarheid te onderzoeken. Hiervoor is een plan van aanpak in voorbereiding. Hiervoor zal een voorstel worden gedaan in combinatie met een verdere uitwerking van de wijze waarop het vervolgonderzoek wordt ingericht. • Nokkenwiel: januari 2026 start het ontwerpproces voor 't Nokkenwiel Boerenpad. Dit proces neemt heel 2026 in beslag.

Welke bezuinigingen worden in 2026 meerjarig geïmplementeerd? • Samen met Sportcentrum Blokweer (BSSA) zoeken we een nieuwe partij voor de Tienpondzaal. De BSSA verhoogt de komende jaren de tarieven voor zwemmers en verenigingen iets boven de inflatie. Daarnaast werken we met de BSSA aan minder afhankelijkheid van externe inhuur. Dit traject loopt stapsgewijs tot 2028. • Besparen op onderhoudsportvoorzieningen GR Souburgh: Bij de ontvlechting van de gemeenschappelijke regeling (GR) Souburgh worden bezuinigingen op onderhoud, huurverhogingen en bedrijfsvoering meegenomen. In 2026 overleggen we met de GR, de gemeente Molenlanden en de betrokken verenigingen over nieuwe huurcontracten en afspraken rond onderhoud. Het doel is regulier onderhoud onder gemeentelijk toezicht, maar dit vraagt tijd om zorgvuldig in te regelen. • Clusteren diverse kleine budgetten en verminderen activiteiten: De waarderingssubsidies voor sport, cultuur en evenementen worden beperkt of stopgezet. Als het totaal van de aanvragen hoger is dan het budget, verdelen we het beschikbare bedrag naar rato over alle aanvragers. • Verminderen subsidie en geen exploitatietekort Landvast: Met Stichting Sociaal Cultureel Centrum Alblasserdam (SSCCA) Landvast zijn afspraken gemaakt over verlagen van de subsidie met € 100.000 vanaf 2027.

• Subsidie bibliotheek afbouwen tot regionaal gemiddelde: De subsidie van de bibliotheek wordt in 2026 met € 50.000 verlaagd. Dit betekent concreet dat de bibliotheek minder bemand open is, de bibliotheek op de eerste verdieping wordt afgestoten en er minder wordt geïnvesteerd in de collectie. In overleg met de bibliotheek zal voor de bezuinigingen verder in het jaar gezocht moeten worden. • In de perspectiefnota is voorgesteld om een structurele bezuinigingsopgave van 20% op het gehele systeem van de samenwerking in het ruimtelijk/economisch domein van Smart Delta Drechtsteden door te voeren. Dit sluit ook aan bij de koers die we zien bij de overige gemeenten in de regio. In gezamenlijkheid met het team van Smart Delta Drechtsteden en de betrokken gemeenten werken we uit hoe onze gezamenlijke ambities nog steeds worden behaald. Voor de begroting 2026 van Smart Delta Drechtsteden wordt beoogd om te komen tot een nieuw uitvoeringsprogramma dat beter aan zal sluiten bij de veranderende financiële en inhoudelijke context. Dit moet zorgen voor een meer gerichte en efficiëntere inzet van de middelen. • Met ingang van het nieuwe college in het voorjaar van 2026 wordt de formatie van wethouders teruggebracht van 3 fte naar 2,4 fte.

Pagina 27 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ • •

• •

We versoberen de nieuwjaarsreceptie voor onze inwoners en ondernemers. We bezuinigen structureel ca. 50% op het budget rampenbestrijding. Met het beschikbare budget nemen we deel aan de Risk Factory en voorzien we in de basisvoorzieningen ten behoeve van de gemeentelijke crisisorganisatie zoals de noodcommunicatievoorziening en de ongevallenverzekering rampenbestrijders. We zullen hierdoor minder budget hebben om lokaal op te leiden, te trainen en te oefenen. We verminderen de capaciteit en het budget voor handhaving. Dit betekent concreet dat er 2 fte minder binnen handhaving werkzaam zullen zijn. Handhaving wordt minder zichtbaar en de doorlooptijden van meldingen zal toenemen. Verhogen kostendekkendheid leges APV / Evenementen: Er wordt ingezet op het verhogen van de kostendekkendheid voor vergunningverlening op gebied van APV en/of evenementen.

Wat mag het kosten? (bedragen * € 1.000) Bestuur Openbare orde en veiligheid Sport, volksgezondheid en cultuur Wonen en werken Totaal programma Mutatie reserves Totaal programma na bestemming

Lasten 2.143 3.171 4.715 3.572 13.601 0 13.601

Uitvoeringsprogramma Wat willen we bereiken? Aan het eind van de collegeperiode in 2026: Opgave 3: Thuis in ons dorp

2026 Baten 0 19 1.093 1.716 2.828 0 2.828

Saldo -2.143 -3.152 -3.622 -1.856 -10.773 0 -10.773

Lasten 2.013 3.171 4.408 3.525 13.117 0 13.117

2027 Baten 0 25 1.071 1.721 2.817 0 2.817

Saldo -2.013 -3.146 -3.336 -1.804 -10.300 0 -10.300

Lasten 2.013 3.171 4.487 3.633 13.305 0 13.305

2028 Baten 0 31 1.071 1.658 2.760 0 2.760

Saldo -2.013 -3.140 -3.415 -1.975 -10.544 0 -10.544

Lasten 2.013 3.171 4.478 3.641 13.303 0 13.303

2029 Baten 0 37 1.071 1.579 2.687 0 2.687

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

In welke Q afgerond

Wie zijn daarbij betrokken?

Hebben wij een goed beeld van de positieve en negatieve punten van iedere buurt (buurtprofiel) en voeren samen met onze partners een buurtaanpak uit in die buurten waar een aanpak het meest nodig is. 3.2

Gezamenlijke acties worden uitgevoerd in de Staatsliedenbuurt en Schildersbuurt ter bevordering van de sociale cohesie, leefbaarheid en veiligheid van de buurten. De resultaten worden geëvalueerd met de betrokken partijen.

Q2

Koersbekenners, Woonkracht 10, SWA, Politie

Is de veiligheidsbeleving in vergelijking met andere gemeenten bovengemiddeld.

We stellen een uitvoeringsplan integrale veiligheid en handhaving op. Hiermee wordt rekening gehouden met de bezuiniging op handhavingscapaciteit.

Q1

Politie, Openbaar Ministerie,

3.1

Pagina 28 van 114

Saldo -2.013 -3.134 -3.406 -2.062 -10.616 0 -10.616

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Wat willen we bereiken? Aan het eind van de collegeperiode in 2026:

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

In welke Q afgerond

Wie zijn daarbij betrokken? Veiligheidsregio en andere veiligheidspartners.

Rapporteren over de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor 2025

Q2

Het bestaande calamiteitenplan gaan we actualiseren en omvormen naar een businesscontinuïteitsplan.

Q2

Bedrijfsvoering Drechtsteden

Hebben we een actuele, lokale woonvisie waarin we stappen hebben gezet in passende huisvesting voor onze inwoners en leveren we een bijdrage aan de regionale afspraken binnen de Smart Delta Drechtsteden. Hierbij: - Staan we open voor nieuwe woonvormen; - Hanteren we een norm van 30% sociale huurwoningen in Alblasserdam; - Leveren we een bijdrage aan de regionale bouwopgave. 3.6

In het kader van het uitvoeringsplan van de Woonzorgvisie onderzoeken we specifiek in hoeverre we een zogenaamde dementievriendelijke gemeente zijn en ontwikkelen ons in dementievriendelijkheid. Plan van aanpak herontwikkeling Vinkenwaard Noord

Q1

Woningbouwcorporatie, zorginstellingen

Hebben we onze bestaande voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en geloofsbeleving behouden, met inbegrip van passend gebruik en acceptabele woonlasten.

We willen een andere oplossing voor de inrichting van de sport rondom sportpark Souburgh. 2026 wordt gebruikt voor de besluitvorming en opvolging van de ontvlechting van de GR. Januari 2026 start het ontwerpproces voor 't Nokkenwiel Boerenpad. Tevens worden alle vooronderzoeken afgerond en de voorbereidingen getroffen om beschermde diersoorten uit te huizen uit de school.

Q4

GR Souburgh

Q1 2027

Schoolbesturen, Woonkracht10

Start bouw flexwoningen “De Loopplank”

Q4 2026/Q1 2027

WK10

3.5

Q3

3.8 Alblasserdam staat open om naar redelijkheid een extra bijdrage te leveren aan de huisvestingsopgave van medelanders.

Pagina 29 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Onder algemene dekkingsmiddelen vallen: • Treasury • Onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen en niet-woningen • Belastingen overig • Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds • Overige baten en lasten waaronder de post onvoorzien Treasury Het resultaat van Treasury bestaat uit het saldo van de rentekosten, rentebaten en ontvangen dividend. In de paragraaf Financiering zijn deze toegelicht. Onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen en niet-woningen Gemeenten heffen belastingen op onroerende zaken binnen de gemeentegrenzen om een deel van hun taken te bekostigen. De onroerendezaakbelastingen zijn de grootste eigen inkomstenbron van gemeenten. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Belastingen overig Onder de lasten en baten van overige belastingen zijn opgenomen: • Hondenbelasting • Toeristenbelasting Algemene uitkering De uitkomsten van de circulaires van de algemene uitkering uit het gemeentefonds hebben een belangrijke impact op de financiële positie van onze gemeente. In de begroting is uitgegaan van de meicirculaire.

Overige baten en lasten waaronder de post onvoorzien Bij het onderdeel overige baten en lasten is rekening gehouden met een structurele post onvoorzien voor 2026 tot en met 2029 van € 25.000. Welke bezuinigingen worden in 2026 meerjarig geïmplementeerd? • Verhoging onroerendezaakbelasting: De OZB wordt in 2026, 2027 en 2028 naast de reguliere indexering met 5% extra ten opzichte van 2026 verhoogd voor zowel woningen als niet-woningen. • De precariobelasting wordt opnieuw opgestart.

Pagina 30 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Wat mag het kosten? Algemene dekkingsmiddelen en 2026 2027 2028 2029 onvoorzien (bedragen * € 1.000) Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Treasury 143 360 217 166 355 189 446 253 -193 558 253 -305 OZB woningen 96 3.323 3.227 96 3.478 3.382 96 3.632 3.536 96 3.632 3.536 OZB niet-woningen 92 4.161 4.069 92 4.365 4.273 92 4.558 4.466 92 4.558 4.466 Belastingen overig 82 131 49 82 131 49 82 131 49 82 131 49 Alg. uitkeringen en ov. uitkeringen gemeentefonds 0 44.472 44.472 0 44.591 44.591 0 43.769 43.769 0 44.480 44.480 Overige baten en lasten 360 35 -325 862 35 -827 812 35 -777 812 35 -777 Vennootschapsbelasting (VpB) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Resultaat van de rekening van baten en -455 0 455 527 0 -527 29 0 -29 9 0 -9 lasten Totaal 318 52.482 52.164 1.825 52.955 51.130 1.557 52.378 50.821 1.649 53.089 51.440 Mutatie reserves 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Totaal na bestemming 318 52.482 52.164 1.825 52.955 51.130 1.557 52.378 50.821 1.649 53.089 51.440

Pagina 31 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Overzicht overhead Onder overhead valt het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Hiertoe behoren ook de systemen en aanverwante lasten die deze functies ondersteunen. Dit bestaat uit: • leidinggevenden primair proces (hiërarchisch), die personele verantwoordelijkheden hebben zoals het voeren van functioneringsgesprekken; • financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie, waaronder planning & control en verantwoording; • personeel en organisatie (P&O HRM) en organisatie- en formatieadvies; • inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken: juridische medewerkers op een bedrijfsvoeringafdeling of belast met een bedrijfsvoeringstaak; • bestuurszaken: ambtelijke ondersteuning en beleidsadvisering van de burgemeester en het college van B&W; • informatievoorziening en automatisering van PIOFACH-systemen; • facilitaire zaken en huisvesting (incl. beveiliging); • documentaire informatievoorziening (DIV). Welke bezuinigingen worden in 2026 meerjarig geïmplementeerd? • Beperken inzet communicatie via Bedrijfsvoering Drechtsteden. Het budget voor inzet van communicatie is vanaf 2026 met € 125.000 verlaagd.

Dit is gerealiseerd door enerzijds het verminderen van het aantal FTE op communicatie en anderzijds door zelf mensen in dienst te nemen in plaats van in te zetten vanuit de Servicegemeente Dordrecht besparen wij ongeveer 15% op loonkosten. • Beëindigen bijdrage voor innovatie ICT aan Bedrijfsvoering Drechtsteden en inzet op verminderen afname diensten Bedrijfsvoering Drechtsteden. Het is onzeker of deze 2 bezuinigingen haalbaar zijn aangezien Alblasserdam naast deze bezuinigingen ook een nadelig herverdeeleffect heeft van 9% bij gelijkblijvende afname. Dit betekent dat we vanaf 2027 scherp kijken wat we wel en niet meer afnemen van Bedrijfsvoering Drechtsteden om zo onze bezuiniging (voor een gedeelte) te halen. De financiële situatie waarin wij ons bevinden, net als veel andere gemeenten, dwingt ons om kritisch te kijken naar de uitvoerbaarheid van onze programma’s. De opgave om taken te vervullen met minder middelen heeft directe gevolgen voor alle domeinen en zeker ook voor Bedrijfsvoering. Hierbij blijft het uitgangspunt dat we goed kijken wat we zelf uitvoeren als gemeentelijke organisatie en wat we in de regio organiseren, in het geval van Bedrijfsvoering bij Bedrijfsvoering Drechtsteden. Ook dan blijft het noodzakelijk om lokale en regionale taken beter op elkaar af te stemmen om zo kosten te beheersen en kwaliteit te waarborgen.

• Beperken eigen gebruik Rederij danwel meer medewerkers in dezelfde kantoorruimte en verhuren vrijgekomen ruimte. • Vrijval spoelen waterleiding gemeentehuis. Het contract dat wij hadden afgesloten voor het spoelen van de waterleiding is opgezegd en vanaf 1 oktober 2025 wordt deze taak in eigen beheer door facilitaire zaken overgenomen. • De bezuiniging ‘minder inzet beveiliging de Rederij’ is vervallen met het aannemen van de motie ‘voorkom hogere kosten vergaderen gemeenteraad’ van d.d. 8 juni 2025. • Verminderen schoonmaak Rederij. Door gedeeltelijke sluiting van de Rederij op vrijdag kunnen we bij het aangaan van een nieuw schoonmaakcontract

Pagina 32 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ per 2027 de kosten voor schoonmaak verminderen. Daarnaast kan het aantal keer dat de werkplekken worden schoongemaakt naar beneden. • Verlagen vergoeding voor werkcafé. Vanaf 2026 verstrekken we niet meer aan alle medewerkers een strippenkaart ter waarde van € 50 om te besteden in het werkcafé maar alleen aan nieuwe medewerkers. • Versoberen eindejaarbijeenkomst voor medewerkers. Het budget voor de eindejaarbijeenkomst wordt vanaf 2026 gehalveerd. Wat mag het kosten? Overhead (bedragen * € 1.000) Overhead Totaal Mutaties reserves Totaal na bestemming

Lasten 8.546 8.546 0 8.546

2026 Baten 235 235 0 235

Saldo -8.311 -8.311 0 -8.311

Lasten 8.270 8.270 0 8.270

2027 Baten 260 260 0 260

Saldo -8.010 -8.010 0 -8.010

Lasten 8.275 8.275 0 8.275

2028 Baten 260 260 0 260

Saldo -8.015 -8.015 0 -8.015

Lasten 8.244 8.244 0 8.244

2029 Baten 260 260 0 260

Saldo -7.984 -7.984 0 -7.984

Toelichting Overhead wordt centraal begroot en verantwoord op het overzicht overhead via taakveld 0.4 overhead. Overhead wordt ook doorbelast aan investeringen. De doorbelasting wordt berekend op basis van de inzet van het personeel dat onderdeel uitmaakt van de personele formatie. De doorbelasting aan investeringen is in deze begroting berekend op ca. € 638.000. Het saldo van de overhead dat drukt op de exploitatie bedraagt ca. € 8,3 miljoen. Een aandeel hiervan wordt (extracomptabel) toegerekend aan de lokale heffingen. Ook dit wordt berekend op basis van de inzet van de personele formatie. Overzicht vennootschapsbelasting Dit taakveld wordt gebruikt voor (de raming van) het te betalen bedrag aan vennootschapsbelasting. Voor 2026 wordt geen (fiscale) winst verwacht op ondernemingsactiviteiten.

Pagina 33 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Paragrafen Paragraaf lokale heffingen Deze paragraaf geeft inzicht in de diverse lokale heffingen. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de heffingen waarvan de besteding zowel gebonden als ongebonden is. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het beleid. Een aanduiding van de lokale belastingdruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale heffingen compleet. Voor de omvang van de gemeentelijke woonlasten zijn de onroerendezaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing de belangrijkste heffingen. Daarnaast wordt nog een aantal andere belastingen en rechten geheven zoals hondenbelasting, begraafrechten, precariobelasting, toeristenbelasting en (bouw)leges. De heffing en invordering van de leges verzorgt de gemeente zelf. De heffing en invordering van de andere belastingen voert de GR Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) in Klaaswaal uit. Overzicht opbrengst lokale heffingen Heffing Jaarrekening 2024

18

18

Begroting 2025 na wijziging (1e burap) 18

1.853

698

698

579

Integrale veiligheid

7

6

6

12

Leges straatwerk

47

31

31

32

Afvalstoffenheffing

3.485

3.920

3.920

4.025

Rioolheffing

1.701

1.768

1.768

1.921

Begraafrechten

706

773

773

794

Leges burgerzaken

446

492

492

521

6.123

6.959

6.959

7.484

Hondenbelasting

107

98

98

101

Precariobelasting

0

0

0

30

Toeristenbelasting

40

51

51

67

14.536

14.814

14.814

15.595

Baten weekmarkt Leges omgevingsvergunning

OZB

Totaal

Begroting 2025

Begroting 2026

28

Pagina 34 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Woonlasten (lokale belastingdruk) Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de tegemoetkoming. Deze belastingen vormen het grootste deel van de opbrengst van de gemeentelijke heffingen. De gemiddelde woonlasten voor een één- en meerpersoonshuishouden zijn weergegeven in onderstaande tabellen. Belastingsoort Tarieven in € Onroerendezaakbelasting

Tarief 2024 405

Eenpersoonshuishoudens Tarief Mutatie Tarief Mutatie in % 2025 2025 2026 2026 431 26 6,3% 464 33

7,7%

Tarief 2024 405

in %

Meerpersoonshuishoudens Tarief Mutatie Tarief Mutatie in % 2025 2025 2026 2026 431 26 6,3% 464 33

in % 7,7%

Rioolheffing

169

185

16

9,5%

189

5

2,4%

169

185

16

9,5%

189

5

2,4%

Afvalstoffenheffing

384

426

42

10,8%

437

12

2,7%

449

497

48

10,7%

510

14

2,7%

Subtotaal

958

1.041

83

8,7%

1.090

50

4,7%

1.022

1.111

90

8,8%

1.163

52

4,7%

Tegemoetkoming

-40

-40

0

0

40

-40

-40

0

0

40

Totaal

918

1.001

83

1.090

90

982

1.071

88

1.163

92

173

214

9,1%

8,9%

Positie COELO-lijst

9,0%

8,6%

Onroerendezaakbelasting (OZB) Er zijn drie categorieën onroerendezaakbelasting. Het tarief voor de OZB is een percentage van de jaarlijks vastgestelde WOZ-waarde. De stijging of daling van de tarieven heeft een directe relatie met de stijging of daling van de WOZ-waarde. Daalt de WOZ-waarde, dan dient voor een gelijkblijvende opbrengst het tarief te stijgen. Voor 2026 is de waarde per 1 januari 2025 van toepassing. In 2026 stijgt de OZB met 7,7%, conform de Perspectiefnota 2026. Categorie

Eigenaren woningen

Raming WOZ-waarde per 1 januari 2025 waarde- en areaalontwikkeling 2.984.000.000 416.758.000

2026 3.400.758.000

Eigenaren niet-woningen

621.000.000

8.162.000

629.162.000

Gebruikers niet-woningen

570.000.000

8.162.000

578.162.000

Pagina 35 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Categorie

Eigenaren woningen

Raming opbrengst onroerendezaakbelasting Begroting 2025 Mutatie (7,7%) incl. 2026 areaaluitbreiding (inclusief areaaluitbreiding) 3.086.000 237.000 3.323.000

Eigenaren niet woningen

1.975.000

152.000

2.127.000

Gebruikers niet woningen

1.898.000

136.000

2.034.000

Totale opbrengst OZB

6.959.000

525.000

7.484.000

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. De opbrengst van de afvalstoffenheffing mag niet hoger zijn dan de (geraamde) kosten. De raad stelt afzonderlijke tarieven voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens vast. Bij de perspectiefnota is voorgesteld de tarieven te verhogen met 2,7%.

Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

Eenheden 2.511 5.741

2025 Tarief 425,50 496,50

Opbrengst 1.068.000 2.850.000

Afronding Totaal afvalstoffenheffing Berekening kostendekking Reiniging Kosten taakveld reiniging Inkomsten taakveld excl. heffingen Netto kosten taakveld Overige toe te rekenen kosten: Kwijtscheldingen Overhead BTW

3.918.000

3.025.000 -/- 120.000 2.905.000

170.000 382.000 572.000

Pagina 36 van 114

Eenheden 2.533 5.788

2026 Tarief 437,00 510,00

Opbrengst 1.107.000 2.952.000 -30.000 4.029.000

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Berekening kostendekking Reiniging Totale netto overige kosten Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)

1.124.000 4.029.000 4.029.000 100%

Rioolheffing De rioolheffing voor woningen is gebaseerd op een vast bedrag per perceel en voor niet-woningen is dit gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde. De tarieven voor de rioolheffing in 2026 voor woningen zijn conform het Stedelijk Waterplan verhoogd met 6% en daarnaast met 2,7% prijsontwikkeling. Voorgesteld wordt het tarief te verhogen met 2,4%.

Eenheden 8.477 Aantal woningen 515.273.000 Belaste waarde niet-woningen Afronding Totaal rioolheffing *) Maximum aanslagbedrag € 3.192 Berekening kostendekking Riolering Kosten taakveld riolering Inkomsten taakveld excl. Heffingen Netto kosten taakveld Overige toe te rekenen kosten: Kwijtscheldingen Overhead BTW Mutatie voorziening riolering Totale netto overige kosten Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b)

2025 Tarief 184,50 0,055% *)

Opbrengst 1.564.000 283.000 -80.000 1.767.000

1.433.000 -/- 71.000 1.362.000

5.000 101.000 177.000 276.000 559.000 1.921.000 1.921.000

Pagina 37 van 114

Eenheden 8.536 558.835.182

2026 Tarief 189,00 0,055% *)

Opbrengst 1.613.000 307.000 1.921.000

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Berekening kostendekking Riolering Dekking (b/a*100)

100%

De kostendekkendheid op langere termijn wordt periodiek getoetst bij actualisatie van het stedelijk waterplan. Overige lokale heffingen Begraafrechten In 2026 worden de tarieven verhoogd met de algemene indexering van 2,7% conform de Perspectiefnota 2026. Onderstaand een overzicht van de baten, lasten en de kostendekkendheid op basis van deze begroting. Berekening kostendekking Begraven en lijkbezorging Kosten taakveld begraafplaatsen 456.000 Inkomsten taakveld excl. Heffingen Netto kosten taakveld

456.000

Overige toe te rekenen kosten: Overhead Totale netto overige kosten Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)

351.000 807.000 794.000 98,4%

351.000

Leges In december 2025 wordt de legesverordening ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. De tarieven worden verhoogd met de algemene indexering van 2,7%. Daarnaast wordt voorgesteld leges APV/evenementen meer kostendekkend te maken. Ingeschat is dat dit tot € 6.000 hogere baten leidt. Onderstaand een overzicht van de lasten en baten van de leges per hoofdstuk: Kostendekkendheid leges Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Hoofdstuk 2 Omgevingswet Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn Totaal

Lasten 633.000 1.106.000 70.000 1.809.000

Baten Kostendekkendheid 534.000 84% 704.000 64% 12.000 17% 1.250.000 69%

Pagina 38 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Hondenbelasting Het tarief per hond wordt voor 2026 verhoogd met de algehele indexatie van 2,7% en wordt € 95,30. Toeristenbelasting Er wordt toeristenbelasting geheven van degene die de gelegenheid biedt tot verblijf met overnachting tegen vergoeding binnen de gemeente Alblasserdam. De toeristenbelasting wordt geheven op basis van het aantal overnachtingen. Het tarief per overnachting wordt verhoogd met 32% conform de perspectiefnota. Kwijtscheldingen Als een inwoner te weinig inkomen en geen vermogen heeft, kan voor een belastingaanslag kwijtschelding worden verleend. Binnen de wettelijke kaders bepaalt de gemeenteraad of en in welke omstandigheden aanslagen worden kwijtgescholden. De kwijtschelding heeft nagenoeg volledig betrekking op de gebruikersheffingen in het geval van de afvalstoffenheffing.

Pagina 39 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente Alblasserdam en de weerstandscapaciteit om die risico’s op te vangen. De risico’s afgezet tegen de weerstandscapaciteit leidt tot een conclusie over de financiële flexibiliteit en soliditeit van de gemeente Alblasserdam, zijnde het weerstandsvermogen. In de begroting worden de nu bekende risico’s gekwantificeerd. Dit dient mede om een meer gefundeerd voorstel te kunnen doen over de (minimaal) benodigde omvang van de algemene reserve. Het zal overigens altijd zo blijven, dat bepaalde risico’s lastig of niet te kwantificeren zijn. Daarnaast betreft het altijd een momentopname en deze heeft net als bij iedere risico-inschatting - vooral rondom de kans inschatting - een mate van subjectiviteit in zich. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente is het vermogen om incidenteel financiële tegenvallers te kunnen opvangen waardoor de taken kunnen worden voortgezet. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten.

Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar en voor de meerjarenraming. Risico’s In de begroting en jaarrekening zijn de geraamde en werkelijke lasten en baten opgenomen. Naast de gangbare begrotingsposten spelen voor het beoordelen van de totale financiële positie van de gemeente ook zaken een rol die niet direct uit de begroting en jaarrekening blijken of ontwikkelingen die de budgetten onder grote druk kunnen zetten. Hier wordt expliciet naar voren gekeken. De risico’s zijn organisatie-breed in kaart gebracht. Risico-inventarisatie De risico-inventarisatie is als volgt opgebouwd: • Korte beschrijving van het risico; • Beheersmaatregelen; • De verwachting voor 2025; • Het financiële effect/kans/risicobedrag. Bij de korte beschrijving van het risico wordt er op hoofdlijnen toegelicht wat het risico behelst. Vervolgens vindt er op basis van de beschikbare informatie daar waar mogelijk een inschatting plaats van het financiële effect. Daarnaast wordt er aangeven of het risico structurele of incidentele gevolgen heeft. Daar waar structurele gevolgen zijn, zullen indien dit risico zich voor doet ook structurele beheersmaatregelen genomen moeten worden. Eventuele incidentele gevolgen kunnen worden ingezet tegen incidentele beheersmaatregelen.

Pagina 40 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Totaaloverzicht risico’s (benodigd weerstandsvermogen) De risico’s zijn gekwantificeerd en per risico is bepaald welke weerstandsvermogen benodigd is om het risico te kunnen opvangen. Voor een aantal posten is de omvang van het risico (nog) niet te kwantificeren. Bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen hanteren wij voor deze posten een “overdekking” van 10%.

Risico's Uitkeringen Participatiewet (bijstand) Uitkeringen van de gemeente op grond van de Participatiewet zijn een openeinde-regeling. Risico is dat de uitkering toenemen en/of de rijksbijdrage die de gemeente daarvoor ontvangt afneemt of onvoldoende is om de lasten uit te dekken. De financiële risico's worden gereduceerd door de landelijke vangnetuitkering. Op deze regeling kan een beroep worden gedaan indien er, bezien vanuit meerjarig perspectief, een groot gat is tussen de rijksbijdrage en de kosten die worden gemaakt voor de uitkeringen. Cybercriminaliteit Gemeenten zijn een doelwit voor cybercriminelen die financieel gewin willen behalen via diefstal van geld of vertrouwelijke informatie, of die willen ‘verstoren.’ Ook kan belangrijke IT uitvallen. Cyber is een breed risico waarmee veel overheidsinstanties te maken hebben vanwege hun

Beheersmaatregelen

Terugblik 2024 en verwachting 2026

Beheersing (bewaken toegang en bevorderen uitstroom) vindt plaats binnen de gemeenschappelijke regeling Sociaal (GRS). Inschattingen van GRS vergelijken met informatie over (de ontwikkeling van) de rijksbijdrage. In de gaten houden of we in aanmerking komen op de landelijke vangnetuitkering. Daarnaast worden lokaal initiatieven genomen (Kansrijk en ontwikkeling Leerlint) om uitstroom naar betaald werk in de onmiddellijke nabijheid mogelijk te maken. We leveren tevens inspanningen om ervoor te zorgen dat de GRS mensen toe leidt naar de lokale voorzieningen

In 2024 waren zowel de rijksbijdrage als de uitkeringslasten hoger dan begroot. Dit is gedurende het jaar in beeld gebracht en de begroting is daarop bijgesteld. Gemeente Alblasserdam is net als de andere Drechtsteden een nadeelgemeente.

Beheersing vindt plaats in afstemming met Bedrijfsvoering Drechtsteden. Er wordt geïnvesteerd in het verhogen van de weerbaarheid door: dijken te controleren (zoals informatieveiligheid middels licenties en hardware), goede afspraken te maken over wie waarvan is, bewustzijn

Blijvende aandacht voor cyberweerbaarheid is noodzakelijk voor de continuïteit en veiligheid van data binnen de organisatie. Het verder formaliseren en definiëren van de risico’s en maatregelen rondom cybersecurity en informatieveiligheid is nodig om cybersecurity naar een volgend niveau te

Kans (in %)

Bruto bedrag (in €)

Netto bedrag (kans x bruto in €)

5%

6.900.000

345.000

5%

5.000.000

250.000

De GR Sociaal lijkt te rekenen met een optimistisch scenario van de ontwikkeling op dit gebied. In de begroting van Alblasserdam is rekening gehouden met een iets afwijkende ontwikkeling. Het risico is daarom onveranderd ingeschat t.o.v. eerdere jaren.

Pagina 41 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Risico's afhankelijkheid van informatietechnologie, connectiviteit en geautomatiseerde processen. Ook wettelijke regulering neemt toe, net als (contractuele) eisen op het gebied van beveiliging, weerbaarheid en (cyber)aansprakelijkheidsverzekeringen. Risicobedrag is afgeleid van relevante voorbeelden (Hof van Twente, Antwerpen) Jeugdhulp Sinds de decentralisatie van de jeugdhulp per 1 januari 2015 zien we een stijging van de vraag naar en uitgaven aan jeugdhulp. De middelen die de gemeente hiervoor krijgt via het gemeentefonds nemen niet toe.

Beheersmaatregelen Terugblik 2024 en verwachting 2026 te actualiseren en risico's op te sporen en brengen. Daarnaast is er blijvende te behandelen. aandacht voor de bewustwording rondom privacy en informatiebeveiliging door middel van het aanbieden van korte trainingen waaronder de verplichte basistraining privacy en informatiebeveiliging.

Beheersing vindt plaats binnen gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid. Er wordt geïnvesteerd in het programma 'werken voor de jeugd' om trends en ontwikkeling tijdig te signalen en de kosten te beheersen. Daarnaast investeert de gemeente in de toegang van jeugdhulp en organiseren we ondersteuning lokaal om te voorkomen dat kinderen in de dure zorg terecht komen.

In 2024 zien we een sterke groei van de kosten voor de jeugdhulp in Alblasserdam. Een aantal complexe casussen geleid tot een forse kostenstijging. Tegelijkertijd is de verwachting dat, wanneer er geen maatregelen worden genomen, de kosten in 2025 op het huidige hoge niveau zullen blijven. Het rijk geeft incidenteel extra middelen om gemeenten te compenseren voor de hoge kosten voor de jeugdhulp. Op termijn worden echter nog altijd bezuinigen op de jeugdhulp voorzien. Risico blijft dat de kosten een andere ontwikkelingen volgen dan de begroting aanwezig. De begroting is bijgesteld voor de sterk toegenomen kosten. Het risicopercentage is daarom weer aangepast naar het percentage dat eerder ook werd gehanteerd.

Pagina 42 van 114

Kans (in %)

Bruto bedrag (in €)

Netto bedrag (kans x bruto in €)

5%

8.000.000

400.000

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Risico's Beheersmaatregelen Leges omgevingsvergunningen Invoering van de omgevingswet en wet Beheersing vindt plaats in afstemming kwaliteitsborging bouw per 2024 heeft gemeenschappelijke regeling OZHZ. invloed op de heffing van leges voor omgevingsvergunningen. Er komen minder vergunningplichten en verwachting is dat dit niet kan worden gecompenseerd door minder inzet en dus minder kosten.

Afvalinzameling en -verwerking De kosten van verwerking van afval zijn afgelopen jaren toegenomen. Het is landelijk beleid om de hoeveelheid restafval terug te brengen. Dit is ook merkbaar in de ontwikkeling van kosten van verbranding van afval. Risico is dat kosten verder oplopen en dat maatregelen om daarop in te springen niet tijdig worden genomen. Financieel beleid activa Voor het afschrijven van investeringen worden termijnen gehanteerd die dicht bij

Terugblik 2024 en verwachting 2026 In 2024 heeft dit risico zich niet voorgedaan. De baten uit leges voor omgevingsvergunning waren hoger dan primitief begroot was vanwege de vergunningverlening voor bouwproject Kloos.

Kans (in %)

Bruto bedrag (in €)

Netto bedrag (kans x bruto in €)

25%

600.000

150.000

In de meerjarenraming is een aflopende reeks baten opgenomen vanwege afnemende bouwactiviteiten en de wetswijzigingen. Voor 2026 wordt verwacht dat de begrote opbrengst gerealiseerd wordt. Het risico is ongewijzigd ten opzichte van 2025 ingeschat.

Maatregelen voorbereiding om afvalscheiding te verbeteren, afvalbeleid herzien. Ontwikkeling van verwerkingskosten en hoeveelheden afval monitoren.

In 2024 waren de verwerkingskosten redelijk conform de begroting. In 2024 zijn gesprekken voortgezet over (het verlengen van) de dienstverleningsovereenkomst met HVC, waarbij ook aandacht is voor de transparantie van de kosten. Ook wordt gewerkt aan een nieuw grondstoffenplan met maatregelen om de doelstellingen te realiseren.

5%

2.400.000

120.000

Beheerplannen periodiek actualiseren, periodiek controle op bestaan van activa,

In 2024 heeft een incidentele afwaardering plaatsgevonden van de

2% 90.000.000

1.800.000

Pagina 43 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Risico's de maximale technische levensduur liggen. Een risico is dat in enkele situaties deze termijn niet bereikt wordt of dat onvoldoende inzicht is in de samenstelling van de boekwaarde. Op dat moment zal een afwaardering moet plaatsvinden.

Garantstellingen en leningen De gemeente staat garant voor leningen en verstrekt in enkele gevallen ook zelf leningen. Hierbij is er altijd een risico dat een partij niet in staat is de lening volgens de afspraken af te lossen. Afwikkeling verbouwing Rederij Over de afwikkeling van verbouwing van de Rederij is een geschil met de aannemer. Dit is in behandeling bij de rechtbank. Er is nog geen uitspraak gedaan. Op basis van de eerdere behandeling ervan is in de jaarrekening 2022 een inschatting gemaakt van de verplichting. Risico is dat de uiteindelijke afwikkeling daarvan afwijkt. Risicobedrag is bepaald op het bedrag van de vordering minus de gemaakte inschatting.

Kans (in %)

Bruto bedrag (in €)

Netto bedrag (kans x bruto in €)

Beheersmaatregelen activa specifiek vastleggen in de financiële administratie. Beleid met betrekking tot activeren en afschrijven heroverwegen.

Terugblik 2024 en verwachting 2026 boekwaarde van het gebouw dat gesloopt is vanwege het project de Loopplank.

Groot deel van de financiële positie van partijen worden gemonitord door een waarborgfonds.

Afgelopen jaren hebben zich geen risico's voorgedaan. Ook voor 2026 worden deze niet verwacht.

0,5% 67.000.000

335.000

De gemeente heeft ter ondersteuning hierbij (externe) expertise ingeschakeld. Voor de afwikkeling is een voorziening gevormd. Voorgesteld wordt het restant krediet beschikbaar te houden.

In 2025 wordt de uitspraak van de rechtbank en de definitieve afwikkeling verwacht. Het risicobedrag is gelijk gehouden ten opzichte van de inschatting bij de begroting 2025

25%

125.000

In het proces richting de Perspectiefnota 2026 is duidelijk geworden dat er gezien de financiële opgave nu geen draagvlak is het beleid ten aanzien van activeren en afschrijven van activa te herzien. Het risico is daarmee onveranderd ingeschat ten opzichte van 2025.

Pagina 44 van 114

500.000

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Risico's Wmo/huishoudelijke ondersteuning Vanwege diverse ontwikkelingen loopt de gemeente financieel risico met betrekking tot de huishoudelijke ondersteuning. Dit komt enerzijds voor de toenemende vergrijzing. Daarnaast speelt mee dat de uurtarieven of kostenontwikkeling van aanbieders kan leiden tot hogere kosten vanwege schaarste in het aanbod en in het algemeen toegenomen loonkosten vanwege de inflatie.

Voormalig Nedstaalterrein In 2025 is het voormalig Nedstaalterrein aangekocht voor een bedrag van € 28 miljoen. De exploitatie en potentiële ontwikkeling van het terrein brengen mooie kansen, maar ook risico’s met zich mee. Bezuinigingen In deze begroting en in die van vorig jaar is een fors pakket aan financiële ombuigingen verwerkt. Een aantal daarvan vragen nog de nodige extra inzet van de organisatie om te realiseren en daarnaast is er mogelijk sprake van

Beheersmaatregelen

Terugblik 2024 en verwachting 2026

De Wmo/huishoudelijke ondersteuning is een maatwerkvoorziening die de GRS uitvoert. De verordening Wmo kent een aantal draaiknoppen die o.a. van invloed kunnen zijn op de toelating tot de huishoudelijke ondersteuning c.q. de hoogte van een eventuele bijdrage. Door een versterking van het lokale maatschappelijk middenveld worden initiatieven om in het voorveld al ondersteuning te bieden versterkt dit met het oog op het afremmen van de instroom in de maatwerkvoorziening.

Kans (in %)

Bruto bedrag (in €)

Netto bedrag (kans x bruto in €)

10%

2.100.000

210.000

Opzetten van een projectstructuur, uitwerking projectopdrachten, afspraken maken over het delen van de risico’s, in kaart brengen financiële verwerkingsmogelijkheden, verder in kaart brengen van incidentele en structurele exploitatieposten.

In 2025 wordt de aankoop verwerkt in de exploitatie van de gemeente. Voor 2026 wordt verwacht dat een deel van het terrein beschikbaar komt voor ontwikkeling. Daarvoor zal een grondexploitatie worden voorbereid.

10% 28.000.000

2.800.000

In deze begroting is rekening gehouden met enkele maatregelen die nog niet hard zijn. Daarnaast wordt de voortgang van de maatregelen actief gemonitord. Zo ook het peil houden van de personele bezetting en de benodigde capaciteit voor

Het pakket van 2025 dat in 2024 is voorbereid, is gerealiseerd. De opgave voor 2026 en daarna is veel groter en dus zijn enkele maatregelen nog onzeker.

25%

1.175.000

Pagina 45 van 114

4.700.000

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Risico's Beheersmaatregelen frictiekosten waarmee rekening gehouden de opgaven. moet worden. Verbonden en gesubsidieerde partijen Risico gebaseerd op inschatting per verbonden partij rekening houdend met door hen aangehouden beschikbare vermogen om dit op te vangen. Samen met vrijwilligersbesturen en Uniformeren en verder ontwikkelen van gesubsidieerde partijen worden het accountbeheer. Dit doen we mede op gemeentelijke voorzieningen beheerd en basis van de aanbeveling van het gebruikt. In enkele gevallen draagt de onderzoek dat in het kader van artikel gemeente het financiële risico van de 213a gemeentewet is uitgevoerd. exploitatie. Subtotaal Buffer ter dekking van overige risico's (10%) Eindtotaal

Terugblik 2024 en verwachting 2026

Kans (in %)

Bruto bedrag (in €)

Zie onder deze tabel.

Over 2024 zijn aanvullende subsidies verstrekt aan Landvast en Molenzicht om de exploitatie sluitend te krijgen. Verwachting voor 2026 is mede gelet op de bezuinigingsopgave op deze subsidies onzeker.

Pagina 46 van 114

Netto bedrag (kans x bruto in €)

185.000

50%

250.000

125.000

8.020.000 802.000 8.802.000

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Risico's met betrekking tot gemeenschappelijke regelingen Wij hebben het op grond van onze risicoanalyse bepaalde benodigd weerstandsvermogen voor gemeenschappelijke regelingen afgezet tegen het benodigd weerstandsvermogen dat bij gemeenten moet worden aangehouden zoals blijkt uit de begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen: GR

Risico's paragraaf weerstandsvermogen GR

Beschikbaar weerstandsvermogen GR

Weerstandsvermogen aan te houden bij gemeenten totaal

Aandeel aan te houden weerstandsvermogen Alblasserdam

Bijdrage aan GR Alblasserdam

Bijdrage aan GR gemeenten totaal

% aandeel Alblasserdam

GR Sociaal

2.993.500

0

2.993.500

162.000

18.742.000

345.081.000

5,43%

DGJ inwonerbijdrage

2.100.000

2.100.000

0

0

1.574.138

35.324.240

4,50%

0

0

Apart opgenomen

Apart opgenomen

8.312.005

168.152.658

5,0%

VRZHZ

906.000

510.000

396.000

15.000

1.917.769

49.427.030

3,9%

OZHZ

1.033.000

938.000

95.000

6.000

2.010.838

33.971.896

6%

SVHW

806.000

700.000

106.000

2.000

305.000

17.084.000

1,79%

PM

59.000

-

-

377.337

472.572

81%

DGJ - SOJ

Souburgh Totaal

185.000

Weerstandscapaciteit De gemeente heeft middelen beschikbaar om financiële gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk manifesteren. Onder tegenvallers wordt in de regel verstaan het effectueren van risico´s. In de begroting en jaarrekening worden daarom de risico´s afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve en de reserve grondexploitaties. Ruimte in de exploitatiebegroting is hier, gelet op de financiële opgave vanaf 2026, niet bij betrokken. Ook het niet beklemde deel van de bestemmingsreserves en de stille reserves maken geen onderdeel uit van de weerstandscapaciteit.

Pagina 47 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Bedragen in €

Begroting 2026

Begroting 2025

Jaarrekening 2024

12.565.000

10.153.000

12.198.000

79.000

776.000

776.000

12.644.000

10.929.000

12.971.000

Algemene reserve (vrije deel) Reserve grondexploitaties Totaal weerstandscapaciteit

Conclusie toereikendheid weerstandsvermogen Risico´s worden gekwantificeerd en afgezet tegen de weerstandscapaciteit om zicht te krijgen op de toereikendheid van het weerstandsvermogen. Een algemene norm voor de weerstandsratio is niet door de wetgever vastgesteld. Uit de literatuur blijkt wel een veel gehanteerde beoordelingstabel van het weerstandsvermogen: Categorie

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 < x < 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 < x < 1,4

Voldoende

D

0,8 < x < 1,0

Matig

E

0,6 < x < 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de weerstandsratio van de gemeente Alblasserdam weergegeven: Bedragen in €

Begroting 2026

Begroting 2025

Jaarrekening 2024

Weerstandscapaciteit: - algemeen - grondexploitaties Totaal

12.565.000 79.000 12.644.000

10.153.000 776.000 10.929.000

12.195.000 776.000 12.971.000

Risicoprofiel: - algemeen - grondexploitaties Totaal

8.802.000 84.000 8.886.000

6.749.000 84.000 6.833.000

7.820.000 84.000 7.904.000

Pagina 48 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Bedragen in € Ratio weerstandsvermogen: - algemeen - grondexploitaties Totaal

Begroting 2026

Begroting 2025

Jaarrekening 2024

1,4 0,9 1,4

1,5 maximaal 1,6

1,6 maximaal 1,6

Kengetallen financiële positie In deze paragraaf zijn financiële kengetallen opgenomen. In samenhang geven deze informatie over de financiële positie van de gemeente. Onderstaand eerst het overzicht ervan en daaronder een nadere toelichting daarop: Kengetal

Rekening 2023

Rekening 2024

Prognose 2025

Begroting 2026

Raming 2027

Raming 2028

Raming 2029

Debt ratio

69%

70%

81%

82%

83%

84%

84%

Netto schuldquote

66%

62%

118%

136%

147%

161%

166%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

62%

59%

115%

133%

144%

158%

164%

Solvabiliteitsratio (Eigen vermogen / totaal balans)

31%

30%

19%

18%

17%

16%

16%

Solvabiliteitsratio ((Eigen vermogen + voorzieningen) / totaal balans)

35%

35%

23%

24%

23%

22%

21%

Grondexploitatie

0,6%

2,0%

1,0%

0%

0%

0%

0%

Structurele exploitatieruimte

1,6%

-0,2%

0,1%

-0,5%

0,7%

0,0%

0,0%

Belastingcapaciteit

94,2%

104,1%

107,7%

110,6%

onbekend

onbekend

onbekend

Kengetallen met betrekking tot de schuldpositie: debt ratio en netto schuldquote De afgelopen jaren is de bewustwording rond schuldposities, juist ook van overheden, sterk toegenomen. Een schuldpositie ontstaat indien de eigen middelen van een gemeente ontoereikend zijn om bijvoorbeeld activiteiten of investeringen te bekostigen. In dat geval dient externe financiering te worden aangetrokken. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de aan financiering verbonden rente en aflossingen andere noodzakelijke uitgaven van de gemeente verdrukken. De (ontwikkeling van de) schuldpositie kan vanuit meerdere invalshoeken worden benaderd. Eén van de meest geijkte is de debt ratio. Deze ratio wordt ontleend aan de balans, waarbij wordt bezien welk percentage van het totaal vermogen/balanstotaal met vreemd vermogen gefinancierd is. Een algemeen gebruikelijke

Pagina 49 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ norm voor de beoordeling van de schuldpositie is een debt ratio van maximaal 80%. Een debt ratio van hoger dan 80% geeft aan dat het bezit met zeer veel schulden is belast. Ook kan een verhouding worden bepaald tussen de netto schuld (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) ten opzichte van de totale exploitatiebaten. Een netto schuldquote van kleiner dan 100% geeft een indicatie dat een gemeente de rentelasten van de schulden kan dekken uit de inkomsten. Bij een schuldquote tussen 100% en 130% is voorzichtigheid geboden (stoplicht op oranje) en een schuldquote hoger dan 130% geeft een indicatie dat de exploitatie te zwaar wordt belast met rentelasten (stoplicht op rood). De debt ratio is vanaf 2025 hoger dan de gestelde norm van 80%. Dit komt door dat een extra langlopende lening is aangetrokken voor de financiering van het voormalig Nedstaalterrein. De netto schuld/inkomsten (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) is in 2025 nog net onder de 130%, maar loopt op tot 164% in 2029. Solvabiliteitsratio Dit kengetal is de tegenhanger van de debt ratio waarvoor in de paragraaf financiering onze interne normering is weergegeven. Wij streven naar een solvabiliteitsratio (eigen vermogen/totaal balanssaldo) groter dan of gelijk aan 20%.

Grondexploitatie Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen de totale waarde op de balans die nog moet worden terugverdiend met grondverkopen en het totaal van de exploitatiebaten in het jaar. Structurele exploitatieruimte Bij dit kengetal wordt het structureel resultaat gedeeld door de totale baten in het jaar. Alblasserdam streeft jaarlijks naar een voor ieder jaar structureel sluitende begroting. Streven is om vanaf 2028 de begroting structureel sluitende te hebben. Dat evenwicht wordt een jaar eerder, in 2027 bereikt. Belastingcapaciteit Met dit kengetal worden de gemiddelde woonlasten van de gemeente Alblasserdam afgezet tegen de gemiddelde landelijke woonlasten van het jaar ervoor. In de meicirculaire wordt jaarlijks de benodigde informatie voor de berekening van het kengetal belastingcapaciteit opgenomen, zoals aangegeven in de ministeriele regeling over de berekeningswijze van de financiële kengetallen (Besluit Begroting en Verantwoording). Voor gemeenten gaat het om het landelijk gemiddelde voor de gemeentelijke woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Het laatst bekende gemiddelde bedraagt voor 2025 € 1.052. Op basis van deze begroting zijn de woonlasten van een meerpersoonshuishouden € 1.071. Het kengetal belastingcapaciteit is dus € 1.163 / € 1.052 = 110,6%. De toename is deels het gevolg van het vervallen van de heffingskorting.

Daarnaast worden de OZB-tarieven naast de reguliere indexering met 5% verhoogd in 2026.

Pagina 50 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Aanvullende kengetallen In de financiële verordening is aangegeven dat naast de verplichte kengetallen inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de netto schuld per inwoner, het saldo van baten en lasten voor dotaties en onttrekkingen als percentage van de inkomsten en de onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting als percentage van de inkomsten. Bedragen in €

Rekening 2022

Rekening 2023

Rekening 2024

Prognose 2025

Begroting 2026

Netto schuld per inwoner

1.949

2.190

2.256

4.417

4.471

Saldo baten en lasten excl. reserves t.o.v. inkomsten

-2.7%

-1,0%

-0,7%

-5,3%

-0,5%

Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. de inkomsten

-1,1%

0,0%

0,2%

-0,1%

Nog niet bekend

Netto schuld per inwoner Dit is de bruto schuld minus de omvang van de geldelijke bezittingen gedeeld door het aantal inwoners op 31 december van het begrotingsjaar. Onder bruto schuld wordt verstaan het totaal van langlopende leningen, kortlopende schulden, crediteuren, vorderingen en overlopende passiva. Onder geldelijke bezittingen wordt verstaan: het totaal van leningen aan deelnemingen, leningen aan overige verbonden partijen, leningen aan derden, langlopende uitzettingen, kortlopende uitzettingen, debiteurenvorderingen, liquide middelen en overlopende activa. De ontwikkeling van de netto schuld per inwoner is een goede indicator om de ontwikkeling van de schuld te volgen. De netto schuld per inwoner loopt de komende jaren op. Dit komt door een toename van de vaste schulden vanwege voorgenomen investeringen. De toename voor 2025 is het gevolg van de aankoop van het voormalig Nedstaalterrein. Onbenutte belastingcapaciteit Dit is de positieve uitkomst van het verschil tussen de opbrengst onroerendezaakbelasting bij de tarieven die minimaal nodig zijn voor toegang tot de procedure van artikel 12 van de Financiële verhoudingswet en de (geraamde) opbrengst onroerendezaakbelasting.

Pagina 51 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleid en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties rond de kapitaalgoederen van de gemeente. Voor de diverse kapitaalgoederen zijn beheerplannen opgesteld met daarin de vastgestelde kaders. Door de komst van de Omgevingswet hebben beleids- en beheerplannen een update gekregen.

Onderwerp Wegen

Water

Groen

Gebouwen Openbare verlichting

Vastgesteld / geactualiseerd in 2023

Looptijd t/m -

Financiële vertaling in begroting Ja

2019

2030

Ja

Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Basis Riolerings Plan (BRP)

2020

-

N.v.t.

Geplande vernieuwing of vervanging 2026 addendum i.v.m. wijziging beeldkwaliteit 2026 mogelijk addendum vanwege Parkeervisie. Inpassing in Omgevingsplan voor 2031 N.t.b.

2019

2028

N.v.t.

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

BRP+

2022

2029

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

Programma Stedelijk Waterbeheer (PSW) Bomenverordening Alblasserdam 2023 Groenstructuurplan

2023

2027

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

2023

-

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

2017

2027

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

Speelruimtebeleidsplan

2021

2030

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

Meerjaren onderhoudsplan inclusief verduurzaming (DMJOP) Nota Openbare Verlichting

2024

-

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

2015

2025

Ja

Inpassing in Omgevingsplan voor 2031

Beheerplannen Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK) 2023 Gemeentelijk Verkeers- en VervoerPlan (GVVP) 2019

Pagina 52 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Kerncijfers Onderwerp