Programmabegroting 2026 - Gemeente Alblasserdam.pdf

____________________________________________________________________________________________________________________________

Programmabegroting 2026 Meerjarenperspectief 2027 – 2029 Gemeenteraad 11 november 2025

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................... 4 Financieel perspectief ...................................................................................................................................................................................................................... 7 Deel 1: Beleidsbegroting ...............................................................................................................................................................................................................12 Programmaplan .........................................................................................................................................................................................................................13 Programma 1: Een duurzaam bereikbaar dorp ......................................................................................................................................................................16 Programma 2: Met oog voor elkaar

........................................................................................................................................................................................21 Programma 3: Thuis in ons dorp ............................................................................................................................................................................................25 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ..........................................................................................................................................................30 Overzicht overhead ................................................................................................................................................................................................................32 Overzicht vennootschapsbelasting ........................................................................................................................................................................................33 Paragrafen .................................................................................................................................................................................................................................34 Paragraaf lokale heffingen

.....................................................................................................................................................................................................34 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................................................................................40 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.................................................................................................................................................................................52 Paragraaf financiering ............................................................................................................................................................................................................56 Paragraaf bedrijfsvoering .......................................................................................................................................................................................................64 Paragraaf verbonden partijen .................................................................................................................................................................................................69 Paragraaf grondbeleid

............................................................................................................................................................................................................75 Paragraaf subsidieverlening ...................................................................................................................................................................................................81 Paragraaf keuzes maken .......................................................................................................................................................................................................82 Openbaarheidsparagraaf .......................................................................................................................................................................................................90 Deel 2: Financiële begroting ......................................................................................................................................................................................................92 Overzicht baten en lasten per programma .............................................................................................................................................................................93 Overzicht baten en lasten per taakveld

..................................................................................................................................................................................95

Pagina 2 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Staat van incidentele baten en lasten ....................................................................................................................................................................................98 Geprognosticeerde balans en overzicht EMU-saldo..............................................................................................................................................................99 Staat van reserves en voorzieningen ...................................................................................................................................................................................101 Investeringsplan 2026-2029 .................................................................................................................................................................................................104 Beleidsindicatoren BBV ........................................................................................................................................................................................................109 Programma-indeling

.............................................................................................................................................................................................................111

Pagina 3 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Inleiding Voor u ligt de Begroting 2026 en het Meerjarenperspectief 2027-2029 van de gemeente Alblasserdam. Deze begroting is echter wel anders dan anderen. In deze begroting geven we namelijk invulling aan een van de grootste bezuinigingsopgaven van de afgelopen decennia. De gemeenteraad heeft hiervoor bij het vaststellen van de Perspectiefnota 2026 de noodzakelijke richtinggevende besluiten genomen. Het waren voor de gemeenteraad moeilijke keuzes. De bezuinigingen raken iedereen in ons dorp. In het voortraject van de Perspectiefnota 2026 is met veel mensen gesproken en velen hebben van zich laten horen. Er is gedemonstreerd, er is gelobbyd bij het Rijk en er is veel onderzocht, gepuzzeld en gerekend. We zullen als samenleving de gevolgen van de bezuinigingen samen moeten dragen. In de Begroting 2026 stellen we op basis van het vastgestelde kader nu vast hoe we toewerken naar 4,7 miljoen bezuinigen structureel in het jaar 2028. Dat is een enorme opgave die we samen met onze inwoners, ondernemers en andere partners de komende jaren moeten realiseren. We lichten dit in deze begroting graag aan u toe. Maar eerst willen we als college samen met u terugkijken op de afgelopen raadsperiode. Een terugblik We hebben in deze raadsperiode een stevige eigen koers bepaald en voorgesorteerd op de toekomst. Met elkaar hebben we een mooi punt bereikt waarop resultaten zichtbaar zijn.

Hierbij onze voorbeelden: Er is veel tijd besteed aan diverse visies. De omgevingsvisie, de bereikbaarheidsvisie, de woonzorgvisie en de parkeervisie zijn door de raad vastgesteld. Op het gebied van Zorg en veiligheid is er nu een integrale aanpak voor personen met onbegrepen gedrag, huiselijk geweld, mensenhandel, woonoverlast en jeugdoverlast. De samenwerking in de regio op het gebied van risicobeheersing en bevolkingszorg is versterkt. De aanpak van ondermijning is geïntensiveerd. Sinds 2024 is het bestuurlijk interventieteam opgezet om gemeentegrens overstijgende ondermijnende criminaliteit aan te pakken. - Op diverse woondossiers is voortgang geboekt. De bouw van de Wipmolenlocatie is gestart, het bestemmingsplan Zuidelijk Havengebied is vastgesteld en dat geldt ook voor de Manege. De ontwikkelaar van Kloos is de verkoop gestart. - De voorbereiding voor de bouw van de Flexwoningen is gestart en hiermee kunnen we urgente woningnood voor meerdere doelgroepen aanpakken. - De realisatie van het nieuwe Transferium is gestart en draagt bij aan verbetering bereikbaarheid en leefbaarheid. - Sport en verenigingsleven is belangrijk en samen met deze partners werken we aan een goede toekomstbestendige organisatievorm voor de vele vrijwilligers en bestuurders.

- Op gebied van Duurzaamheid en Klimaat zijn stappen gezet, de Regionale Energie Strategie is in een volgende fase en de Warmtetransitie is gestart. - Het programma Kansrijk is een succesvol traject waardoor veel mensen een sterkere positie hebben op de arbeidsmarkt. - Het zwembad is hersteld en weer opengesteld. - Door de aankoop van het Nedstaalterrein is er ruimte voor Alblasserdamse bedrijven die willen verhuizen of groeien en biedt dit kansen voor ruimtelijke ontwikkeling.

Pagina 4 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Financiële opgave We sluiten de raadsperiode af met een grote financiële uitdaging. Vanaf 2026 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op de uitkering van het gemeentefonds. Met de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk en de vertaling daarvan in de meicirculaire van het gemeentefonds is deze “verzacht” voor de jaren 2026 en 2027. Voor 2028 is de financiële opgave onveranderd groot. Dat raakt de gemeenten hard: 70% van de inkomsten van een gemeente bestaat uit de uitkering van het gemeentefonds. Deze financiële kloof staat in overheidsland bekend als het Ravijnjaar. Tegelijkertijd zien we dat de budgetten voor taken die gemeenten al eerder van het Rijk hebben overgenomen, zoals de jeugdzorg en de WMO, niet toereikend zijn. Voor Alblasserdam lopen de tekorten bij ongewijzigd beleid op tot ongeveer € 4,7 miljoen. Op een begroting van ongeveer € 70 miljoen, telt deze € 4,7 miljoen op tot een bezuiniging van bijna 7%. En dit komt boven op de bezuinigingen van € 1,5 miljoen die al in de gemeentelijke begroting in 2025 structureel zijn doorgevoerd.

Een grote opgave, te meer omdat het meeste geld al gereserveerd is voor taken die een gemeente volgens de wet moet uitvoeren, zoals het verstrekken van bijstandsuitkeringen, het onderhoud aan de wegen, het organiseren van de openbare ruimte, handhaving, het voorzien van bibliotheken, faciliteren van bewegingsonderwijs enzovoort. Kortom: we staan voor een grote financiële uitdaging. Maar ook hier geldt dat deze uitdaging kansen biedt. We gaan samen kijken naar wat anders kan en wat beter moet. Korte toelichting op de begroting Bij het tot stand komen van deze begroting zijn we uitgegaan van de leidende principes in het raadsvoorstel van 16 april 2025: Kaderstelling richting Perspectiefnota waarin de raad de opgave heeft gezet op een sluitende begroting vanaf 2028 en de twee jaren daarvoor benutten om in te groeien en de uitgaven af te bouwen. Hierin stonden ook drie leidende principes voor deze opgave met de essentie: de uitgaven binnen een beleidscluster mogen niet hoger zijn dan wat er vanuit het gemeentefonds voor binnenkomt om deze taken uit te voeren. Met deze uitgangspunten in het achterhoofd is uiteindelijk de puzzel gelegd om te komen tot een begroting die moet gaan leiden tot financieel evenwicht vanaf 2028.

Lokaal, soberder en eigen kracht Voor realisatie van de bezuinigingen is het noodzakelijk dat de gemeentelijke organisatie opnieuw scherp kijkt naar hoe we taken organiseren en welke scherpte we kunnen brengen in de wijze waarop taken in samenwerking worden uitgevoerd voor Alblasserdam. We maken opnieuw de keuzes wat doen we zelf, wat kopen we in, of wat doen we in de regio. We kijken daarbij naar alle taken en maken de keuzes op basis van efficiency en kwaliteit. Hiermee beogen we een deel van de relatief hoge kosten van de regionale organisatie te verminderen. We willen onze dienstverlening meer verbinden met de lokale partners. Uiteraard zal een groot deel van de meer specialistische dienstverlening nog steeds regionaal uitgevoerd worden. Er worden gesprekken gevoerd met de regionale organisaties over hoe de dienstverlening anders ingericht kan worden. Een ander deel van de bezuinigingen wordt gehaald uit het duidelijk en zichtbaar versoberen van de taken van de gemeente. Zoals het verlagen van het onderhoudsniveau van de openbare ruimte, het versoberen van het armoedebeleid, de dienstverlening en het vereenvoudigen of stoppen van de voorzieningen. Deze financiële uitdaging kan niet zonder harde keuzes. Ook doen we een stevig beroep op de eigen kracht van onze inwoners.

We versoberen bijvoorbeeld het onderhoud van de sportvelden en vragen de sportverenigingen meer zelf te doen. Ook in het sociaal domein zetten we in op samenwerking met lokale organisaties

Pagina 5 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ om mensen sneller in hun eigen kracht te kunnen zetten. Onze grotere partners zoals Sportcentrum Blokweer, Sporthal Molenzicht en Cultureel Centrum Landvast vragen we in te zetten op hun verdienvermogen, zoals verhuur van ruimtes en verhogen van tarieven. We hebben ook gekeken naar de verhoging van de inkomsten, bijvoorbeeld door leges en heffingen meer kostendekkend te maken. Om het huidige voorzieningenniveau te kunnen handhaven is verhoging van de lokale belastingen onvermijdelijk. Indeling van de begroting In het bezuinigingsproces is gebruik gemaakt van een andere indeling van de begroting, namelijk beleidsclusters in plaats van de programma’s. In deze begroting zijn de ombuigingsmaatregelen weer vertaald naar de huidige geldende programma-indeling. In een volgende raadsperiode kan overwogen worden de programma-indelingen aan te laten sluiten bij de indeling in beleidsclusters en daarmee bij het gemeentefonds. In deel II vindt u de beleidsinhoudelijke onderbouwing en de bijbehorende financiële vertaling per beleidscluster. In paragraaf keuzes is een totaalbeeld van de bezuinigingsmaatregelen opgenomen en de uitgangspunten die daarbij zijn gehanteerd. Tot slot De bezuinigingen zullen zichtbaar en voelbaar zijn in de samenleving.

Als college van burgemeester en wethouders zijn we toch optimistisch over de toekomst. We rekenen daarbij wel op de kracht in onze samenleving en de sociale cohesie die ons dorp zo kenmerkt. Met deze begroting varen we als gemeente scherp aan de wind en is er geen ruimte voor nieuwe ambities en financiële tegenvallers. Dienen die zich aan, dan zullen we opnieuw het gesprek met elkaar moeten voeren over extra bezuinigingen en aan de raad vragen hier een aanvullend besluit over te nemen. Wij gaan nog tot maart 2026 onverminderd door om samen met alle partners te werken aan een financieel gezonde gemeente. Op 18 maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen en daarmee krijgt u een nieuwe gemeenteraad en vervolgens een nieuw college. Wij bouwen aan een gemeente waar mensen prettig wonen, werken en recreëren. Waar inwoners en ondernemers zich thuis voelen. Samen zijn we Alblasserdam! College van Burgemeester en Wethouders

Pagina 6 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Financieel perspectief In de raadsvergadering van 8 juli 2025 is de Perspectiefnota 2026 vastgesteld. In deze nota is inzicht gegeven in de ontwikkelingen die op ons af komen. In het financiële meerjarenperspectief op hoofdlijnen werd voorzien dat maatregelen noodzakelijk zijn om een meerjarig sluitende begroting te presenteren. In de Perspectiefnota is het kader voor de ombuigingsmaatregelen vastgesteld. Deze maatregelen zijn in deze begroting verwerkt en liggen dus nu ook ter besluitvorming voor. Onderstaand een overzicht van de ontwikkeling van het saldo van de begroting vanaf de Perspectiefnota 2026 tot aan nu en een toelichting op de voornaamste verschillen. Bedragen * € 1.000 (-/- = nadelig) 2026 2027 2028 2029 Saldo volgens Perspectiefnota 2026 Wijzigingen vanwege amendementen en correcties Saldo gewijzigde Perspectiefnota 2026

-1.017

-431

-130

375

-85

256

251

245

-1.102

-175

121

620

Saldo volgens deze Programmabegroting 2026

-455

527

29

8

Verschil ten opzichte de Perspectiefnota 2026

647

702

-92

-612

-360

-320

-320

-320

Uitkering rijk combinatiefuncties

0

113

113

113

GR Sociaal en rijksbijdrage BUIG

-85

214

218

161

GR Souburgh en SPUK Sport

173

175

92

93

Dat komt door de volgende ontwikkelingen: Beschermd wonen

Rente en afschrijving

609

977

742

416

Terugdraaien aanname afloop kop op de jeugdhulp

-500

-750

-1.000

-1.000

Vooralsnog niet harde ombuigingsmaatregelen

-185

-687

-637

-637

Algemene uitkering, indexatie en overige

995

980

700

562

Totaal verschil

647

702

-92

-612

Saldo van de begroting exclusief maatregelen

-2.369

-3.166

-4.675

-4.712

Saldo maatregelen

1.914

3.693

4.704

4.720

Saldo begroting inclusief maatregelen

-455

527

29

8

Aanvullende informatie:

Pagina 7 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Beschermd wonen Gemeente Dordrecht ontvangt als centrumgemeente via de algemene uitkering middelen voor uitvoering van de taak beschermd wonen en opvang. Op basis van afspraken werd een financieel overschot hierop op basis van een vaste verdeling aan de gemeenten uitgekeerd. Er wordt gewerkt aan nieuwe afspraken en de intentie van de gemeente Dordrecht is om de middelen beschikbaar te houden voor de taak waarvoor deze ontvangen worden. Een eventueel overschot op de uitvoering wordt gereserveerd en niet langer uitgekeerd aan de gemeenten. Uitkering rijk combinatiefuncties De uitkering die de gemeente voor combinatiefuncties ontvangt wordt ook vanaf 2027 voortgezet zo is de verwachting. GR Sociaal en rijkbijdrage BUIG Afgelopen jaren hebben we gezien dat de kosten van zorg, uitkeringen via GR Sociaal naast de reguliere loon- en prijsontwikkelingen zijn toegenomen. Omdat de GR Sociaal in de begroting 2025 uitging van een optimistisch scenario waarin zorg en uitkeringen meerjarig af zouden nemen en mede gelet op de ervaringen uit eerdere jaren, hadden we in onze begroting een andere ontwikkeling begroot en hadden we een aanvullende stelpost opgenomen. Deze stelpost is met deze begroting weer afgeraamd.

Daarnaast heeft GR Sociaal in de begroting 2026 meer concrete maatregelen in beeld gebracht en voorbereid en is een besparing ingeboekt op de apparaatskosten. Dat resulteert in een meer constante ontwikkeling en dat werkt per saldo voordelig uit in de gemeentelijke begroting. Daarbij opgemerkt dat er geen ruimte is om een tegenvallende ontwikkeling binnen de reguliere begroting op te vangen. Daarnaast verwachten we een hogere rijksbijdrage BUIG. GR Souburgh en SPUK Sport De begroting van GR Souburgh is naar beneden bijgesteld doordat enkele vervangingsinvesteringen zijn uitgesteld en daarnaast is er nu rekening mee gehouden dat de SPUK Sport wordt voortgezet. Rente en afschrijving Ten opzichte van de vorige begroting zijn de kosten van rente gedaald. Dit komt enerzijds omdat minder geleend hoeft te worden, doordat de planning van investeringen weer geactualiseerd is. Daarnaast is de rente voor langlopende leningen iets gedaald. Door het actualiseren van de planning van investeringen zijn ook de afschrijvingskosten lager. Zo vallen de afschrijvingskosten van de investering in het schoolgebouw van ’t Nokkenwiel nu net buiten de scope van de huidige meerjarenraming. Dat betekent ook dat als deze conform de gewijzigde planning wordt gerealiseerd, de financiële uitdaging voor 2030 weer groter wordt.

Terugdraaien aanname afloop tijdelijk hogere lasten jeugdhulp In de realisatie over 2024 en prognoses voor 2025 hebben we gezien dat de kosten van jeugdhulp in Alblasserdam fors zijn gestegen. Bij het opstellen van de Perspectiefnota 2026 hebben we - mede op basis van informatie van de GR DG&J - aangenomen dat een deel van deze kostenstijging tijdelijk is. Nadere informatie hierover heeft niet geleid tot een onderbouwing van deze aanname. Daarom is dit in deze begroting aangepast.

Pagina 8 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Vooralsnog niet harde ombuigingsmaatregelen Met de Perspectiefnota 2026 is ingestemd met de uitwerking van een pakket aan ombuigingsmaatregelen. Daar is afgelopen maanden aan gewerkt. Enkele maatregelen zijn met de kennis van nu nog onzeker en daarmee niet hard. Conform afspraak met de gemeenteraad worden van de voorgesteld maatregelen in de begroting alleen ombuigingen opgenomen welke onderbouwd zijn met een plan van aanpak waardoor realisatie te verwachten is. Daarom wordt in de begroting in het overzicht algemene dekkingsmiddelen een stelpost opgenomen om een eventuele tegenvaller als gevolg van het niet realiseren van deze maatregelen op te vangen. Hierbij houden we ons ook aan de bestuurlijke afspraak dat taken niet dubbel worden uitgevoerd maar óf lokaal óf in de regio. We blijven ons uiteraard hard maken voor het hele pakket, maar we houden er in onze begroting uit oogpunt van voorzichtigheid wel rekening mee bij het bepalen van het saldo van de begroting. Algemene uitkering, indexering en overige ontwikkelingen Bij het opstellen de Perspectiefnota 2026 zijn we ervan uitgegaan dat ruimte voor loon- en prijsontwikkeling die via de algemene uitkering uit het gemeentefonds beschikbaar komt ook nodig is om de kostenontwikkeling in 2026 op te vangen.

Daarnaast was in de begroting nog rekening gehouden met een nog te verdelen budget voor loon- en prijsontwikkeling. Bijna alle budgetten zijn opnieuw beoordeeld en waar nodig bijgesteld aan de verwachte loon- en prijsontwikkeling. Per saldo blijkt daarvoor minder benodigd te zijn. En in enkele gevallen is zo ook nog “lucht” uit de budgetten gehaald. Daarnaast is de algemene uitkering iets gunstiger uitgewerkt. Conclusie Ten opzichte van de Perspectiefnota 2026 zijn er nog relatief grote bijstellingen verwerkt in deze begroting, zowel voor- als nadelig. Dit leidt ertoe dat het tekort in 2026 en 2027 kleiner is dan eerder is aangenomen. Het beeld voor 2028 en daarna is min of meer onveranderd. In het bezuinigingsproces is ingezet op een sluitende begroting vanaf 2028. Op basis van het beeld nu, lukt het om de begroting vanaf 2027 in evenwicht te brengen. Het is en blijft belangrijk om de ombuigingsmaatregelen te realiseren. Er is enige ruimte om een enkele maatregel, die nog niet hard genoeg is op te vangen, maar die ruimte is heel beperkt. Er liggen hier ook kansen als het lukt het hele pakket te realiseren. Toch hangt er ook nog een nadelige herverdeling van het gemeentefonds boven de markt en de beoogde investering in onderwijshuisvesting geeft op lange termijn ook weer financiële druk.

Vooralsnog hoeft dus niet gekeken te worden naar lijst 3 van het bezuinigingsproces, maar deze zal achter de hand gehouden worden als dat de komende tijd toch nog nodig blijkt. Incidenteel versus structureel Het gepresenteerde resultaat is inclusief incidentele lasten en baten. Om te beoordelen of de begroting en meerjarenbegroting structureel in evenwicht is, is inzicht nodig in het incidenteel resultaat zodat er een "gezuiverd" begrotingsresultaat ontstaat. Het geraamde structurele resultaat in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is als volgt: Bedragen * € 1.000 (-/- = nadelig) Resultaat begroting 2026 Af: geraamd resultaat incidentele baten en lasten Geraamd ‘structureel’ resultaat Begroting 2026

2026 -455 -80 -375

2027 527 0 527

2028 29 0 29

Pagina 9 van 114

2029 8 0 8

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Investeringskredieten 2026 In deze begroting worden de investeringskredieten voor 2026 uit het investeringsplan 2026-2029 die aangemerkt zijn met een A (totaal € 2.863.000) aan de raad ter autorisatie voorgesteld. Dit betreft vooral voorbereidingskredieten en kredieten voor cyclische werkzaamheden. Dit betreft de volgende kredieten:

Investeringen A-kredieten Bruggen 2026 Openbare verlichting 2026 Speelvoorzieningen 2026 Riolering 2026 Werkmaterieel 2026 Elementen wegen 2026 Asfalt toplagen 2026 Verduurzaming vastgoed 2026 (Algemeen) Verduurzaming vastgoed 2026 (Haven 4) Verduurzaming vastgoed 2026 (Sportlaan 3) Totaal

Bedragen (x € 1.000) 500 148 144 597 210 500 500 6 38 220 2.863

Planning jaar afronding 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027

In het investeringsplan is voor een bedrag van € 9.097.000 aan B-kredieten opgenomen. Met de vaststelling van deze begroting 2026 heeft de raad nog geen krediet geautoriseerd voor de investeringen die met een B zijn aangemerkt. Deze investeringen zullen via een afzonderlijk voorstel aan de raad worden voorgelegd. Dit betreft de volgende kredieten:

Investeringen B-kredieten Kinderdijk Vogelbuurt Staatsliedenbuurt Noord fase 2 Uitvoering omvorming Vinkenpolderweg – Oude Torenweg Ontwikkeling Dam – Marineweg Verduurzaming vastgoed 2026 (Lelsstraat 2) Totaal

Bedragen (x € 1.000) 5.200 1.500 550 847 1.000 9.097

Planning jaar afronding 2028 2027 2027 2027 2027

Pagina 10 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Voor een nadere specificatie van de investeringskredieten wordt verwezen naar het investeringsplan 2026-2029 in de financiële begroting. Dit investeringsplan 2026-2029 geeft voor de jaren 2026 tot en met 2029 inzicht in de te verwachten investeringen en in de planning van de te verwachten uitgaven naar jaren. In het meerjarenperspectief is rekening gehouden met de kapitaallasten van deze te verwachten investeringen.

Pagina 11 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Deel 1: Beleidsbegroting

Pagina 12 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________

Programmaplan Het coalitieakkoord Samen zijn we Alblasserdam is door het college vertaald in tien ambities. Deze ambities hebben gedurende de collegeperiode 2022-2026 centraal gestaan en vormden de leidraad voor onze inzet. In het collegeprogramma zijn onze richting en doelen beschreven, en in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma hebben we u meegenomen in de realisatie hiervan middels concrete activiteiten en taken op die voortkomen uit deze ambities. De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet, maar er zijn ook nieuwe ontwikkelingen die invloed hebben gehad op de uitvoering van onze plannen. De laatste twee jaar van de periode hebben in meer of mindere mate vooral in het teken gestaan van bezuinigingen om de financiële huishouding van de gemeente aan te passen aan veranderende financiële werkelijkheid. Dit maakt dat activiteiten en ambities uiteraard eveneens naar beneden zijn bijgesteld om hieraan bij te dragen. In de komende hoofdstukken zullen we u hierin meenemen. Veranderde context en uitdagingen De financiële situatie waarin wij ons bevinden, net als veel andere gemeenten, dwingt ons om kritisch te kijken naar de uitvoerbaarheid van onze programma’s. De opgave om taken te vervullen met minder middelen heeft directe gevolgen voor alle domeinen.

Hierbij blijft het uitgangspunt dat we goed kijken wat we zelf uitvoeren als gemeentelijke organisatie en wat we elders inkopen, bijvoorbeeld in de regio. Ook dan blijft het noodzakelijk om lokale en regionale taken beter op elkaar af te stemmen om zo kosten te beheersen en kwaliteit te waarborgen. Daarnaast zijn we genoodzaakt om onze maatschappelijke voorzieningen kritisch te bezien vanuit de taken en rollen van de gemeente en de bijbehorende middelen voor die taken en rollen. Het behouden van een robuust lokaal netwerk is essentieel om een beroep op regionale voorzieningen te beperken. Dit doet niets af aan het uitgangspunt dat we, ondanks noodzakelijke bezuinigingen, het huidige niveau van voorzieningen zoveel mogelijk pogen te handhaven. Onze tien ambities voor de afgelopen periode waren: 1) We willen toegroeien naar een fit en groen dorp in de polder. Doel van dit college is dan ook het verder verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving van onze inwoners. Onder de noemer van een fit en groen dorp in de polder werken we actief aan het vergroenen en verduurzamen van ons dorp opdat we beter in staat zijn mee te bewegen met de klimaatverandering, maar ook omdat een groene leefomgeving een positieve uitwerking heeft op de gezondheid van onze inwoners.

2) We willen tegelijkertijd onze ecologische voetafdruk verminderen door middel van hergebruik van grondstoffen (circulariteit), reduceren van afval en natuur inclusief bouwen. De energietransitie is gericht op duurzame energiebronnen, maar bijvoorbeeld ook op het anders omgaan met vervoer en transport. 3) We zijn een zorgzaam dorp en willen de eigen kracht van onze inwoners verder versterken. We zorgen voor een (ook fysiek) veilige, duurzame leefomgeving. In ons sociale dorp kijken we om naar elkaar, is er een goed werkend sociaal vangnet en biedt de overheid ondersteuning aan hen die onvoldoende zelfredzaam zijn. Zonder doelgroepen uit te sluiten, maken we ons zorgen om onze minima en ouderen. Waar mogelijk bieden wij hen - via onze partners - extra ondersteuning. 4) Om wonen in en voor Alblasserdammers te bevorderen maken we optimaal gebruik van de mogelijkheden om voorrang te verlenen aan onze inwoners en versnellen we de in gang gezette woningbouwprojecten waar mogelijk. Daarnaast gaan we op zoek naar een nieuwe, grote woningbouwlocaties ten zuiden van de Alblas. Hierbij heeft het bieden van kansen aan starters, met het oog op een evenwichtige bevolkingsopbouw en toekomstbestendig dorp, onze aandacht.

Pagina 13 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ 5) Een fit en groen dorp zijn we ook met elkaar. Inwoners, bedrijven en ondernemers nemen hun aandeel in onze gezamenlijke toekomst, waarin we natuurlijk met elkaar in goed contact en verbinding staan om zo het dorp met karakter nader te duiden. We hebben oog voor alle belangen en luisteren goed, ook naar afwijkende stemmen of meningen. Wij staan voor een overheid die niemand uitsluit en werken aan inclusief beleid. We hechten veel waarde aan democratie en willen het vertrouwen in de (lokale) overheid herstellen. 6) We zijn een zelfbewust dorp. We zijn autonoom en partner tegelijk. Als partner werken we samen binnen diverse netwerken, zowel binnen de Alblasserdamse samenleving als met de (bestuurlijke) wereld om ons heen. Deze samenwerking vraagt om vitale organisaties die mee kunnen groeien met de ontwikkelingen, maar ook om vertrouwen, ruimte geven en sturing op resultaat. Als onderdeel van de regio Zuid-Holland Zuid waarderen wij de robuustheid, kennis en stabiliteit die deze samenwerkingsverbanden opleveren op onder andere het sociaal en ruimtelijke economisch domein (onder de vlag van Smart Delta Drechtsteden). Maar we zien tegelijkertijd winst wanneer we deze regionale organisaties kunnen aanvullen met onze lokale dorpskracht.

Daar zetten wij vol op in en maken wij het verschil. 7) We benutten optimaal de korte lijnen in ons dorp. We voorkomen dat het systeem creativiteit of logische oplossingen in de weg staat. Daarbij zoeken we naar slimme combinaties van inzet en activiteiten om zo meerdere doelen en opgaves te bedienen. 8) We zijn realistisch in ambities en zetten de eerste periode vooral in op het afronden van bestaande projecten/activiteiten. We waken voor het overvragen van onze medewerkers, inwoners en ondernemers en maken het verschil door keuzes te maken. 9) Een toekomstbestendige ambtelijke organisatie en gezonde financiële situatie zijn randvoorwaardelijk in het behalen van onze ambities. Continuïteit in beleid en doelstellingen is voor onze partners van belang om tot succes te kunnen komen. We maken alle producten en diensten kostendekkend. We waarderen het voorzieningenniveau zoals we dat nu hebben en houden de woonlasten voor onze inwoners passend bij onze huidige, gemiddelde positie in Nederland. 10) We zijn wendbaar en flexibel. We maken geen programma met activiteiten waarin we voor vier jaar vooruitkijken, maar stellen jaarlijks in overleg met onze partners een uitvoeringsprogramma op dat we koppelen aan onze begroting. In het Overdrachtsdocument van het huidige aan het nieuwe college zal meer uitgebreid de balans opgemaakt worden van het realiseren van deze ambities.

Ook lichten we dan toe hoe we in vier jaar vorm is gegeven aan de in drie opgaves, waarmee we integraal en samen met onze maatschappelijke partners invulling hebben gegeven aan deze ambities. En uiteraard wordt in het bijzonder de doorkijk gemaakt waar ambities en opgaven uit het verleden een doorwerking hebben naar de komende periode. Voor nu ligt de focus op het financieel gezond houden van onze gemeente op de lange termijn. Hierbij gaan we per programma kort in op de laatste openstaande activiteiten die we ondanks de bezuinigingen nog willen realiseren de komende maanden. Maar staan we vooral stil bij de wijze waarop we de benodigde bezuinigingen welke de raad kaderstellend heeft vastgesteld in 2026 structureel inbedden in onze begroting, werkwijze en afspraken met partners. Op deze wijze kan in het verkiezingsjaar maximaal gestuurd worden op realisatie van deze opgave terwijl de inhoud alle ruimte krijgt in de coalitieonderhandelingen.

Pagina 14 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Programma-indeling De programmabegroting bestaat uit drie programma's welke aansluiten bij de drie opgaven in het collegeprogramma. Dit wordt aangevuld met de op grond van het besluit begroting en verantwoording gemeenten en provincies voorgeschreven overzichten. • Programma 1: Een duurzaam bereikbaar dorp • Programma 2: Met oog voor elkaar • Programma 3: Thuis in ons dorp • Een overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Deze programma-indeling houden we vooralsnog aan. Elk programma is wel voorzien van de beleidsclusters welke in lijn zijn met de Leidende Principes van dit afgelopen jaar, welke richting hebben gegeven aan de bezuinigingen. Tot slot bevinden zich binnen een programma diverse taakvelden. Dit zijn voorgeschreven taakvelden zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Als bijlage is de programma-indeling met de taakvelden per programma opgenomen. De taakvelden zijn per programma gebundeld onder een thema.

Pagina 15 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Programma 1: Een duurzaam bereikbaar dorp Wat willen wij bereiken? Een duurzaam, bereikbaar dorp: Een schoner, groener dorp dat uitnodigt tot een actieve levensstijl met meer aandacht voor duurzaamheid en biodiversiteit met een hoge prioriteit op de energietransitie. Aan het einde van deze collegeperiode: 1. Werkt de gemeente Alblasserdam met de nieuwe omgevingsvisie Fit & Groen, die interactief tot stand is gekomen. Deze visie nodigt uit tot goed rentmeesterschap en duurzaam ondernemen. 2. Is er in de gemeente Alblasserdam een (met partners vormgegeven) duurzaamheidsagenda waarmee gewerkt wordt (energietransitie/klimaatadaptatie/circulariteit/vergroening). Hierin hebben wij aandacht voor ons eigen voorbeeldgedrag en het ondersteunen van inwoners en ondernemers in de betaalbaarheid van de transitie. 3. Is de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van Alblasserdam verbeterd en hebben we jaarlijks minimaal 1 fietsonveilige (weg)situatie verbeterd. 4. Is het aanbod van het openbaar vervoer in en naar ons dorp minimaal behouden. 5. Is er een goede balans tussen bezoekersdruk en ervaren leefbaarheid van Alblasserdammers en onze (directe) omgeving. 6. Handhaven we de buitenruimte op kwaliteitsniveau B. 7.

Controleren en bewaken we bij alle (ruimtelijke) plannen de fysieke veiligheid van ons dorp en zorgen voor behoud van het bestaande fysieke veiligheidsniveau. Wat is gerealiseerd? 1. Deze omgevingsvisie is op 24 september 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. 2. De Duurzaamheidsagenda is op 28 maart 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. 3. Deze collegeperiode zijn drie (weg)situaties verbeterd. De kruising van de Grote Beer/de Helling is verbeterd en opgeleverd. In 2025 wordt de fietsaansluiting van de bocht Oost-Kinderdijk aangepast. Voor 2026 werken we aan de 30 kilometerzone Vinkenpolderweg. Tot slot is er met bestuurlijke en ambtelijke lobby en strategie ingezet op subsidiëring van de fietslus. 4. De Waterbus speelt - met de huidige waterbuslijnen waarmee veel reizigersverkeer wordt opgevangen - een cruciale rol in de bereikbaarheid van ons dorp en onze regio. Zeker nu we de komende jaren te maken krijgen met groot onderhoud aan bruggen en tunnels. Wij hebben ons daarom nadrukkelijk uitgesproken tegen de voorgenomen bezuinigingen op de waterbus. Samen met gemeenten, werkgevers en bedrijven als Fokker en Boskalis benadrukken we dat snijden in de Waterbus betekent dat de regio letterlijk stilvalt.

In onze brieven richting Provinciale Staten en de Tweede Kamer hebben we duidelijk gemaakt dat de Waterbus filevrij, betrouwbaar en onmisbaar is in een periode waarin de hinder op het wegennet alleen maar toeneemt. Ook tijdens Kamerdebatten en in gesprekken met ministeries brengen wij dit punt stevig naar voren. Parallel hieraan voeren we via Smart Delta Drechtsteden een gezamenlijke lobby waarin het Doorstroomplan Drechtsteden centraal staat. Dit plan is een slim en concreet alternatief voor méér asfalt en laat zien dat we de doorstroming op de A15 en A16 met meer dan 50% kunnen verbeteren. De opschaling van de Waterbus is daar een kernonderdeel van.

Pagina 16 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ 5. Om de overlast van bezoekers aan Kinderdijk te beperken, wordt met gemeente Molenlanden samengewerkt op gebied van handhaving. Daarnaast worden bezoekers zoveel als mogelijk vervoert met busjes. 6. Tweemaal per jaar vindt een schouw van de buitenruimte plaats. Uit de resultaten van de meest recente schouw blijkt dat de openbare ruimte van Alblasserdam een B-kwaliteit heeft behaald. 7. De Omgevingsdienst Zuid-Holland ziet toe op het controleren en bewaken van de fysieke veiligheid, voor zover dit betrekking heeft op de gebouwde omgeving. Voor overige aspecten, hebben bijvoorbeeld ook de boa's een belangrijke rol. Wat gaan we nog doen ter afronding in 2026? Energietransitie en Klimaatadaptieve buitenruimte • We voeren de Lokale isolatie aanpak verder uit door onder andere te starten met het verduurzamen van VVE's en de Meerjarige Collectieve Ontzorging voor koopwoningen verder te verslimmen. Hierbij begeleiden we woningeigenaren bij het verduurzamen van hun woning. • We verminderen en voorkomen (waar mogelijk) de netcongestie. Hierbij kijken we met Smart Delta Drechtsteden en Stedin naar het vergroten van de oplossingsmogelijkheden voor netcongestie door ons energiesysteem slimmer in te zetten of te verzwaren.

• We verkennen binnen de Smart Delta Drechtsteden de mogelijkheid van een ‘all-electric’ oplossing waarbij buurten volledig van aardgas op elektriciteit over kunnen stappen. Dit doen we met behulp van de ‘digital twin’: een digitale 3D-kaart die precies laat zien hoe installaties werken en waar we simulaties kunnen doen van toekomstig gebruik. • We werken in 2026 aan een actualisatie van de Regionale Energie Strategie (RES) waarin ook wordt gekeken naar het bredere energiesysteem. • Begin 2026 leveren we het Soorten Management Plan (SMP) op met behulp van een ecologisch adviesbureau. Hiermee kan de gemeente veilig – en soms versneld – doorgaan met isoleren, renoveren en nieuwbouwen, terwijl dieren in de buurt beschermd blijven. Daarna vragen we bij de Omgevingsdienst Haaglanden een gebiedsgerichte vergunning aan, wat langer kan duren omdat veel gemeenten tegelijk aanvragen indienen. • We nemen klimaatadaptieve maatregelen om inwoners te stimuleren zelf hun tuinen te vergroenen. Vanaf 2026 zijn hier geen extra budgetten voor, dus deze maatregelen worden gecombineerd met reguliere geplande werkzaamheden, zoals in de Staatsliedenbuurt en Vinkenwaard Zuid. Duurzame mobiliteit • Voor de fietslus wordt in 2026 verdergegaan met het verkrijgen van subsidies vanuit zowel Rijk als Provincie.

De huidige investering blijft voor dit traject een essentieel onderdeel en blijft om die reden op de lijst van investeringen staan. • In 2025 zijn we gestart met de uitvoering van het omgevingsprogramma Poort aan de Noord, waarin duurzame mobiliteit en bereikbaarheid centraal staan. Dit gebied biedt onder andere ruimte aan het transferium, een mobility hub, een busstation en een truckparking. Het gebied wordt in fasen gerealiseerd, met oplevering van het transferium voor het toerismeseizoen 2026. • In opdracht van de gemeente Alblasserdam en Rijkswaterstaat is er een integrale verkenning uitgevoerd naar ligplaatsmogelijkheden langs de Noord binnen de gemeente Alblasserdam. Het doel ervan is om een overzicht te bieden naar mogelijke nieuwe aanlegplekken voor waterbussen, riviercruises en

Pagina 17 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ watertaxi langs de rivier de Noord. Het onderzoek heeft een verkennend karakter en is gericht op vier locaties langs de oostoever van rivier de Noord. Hierbij ligt de focus op het in kaart brengen van de eisen die volgen uit beleid en kaders in relatie tot de bestaande infrastructuur. Welke bezuinigingen worden in 2026 meerjarig geïmplementeerd? • Het onderhoudsniveau van de openbare ruimte wordt verlaagd van beeldkwaliteit B naar C. Door verlaging van het onderhoudsniveau wordt er meer reactief onderhouden, op basis van klachten en ernst, in plaats van planmatig. • De voorbereidingen van de kruisingen Van Eesterensingel/Plantageweg en Dam/Haven worden met enkele jaren uitgesteld. • We beëindigen het abonnement voor het Meldpunt Gladheid. • De bezuiniging ‘Formatie duurzaamheid aframen na afloop in 2027 van de tijdelijke specifieke uitkering van het rijk voor capaciteit voor klimaat- en energiebeleid’ is anders uitgewerkt. Dit omdat inmiddels bekend is dat het rijk het verstrekken van middelen voor de energietransitie continueert, ten minste tot en met 2030, op het niveau van de uitkering uit 2025. Hiermee is de formatie op Duurzaamheid tot en met 2030 gedekt.

• Civiele kunstwerken, zoals bruggen, die aan technische vervanging toe zijn, worden beoordeeld op noodzaak. Is een civiel kunstwerk niet noodzakelijk of is er een alternatief, dan wordt deze niet teruggeplaatst. • Het budget voor Goed Verhuurschap wordt deels afgeraamd omdat uit realisatie van de afgelopen jaren bleek dat de opgenomen raming niet realistisch was. • Kostendekkendheid leges omgevingsvergunning beoordelen. Verschillen in kostendekkendheid zijn bij een kleine gemeente een veel voorkomend fenomeen vanwege fluctuaties in aantallen en omvang van omgevingsvergunningplichtige activiteiten. • Geen investeringsvervangingsbudget voor groen, vanaf 2028 komt dit budget te vervallen. De komende twee jaar zal het dan nog beschikbare budget worden gebruikt om onderhoudsvriendelijkere groen aan te brengen, waardoor de verlaging van het onderhoudsniveau beter wordt gerealiseerd. • We stoppen met SROI op raambestek groen, dit is een administratieve handeling. De SROI gelden die vanuit de aanbesteding wordt gevraagd komt te vervallen, waardoor het budget met dit bedrag kan worden gekort. • We vervangen kapotte speeltoestellen van informele en secundaire speellocaties door gras. We plaatsen daarbij geen nieuwe toestellen terug. De speellocaties blijven wel beschikbaar als speelruimte, maar zonder speeltoestellen. Hiermee verminderen de onderhoudskosten.

• We stoppen met de inzet van brugwachters vanuit de gemeente. Met de jachthaven vereniging wordt na het vaarseizoen van 2025 gekeken hoe dit op een andere wijze georganiseerd wordt. Deze gesprekken worden dit jaar na het vaarseizoen opgestart.

Pagina 18 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Wat mag het kosten? (bedragen * € 1.000)

Mobiliteit Groen & milieu Totaal programma Mutatie reserves Totaal programma na bestemming

Lasten 2.431 8.769 11.200 108 11.308

2026 Baten 157 7.056 7.213 10 7.223

Saldo -2.274 -1.713 -3.987 -98 -4.085

Lasten 2.779 8.863 11.642 108 11.750

2027 Baten 279 7.130 7.409 10 7.419

Saldo -2.500 -1.732 -4.233 -98 -4.331

Lasten 2.897 8.717 11.614 108 11.722

2028 Baten 280 7.130 7.410 10 7.420

Saldo -2.617 -1.587 -4.204 -98 -4.302

Lasten 3.124 8.736 11.860 108 11.968

2029 Baten 278 7.130 7.408 10 7.418

Saldo -2.846 -1.606 -4.452 -98 -4.550

Uitvoeringsprogramma Wat willen we bereiken? Aan het eind van de collegeperiode in 2026:

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

In welke Q afgerond

Wie zijn daarbij betrokken?

Verdere uitvoering Lokale Isolatie Aanpak door o.a. - VVE’s te verduurzamen - Eigenaren van koopwoningen ondersteunen in verduurzaming (Meerjarige Ontzorging Koopwoningen)

Q4 2027

SmartDelta Drechtsteden, Winst uit je Woning, Sociale Dienst Drechtsteden

Verkenning ‘all-electric’ oplossingen voor buurten in Alblasserdam

Doorlopend

Smart Delta Drechtsteden

Actualisatie van de Regionale Energiestrategie: verkennen warmtenet, samenwerking energiecoöperatie en trafohuisjes aanpak.

Q2

SmartDelta Drechtsteden, Stedin, ondernemers

Opstellen Soorten Management Plan (SMP)

Q1

OZHZ, Ecoresult

Inzet op verwerven rijkssubsidie Fietslus.

Q1

Parkeervisie is vertaald naar een uitvoeringsprogramma en vastgesteld in college.

Q2

Opgave 1: Een duurzaam en bereikbaar dorp 1.2 Is er in de gemeente Alblasserdam een (met partners vormgegeven) duurzaamheidsagenda waarmee gewerkt wordt (energietransitie/klimaatadaptatie/circulariteit/vergroening). Hierin hebben wij aandacht voor ons eigen voorbeeldgedrag en het ondersteunen van inwoners en ondernemers in de betaalbaarheid van de transitie.

1.3 Is de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van Alblasserdam verbeterd en hebben we jaarlijks minimaal één fietsonveilige (weg)situatie verbeterd.

Pagina 19 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Wat willen we bereiken? Aan het eind van de collegeperiode in 2026:

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

In welke Q afgerond

Wie zijn daarbij betrokken?

De bereikbaarheidsvisie is vertaald naar een uitvoeringsprogramma en vastgesteld in college.

Q2

Realisatie transferium Poort aan de Noord

Q1

Oplevering 30 kilometerzone Vinkenpolderweg

Q3

Lobby Waterbus vanuit Smart Delta Drechtsteden

Q2

Rijkswaterstaat, provincie ZuidHolland, Smart Delta Drechtsteden

Uitkomsten onderzoek van een extra aanlegplek voor de Waterbus, riviercruises en watertaxi ter hoogte van de brug over de Noord.

Q1

Rijkswaterstaat, provincie ZuidHolland

Afspraken maken met de jachthavenvereniging over de inzet van brugwachters.

Vanaf Q4 2025

Waterschap, SWEK, Smart Delta Drechtsteden

1.4 Is het aanbod van het openbaar vervoer in en naar ons dorp minimaal behouden

1.9 Monitoren van de realisatie en afloop van de bezuinigingsmaatregelen.

Pagina 20 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Programma 2: Met oog voor elkaar Wat willen wij bereiken? Met oog voor elkaar: Iedereen kan via werken of leren meedoen aan onze samenleving en moet in eerste instantie in staat zijn de eigen problemen op te lossen. De overheid biedt ondersteuning aan diegenen die daar niet zelf toe in staat zijn. We bieden goede zorg, liefst lokaal, aan hen die zorg nodig hebben. Aan het einde van deze collegeperiode: 1. Is het welbevinden en welzijn van onze inwoners verbeterd, waarbij zoveel mogelijk inwoners in beeld zijn. Hiervoor: Is het Brughuis als centrale toegang tot lokale zorg en ondersteuning bekend en werkt effectief vanuit een integrale benadering met 1 (fysiek en digitaal) loket; Sluiten we aan op vindplaatsen inwoners, zowel fysiek als digitaal; Ziet de gemeente met haar partners toe op een passend niveau van maatschappelijke voorzieningen; Biedt de gemeente jeugdhulp waar mogelijk lokaal aan; Is er gestuurd op kostenbeheersing. 2. Kunnen meer mensen meedoen op de arbeidsmarkt, in ieder geval langs de lijn van leerwerkplekken en voldoende, kwalitatieve participatieplekken. 3. Voelen mantelzorgers zich gewaardeerd en ondersteund. 4.

Versterken we het (kennis) netwerk in Alblasserdam en voelen onze partners zich niet geremd in het bedenken van logische en/of creatieve oplossingen (omzeil het systeem). Wat is gerealiseerd? 1. Er is gewerkt aan een nieuwe visie sociaal domein waarbij we voortbouwen op de begrippen normaliseren, eigen kracht en doordachte preventie zoals integraal opgenomen in de Perspectiefnota 2026. Deze visie wordt aangeboden in december 2025. Er zijn stappen gezet in de fusie van Stichting Welzijn Alblasserdam en Mooi Sociaal (Stichting Jeugdteams en Stichting de Sociale basis). Hiermee werken we efficiënter voor de inwoners van Alblasserdam en bestendigen we de integrale toegang. Lichte vormen van jeugdhulp hebben we lokaal georganiseerd via het Brughuis. Met deze dienstverlening kunnen we inwoners sneller en goedkoper helpen en zijn er beperkte wachtlijsten in het Brughuis voor jeugdhulp. Door middel van bestuursopdrachten sturen we ook op kostenbeheersing bij de GR Sociaal en GR DG&J. De eerste effecten van deze maatregelen worden op onderdelen nu zichtbaar in de begrotingen. 2. Project Kansrijk is succesvol afgerond. Via dit project, het Brughuis, het regionaal werkcentrum en de GR Sociaal is bij 136 inwoners dienstverlening geboden in het kader van arbeidsparticipatie en is er een groei te zien in het aantal participatieplekken.

We denken na hoe we dit in te toekomst kunnen continueren in ons lokale aanbod. 3. Er is in samenwerking met het Brughuis en andere partners structureel aandacht geweest voor ondersteuning en waardering van mantelzorgers en vrijwilligers. 4. Ondanks uitdagingen op vlak van vraag en aanbod, organisatie en financiën hebben we ons voorzieningenniveau grotendeels passend kunnen maken en

Pagina 21 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ in stand kunnen houden. We hebben een strakker subsidieproces gerealiseerd waarmee we beter kunnen sturen op de inhoud en kostenbeheersing. Er zijn afwegingskaders opgesteld voor bezit en verhuur van gemeentelijke panden, om beter om te gaan met ons vastgoed. Aan de hand van dit afwegingskader is besloten om twee panden af te stoten. Wat gaan we nog doen ter afronding in 2026? • We geven uitvoering aan de visie sociaal domein en passen waar nodig de lokale verordeningen aan zodat de lokale zorg voorliggend wordt aan de regionale zorg. Dit richten we passend bij de veranderende behoeften en financiële kaders in. • We begeleiden de fusie van de Brughuispartners en ontwikkelen in samenwerking met hen een passende subsidieaanvraag. • We onderzoeken de mogelijkheid om jeugdhulp, Wmo en het toeleiden naar werk anders te organiseren. Zo organiseren we deze taken anders en meer lokaal. Hiervoor is afstemming nodig met beiden GR’en om regionale dubbelingen te voorkomen en een stevige borging van de taken in het lokaal voorveld te garanderen.

• Samen met al onze maatschappelijke partners in het dorp zal de dienstverlening binnen het sociaal domein frequent worden aangepast op de veranderende behoefte van de inwoners van Alblasserdam in samenhang met de veranderende financiële kaders waarbinnen de gemeente Alblasserdam haar wettelijke taken dient uit te voeren. Deze ontwikkeling willen we in 2026 verder continueren. Welke bezuinigingen worden in 2026 meerjarig geïmplementeerd: • We passen onze subsidies voor Mooi Sociaal (Stichting Welzijn Alblasserdam, stichting Jeugdteams en Stichting de Sociale Basis) trapsgewijs aan op de nieuwe financiële kaders van 2028. • We kijken kritisch naar het aanbod van maatwerkvoorzieningen binnen de WMO die worden aangeboden door de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD), om regionale kosten te reduceren. • We onderzoeken of het organiseren van toeleiden naar werk meer in het lokale veld dan in de regio georganiseerd kan worden als vervolg op Kansrijk. Dit omdat we menen dat dit passender is bij lokale behoefte en we beter mensen kunnen ondersteunen naar participatie of werk. • De verlaging van de inkomensgrens van 120% naar 110% en het verlagen van de toeslag van 45% naar 35% van de geldende bijstandsnorm wordt geëffectueerd in de geldende lokale verordening.

In verband met het overgangsrecht, waarbij inwoners tijdig geïnformeerd moeten worden, zal de besparing naar verwachting vanaf het derde kwartaal van 2026 zichtbaar worden. • We onderzoeken of ambulante jeugdhulp (Segment 4) richting 2028 lokaal georganiseerd kan worden. Hierdoor krijgen we meer grip op doorverwijzingen en kosten, versterken we het lokale team en het Brughuis en deze maatregel helpt het doorbraakbudget te beheren. Dit kan alleen wanneer de mogelijkheid wordt geboden deze dienst niet meer via de DG&J af te nemen, om “dubbele kosten” te voorkomen. • We gaan de activiteiten binnen de subsidie voor jongerenwerk opnieuw prioriteren. We zoeken naar een goede balans tussen ambulant jongerenwerk en preventieve activiteitenaanbod in overleg en naar behoefte van de samenleving.

Pagina 22 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ • • • • • •

Binnen Dienstverlening Drechtsteden wordt vanaf 2026 besparingen doorgevoerd door het sluiten van web en telefonie op vrijdagmiddag, het verlengen van de wachttijd en het aanpassen van de servicenorm telefonie in lijn met de andere gemeenten in de Drechtsteden zoals Dordrecht. De openingstijden van burgerzaken wijzigen waarbij we op de vrijdag dichtgaan en hiermee worden in totaliteit de openingstijden beperkter. Door het sluiten van de gemeentewinkel op de vrijdag is er geen inzet meer nodig van de gastvrouwen op deze dag wat leidt tot verlaging kosten van Dienstverlening Drechtsteden. Beëindigen bijdrage toerisme: Het budget voor toerisme wordt verlaagd, omdat op basis van de realisatie uit het verleden blijkt dat dit niet volledige besteed werd. De dienstverleningsovereenkomst van DEAL en de bijbehorende bijdrage hiervoor is per 30 mei 2025 beëindigd. In regionaal verband wordt gewerkt aan het anders vormgeven van de samenwerking. Er is geconstateerd dat er kansen zijn voor kostenreductie en het meer kostendekkend organiseren van de Warenmarkt. Dit vraagt om een actualisatie van beleid en regelgeving. Naar verwachting kan hier in 2026 aan worden gewerkt.

Wat mag het kosten?

Lasten 1.333 664 2.044 32.875 36.916 0

2026 Baten 521 95 0 7.307 7.923 0

Saldo -812 -569 -2.044 -25.569 -28.993 0

Lasten 1.342 665 2.023 32.020 36.051 0

2027 Baten 530 103 0 6.930 7.563 0

Saldo -811 -562 -2.023 -25.090 -28.487 0

Lasten 1.204 666 2.051 31.513 35.434 0

2028 Baten 443 103 0 6.930 7.476 0

Saldo -761 -563 -2.051 -24.583 -27.958 0

Lasten 1.257 666 2.161 31.569 35.653 0

2029 Baten 331 103 0 6.930 7.364 0

Saldo -925 -563 -2.161 -24.639 -28.289 0

36.916

7.923

-28.993

36.051

7.563

-28.487

35.434

7.476

-27.958

35.653

7.364

-28.289

(bedragen * € 1.000)

Dienstverlening Economie Onderwijs Zorg en jeugd Totaal programma Mutatie reserves Totaal programma na bestemming

Pagina 23 van 114

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Uitvoeringsprogramma Wat willen we bereiken? Aan het eind van de collegeperiode in 2026:

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

In welke Q afgerond

Wie zijn daarbij betrokken?

Is het welbevinden en welzijn van onze inwoners verbeterd, waarbij zoveel mogelijk inwoners in beeld zijn. 2.9

Het ontwikkelen van een visie sociaal domein, waarin alle onderdelen die betrekking hebben op het programma met oog voor elkaar en binnen het sociaal domein nader worden uitgewerkt en waarin keuzes ten aanzien van samenhang worden gepresenteerd en verantwoord.

Q1

Maatschappelijke partners en samenleving

Monitoren van de realisatie en afloop van de bezuinigingsmaatregelen.

Kansrijk/toeleiden naar werk: Verkennen van de mogelijkheid om het realiseren van participatieplekken structureel lokaal te beleggen afgerond Inzichtelijk krijgen hoe lokale verordeningen kunnen worden aangepast waardoor we dienstverlening meer lokaal aan kunnen bieden in plaats van regionaal. De eerste aanpassingen worden in 2025 geëffectueerd maar zal in 2026 een vervolg krijgen.

Q3

Maatschappelijke partners, GR Sociaal Maatschappelijke partners, GR Sociaal, GR DG&J

Opgave 2: Met oog voor elkaar 2.1

Pagina 24 van 114

Q1

Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam

____________________________________________________________________________________________________________________________ Programma 3: Thuis in ons dorp Wat willen wij bereiken? Een dorp waarin iedereen zich veilig, geaccepteerd en thuis voelt met meer geschikte woningen voor iedereen. Met betrokken en actieve inwoners en voldoende voorzieningen op het gebied van onderwijs. Aan het einde van deze collegeperiode: 1. Hebben wij een goed beeld van de positieve en negatieve punten van iedere buurt (buurtprofiel) en voeren samen met onze partners een buurtaanpak uit in die buurten waar een aanpak het meest nodig is. 2. Is de veiligheidsbeleving in vergelijking met andere gemeenten bovengemiddeld. 3. Zien Alblasserdammers om naar elkaar en dragen actief bij aan het functioneren van de samenleving. 4. Zijn meer inwoners van Alblasserdam actief door beweging of sport. 5. Hebben we een actuele, lokale woonvisie waarin we stappen hebben gezet in passende huisvesting voor onze inwoners en leveren we een bijdrage aan de regionale afspraken binnen de Smart Delta Drechtsteden. Hierbij: Staan we open voor nieuwe woonvormen; Hanteren we een norm van 30% sociale huurwoningen in Alblasserdam; Leveren we een bijdrage aan de regionale bouwopgave; Maken we optimaal gebruik van alle regelingen die er zijn om voorrang te kunnen verlenen aan onze inwoners. 6.