Programmabegroting 2026 - Gemeente Alblasserdam.pdf
Tekst van het document
Belangrijkste kapitaalgoederen
Hoeveelheden
Wegen straten pleinen
Totaal oppervlakte wegennet Asfalt / beton Elementen Half verhard/onverhard
959.257 m2 - 245.013 m2 - 686.730 m2 27.514 m2
Watergangen en sloten
Oppervlakte water
206.431m2
Riolering
Persriolering Vrij verval riolering Pompen en Gemalen
28 km 114 km 122 st
Groen en spelen
Oppervlakte openbaar groen Bomen Speeltoestellen
612.000 m2 7.992 stuks (excl. bosplantsoen) 400 stuks
Vastgoed
Gebouwen (met verblijffunctie)
16 stuks (incl. af te stoten)
Civieltechnische kunstwerken
Bruggen
82 st licht verkeer; 32 st zwaar verkeer
Openbare verlichting
Lichtmasten
4.341 stuks, waarvan ca 88% LED (1-1-2025)
Ambities voor 2026 – 2029 • We stellen onze eerdere beeldkwaliteit bij van B (Voldoende) naar C (sober/schraal). Volgens het Centrum voor Regelgeving Weg- en Waterbouw (CROW) resulteert dit in discomfort en komt op plaatsen de (verkeers-)veiligheid in het geding. De onderhoudsstrategie wijzigt hiermee van preventief naar reactief. • De meldingen van gebreken in de buitenruimte nemen naar verwachting toe. Hierdoor zal ook de kwaliteit en snelheid van de afhandeling van de meldingen afnemen. Om toch bewoners tijdig te antwoorden gaan we meer antwoorden standaardiseren en beperken we terugkoppeling op een melding tot een enkel antwoord. • Meldingen worden verzameld en naar ernst en urgentie ingedeeld en op gezette tijden bij de aannemer in opdracht gegeven. • We vullen ons nieuwe beheersysteem GBI-World met actuele data. Alle bovengrondse en ondergrondse eigendommen krijgen hierin een plaats. Met deze actuele data kunnen we het onderhoud van alle beheerobjecten beter op elkaar afstemmen. Dit is een continue cyclus van inspecteren en verwerken waardoor de wereld buiten steeds beter overeenkomt met de wereld in het beheersysteem. Dit stelt ons in staat om aan onze wettelijke landelijke registratieverplichtingen van de wetten BRO, BGT, BAG en de WIBON te voldoen. • Vergroeningsmaatregelen voeren we sober en onderhoudsarm uit.
Pagina 53 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ •
• •
We zetten de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed dat onder gemeentelijk beheer blijft voort. We vervangen de oude, energie-slurpende verlichting, isoleren de buitenste schil van het gebouw (dak, wanden, kozijnen) en het leidingwerk. Hierbij laten we de ambitie Paris Proof los waar dit tot extra kosten leidt. Bij reconstructieprojecten passen we waar mogelijk sobere klimaatadaptieve maatregelen toe. Bestaand groen zal zoveel mogelijk worden behouden of omgevormd naar onderhoudsarm groen. We stimuleren bewoners hun tuin groen in te richten of een jonge boom aan te planten in de eigen tuin. We voltooien het verder (versneld) vervangen van de openbare verlichting naar ledverlichting zodat vanaf 2026 alle openbare verlichting uit energiezuinige ledlampen bestaat. Hiermee loopt Alblasserdam voorop binnen de Drechtsteden.
Regio Voor de uitvoering van beheertaken waar dit inhoudelijk en financieel voordeel oplevert, of we gebruik kunnen maken van expertise en ervaring, zoeken we de samenwerking met de Regio Drechtsteden. Wij besteden daarom de beheertaken op het gebied van openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en rioolgemalen uit bij de gemeente Dordrecht. Voor de beheertaken van gebouwen is een overeenkomst afgesloten met de vastgoedafdeling van de Bedrijfsvoering Dordrecht (voorheen Servicegemeente Dordrecht). De regie en de financiële verantwoording blijft in handen van Alblasserdam. Op het gebied van regelgeving voor kabels en leidingen wordt samengewerkt met de andere zes Drechtsteden. Ook voor de grote opgave van de uitbreiding van trafohuisjes voor de verzwaring van het elektriciteitsnet (energietransitie) werken we samen als Drechtstedengemeentes met Stedin. Na de mislukte regionale aanbesteding van het groot onderhoud van ons waterbusponton heeft gemeente Alblasserdam een actieve voortrekkersrol genomen in het gezamenlijk verkennen van de onderhoudsopties. De ervaringen van het onderhoud aan de damwand van de waterbushalte in 2025 is hierbij van groot belang voor de regio. Eind 2025 zal de nieuwe strategie worden bepaald om het onderhoud alsnog uit te voeren.
Beeldkwaliteitsniveau openbare ruimte De beeldkwaliteit is een systeem waarbij op willekeurig gekozen plaatsen en tijdstippen getoetst wordt of het onderhoudsbeeld van de omgeving voldoet aan een referentiekwaliteitsbeeld. Deze kwaliteitsbeelden zijn in een kwaliteitscatalogus vastgelegd door het landelijke kennisplatform CROW. De beeldmeetlat loopt van A+ (net nieuw aangelegd) naar D (onbeheerd/verwaarloosd). De minimale beeldkwaliteit voor de openbare ruimte was vastgesteld op een kwaliteit B gemeten over alle beheeronderdelen en over de hele gemeente, met uitzondering van de begraafplaats. De voorgenomen wijziging naar beeldkwaliteit C zal niet voor alle beheeronderdelen even snelle gevolgen hebben. De in 2024 en 2025 uitgevoerde kwaliteitsimpulsen van de verhardingen zorgen op die locaties voor een kwalitatief hoog startpunt. Deze locaties zullen de komende tijd langzaam in kwaliteit afnemen. Voor het groen zullen de gevolgen sneller merkbaar zijn. De begraafplaats Torenhof zal in beeldkwaliteit afnemen van A naar B. Hierbij neemt de toegestane lengte van gras en hagen en de hoeveelheid onkruid toe. Beheer Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen beschikt de gemeente over: • beheersystemen waarin van objecten de relevante data zijn ingebracht.
Op grond daarvan worden de onderhouds- en vervangingsplanningen opgesteld; • actuele inspecties naar de onderhoudsgesteldheid van de beheerobjecten. De resultaten verwerken we in een maatregelplanning voor de korte, middellange en lange termijn. Als er tijdens de inspecties afwijkingen worden aangetroffen in het areaal, dan worden deze bijgewerkt; • een bewaking van alle wettelijk verplichte veiligheidskeuringen in gebouwen die bij de gemeente in beheer zijn.
Pagina 54 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Financieel Het investeringsplan 2026-2029 bij deze begroting geeft voor deze jaren inzicht in de te verwachten investeringen en in de planning van de uitgaven per jaar van alle (geplande) investeringskredieten. Het groot onderhoud aan riolering wordt gedekt uit een voorziening het Programma Stedelijk Waterbeheer (PSW). Het groot onderhoud gemeentelijke vastgoedgebouwen wordt uitgevoerd op grond van het jaarplan dat voortkomt uit het Meerjaren Onderhouds Plan (MJOP) voor vastgoed. Voor dit groot onderhoud is een voorziening kapitaalgoederen beschikbaar. Vanuit het nieuwe MJOP-D(Duurzaam) voor gemeentelijk vastgoed in 2024 zijn ook de kosten (en opbrengsten) van verduurzamingsmaatregelen in de meerjarenplanning verwerkt. Voor baggeren is een reserve baggeren ingesteld.
Pagina 55 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Paragraaf financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit zijn risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening. Algemeen Het Financieringsstatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of tijdelijk uitgezet. Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Benadrukt wordt dat de financieringsfunctie van de gemeente Alblasserdam uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid gevoerd wordt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Renteontwikkelingen De tarieven op de geldmarkt (kortlopende leningen) volgen de tarieven die de ECB hanteert met haar depositorente. Na enkele jaren van stijgingen is dit tarief in stappen van een kwart procentpunt verlaagd tot 2% op dit moment.
De verwachting is dat er nog 0 tot 2 rentestappen van een kwart procentpunt zullen volgen dit jaar waardoor het tarief per ultimo 2025 tussen de 1,5% en 2% zal uitkomen. Het rentetarief op langlopende gemeenteleningen is de laatste maanden gestegen. De duurste leningen op dit moment zijn 30- tot 50-jarige aflossingsvrije leningen waarvan het tarief circa 3,65% is inclusief een liquiditeitsopslag van circa 90 basispunten. Kortere looptijden zoals 5 jaar met lineaire aflossing zijn een stuk goedkoper met een rentetarief van circa 2,45% inclusief een liquiditeitsopslag van circa 20 basispunten. De liquiditeitsopslagen zijn historisch gezien erg ruim. Een mogelijke verklaring is de toenemende overheidsschuld wereldwijd waardoor er veel vraag is naar financiering. Daarnaast bouwt de ECB zijn portefeuille staatsobligaties af.
Renteverloop 1 aug 2024 - 1 aug 2025 4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0%
3-maands Euribor
10-jaars IRS
Pagina 56 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Financieringspositie Omslagrente In deze financieringsparagraaf wordt inzicht gegeven in de rentelasten, de aan taakvelden, grondexploitaties toe te rekenen rente en het renteresultaat. In onderstaande tabel is dit samengevat. De rekenrente of omslagrente is afgelopen jaren verhoogd van 1,2% in 2024 naar 1,4% in 2025 en 1,5% in 2026. Ook voor 2027 en daarna wordt rekening gehouden met een verdere stijging van de rekenrente. Onderstaand het schema: Renteschema taakveld Treasury (bedragen x € 1.000)
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Raming 2027
Raming 2028
Raming 2029
a1 externe rentelasten langlopende financiering
840
1.334
1.735
1.849
2.236
2.637
a2 externe rentelasten kortlopende financiering
77
80
365
440
510
405
b externe rentebaten
-44
-41
-35
-30
-28
-28
Saldo rentelasten en rentebaten
874
1.373
2.065
2.259
2.718
3.014
c1 rente die aan grondexploitaties moet worden doorgerekend
4
0
20
17
18
18
c2 rente van projectfinanciering
0
0
0
0
0
0
c3 rentebaat doorverstrekte leningen
0
0
0
0
0
0
870
1.373
2.045
2.242
2.700
2.996
d1 rente over eigen vermogen
0
0
0
0
0
0
d2 rente over voorzieningen
0
0
0
0
0
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
870
1.373
2.045
2.242
2.700
2.996
e. De aan taakvelden toegerekende rente
901
923
1.959
2.130
2.308
2.492
f. Verschil absoluut
31
22
86
112
392
504
Verschil procentueel
3%
2%
4%
5%
15%
17%
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
Het verschil tussen de toe te rekenen rente en de toegerekende rente mag niet groter zijn dan 25%. Op basis van bovenstaand schema ligt dat ruim binnen de toegestane marge.
Pagina 57 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Leningenportefeuilles Opgenomen langlopende leningen Onderstaande tabel geeft inzicht in het verwachte verloop van de leningenportefeuille in de komende jaren: (bedragen x € 1.000) Omschrijving
2026
2027
2028
2029
Stand per 1 januari
€
72.664
€
74.923
€
81.832
€
90.141
Nieuwe leningen
€
13.000
€
12.000
€
14.000
€
14.000
Reguliere aflossingen
€
10.741- €
5.091- €
5.691- €
6.391-
Vervroegde aflossingen
€
-
€
-
€
-
€
-
Rente-aanpassing
€
-
€
-
€
-
€
-
Stand per 31 december
€
74.923
€
81.832
€
90.141
€
97.750
Gemiddeld percentage per 31 december Rentelasten boekjaar
2,2% €
1.735
2,2% €
1.849
2,5% €
2.236
2,7% €
2.637
Om binnen de norm van de wet Fido voor wat betreft de kasgeldlimiet te opereren wordt op grond van de meest actuele liquiditeitenplanning in de jaren 2026 tot en met 2029 nieuwe langlopende leningen verwacht van respectievelijk € 7, € 12, € 14 en € 14 miljoen. Voor de aankoop van het Nedstaal terrein heeft ROM-D de intentie uitgesproken in 2026 een achtergestelde lening te verstrekken van € 6 miljoen. Tot die tijd heeft Alblasserdam een tijdelijke financiering nodig van € 6 miljoen. Om de kasgeldlimiet niet te belasten zal deze financiering een duur hebben van 1 jaar en 1 dag. Uitzettingen Uitzettingen is de term die de Wet fido hanteert voor verstrekte langlopende geldleningen en beleggingen. Voor een indeling van de gemeentelijke uitzettingen naar risicocategorie wordt verwezen naar het kopje Kredietrisico’s verderop in deze paragraaf.
Pagina 58 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ De gemeente Alblasserdam heeft de volgende uitzettingen: (bedragen x € 1.000) Omschrijving
Gemiddeld percentage
Bedrag
Verstrekte geldleningen: Stand per 1 januari 2026 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Rente-aanpassing (oud percentage) Rente-aanpassing (nieuw percentage) Stand per 31 december 2026
€ € € € € € €
2.308 2742.034
Beleggingen: Geen
€
-
Totaal uitzettingen per 31 december 2026
€
2.034
1,58%
1,53%
Schuldpositie De afgelopen jaren is de bewustwording rond schuldposities, juist ook van overheden, sterk toegenomen. Een schuldpositie ontstaat indien de eigen middelen van een gemeente ontoereikend zijn om bijvoorbeeld activiteiten of investeringen te bekostigen. In dat geval dient externe financiering te worden aangetrokken. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de aan financiering verbonden rente en aflossingen andere noodzakelijke uitgaven van de gemeente verdrukken. Kengetallen over de schuldpositie en de ontwikkeling daarin zijn opgenomen in de paragraaf risicobeheersing en weerstandvermogen. Risicobeheersing Zoals eerder benoemd vormt risicobeheersing één van de pijlers van de Wet fido. De belangrijkste risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de gemeentelijke treasuryfunctie betreffen rente- en kredietrisico's. Renterisico’s Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.
Pagina 59 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd <1 jaar) mag financieren: 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2026 kan de kasgeldlimiet voor de gemeente Alblasserdam als volgt worden bepaald: (bedragen x € 1.000)
Berekening kasgeldlimiet 2026: Begrotingstotaal 2026
€
Relevant percentage Kasgeldlimiet
65.419 8,5%
€
5.561 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal
Gemiddeld. netto vlottende schuld (+) of gemiddeld netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder de kasgeldlimiet
€ €
12.000 € 5.561 €
12.000 € 5.561 €
4.000 € 5.561 €
8.000 5.561
€
6.439 -
6.439 -
1.561
2.439 -
€
€
€
De gemeente Alblasserdam verwacht in de eerste helft van 2026 de kasgeldlimiet te overschrijden. De meest actuele liquiditeitenplanning geeft aan dat in 2026 een nieuwe langlopende lening nodig zal zijn van € 7 miljoen. Indien behoefte is aan kortlopende financiering, dan worden daarvoor 1-maands kasgeldleningen gebruikt. Oogmerk van het door Bedrijfsvoering Drechtsteden (BD) onderdeel van gemeente Dordrecht uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten, omdat in de regel het rentepercentage van kasgeldleningen lager ligt dan die van langlopende leningen. Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rente typische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm per jaar niet meer zijn dan 20% van het begrotingstotaal.
Conform voorschrift van de Wet fido wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar.
Pagina 60 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Uit onderstaande tabel blijkt dat de renterisiconorm van de gemeente Alblasserdam voor 2026 circa € 14,1 miljoen bedraagt, zijnde 20% van het begrotingstotaal. (bedragen x € 1.000)
Berekening renterisiconorm Renterisico's
2026
2027
2028
2029
Renteherzieningen
€
-
€
-
€
-
€
-
Aflossingen
€ 10.741
€
5.091
€
5.691
€
6.391
Renterisico
€ 10.741
€
5.091
€
5.691
€
6.391
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2026
€ 65.419
Percentage cfm. regeling Renterisiconorm
20% € 13.084
Toetsing renterisico aan norm: Renterisiconorm
€ 13.084
Renterisico 2026
€ 10.741
Ruimte binnen de norm
€
2.343
Uit deze opstelling blijkt dat de gemeente Alblasserdam binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico’s Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartijen bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen) of uit verleende garanties.
Pagina 61 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Verstrekte geldleningen Ingedeeld naar risicocategorie wordt voor 2026 het volgende verloop verwacht: (bedragen x € 1.000) Verwachte stand per Categorie
1-1-2026
% verdeling per eind 2026
31-12-2026
Gemeenten / Provincies
€
-
€
-
0,0%
Overheidsbanken
€
-
€
-
0,0%
Woningcorporaties met garantie WSW
€
-
€
-
0,0%
Semi-overheidsinstellingen (1)
€
2.156
€
1.938
95,2%
Financiële instellingen (A en hoger) Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
-
€
-
0,0%
€
153
€
97
4,8%
Niet-toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
-
€
-
0,0%
Totaal
€
2.309
€
2.035
100,0%
Woningcorporaties zonder garantie
0,0%
(1) Betreft GR Sportpark Souburgh
Verleende garanties De borgstellingen kunnen als volgt worden gespecificeerd naar risicogroep: (bedragen x € 1.000) Risico
Verwachte stand per
Categorie
profiel
Directe borstellingen (m.b.t. lokale instellingen, verenigingen e.d.)
Middel/ hoger
€
7.160
Achtervangpositie in waarborgfondsen (bijv. Waarborgfonds Sociale Woningbouw)
Laag
€ €
Totaal
% verdeling per
31-12-2026
eind 2026
€
6.966
8,7%
72.793
€
72.793
91,3%
79.953
€
79.759
100,0%
1-1-2026
Pagina 62 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Kas- en saldobeheer De inrichting van het betalingsverkeer (het beheer van het gemeentelijke rekeningstelsel, het coördineren van bevoegdheden en het verrichten van feitelijke betalingen) alsmede de saldoregulatie wordt verzorgd vanuit Bedrijfsvoering Drechtsteden. De gemeente Alblasserdam was, is en blijft daarbij overigens eigenaar van de betreffende bankrekeningen. Een hulpmiddel bij de saldoregulatie én voor het eventueel opnemen van langjarige financiering is de meerjarige liquiditeitenplanning, welke door BD in nauw overleg met de gemeente is opgezet. Deze planning wordt periodiek geactualiseerd op grond van nieuwe informatie of inzichten rond bijvoorbeeld investeringen. Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt, dient het meerdere afgestort te worden in 's Rijks Schatkist. Over dit saldo wordt medio 2025 rente vergoed van ongeveer 1,9%. Dit tarief beweegt mee met de beleidsrente van de ECB en kan in een tijdsbestek van maanden sterk stijgen of dalen.
Het drempelbedrag voor de gemeente Alblasserdam voor 2026 kan als volgt worden berekend: Bedragen x € 1.000
Berekening drempelbedrag SKB 2026: Begrotingstotaal
€
Relevant percentage Drempelbedrag (afgerond)
69.051 2,00%
€
1.381
Pagina 63 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Paragraaf bedrijfsvoering In deze paragraaf worden de beleidsvoornemens en doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering toegelicht. Organisatieontwikkeling We willen verder bewegen naar een organisatie met een goede bedrijfsvoering, meer strategische denkkracht en waarbij de basis op orde is. Dit is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van onze opgaven en ambities. We sluiten aan bij de ontwikkelingen die we de afgelopen jaren reeds in gang gezet hebben en werken hier organisatie breed aan vanuit verschillende pijlers. Vanuit modern en aantrekkelijk werkgeverschap en rekening houdend met de krappe arbeidsmarkt willen we meer dynamisch gaan werken. We willen een flexibele werkgever zijn die rekening houdt met werk-privé balans van onze medewerkers en leveren maatwerk waar mogelijk. Hierbij anticiperen we tijdig op de verminderde bereikbaarheid van onze gemeentelijke werklocaties door de grote werkzaamheden van Rijkswaterstaat de komende jaren. Anderzijds investeren we in het ontmoeten van elkaar en het samenkomen. We werken nu al plaats- en tijdonafhankelijk, en gaan dynamischer werken waarbij we vaak op de Rederij zijn en elkaar ontmoeten.
Daarnaast maken we vanwege de bezuinigingen en het nieuwe functiehuis de beweging naar een 32-urige werkweek, waarbij de vrijdag geen werkdag is. Op basis van een organisatie ontwikkelprogramma werken we aan een stevige organisatie met moderne bedrijfsvoering. We gaan verder met het verbeteren en beschrijven van de belangrijkste werkprocessen. We optimaliseren ze waar nodig en houden ze actueel. We blijven daarnaast investeren in de persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers. Waarbij de focus ligt op integrale samenwerking en regie voeren op taken die we in de regio hebben belegd. Dit zorgt ervoor dat zij zich blijven ontwikkelen en verder professionaliseren zodat zij bijdragen aan de ontwikkeling en verbetering van onze organisatie. Zo zorgen we ervoor dat de organisatie zich verder ontwikkelt en meer weerbaar wordt tegen bijvoorbeeld cyberaanvallen, crises of rampen zoals een overstroming of langdurige uitval van vitale processen. Het uitgangspunt van het gemeentehuis op de Rederij blijft: ‘We werken in, met en voor de samenleving’. We onderzoeken of we meer taken zelf in huis halen die nu worden uitgevoerd door Bedrijfsvoering Drechtsteden. We maken opnieuw de keuzes wat doen we zelf, wat kopen we in, of wat doen we in de regio. We kijken daarbij naar alle bedrijfsvoeringstaken taken en maken de keuzes op basis van efficiency en kwaliteit.
Dit kan betekenen dat we onze formatie uitbreiden en dat dit gevolgen heeft voor de ruimte in het gemeentehuis die we zelf nodig hebben. HRM beleid Binden en boeien We willen een modern, aantrekkelijk en inclusief werkgever zijn, waar medewerkers graag willen werken. Onze medewerkers zijn ons sociaal kapitaal. Net als voorgaande jaren is er nog steeds sprake van een krappe arbeidsmarkt. Voor sommige functies neemt het veel tijd in beslag om een geschikte kandidaat te vinden. Waardoor we ter overbrugging de afgelopen jaren, vaak langer dan gewenst, aangewezen zijn op dure inhuur op reguliere taken. We gaan ons (nog) meer richten op het werven van vast personeel, door zelf meer gerichte wervingscampagnes in te zetten en door onze eigen medewerkers verder te professionaliseren. Hierbij hebben we ook oog voor medewerkers die de komende jaren uitstromen. De komende 7 jaar stroomt ongeveer 15% van het personeelsbestand, die bestaat uit ongeveer 100 medewerkers, uit als gevolg van het bereiken van de AOW-leeftijd. De aanwezige kennis en ervaringen van deze groep medewerkers willen we op tijd overdragen. Zeker gelet op de beperkte omvang van onze organisatie, ook in vergelijking tot andere gemeenten van deze grootte, blijft dit een risico wat inherent is aan de gemaakte keuze rond onze bestuurlijke toekomst.
Pagina 64 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Medewerkersonderzoek In 2026 wordt er een medewerkersonderzoek (MO) gehouden onder alle medewerkers om de tevredenheid van medewerkers te meten en om opnieuw inzicht te krijgen en vergelijken hoe we medewerkers kunnen blijven binden en boeien. Vervoersregeling In 2026 wordt de vernieuwde, regionale vervoersregeling ingevoerd, waarbij gewerkt wordt met een mobiliteitsapp. Medewerkers kunnen met de nieuwe vervoersregeling meer flexibel en duurzaam reizen. Per dag kunnen medewerkers kiezen met welk vervoersmiddel zij willen reizen; zo kunnen zij de ene dag met het openbaar vervoer reizen en de andere dag met de auto of fiets. In 2026 is er groot onderhoud aan de wegen in de regio Drechtsteden. Dit betekent langdurige werkzaamheden en minder goede bereikbaarheid van onze werklocaties. Als overheidswerkgever willen we een voorbeeld zijn en de druk op de wegen verlagen. Daarom moedigen we reizen met de auto niet aan. Waar mogelijk vragen we medewerkers te kiezen voor thuiswerken, het openbaar vervoer, de fiets, gedeelde mobiliteit en te reizen voor en na de spits. Duurzame inzetbaarheid Een goed functionerende en duurzame organisatie vereist ook investeren in de eigen medewerkers.
Vanuit goed werkgeverschap willen we medewerkers binden, boeien en effectief inzetten binnen onze organisatie. We willen een inclusieve organisatie zijn waar iedereen welkom is en er aandacht is voor de mens. We ondersteunen medewerkers preventief, zodat zij arbeidsfit blijven en er sprake blijft van een gezonde werk- en privé balans. Dit faciliteren we door onder andere diverse activiteiten vanuit de werkgroep Vitaliteit, een breed aanbod aan trainings- en opleidingsfaciliteiten en via de gesprekscyclus. In samenwerking met de arbodienst zetten we gerichte en effectieve acties in gang om bij ziekteverzuim een medewerker zo goed mogelijk te kunnen begeleiden. De verzuimnorm gemeenten is 5,3%. Ons doel voor 2026 is om hier, net als 2024 en in 2025 tot nu toe, onder te blijven. We blijven, samen met de arbodienstverlener, inzetten op het voorkomen en terugdringen van verzuim en werkdruk. Integriteit De gemeente Alblasserdam wil een transparante, betrouwbare en integere overheidsorganisatie zijn. Integere bestuurders en ambtenaren zijn een basisvoorwaarde voor het vertrouwen van de burger in het gemeentelijk handelen. In 2025 is gewerkt aan een herijking van het regionale integriteitsbeleid en alle relevante bijbehorende regelingen. Er is een regionaal meldpunt opgezet. We maken in 2026 de verdere vertaling van het regionale beleid naar de lokale organisatie.
En daarnaast investeren we in een goede samenwerking met het meldpunt. De rol van de lokale integriteitscoördinator wordt geprofessionaliseerd en er wordt ingezet op organisatie brede trainingen, zoals workshops morele oordeelsvorming. In 2025 zijn er 2 nieuwe interne vertrouwenspersonen en 1 externe vertrouwenspersoon aangesteld. In 2026 zetten we o.a. in op de zichtbaarheid en bekendheid van de vertrouwenspersonen en de integriteitscoördinator en het vergroten van het bewustzijn binnen onze organisatie. Formatie en personeelskosten De formatie is in 2025 aangepast zodat we een eerste stap hebben gemaakt naar een toekomstbestendige organisatie. Er is hierbij een beweging gemaakt naar meer strategische denkkracht, is er een actualisatie in de herwaardering van de functies uitgevoerd als eerste stap naar het landelijke systeem HR21 en halen we taken en formatie van de regio naar onze eigen organisatie toe. De omvang van de formatie is per 1 juli 2025 110,4 fte en neemt per 2026 af naar 107,5 fte vanwege
Pagina 65 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ bezuiniging op handhaving en de verlaging van beeldkwaliteit van B naar C. Eind 2025 hebben we een vast directieteam en in 2026 zetten we de beweging door naar verdere invulling van vacatures door vaste medewerkers, waarbij er extra wervingscampagnes worden ingezet om de moeilijk vervulbare vacatures op o.a. het gebied van ruimtelijke ontwikkeling in te vullen. De loonkosten van onze formatie bedraagt voor 2026 € 10,7 miljoen en dit is inclusief verwachte caoverhogingen. De kosten van inhuur op vacatures worden zoveel mogelijk gedekt uit ruimte in budget vanwege vacatures. Hieronder staan de budgetten voor de raad, de griffie, de rekenkamer en de accountant. Omschrijving (bedragen in €)
Begroting 2026
Raad
358.046
Accountant
78.360
Griffie
304.681
Voorbereiding en vorming nieuwe gemeenteraadsperiode (incidenteel)
80.500
Overige budgetten incl. rekenkamer
62.300
Totaal
883.887
Communicatie Ons communicatieteam staat voor doen en dichtbij zijn. Geen lange plannen maar concrete adviezen en acties waar bestuur, organisatie en inwoners direct iets aan hebben. We zijn aanwezig, zichtbaar en makkelijk aanspreekbaar. We bepalen samen met het directieteam en bestuur waar de urgentie ligt en werken aan thema’s die bestuurlijk en maatschappelijk echt verschil maken. Daarbij halen we actief de buitenwereld naar binnen: wat er in de samenleving speelt ten aanzien van de taken van de gemeente, geeft richting aan onze toon en focus. We denken mee met het bestuur en laten zien wat er in het gemeentehuis speelt (aan besluitvorming en projecten). We kiezen zoveel mogelijk voor digitale kanalen (en professionaliseren die kanalen), maar blijven ook oog houden voor doelgroepen die we alleen op andere manieren bereiken. De communicatie is transparant en helder, ook als het gaat om lastige onderwerpen zoals bezuinigingen. Met het oog op die bezuinigingen werken we zo sober mogelijk. Inhoudelijk bieden we wel altijd perspectief: wat is er wél, is een belangrijk uitgangspunt van de communicatie. Informatieveiligheid en Privacy In de gemeentelijke processen gaat veel informatie om. Burgers en bedrijven mogen erop vertrouwen dat we zorgvuldig met die informatie omgaan. Tegelijkertijd is de wens dat informatie altijd beschikbaar is en klopt.
Dit heeft consequenties voor de organisatie van de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie. De technische beveiligingsmaatregelen kunnen nog zo goed op orde zijn, een menselijke fout is zo gemaakt. De gevolgen kunnen groot zijn: het stilvallen van de dienstverlening van de gemeente. Het blijft belangrijk dat medewerkers de risico’s kennen op het gebied van privacy maar ook op informatiebeveiliging en weten hoe ze daarmee om moeten gaan. Hiervoor wordt extra ingezet op bewustwordingstrainingen op het gebied van privacy en
Pagina 66 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ informatiebeveiliging aan iedere medewerker. Ondanks alle, vooral preventieve, beveiligingsmaatregelen is het belangrijk om voorbereid te zijn op de situatie dat het toch misgaat. Er wordt gewerkt aan het opstellen van bedrijfscontinuïteitsplannen voor de bedrijf kritische processen. Om de bestuurlijke ambities te realiseren is het nodig om gegevens binnen onze organisatie en met ketenpartners en leveranciers uit te wisselen. Dit brengt onderlinge verantwoordelijkheden met zich mee voor iedere schakel in de keten. De AVG verplicht samenwerkende partijen dan ook om afspraken te maken over de verwerking van persoonsgegevens en het documenteren hiervan. Bij nieuwe verwerkingen van persoonsgegevens en informatiesystemen voeren we structureel privacy-risicoanalyses (DPIA’s) uit. We maken afspraken met ketenpartners en leveranciers over de bescherming van de toevertrouwde persoonsgegevens. We zien scherp toe op het realiseren van de beschermende maatregelen uit de deze privacy-analyses en op het nakomen van de gemaakte afspraken. We gaan verder met het implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). We implementeren nieuwe wetten, zoals de NIS2, die ons helpen om belangrijke digitale systemen extra te beschermen.
Een extra uitdaging, ook in capaciteit, is de implementatie van de Wet Open Overheid (Woo). Deze wet brengt een spanningsveld tussen openbaarheid van overheidsinformatie enerzijds en de bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer anderzijds. Hoewel de AVG ruimte laat voor toegang tot officiële documenten van overheden, moeten de algemene beginselen uit de AVG zoals dataminimalisatie en transparantie worden nageleefd. Informatiemanagement / ICT Beweegt Lokaal waarde toevoegen door regionaal organiseren. Gemeente Alblasserdam focust samen met de Drechtsteden op het (digitale) huis op orde. Door medewerkers mee te nemen in informatiemanagement en informatiebeveiliging kunnen wij de juiste vertaalslag maken naar de dagelijkse praktijk en werkzaamheden. Informatie moet toegankelijk zijn, nu en in de toekomst. De volgende thema’s vormen daarom de basis voor informatiemanagement en informatiebeveiliging: digitalisering, innovatie, stevig fundament, data gestuurd (gedreven) werken, AI en integraal werken. De ontwikkelingen op het gebied van automatisering staan niet stil. Denk hierbij aan onderwerpen zoals Common Ground, vervangen hardware, software implementaties, optimalisaties, archiveren enzovoort. De adoptie en innovatie van de DWR (ICT Beweegt) wordt in 2026 gecontinueerd.
Naar verwachting moet (extra) hardware worden vervangen om organisatie breed te kunnen werken met de DWR. Daarnaast hebben onder andere de volgende landelijke projecten impact op Informatiemanagement; Wet Open Overheid (WOO), Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid (BDTO), Omgevingswet en Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV). De kosten van de inkoop van Informatievoorziening en Automatisering zijn de afgelopen jaren gestegen en de verwachting is dat deze trend door zal zetten. Rechtmatigheidsverantwoording Sinds 2023 zijn wij zelf verantwoordelijk voor de controle van de rechtmatigheid van de totstandkoming van de baten, lasten en balans van de gemeente. De rechtmatigheidsverantwoording wordt opgenomen in de jaarrekening. De grenswaarden die daarvoor worden gehanteerd worden vastgelegd in het controleprotocol voor de accountantscontrole. In de paragraaf bedrijfsvoering worden geconstateerde afwijkingen groter dan € 50.000 nader toegelicht. Het gaat hierbij om: • afwijkingen van eisen afkomstig uit wet- en regelgeving die worden gesteld bij de uitvoering van financiële beheershandelingen (voorwaardecriterium)
Pagina 67 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ • •
afwijkingen van de begroting (begrotingscriterium) misbruik en oneigenlijk gebruik
Ontwikkelingen Met ingang van 2025 geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording een bandbreedte van 0% tot 2%, gebaseerd op de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Fouten en onduidelijkheden worden gezamenlijk getoetst aan deze grens. Deze aanpassingen vloeien voort uit de wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) van 21 maart 2025, waarin zowel de goedkeuringstolerantie van de accountant als de grondslag en bandbreedte voor de verantwoordingsgrens zijn aangepast. Daarmee wordt meer uniformiteit bereikt tussen de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente en de accountantscontrole van de jaarrekening. In 2024 is de verantwoordingsgrens vastgesteld op 2%. Voor 2025 is voorgesteld deze te handhaven. Dit sluit aan bij de per 2025 geldende goedkeuringstolerantie van de accountant (2%) en draagt bij aan verdere professionalisering en afstemming tussen verantwoording en controle.
Pagina 68 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Paragraaf verbonden partijen Inleiding De gemeente Alblasserdam heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen zoals gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en stichtingen. In de door de gemeenteraad op 21 april 2015 vastgestelde Nota Verbonden partijen Alblasserdam 2015 is een beschrijving van het begrip Verbonden partij opgenomen. Ook staat hierin een afwegingskader voor het aangaan van een Verbonden partij en is er een kader en instrumentarium opgenomen voor sturing en toezicht. In deze paragraaf is een overzicht opgenomen van de partijen waarin de gemeente participeert en wordt ingegaan op het risicoprofiel. Voor de beleidsinhoud van de Verbonden partijen wordt verwezen naar de programma's in de begroting. Op basis van een risicoprofiel en -classificatie wordt aan iedere verbonden partij een sturingspakket gekoppeld. Bij een hoger risicoprofiel worden zowel voor het college als voor de raad meer instrumenten ingezet. Overzicht verbonden partijen Alblasserdam neemt deel in de volgende verbonden partijen, waarbij het openbaar belang per partij is weergegeven. Verbonden partij
Vestigingsplaats
Openbaar belang
1. Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS)
Dordrecht
De GRS behartigt de belangen op het gebied van de werk, zorg en inkomensvoorzieningen. De GR voert de taken uit die de gemeenten hebben overgedragen. Specifieke wensen vanuit de gemeenten kunnen via maatwerk of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd. De activiteiten op het gebied van de sociale werkvoorziening zijn sinds 1 januari 2023 eveneens belegd bij de GRS.
2. Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (DGJZHZ)
Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van de belangen op het terrein van: publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning, geneeskundige hulpverlening.
3. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening (bij ongevallen en rampen).
4. Gemeenschappelijke regeling Sportpark Souburgh
Alblasserdam
Het in stand houden en exploiteren van een sportpark met alle daarbij behorende voorzieningen, zoals terreinen, gebouwen en andere accommodaties, een en ander binnen het gebied als aangegeven op de bij deze regeling behorende gewaarmerkte tekening.
5. Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)
Klaaswaal
Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot: de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken; de administratie van vastgoedgegevens; het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.
Pagina 69 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Verbonden partij
Vestigingsplaats
Openbaar belang
6. GR Omgevingsdienst
Dordrecht
De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid ondersteunt de deelnemende regiogemeenten en de Provincie Zuid-Holland bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving en op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten.
7. Gemeenschappelijke Regeling Gevudo
Dordrecht
Gevudo: Het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in NV Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). Doel is om vanuit milieuverantwoord afvalbeheer een bijdrage te leveren aan een duurzame leefomgeving.
8. Stedin
Rotterdam
Regionale Nederlandse netbeheerder, die verantwoordelijk is voor het transport van elektriciteit en gas.
9. Oasen
Gouda
Het (doen) exploiteren van een of meer waterleidingbedrijven en laboratoria.
10. Bank Nederlandse gemeenten
Den Haag
Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. De Bank Nederlandse Gemeenten biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering, elektronisch bankieren en beleggen.
11. Rom-D
Dordrecht
De doelstelling van de ROM-D is het versterken en uitbouwen van de regionale economie, in die zin dat een permanente toekomstige meerwaarde ontstaat en tenminste aansluiting wordt gevonden bij de landelijke ontwikkeling.
Pagina 70 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Andere samenwerkingsvormen Onderstaand een overzicht van enkele samenwerkingen die formeel gezien geen verbonden partij zijn, maar wel belangrijk zijn voor onze doelen en ambities. Overige samenwerkingen
Vestigingsplaats
Openbaar belang
Smart Delta Drechtsteden
Dordrecht
Onze regio staat voor grote uitdagingen, zoals duurzame groei, bereikbaarheid, innovatie en onderwijs. Deze vragen om intensieve samenwerking, waarin partners hun expertise bundelen en flexibel inspelen op actuele thema’s. Gemeenten geven richting en bewaken middelen, zodat strategie en uitvoering in balans zijn. Zo bouwen we samen aan een toekomstbestendige regio met kansen voor inwoners en ondernemers. In 2025 is de Ruimtelijke Strategie vastgesteld als vervanging van de Groeiagenda 2030. De vijf gebiedsgerichte opgaven geven richting aan de verdere ontwikkeling van de Smart Delta en worden in 2026 via een Regionale Investeringsagenda (RIA) uitgewerkt tot concrete projecten. Voor Alblasserdam biedt dit extra slagkracht om lokale doelen te realiseren, die door samenwerking met de Drechtstedengemeenten ook regionaal gedragen worden. Dit vergroot de mogelijkheden voor investeringen en cofinanciering vanuit hogere overheden.
Bedrijfsvoering Drechtsteden
Dordrecht
Vanaf 2022 werken we via een lichte regeling op het gebied van bedrijfsvoering samen met gemeente Dordrecht als servicegemeente (SGD). In de samenwerkingsovereenkomst afspraken gemaakt over de inhoud van de uitvoering van de taken voor een eerste periode van vier jaar. Het project hoogwaardige dienstverlening met transparante financiering is bijna afgerond. Dit met als doel een transparante en breed gedragen wijze van dienstverlening en financiering van de Bedrijfsvoering Drechtsteden (het voormalige SGD). In 2027 wordt er gestart met een nieuwe kosten verdeel model en een nieuwe Producten Diensten Catalogus (PDC). Het ziet er naar uit dat we tussen de 8 en 10% meer moeten betalen voor dezelfde afname van bedrijfsvoering onderdelen. We stoppen vanaf 2026 met de extra dienstverleningsovereenkomsten op het gebied van P&O, Juridische zaken en communicatie en nemen vanaf 2026 een aantal basistaken niet meer af zoals P&O (behalve de salarisadministratie) en communicatie.
Pagina 71 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Risicoclassificatie Om te bepalen welk sturings- en toezichtpakket van toepassing is, is onderstaande risicoclassificatie van toepassing.
Pagina 72 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Sturingsarrangement Uit de risico-classificatie volgt voor de betreffende Verbonden partij het volgende pakket voor de wijze van sturen en informeren in 2024:
1. Laag
Risico-classificatie
Verbonden partijen Stedin, Oasen, SVHW, BNG, Gevudo
Sturings- en toezichtsarrangementen Basispakket
2. Gemiddeld
OZHZ, Rom-D, VRZHZ, GR Souburgh
Pluspakket
3. Hoog
DG&J ZHZ (*), GR Sociaal
Compleetpakket
(*) Gelet op het hoge financiële risico is voor de DG&J, onderdeel Jeugd 'maatwerk' afgesproken. Inhoud sturingsarrangementen Het risicoprofiel is een indicator voor het sturingsarrangementen van de raad en het college. Hieronder zijn de pakketten opgenomen met daarin het onderscheid tussen de controlerende en kaderstellende rol van de gemeenteraad evenals de rolverdeling tussen raad en college. Kaderstellende rol (= sturen) Basis pakket
• •
• • Plus pakket
•
Controlerende rol (=beheersen)
begroting verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de gemeentelijke begroting wordt jaarlijks een actuele risicoanalyse verbonden partijen opgenomen + bepaling welke pakketten gelden voor welke verbonden partijen + voor welke verbonden partijen maatwerk wordt afgesproken, dit wordt door de raad vastgesteld begroting van de verbonden partij wordt voor zienswijze aan de raad voorgelegd jaarlijkse bijeenkomst waarin risicoanalyses verbonden partijen worden besproken tussen college en raad
• jaarrekening verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college • in de jaarrekening wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen • actieve informatieplicht: bij belangrijke tussentijdse ontwikkelingen informeert het college de raad via burap’s of RIB
hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen
• alle P&C documenten verbonden partijen (ook burap’s) worden met ambtelijk advies besproken in college • in gemeentelijke burap wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen met risicoclassificatie ‘gemiddeld’ of hoger
Pagina 73 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Kaderstellende rol (= sturen) Compleet pakket
•
Controlerende rol (=beheersen)
nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen er wordt een actieve dialoog tussen de raad en de verbonden partij georganiseerd door bijvoorbeeld de directie uit te nodigen in de raad
• het college informeert de raad via een RIB over de P&C documenten van de verbonden partij • zo nodig wordt de raad tussentijds geïnformeerd (ook buiten P&C documenten om)
Financiële informatie per verbonden partij Voor de financiële informatie is gebruik gemaakt van de cijfers uit de begrotingen 2026 van de verbonden partij, tenzij die gegevens niet bekend waren bij opstelling van deze paragraaf. In dat geval zijn de gegevens gebaseerd op de jaarrekening 2024 van de verbonden partij, aangegeven met (*).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Verbonden partijen Bedragen x € 1.000 Gemeenschappelijke Regelingen GR Sociaal GR Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ GR Veiligheidsregio ZHZ GR Sportpark Souburgh SVHW GR Omgevingsdienst ZHZ GR Gevudo Vennootschappen Stedin Holding NV (*) Oasen NV (*) BNG NV (*) ROM-D Holding NV (*) ROM-D Dordtse Kill III CV (*)
Financieel belang 2026
Eigen vermogen 1-1
Eigen vermogen 31-12
Vreemd vermogen 1-1
Vreemd vermogen 31-12
Geraamd financieel resultaat Alblasserdam 2026
18.742 9.887 1.917 377 305 2.010 0
0 2.198 6.216 59 1.020 1.098 30
0 2.084 6.165 62 1.020 1.172 30
34.347 nb 103.484 2.187 11.605 13.042 0
33.023 nb 112.869 2.031 11.497 12.808 0
0 0 0 0 0 0 0
22.497 8 21 94 121
3.221.000 128.100 4.721.000 4.746 14.257
3.370.000 125.600 4.777.000 4.607 14.555
4.364.000 244.600 110.819.000 2.201 37
4.362.000 221.955 123.164.819 2.201 183
300 0 25 0 0
Pagina 74 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ Paragraaf grondbeleid Algemeen De paragraaf Grondbeleid in de Begroting 2026 geeft inzicht in de volgende zaken: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de te realiseren doelstellingen; • een aanduiding van de wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd; • een prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitaties en de risico’s; • de ontwikkeling van de reserve grondexploitaties. Huidig grondbeleid De belangrijkste financiële uitgangspunten zijn vastgelegd in de Financiële verordening 2023 van de gemeente Alblasserdam. In deze verordening is onder meer bepaald dat de gemeenteraad ten minste eens in de vier jaar een Nota grondbeleid vaststelt, waarin in ieder geval wordt opgenomen: de strategische visie voor toekomstig grondbeleid, de uitgangspunten voor de verkoop van gronden, en de wijze van toerekening van bovenwijkse voorzieningen. Ook is bepaald dat verliesgevende grondexploitaties worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Er niet langer sprake van aparte nota’s winst/verlies of weerstandsvermogen. In december 2024 heeft de gemeenteraad de Nota Grondbeleid Alblasserdam 2024 vastgesteld.
Deze nota vervangt de eerdere Nota’s Grond- en vastgoedbeleid en Prijsbeleid en Vastgoed uit 2013, en verwerkt wijzigingen in het afwegingskader, in de wettelijke kaders (met name de Omgevingswet vanaf 1 januari 2024), en de strategische ambities vanuit de omgevingsvisie. De Nota Grondbeleid 2024 spreekt van situationeel grondbeleid met het principe “faciliterend, tenzij”. De gemeente kiest in principe voor faciliteren, maar kan actief worden bij maatschappelijk/politiek belang of als de markt tekortschiet. De gemeente verhaalt kosten van planologische maatregelen en ruimtelijke ontwikkelingen in faciliterende situaties via kostenverhaal en/of financiële bijdragen, zoals bepaald in de Omgevingswet. Voor actief grondbeleid worden grondexploitatiekosten en opbrengsten bijgehouden, en deze exploitaties moeten financieel uitvoerbaar zijn. Winsten worden pas genomen bij voldoende zekerheid (volgens de Percentage of Completion-methode), verliezen worden wel direct genomen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is het wettelijk kader voor kostenverhaal bij gebiedsontwikkelingen gewijzigd. Het exploitatieplan is komen te vervallen; in plaats daarvan is publiekrechtelijk kostenverhaal geïntegreerd in het omgevingsplan, de omgevingsvergunning of het projectbesluit.
De gemeente blijft inzetten op anterieur kostenverhaal via privaatrechtelijke overeenkomsten, waarbij kosten en prestaties van zowel de gemeente als de initiatiefnemer transparant worden vastgelegd. Indien het niet lukt om kosten vooraf te verhalen, kan de gemeente publiekrechtelijk kostenverhaal toepassen. Onder de Omgevingswet zijn hiervoor twee systemen geïntroduceerd: kostenverhaal met tijdvak (voor ontwikkelingen met een duidelijke einddatum) en kostenverhaal zonder tijdvak (voor organische ontwikkelingen zonder vastomlijnd eindbeeld). Tenslotte biedt de Omgevingswet de mogelijkheid om financiële bijdragen te vragen voor ruimtelijke ontwikkelingen, zowel op vrijwillige basis als verplicht. Deze bijdragen kunnen worden ingezet voor investeringen in voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen die ten goede komen aan zowel huidige als toekomstige
Pagina 75 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ bewoners en gebruikers. Daarnaast zijn in deze nota's de kaders voor grond- en vastgoedzaken vastgelegd en is een aantal specifieke uitgangspunten voor de grondexploitaties geformuleerd. Deze zijn: • Jaarlijks worden de BIE's (bouwgronden in exploitatie) geactualiseerd; • Verliezen worden direct genomen en worden verwerkt in verliesvoorzieningen; • Winsten in projecten worden pas genomen bij afsluiten van de projecten; • Tussentijds winstnemen op positieve grondexploitaties vindt plaats naar rato van gemaakte kosten en opbrengsten, waarbij rekening wordt gehouden met project-specifieke risico's; • Bij aanvang van projecten wordt grond gewaardeerd op inbrengwaarde; • Er vindt geen directe verevening plaats tussen projecten; • De weerstandsratio dient tussen 1,0 en 1,4 te zijn; • De verantwoordelijkheid van het grondbeleid ligt bij de portefeuillehouder financiën; • Projectwethouders zijn integraal (dus ook financieel) verantwoordelijk voor de projecten waar zij bestuurlijk opdrachtgever van zijn. Grondverwerving en uitgifte Het uitgangspunt in het huidige grondbeleid is dat de gemeente niet actief gronden aankoopt ten behoeve van de locatie en gebiedsontwikkeling, tenzij er overwegingen zijn om dit wel te doen.
Daarbij moet worden gedacht aan het verwezenlijken van ambities en doelstellingen die niet door de markt worden 'opgepakt'. Ontwikkelingen bouwgronden in exploitatie (BIE's) De grondexploitatieportefeuille van de gemeente Alblasserdam omvat op dit moment drie BIE's: • Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg; • Flexwoningen ‘de Loopplank’ • Zuidelijk Havengebied. Project Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg Korte omschrijving project: De realisatie van bedrijfskavels aan de voormalige woonwagenlocatie aan de Staalindustrieweg. Wat gaan we doen: De volgende acties zijn ingezet en worden de komende periode voortgezet: • Woonrijp maken voor twee van de kavels is in het derde kwartaal van 2025 van start gegaan en wordt in het voorjaar van 2026 afgerond.
Pagina 76 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ o Voor de aanleg van een boogzinker ten behoeve van de persleiding zullen extra kosten moeten worden gemaakt welke nog niet zijn geraamd in de grondexploitatie. Hoeveel dit zal zijn moet blijken op basis van een nieuwe kostenraming. • Het grote kavel (2700m²) wordt mogelijk nog dit jaar overgedragen aan de potentiële koper. Deze zal zelf het woonrijp maken uitvoeren. De omgevingsvergunning hiervoor dient nog aangevraagd te worden. • Verdere inrichtingen van het plangebied staan vooralsnog op pauze. Project: Flexwoningen de Loopplank Korte omschrijving project: Het project Flexwoningen De Loopplank is een initiatief om het woningaanbod in Alblasserdam te vergroten. Er zullen tijdelijke woningen worden gebouwd op het terrein van De Loopplank aan de Pieter de Hoochplaats. De flexwoningen zijn bedoeld voor drie doelgroepen: Alblasserdamse starters, spoedzoekers en statushouders. De woningen worden evenredig over de genoemde doelgroepen verdeeld. Wat gaan we doen: De volgende acties zijn ingezet en worden de komende periode voortgezet: • Medio 2025 is een beschikking voor een nieuwe rijkssubsidie verleend, deze is in plaats van de voorheen toegekende rijkssubsidie. Deze nieuwe subsidie kent een grotere bijdrage per woning.
• De sloop van opstallen in het plangebied is in het derde kwartaal van 2025 van start gegaan en zal naar verwachting tegen het vierde kwartaal afgerond worden. • In het vierde kwartaal van 2025 zal het voorbelasten van de grond en de kap van bomen en groen ten behoeve van de bouw en woonrijp werkzaamheden van start gaan, dit zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 afgerond worden. • Er zijn bezwaren tegen de kapvergunning en de omgevingsvergunning aangetekend, vermoedelijk komen deze bezwaren begin 2026 voor de rechter. • Woonkracht10 zal de flexwoningen in bestelling nemen zodra de omgevingsvergunning onherroepelijk is verklaard. Project Zuidelijk Havengebied Korte omschrijving project: De realisatie van ca. 150 woningen, 1.100 m2 aan commerciële voorzieningen en een gebouwde parkeervoorziening in het Zuidelijk Havengebied, dat lange tijd werd gebruikt als parkeerterrein en camperstandplaats. Wat gaan we doen: Planning op hoofdlijnen: • Vaststelling bestemmingsplan in de raad in najaar 2025 • Ontwikkelaar stelt definitief bouwplan en grondbod op na vaststelling van bestemmingsplan • Grondtransactie vermoedelijk november 2026
Pagina 77 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________ • •
Start bouw eind 2026 – begin 2027 Oplevering najaar 2027
Verwachte resultaten grondexploitaties Met ingang van voorliggend rapport wordt er gerapporteerd over voordelige resultaten met een "+", over nadelige resultaten gerapporteerd met een "-". Dit betreft een wijziging ten opzichte van de rapporten uit voorgaande jaren. Deze wijziging dient de leesbaarheid van de rapportage te verbeteren. Begroting 2026 De in de door de raad in het voorjaar van 2025 vastgestelde ‘Actualisatie grondexploitaties 2024’ opgenomen resultaten vormen de basis voor de cijfers die worden gepresenteerd op het taakveld 8.2 grondexploitaties en het verwachte verloop van de algemene reserve grondexploitaties. De ingeschatte risico's en het benodigde weerstandsvermogen zijn ook ontleend aan dezelfde basisdocumenten. Daarnaast wordt in het kader van de begroting een ‘doorkijk’ gegeven naar effecten van de ontwikkelingen op de projectresultaten en de ontwikkeling van de reserve grondexploitaties. In de actualisatie van de grondexploitaties 2025 (voorjaar 2025) zal deze doorkijk verder worden uitgewerkt in de rapportage 'Actualisatie grondexploitaties 2025' en de eventuele wijzigingen worden verwerkt in de begroting.
Risico's De risico’s zijn ten opzichte van de Actualisatie grondexploitaties 2024 ongewijzigd. Er is geen nieuwe informatie met betrekking tot de risico’s bij project Staalindustrieweg. Nader onderzoek moet uitwijzen of inderdaad sprake is van grondvervuiling.
Pagina 78 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam
____________________________________________________________________________________________________________________________
De risico’s worden niet verwerkt in de grondexploitaties zelf, maar worden apart geraamd. Voor de actieve verliesgevende grondexploitaties worden de risico’s afgedekt via de algemene reserve grondexploitaties. Voor de winstgevende projecten uit het positieve resultaat mits het risicobedrag het positieve resultaat niet overschrijdt. Financiële positie grondexploitaties De grondexploitatieresultaten zijn van invloed op de financiële positie van de gemeente. De gemeente Alblasserdam kent de navolgende reserves en voorzieningen die verband houden met de ingeschatte resultaten van de grondexploitaties: Algemene reserve grondexploitatie Deze reserve is bedoeld als algemene buffer voor het opvangen van mogelijke tekorten binnen de verschillende grondexploitaties en ter dekking van de risico’s van de verliesgevende grondexploitaties. De stand van de reserve grondexploitaties per 31-12-2024 bedraagt € 776.000. Bij vaststelling van de jaarstukken 2024 is besloten een bedrag van € 697.000 van deze reserve over te hevelen naar de algemene reserve. Dit als gevolg van de actualisatie van de grondexploitaties. Daardoor resteert nog € 79.000 in deze reserve. Tussentijdse Winstneming Er zijn vooralsnog geen opbrengsten gerealiseerd vanuit de actieve grondexploitaties, zodoende is er geen sprake van (tussentijdse) winstneming.
Voorziening verliesgevende grondexploitaties Deze voorziening dient voor het opvangen van tekorten die zijn ontstaan bij een grondexploitatie. In het kader van de BBV-voorschriften is het noodzakelijk een voorziening te treffen op het moment dat een verlies wordt berekend op een grondexploitatie. De grondexploitaties Zuidelijk Havengebied en Flexwoningen de Loopplank vertonen per 1-1-2025 een verwacht negatief resultaat. Er dient een extra verliesvoorziening te worden getroffen van € 734.000. In principe wordt deze toevoeging aan de verliesvoorziening ten laste van de Algemene reserve grondexploitaties gebracht bij resultaatbestemming. Op grond van voorgaande actualisaties wordt nu een tekort verwacht op basis van NCW van - € 2.142.000, zodat in de jaarrekening 2024 een aanvullende storting dient plaats te vinden van € 734.000.
Pagina 79 van 114
Programmabegroting 2026 Gemeente Alblasserdam