Jaarstukken 2023 AANGEPAST.pdf

In 2023 onderging de Buitendienst een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) en zijn de voorbereidingen gestart voor het uitvoeren van een PMO voor de rest van de organisatie. Samen met onze arbodienstverlener werkten we aan het verder professionaliseren van onze samenwerking. Vanuit de programmalijn Vitaliteit organiseerden we diverse activiteiten in 2023, gericht op zelfbewustzijn, fysiek welzijn, mentaal welzijn en sociaal welzijn. Dit alles draagt bij aan het bevorderen van duurzame inzetbaarheid binnen onze organisatie. Integriteit Het thema integriteit blijft een belangrijk thema voor ons. In 2023 hebben we ons actief gericht op Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 66

het vergroten van het bewustzijn en de morele oordeelsvorming door middel van de eed/belofte, het introductieprogramma en workshops. Samen met de SGD hebben we gewerkt aan het actualiseren van het regionale integriteitsbeleid, met als doel in 2024 een geactualiseerd beleid vast te stellen. Ziekteverzuim Wat betreft het ziekteverzuim hebben we positieve resultaten behaald. Het gemiddelde ziekteverzuim is in 2023 gedaald naar 4,68% wat een afname is ten opzichte van vorig jaar (9,57%). We liggen daarmee onder de verzuimnorm voor gemeenten van 5,8%, zoals vastgesteld door het A&O fonds. De meldingsfrequentie, het gemiddeld aantal keer dat medewerkers zich per jaar ziekmelden, is eveneens gedaald naar 0,84. Een groot deel van het ziekteverzuim wordt veroorzaakt door langdurige zieken. Uit analyses blijkt dat 80% van de ziektegevallen niet werk gerelateerd is en weinig tot niet beïnvloedbaar. Fysieke en fysiologische aandoeningen zijn de belangrijkste oorzaken voor niet-werk gerelateerd ziekteverzuim. Om ziekteverzuim te verkorten of te voorkomen, signaleren leidinggevenden vroegtijdig (dreigende) disbalans bij medewerkers en verwijzen door naar de praktijkondersteuner of bedrijfsarts. We bieden maatwerk om medewerkers te ondersteunen bij zorgvuldige re-integratietrajecten. Daarnaast wordt preventief maatwerk geboden aan medewerkers om eerder te kunnen stoppen met werken.

Formatie en personeelskosten De formatie van de ambtelijke organisatie is 96,9 fte. De bezetting in fte is gedurende het jaar gemiddeld 85,5. Er bestaat dus nog 11,40 fte aan vacatures en deze zijn moeilijk vervulbaar vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. Dit betreffen functies op het gebied van financiën, ruimtelijke ontwikkeling en management. Hiervan is 10,06 ingevuld via inhuur inclusief 3 trainees die na 1,5 jaar detachering bij ons in dienst treden.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 67

Onderstaand een overzicht van de personeelskosten van de ambtelijke organisatie een toelichting hierop: Omschrijving (bedragen x € 1.000) Kosten eigen personeel Kosten inhuur voor vacatures Subtotaal personeelskosten Dekking personeelskosten Totaal inclusief dekking

Begroting 2023 7.496 1.353 8.849 -459 8.390

Rekening 2023 7.562 1.182 8.744 -185 8.559

Saldo 2023 -66 171 105 -274 -169

De kosten van eigen personeel bestaan uit de salarislasten, maar ook opleiding, ontwikkeling en kosten van werving. De ontwikkeling van de personeelskosten wordt periodiek gemonitord. Via de bestuursrapportages worden de budgetten waar nodig bijgesteld. In 2023 heeft alleen en verschuiving plaatsgevonden tussen budgetten voor eigen personeel en kosten van inhuur wegens vacatures. De realisatie is min of volgens de begroting. Wel is een nadeel zichtbaar die samenhangt met de dekking van personeelskosten. In de begroting was er rekening mee gehouden dat een deel van de salariskosten zou worden gedekt uit projecten. De werkelijke dekking is lager doordat het investeringsvolume achter is gebleven bij de begroting. Kosten raad, griffie en accountant Conform aangepast beleid brengen we hieronder de kosten van raad, accountant, griffie en rekenkamer in beeld. Omschrijving Raad Accountant Griffie Rekenkamer Totaal

Begroting 2023 Rekening 2023 432.000 416.000 90.000 96.000 287.000 266.000 20.000 20.000 829.000 798.000

Saldo 2023 16.000 -6.000 21.000 0 31.000

Regionale samenwerking Binnen het samenwerkingsverband Smart Delta Drechtsteden is in 2023 actief gewerkt aan de implementatie van de Groeiagenda. Met succes zijn programma's op het gebied van economie, arbeidsmarkt, duurzaamheid, bouwen en wonen, ruimtelijke ordening, en bereikbaarheid uitgevoerd. De samenwerking en verbinding tussen deelnemende partijen in de triple helix zijn versterkt door kwartaalbijeenkomsten en themasessies. De toekenning van de Regiodealpropositie bevestigt het succes van deze gezamenlijke inspanningen. De recent vastgestelde Groeiagenda voor 2023 legt meer de nadruk op kwalitatieve groei in vergelijking tot de voorgaande Groeiagenda. Een toevoeging is het concept ‘brede welvaart’, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan gezondheid en leefbaarheid. Deze visie wordt jaarlijks vertaald naar een concreet Uitvoeringsprogramma. De jaarlijkse verantwoording op programmaniveau van 2023 biedt gedetailleerd inzicht in behaalde resultaten en voortgang. Dit dynamische proces leidt de regio naar een duurzame en welvarende toekomst. De volledige verantwoording zal in het 2 e kwartaal 2024 beschikbaar zijn. In 2023 onderging de overlegstructuur met de Service Gemeente Dordrecht (SGD) een wijziging, wat resulteerde in een verdieping van onze relatie en een meer gerichte invulling aan opdrachtgever- en Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 68

opdrachtnemerschap. Vooral de overleggen met individuele klantorganisaties zijn geoptimaliseerd, waardoor strategisch wordt ingespeeld op ontwikkelingen binnen de SGD en de gemeente Alblasserdam. Elk kwartaal wordt de voortgang van de dienstverlening en samenwerking besproken. In het vierde kwartaal startte het SGD met het project ‘hoogwaardige dienstverlening met transparante financiering’ waar Alblasserdam deelnam aan zowel de projectgroep als de werkgroep producten – en dienstencatalogus (PDC). De verwachting is dat dit project in 2024 wordt afgerond, met als doel een transparante en breed gedragen wijze van dienstverlening en financiering van de SGD. In de samenwerkingsovereenkomst tussen de SGD en de gemeente Alblasserdam staat vermeld dat na twee jaar een evaluatiegesprek plaatsvindt, gericht op de inhoudelijke bijsturing van de taakuitvoering en de overeenkomst zelf. De SGD heeft externe expertise ingeschakeld om de bedrijfsvoeringclusters te evalueren. Het doel is om een scherp beeld te krijgen van de ervaren dienstverlening en taakuitvoering, inclusief samenwerking sinds de oprichting van de SGD. In 2024 vinden hierover verdere gesprekken plaats. Op basis van deze evaluatie worden gerichte interventies ingezet en waar nodig bijsturing voor de nabije toekomst.

Communicatie, participatie en bestuursstijl In 2023 droeg het team communicatie bij aan de verbinding tussen inwoners, ondernemers en de gemeente over diverse onderwerpen, waaronder de komst van de nieuwe burgemeester, de omgevingsvisie, flexwonen, duurzaamheid, de brand bij BonBon catering, Kansrijk en diverse evenementen en reconstructies. Adviezen over communicatie- en participatie-inzet werden versterkt, berichten opgesteld voor website, Klaroen en sociaal media, contacten met de media en persvragen beantwoord. De methode ‘Communiceren met focus’ kreeg verdere implementatie, onze prioriteiten werden gekozen op basis van de college-opgaven en elk kwartaal werd een impactrapportage gemaakt. Op die manier hebben we bijgedragen aan een hechtere relaties binnen en buiten. Het college streeft, volgens de lijn van het collegeprogramma ‘Samen zijn we Alblasserdam’, naar frequenter het goede gesprek voeren, het horen van alle stemmen en verbondenheid. Zichtbaarheid op alle communicatiekanalen en meer focus aanbrengen in de communicatie. Dit doen we door te werken met etalages die gevuld worden met de belangrijkste projecten en werkzaamheden (met de meeste impact voor inwoners). Door deze bundeling in etalages wordt de onderlinge samenhang van deze activiteiten versterkt en krijgen inwoners meer inzicht in de uitvoering van de belangrijkste opgaves.

Informatieveiligheid en Privacy Ook in 2023 besteedden we veel aandacht aan de onderwerpen Informatieveiligheid en Privacy. Het aandachtsveld blijft continu in beweging. Daarom is het essentieel om proactief te handelen en ons voortdurend aan te passen aan deze snel veranderende omgeving. In 2023 gaven we voorlichting en trainingen aan onze medewerkers om het bewustzijn over privacy te bevorderen. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid van zowel medewerker als organisatie om Privacy en Informatiebeveiliging als belangrijk te beschouwen.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 69

Om een goed beeld te krijgen van hoe de gemeente omgaat met Privacy en Informatieveiligheid, voeren we diverse audits uit. De bekendste hiervan is de ENSIA, maar er zijn ook de interne en externe audit voor de Wet politiegegevens. We integreren de verantwoording van deze audits zoveel mogelijk in de P&C cyclus van de gemeente. Informatiemanagement (IM)/ ICT verandert Het programma 'ICT verandert' is gewijzigd naar 'ICT Beweegt'. De drie grote deelprojecten van het programma ICT Beweegt: Digitale Werk Ruimte (DWR), datamigratie en de transitie van het rekencentrum ondervonden vertraging in 2023 en zetten zich voort in 2024. In 2023 ontwikkelden we op het gebied van data-gestuurd werken dashboards om adviezen en beslissingen te onderbouwen. Binnen de Smartdelta Drechtsteden wordt actief gewerkt aan het verstevigen van Informatiemanagement en de bijbehorende adviesfuncties. In 2024 bouwen we voort aan deze opgave. Naast bovenstaande lopen een aantal grote landelijke projecten die zowel in 2023 als 2024 impact hebben op IM. Denk hierbij aan de Wet Open Overheid (WOO), de BDTO (Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid, de Single Digital Gateway (SDG), de Omgevingswet en de Wet Modernisering Elektronische Besluit Vorming (WMEBV). Tot slot evolueren de ontwikkelingen op het gebied van onze automatisering voortdurend.

Onderwerpen als Common Ground, Informatie Beveiliging, verouderde hardware en de continue verandering in processen vragen de nodige aandacht. Hierbij valt te denken aan informatiebeheer en archivering, software aanpassingen, vervanging hardware, implementaties en optimalisaties. Juridische kwaliteitszorg In 2023 is geïnvesteerd in de juridische kwaliteit van de organisatie. Binnen alle relevante onderdelen van de organisatie zijn de medewerkers getraind in de Algemene Wet bestuursrecht. Daarnaast is tijd besteed aan één op één begeleiding om de juridische kennis van de medewerkers te vergroten. Voor de toekomst wordt gewerkt aan meer structurele juridische kennisborging. In verband met de Omgevingswet is veel gemeentelijke regelgeving vernieuwd. Het overzicht aan gemeentelijke regelgeving is compleet en actueel op overheid.nl. De Wet open overheid verplicht de gemeente tot het passief (reageren op verzoeken) en actief (uit eigen beweging) openbaar maken van informatie. Het behandelen van Woo-verzoeken verloopt goed. Er zijn in 2023 21 Woo-verzoeken ingediend. Er zijn geen bezwaarschriften ingediend. Het actief openbaar maken van informatie wordt gefaseerd ingevoerd. In totaal zijn er 17 categorieën. Het rijk heeft de eerste zes categorieën bekend gemaakt die actief openbaar moeten worden gemaakt:  Bereikbaarheidsgegevens.  Organisatie en werkwijze.

 Vergaderstukken decentrale overheden.  Woo-verzoeken en -besluiten.  Convenanten  Agenda's en besluitenlijsten bestuurscolleges Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 70

Een deel van die categorieën maakt de gemeente al actief openbaar. In 2023 zijn voorbereidingen getroffen tot het openbaar maken van de resterende informatie. De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer geeft inwoners en bedrijven het recht om digitaal te corresponderen met de gemeente. Voor alle officiële berichten die inwoners en bedrijven aan de gemeente verzenden, moet een kanaal worden aangewezen waar gebruik van kan worden gemaakt. De wet treedt op 1 januari 2025 in werking. In 2023 zijn de eerste voorbereidingen getroffen, zoals het inventariseren van de bestaande kanalen, de beschikbare e-formulieren. Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf 2023 dient het college een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. De accountant zal geen specifieke uitspraak meer doen over het rechtmatig handelen van de gemeente, anders dan nagaan of deze rechtmatigheidsverantwoording getrouw is (als onderdeel van de controle van de jaarrekening). De commissie BBV heeft onder andere de taak een visie ten aanzien van rechtmatigheid in de controleverklaring van gemeenten op te stellen en de eenduidige interpretatie hiervan te bevorderen. De visie van commissie BBV is opgenomen in de Kadernota rechtmatigheid. Voor een eenduidige interpretatie worden richtlijnen gegeven die uiteenvallen in stellige uitspraken en aanbevelingen.

We hebben onderstaande stellige uitspraken van de Kadernota rechtmatigheid opgevolgd:  De kaderstelling toegepast door de verordeningen hiervoor aan te passen;  Er is een overkoepelend beleid voor Misbruik en Oneigenlijk gebruik geformuleerd. Voorafgaand aan onderstaande analyse is het goed te realiseren dat de voorschriften in een laat stadium zijn uitgewerkt, waardoor hier niet meer op geanticipeerd kon worden. Duidelijk is dat met de nieuwe voorschriften ten opzichte van voorgaande jaren, eerder sprake is van onrechtmatigheid. Eerst is een samenvattend totaaloverzicht opgenomen. Daarna volgt daar een nadere toelichting op. Begrotingscriterium Bedragen x € 1.000 1A. Overschrijding lasten programma’s 1.681 1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 45 2. Ongeautoriseerde reservemutaties 0 3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een 1.942 begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld Totaal begrotingsonrechtmatigheden 3.668 4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het 1.681 vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid. 5.

Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden 1.987 Voorwaardecriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed 3.660 M&O criterium Geen bevindingen Totaal onrechtmatigheden 7.328 Begrotingscriterium

Het totaal aan onrechtmatigheden is groter dan de grenswaarde van 3% (€2,2 miljoen) die op basis van het controleprotocol voor 2023 wordt gehanteerd. In overeenstemming met de financiële verordening artikel 12 lid 4 is €1.681.000 hiervan acceptabel en is €1.987.000 niet acceptabel. Een nadere toelichting is hieronder opgenomen. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 71

Algemeen 1A en 1B. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de gemeentewet onrechtmatig. In de situatie waarin de accountant een oordeel moest geven over de rechtmatigheid nam de accountant niet alle begrotingsonrechtmatigheden mee in zijn oordeelsvorming, maar die waren daarmee nog niet rechtmatig. In deze verantwoording worden alle overschrijdingen opgenomen. Bij 4. Is aangegeven welke van de onrechtmatigheden passen binnen vastgesteld beleid. Dat kan zijn op basis van de financiële verordening of op basis van andere besluiten. Overschrijding lasten programma's en ongeautoriseerde reservemutaties De lasten van programma 3 Thuis in ons dorp zijn overschreden met een bedrag van €1.681.000 en zijn daarmee onrechtmatig. De overschrijdingen zijn het gevolg van de kosten van project Ruigenhil en kosten voor het hockeyveld voor de gemeenschappelijke regeling Souburgh. De kosten van Project Ruigenhil zijn conform het besluit daarover ten laste van de reserve Ruigenhil gebracht. Maar de lasten en de onttrekking waren niet in de begroting opgenomen. Er is gehandeld naar het besluit dat daarover genomen is. Daarbij is een bestendige gedragslijn toegepast en er is melding van gemaakt bij de Derde Burap over 2023. Daarom is deze als acceptabel aangemerkt.

De kosten voor het hockeyveld zijn in rekening gebracht bij gemeenschappelijke regeling Souburgh en dus worden de hogere lasten gedekt door hogere baten en daarmee wordt voldaan aan één van de criteria in de financiële verordening, waardoor de onrechtmatigheid als acceptabel is aangemerkt. Verbeterpunt Bij het opstellen van begrotingswijzigingen (meer) aandacht voor bijstellingen van activiteiten die budgetneutraal zijn. Ook budget neutrale mutaties kunnen immers leiden tot overschrijdingen van de lasten. Niet tijd gemelde onderschrijding van de baten of lasten of overschrijding van baten Anders dan voorgaande jaren kan bij onderschrijding van lasten of baten of bij overschrijding van baten sprake zijn van onrechtmatigheid. In beginsel zijn deze niet onrechtmatig, tenzij deze niet tijdig zijn gemeld. Afspraken over tijdigheid worden vastgelegd in de financiële verordening van de gemeente. Omdat de gemeenten pas laat in afgelopen jaar geïnformeerd zijn over de voorschriften en interpretatie daarvan, was het niet mogelijk in de actualisatie van de verordening al rekening mee te houden. In deze jaarrekening is daarom vooral gekeken of voor het opstellen van de Derde Burap genoeg informatie beschikbaar was om in te schatten of hier sprake van was.

Voornaamste onderschrijdingen van baten of lasten of overschrijding van baten zijn het voordeel op de lasten en baten voor opvang van Oekraïners. Deze is budgetneutraal in de begroting van programma 2 Met oog voor elkaar opgenomen. De lasten zijn onderschreden en de baten zijn overschreden. In de Derde Burap is melding gemaakt van een verwachte overschrijding van de baten. De onderschrijding van de lasten is niet gemeld. Dit had inzichtelijk kunnen zijn bij het opstellen van de Derde Burap en omdat een voor- of nadeel op deze activiteit onderdeel uitmaakt van het saldo van de rekening, zijn van mening dat deze onderschrijding van €1.102.000 niet tijdig is gemeld en er daardoor sprake is van onrechtmatigheid. Verder is er sprake van onderschrijdingen op de baten die tijdig gemeld hadden kunnen worden binnen programma 1 (onrechtmatigheid van €427.000). Dit heeft betrekking op de onderdelen verkeer en vervoer (onderschrijding van €58.000), afval (onderschrijding van €288.000) en begraafplaatsen (onderschrijding van €81.000). Daarnaast is sprake van onderschrijding van baten van overzicht overhead. Dit komt doordat de dekking van overhead uit investeringen lager is en een verwachte dekking van personeelslasten uit klimaatgelden niet in dit overzicht is gerealiseerd. Bij het opstellen van de Derde Burap had dit inzichtelijk kunnen zijn.

Hierdoor is er sprake van een onrechtmatigheid van €413.000. Verbeterpunt Ook hier is een verbeterpunt (meer) aandacht te hebben voor bijstellingen van activiteiten die budgetneutraal in de begroting zijn opgenomen. Daarnaast is het naar onze mening goed om in de financiële verordening expliciete afspraken vast te leggen over tijdigheid. Daarover gaan we in gesprek met de Auditcommissie.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 72

Voorwaardencriterium Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen. Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Wij hebben vastgesteld dat er onrechtmatigheden zijn voor een bedrag van € 3.660.000 doordat de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Hieronder wordt een toelichting gegeven. Algemeen: Een budgethouder die een werk, levering of dienst afneemt bij een leverancier, dient zich af te vragen op welke wijze de afname moet worden aanbesteed. Hiervoor is er binnen de gemeente een inkoopbeleid die moet waarborgen dat de regels worden gevolgd. In 2023 is voor een bedrag van €3.660.000 ingekocht waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Onrechtmatigheden aanbesteding en inkopen onderverdeeld naar categorie: Adviesopdracht Bij een adviesopdracht (inhuur) bij één leverancier is er een onrechtmatigheid geconstateerd. De opdracht is per juli 2024 gestopt. Totale onrechtmatigheid in deze categorie voor boekjaar 2023 bedraagt €174.000. Opvang Oekraïners Als Gemeente hebben we ruim twee jaar te maken met opvang Oekraïners. We hebben hiervoor verschillende locaties beschikbaar gesteld.

Deze locaties worden beveiligd en schoongemaakt door een beveiligingsbedrijf en schoonmaakbedrijf. Waar vorig jaar (lees: 2022) sprake was van dwingende spoed geldt dit in 2023 niet meer. Hierdoor bedraagt de totale onrechtmatigheid in deze categorie voor boekjaar 2023 €3.486.000. In het najaar van 2024 zal er een start worden gemaakt om deze opdracht op de markt te zetten conform de EU aanbestedingswetgeving. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interne integriteitsregelingen en -afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed.

Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of repressieve maatregelen. Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering. In 2023 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Door het naleven van dit beleid is er geen sprake van terugvorderingen uit hoofde van misbruik en oneigenlijk gebruik. Eindconclusie Het totaal aan gerapporteerde onrechtmatigheden (lees: €7,3 miljoen) is hoger dan de vastgestelde verantwoordingsgrens van 3% van de gerealiseerde bestedingen (€2,2 miljoen). Het college van burgemeester en wethouders is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in overeenstemming met de Kadernota rechtmatigheid niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Het college van burgemeester en wethouders heeft overigens wel in overeenstemming met artikel 12 lid 4 gehandeld wat maakt dat €1,7 miljoen van de onrechtmatigheden acceptabel is. Hierdoor blijft er een saldo van €5,6 miljoen aan onrechtmatigheden over.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 73

6. Paragraaf verbonden partijen Inleiding De gemeente Alblasserdam heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen zoals gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en stichtingen. In de op 21 april 2015 vastgestelde Nota Verbonden partijen Alblasserdam 2015 is een verdere beschrijving van het begrip Verbonden partij opgenomen. Ook staat hierin een afwegingskader voor het aangaan van een Verbonden partij en is er een kader en instrumentarium opgenomen voor sturing en toezicht. Op basis van een risicoprofiel en -classificatie wordt aan iedere Verbonden partij een sturingspakket gekoppeld. Bij een hoger risicoprofiel worden zowel voor het college als voor de raad meer instrumenten ingezet. Overzicht verbonden partijen De gemeente Alblasserdam heeft ook in 2023 deelgenomen in de volgende verbonden partijen, waarbij het openbaar belang per partij is weergegeven. Verbonden partij 1. Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS)

Vestigingsplaats

2. Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (DGJZHZ)

Dordrecht

Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: publieke volksgezondheid, onderwijs, jeugdzorg, maatschappelijke zorg, geneeskundige hulpverlening.

3. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

Dordrecht

Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, centrale post ambulancevervoer, geneeskundige hulpverlening (bij ongevallen en rampen).

4. Gemeenschappelijke regeling Sportpark Souburgh

Alblasserdam

Het in stand houden en exploiteren van een sportpark met alle daarbij behorende voorzieningen, zoals terreinen, gebouwen en andere accommodaties, een en ander binnen het gebied als aangegeven op de bij deze regeling behorende gewaarmerkte tekening.

5. Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

Klaaswaal

Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot: de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken; de administratie van vastgoedgegevens; het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.

6. GR Omgevingsdienst

Dordrecht

7. Gemeenschappelijke Regeling Gevudo

Dordrecht

De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid ondersteunt de deelnemende regiogemeenten en de Provincie ZuidHolland bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving en op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in NV Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). Doel is om vanuit milieuverantwoord afvalbeheer een bijdrage te leveren aan een duurzame leefomgeving.

Dordrecht

Openbaar belang De GRS behartigt de belangen op het gebied van de Inkomensvoorzieningen en participatie. De GR voert de taken uit die de gemeenten hebben overgedragen. Specifieke wensen vanuit de gemeenten kunnen via maatwerk of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd. De activiteiten op het gebied van de sociale werkvoorziening zijn per 1 januari 2023 eveneens belegd bij de GRS (voorheen GR Drechtwerk).

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 74

Verbonden partij 8. Stedin

Vestigingsplaats

9. Oasen

Gouda

10. Bank Nederlandse gemeenten

Den Haag

11. Rom-D

Dordrecht

De doelstelling van de ROM-D is het versterken en uitbouwen van de regionale economie, in die zin dat een permanente toekomstige meerwaarde ontstaat en tenminste aansluiting wordt gevonden bij de landelijke ontwikkeling.

12. Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam

Alblasserdam

De stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam (‘SMILE’) is per 1 maart 2013 opgericht en op diverse terreinen actief binnen de lokale gemeenschap. Er is gewerkt aan inzet van het gemeentelijk leerwerkbedrijf bij de uitvoering van de Participatiewet en inzet van bij de operationalisering van de drie decentralisaties.

Rotterdam

Openbaar belang Regionale Nederlandse netbeheerder, die verantwoordelijk is voor het transport van elektriciteit en gas. Het (doen) exploiteren van een of meer waterleidingbedrijven en laboratoria. Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. De Bank Nederlandse Gemeenten biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering, elektronisch bankieren en beleggen.

Risicoclassificatie Om te bepalen welk sturing-en toezichtpakket van toepassing is, is bij de begroting 2023 een risicoanalyse uitgevoerd en is voor 2023 het onderstaande risicoprofiel bepaald.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 75

Sturingsarrangement Het sturingspakket, volgend uit de risico-classificatie voor de betreffende Verbonden partij, bestond in 2023 uit: Risico-classificatie 1.

2.

3.

Laag

Verbonden partijen

Sturings- en toezichtsarrangementen

Stedin, Oasen, GR Souburgh, SVHW, BNG, Gevudo

Gemiddeld

Hoog

Basis pakket

OZHZ, Rom-D, VRZHZ, Stichting Leerwerkbedrijf Alblasserdam

Plus pakket

DG&J ZHZ (*), GR Sociaal

Compleet pakket

(*) Gelet op het hoge financiële risico is voor de DG&J, onderdeel Jeugd 'maatwerk' afgesproken. Naast de sturingsarrangementen van het compleet pakket zal de raad geïnformeerd worden over inhoudelijke stukken met inspanningen die gericht zijn op het grip krijgen op de financiën. Inhoud Sturingsarrangementen Hieronder staat de feitelijke invulling van de sturingsarrangementen beschreven, gekoppeld aan de sturende en beheersende rollen van de raad en het college. Kaderstellende rol (= sturen) Basis pakket

• •

• •

Plus pakket

•

Controlerende rol (=beheersen)

begroting verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de gemeentelijke begroting wordt jaarlijks een actuele risicoanalyse verbonden partijen opgenomen + bepaling welke pakketten gelden voor welke verbonden partijen + voor welke verbonden partijen maatwerk wordt afgesproken, dit wordt door de raad vastgesteld begroting van de verbonden partij wordt voor zienswijze aan de raad voorgelegd jaarlijkse bijeenkomst waarin risicoanalyses verbonden partijen worden besproken tussen college en raad

•

hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen

•

•

•

•

Compleet pakket

•

nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen er wordt een actieve dialoog tussen de raad en de verbonden partij georganiseerd door bijvoorbeeld de directie uit te nodigen in de raad

•

•

jaarrekening verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de jaarrekening wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen actieve informatieplicht: bij belangrijke tussentijdse ontwikkelingen informeert het college de raad via burap’s of RIB

alle P&C documenten verbonden partijen (ook burap’s) worden met ambtelijk advies besproken in college in gemeentelijke burap wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen met risicoclassificatie ‘gemiddeld’ of hoger het college informeert de raad via een RIB over de P&C documenten van de verbonden partij zo nodig wordt de raad tussentijds geïnformeerd (ook buiten P&C documenten om)

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 76

Financiële informatie per verbonden partij Voor de feiten en cijfers is in onderstaande tabel gebruikt gemaakt van de cijfers van de verbonden partij van de concept jaarrekening 2023. Verbonden partijen Bedragen x € 1.000

Financieel belang €

Eigen vermogen 1-1-2023

Eigen Vreemd vermogen vermogen 31-12-2023 1-1-2023

Vreemd vermogen 31-12-2023

Financieel resultaat 2023 Alblasserdam

Gemeenschappelijke Regelingen

1 2 3 4 5 6

GR Sociaal

17.268

145

450

36.783

70.794

0

GR Dienst Gezondheid & Jeugd

6.837

1.933

2.676

32.751

316.935

0

GR Veiligheidsregio

7 8 9 10 11 12

GR Gevudo

1.739

3.431

10.356

93.681

91.348

0

GR Souburgh

430

62

62

2.341

nnb

0

SVHW

261

847

1.450

6.597

10.328

0

1.744

2.317

655

5.973

7.539

0

0

30

30

0

0

0

GR Omgevingsdienst

Stedin Holding (NV)

22.497

2.589.000

3.221.000

3.715.000

4.408.000

84

Oasen (NV)

8

125.600

nb

221.955

nb

0

BNG (NV)

21

4.615.000

4.721.000 107.459.000 110.819.000

24

ROM-D Holding

93

4.641

4.746

2.201

2.201

0

ROM-D Dordtse Kil III CV

121

13.781

14.257

931

37

0

0

nb

nb

nb

nb

0

13 Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 77

7. Paragraaf grondbeleid Inleiding De paragraaf grondbeleid geeft inzicht in de volgende zaken:     

Een visie op het grondbeleid in relatie tot de te realiseren doelstellingen; Een aanduiding van de wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd; Een prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitatie; Een onderbouwing van een eventuele winstneming; De beleidsuitgangspunten m.b.t. de reserves voor grondzaken.

Huidig grondbeleid De belangrijkste financiële uitgangspunten zijn vastgelegd in de Financiële verordening van de gemeente Alblasserdam. Hierin staat opgenomen dat aparte nota’s worden opgesteld voor winst- en verliesneming en voor weerstandsvermogen en risicomanagement. In april 2019 heeft de raad ingestemd met de beleidslijn om het grondbeleid, zoals dat was vastgelegd in de Nota Grond- en vastgoedbeleid en de Nota Prijsbeleid en Vastgoed uit 2013, te continueren. In 2024 wordt er een nieuwe Nota Grondbeleid aan de gemeenteraad aangeboden. Het grondbeleid van de gemeente Alblasserdam kenmerkt zich door een faciliterende rol voor de gemeente waarbij het begrip uitnodigingsplanologie centraal staat. De gemeente neemt het initiatief als procesregisseur, maar ziet niet automatisch een rol voor zichzelf met betrekking tot grondverwerving en het lopen van financiële risico’s. Het uitgangspunt blijft daarom een “faciliterend grondbeleid, tenzij…”. Daarbij behoudt de gemeente ruimte om ook actief grondbeleid te voeren in het geval dit noodzakelijk is om een beleidsdoel te realiseren. Actieve grondexploitaties worden uitgevoerd bij ontwikkelingen met groot maatschappelijk en/of politiek belang, die niet door de markt worden opgepakt. Voor gronden die geen beleidsdoel ondersteunen, is eigendom niet noodzakelijk en neemt de gemeente een faciliterende houding aan.

De gemeente zet in op anterieur kostenverhaal, waarbij gewerkt wordt met een voorovereenkomst. Hiermee worden kosten en te verwachten prestaties van de gemeente en initiatiefnemer transparant gemaakt. Daarnaast wordt het exploitatieplan ingezet als het niet is gelukt kosten te verhalen voor vaststelling van het ruimtelijk besluit. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Onder de Omgevingswet is het exploitatieplan komen te vervallen. Publiekrechtelijk kostenverhaal is dan geregeld in twee nieuwe systemen: publiekrechtelijk kostenverhaal met tijdvak (ontwikkelingen met einddatum) en publiekrechtelijk kostenverhaal zonder tijdvak (organische ontwikkelingen). Het privaatrechtelijk kostenverhaal zal ook onder de Omgevingswet geregeld worden via een anterieure overeenkomst. Daarnaast zijn in deze nota's de kaders voor grond- en vastgoedzaken vastgelegd en is een aantal specifieke uitgangspunten voor de grondexploitaties geformuleerd.

Deze zijn:  Jaarlijks worden de BIE's (bouwgronden in exploitatie) geactualiseerd;  Verliezen worden direct genomen en worden verwerkt in verliesvoorzieningen;  Winsten in projecten worden pas genomen bij afsluiten van de projecten;  Tussentijds winstnemen op positieve grondexploitaties vindt plaats naar rato van gemaakte kosten en opbrengsten, waarbij rekening wordt gehouden met projectspecifieke risico's;  Bij aanvang van projecten wordt grond gewaardeerd op inbrengwaarde;  Er vindt geen directe verevening plaats tussen projecten;  De weerstandsratio dient tussen 1,0 en 1,4 te zijn;  De verantwoordelijkheid van het grondbeleid ligt bij de portefeuillehouder financiën;  Projectwethouders zijn integraal (dus ook financieel) verantwoordelijk voor de projecten waar zij bestuurlijk opdrachtgever van zijn. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 78

Toelichting actieve grondexploitaties 2023 De gemeente had in 2023 drie bouwprojecten waar een grondexploitatie voor geopend is. Voor de ontwikkelingen van deze drie grondexploitatie-projecten wordt een korte toelichting gegeven. Per 31-12-2023 wordt de grondexploitatie Waterhoven afgesloten. De gemeenteraad heeft in Q1 van 2024 de grondexploitatie Flexwoningen de Loopplank vastgesteld. Project: Zuidelijk Havengebied Korte omschrijving van het project: Het project Zuidelijk Havengebied is in het centrum van Alblasserdam, tussen de jachthaven en de scheepswerf van superjachtenbouwer Oceanco, gelegen. De locatie is ongeveer 1 hectare groot en geruime tijd in gebruik geweest als parkeerterrein en camperstandplaats. Na een lange voorbereidingsperiode met vele publieke en private initiatieven spant de gemeente zich nu samen met de ontwikkelcombinatie De Langen en van den Berg/Stevast in om dit verrommelde gebied te ontwikkelen naar een aantrekkelijk woon-werkgebied en openbare ruimte. Het voorlopige programma bestaat in totaal uit 152 woningen, 1.800 m2 BVO commerciële voorziening en 338 parkeerplaatsen. Resultaten in 2023:  Eind 2023 is er een nieuw ontwerpbestemmingsplan in procedure gebracht.

De zienswijzen op het bestemmingsplan worden door de initiatiefnemer in kaart gebracht, door de gemeente beoordeeld en hierna via een nota van antwoord door de gemeente verder in procedure gebracht.  De kosten- en opbrengstenramingen in de grondexploitatie zijn herzien. Per saldo is het resultaat op de grondexploitatie nagenoeg ongewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Vanwege de onzekerheden in de woningmarkt, de bouwsector en de arbeidsmarkt blijft de winstwaarschuwing voor het Zuidelijk Havengebied van toepassing. Activiteiten/verwachte resultaten vanaf 2024:  De komende periode werkt de ontwikkelaar het plan verder uit om de bestemmingsplanprocedure te kunnen afronden.  Afhankelijk van de (wettelijke) doorlooptijd van de ruimtelijke ordeningsprocedure en mogelijke planaanpassingen ten gevolge van de zienswijzen kan het definitieve plan, grondprijs en bestemmingsplan medio 2024 aan de raad worden aangeboden. Na akkoord van de gemeenteraad kan de grondtransactie worden geëffectueerd en kan worden gestart met de bouw.  De geprognosticeerde oplevering van het project is gepland in Q4 2026. Een en ander afhankelijk van de doorlooptijd van de ruimtelijke ordeningsprocedure en de dan geldende marktsituatie.

Project: Waterhoven (afsluiting per 31-12-2023) Korte omschrijving project: Doel van het project Waterhoven is het realiseren en opleveren van een woonwijk met uiteindelijk 117 woningen. Vóór 2011 zijn 22 kavels voor particulier opdrachtgeverschap en 3 door Zondag Ontwikkeling BV ontwikkelde woningen op de westelijke eilanden opgeleverd. Met Klein Alblas CV zijn daarna 55 projectmatige woningen gerealiseerd in het middengebied en op de oostelijke eilanden. Per 13 april 2021 zijn via Klein Alblas alle 11 kavels aan particuliere opdrachtgevers geleverd voor 9 woningen, deels al in aanbouw of zelfs opgeleverd. Na het beëindigen van de overeenkomst met Klein Alblas is grond geleverd aan Waterhoven BV die daarop plannen voor 28 woningen heeft ontwikkeld en in verkoop heeft gebracht. De openbare ruimte op de eilanden waarop de woningen zijn opgeleverd, is door de gemeente woonrijp gemaakt. Resultaten in 2023: Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 79



De werkzaamheden voor het woonrijp maken van het derde, en laatste eiland, zijn in 2023 afgerond. De grondexploitatie is per 31-12-2023 afgesloten. Op de afrondende werkzaamheden is een financieel voordeel behaald.

Project: Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg Korte omschrijving project: De realisatie van 5 bedrijfskavels aan de voormalige woonwagenlocatie aan de Staalindustrieweg. Resultaten in 2023:  De gesprekken met de ondernemers zijn opgestart.  Er is al gestart met enkele voorbereidende werkzaamheden voor het bouwrijp maken.  Er is een nieuwe kostenraming opgesteld. Deze valt hoger uit dan de oude kostenraming, waarin niet alle elementen waren opgenomen. Activiteiten/verwachte resultaten vanaf 2024:  Bibob-toets wordt uitgevoerd voor ondernemers.  Nadat het Bibob-onderzoek is afgesloten vinden er aanvullende onderzoeken plaats.  Als de gesprekken positief verlopen en er commitment is met de ondernemers dan kan worden aangevangen met het bouw-, en woonrijp maken nadat de definitieve kavelinvulling bekend is. Project: Flexwoningen de Loopplank (vastgesteld in Q1 2024) Korte omschrijving project: Het project Flexwoningen De Loopplank is een initiatief om het woningaanbod in Alblasserdam te vergroten. Er zullen tijdelijke woningen worden gebouwd op het terrein van De Loopplank aan de Pieter de Hoochplaats. De flexwoningen zijn bedoeld voor drie doelgroepen: Alblasserdamse starters, spoedzoekers en statushouders. De woningen worden evenredig over de genoemde doelgroepen verdeeld. Resultaten t/m 2023:  De planvorming is opgestart.

Activiteiten/verwachte resultaten vanaf 2024:  De raad heeft de grondexploitatie in Q1 2024 vastgesteld.  Er wordt gewerkt aan het opstellen van de anterieure- en opstalovereenkomst.  Stedenbouwkundig plan wordt afgerond en bijgevoegd bij de aangevraagde omgevingsvergunning.  De sloop van het oude schoolgebouw en het bouw- en woonrijpmaken worden verder voorbereid en uitgewerkt (incl. de communicatie met omwonenden). Resultaat BIE's Het totale resultaat op netto contante waarde van de grondexploitaties bedraagt € 2,4 mln. negatief. Er wordt over 4 BIE’s gerapporteerd: - Zuidelijk Havengebied - Waterhoven (afsluiting per 31-12-2023) - Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg - Flexwoningen de Loopplank (vastgesteld in Q1 2024)

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 80

Ontwikkeling boekwaarde grondexploitaties Grond-

Boekwaarde

Mutaties

Boekwaarde

(Tussentijdse)

Boekwaarde

winstneming

incl. tussentijdse winstneming

exploitatie

1-1-2023

2023

1-1-2024

2023

1-1-2024

Actieve grondexploitaties

-149.000

844.000

972.000

92.000

1.064.000

Totaal

-149.000

844.000

972.000

92.000

1.064.000

De boekwaarde van de actieve grondexploitaties per 1-1-2023 (afgerond) bedroeg - € 149.000, -. In 2023 werd een saldo op uitgaven en inkomsten gerealiseerd à € 844.000,- en werd er € 92.000, - aan winst genomen. Dit resulteert in een boekwaarde per 1-1-2024 van € 1.064.000, -. De onderstaande tabel is de weergave van het verloop van kosten en opbrengsten op de actieve grondexploitaties met de totale opbrengsten en kosten, de stand van inkomsten en uitgaven tot nu toe (boekwaarde 1-1-2024) en de nog te realiseren. Bij de huidige planning zijn de nu actieve grondexploitaties per 31-12-2026 beëindigd.

Risico’s Met gebiedsontwikkeling zijn risico’s gemoeid; daarom zijn voor alle grondexploitaties de mogelijke risico’s in beeld gebracht. Een groot deel van deze risico’s is gekwantificeerd (Risico = kans x gevolg). Voor elk grondexploitatieproject is vervolgens een risicoprofiel opgesteld. Voor de verliesgevende grondexploitaties worden de risico’s afgedekt via de algemene reserve grondexploitaties. Voor de winstgevende projecten moeten de risico’s gedekt worden door de buffer van het positieve saldo mits het risicobedrag het positieve resultaat niet overschrijdt. In onderstaande tabel zijn de risico’s samengevat voor alle grondexploitaties per 1-1-2024. De grondexploitaties kennen een negatief resultaat. De risico’s kunnen dus niet worden afgedekt uit het resultaat. Het risicobedrag van € 25.000, - moet worden afgedekt uit de weerstandscapaciteit in de Algemene reserve grondexploitaties.

De risico’s zitten met name in mogelijke meerkosten bij het bouw- en woonrijp maken, daarnaast is een aanvullend risico opgenomen voor planvertraging. Voor project Zuidelijk Havengebied zijn de risico’s opgenomen als PM, in afwachting van verdere planuitwerking.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 81

Financiële positie grondexploitaties De totale exploitatieresultaten zijn van invloed op de financiële positie van de gemeente. De gemeente Alblasserdam kent de navolgende reserves en voorzieningen voor grondexploitaties. In deze paragraaf worden ze kort omschreven en worden de mutaties voor het jaar 2023 vermeld. 

Algemene reserve grondexploitatie Deze reserve is bedoeld als algemene buffer voor het opvangen van mogelijke tekorten binnen de verschillende grondexploitaties en ter dekking van de risico’s van de verliesgevende grondexploitaties. De stand van de Algemene reserve grondexploitatie per 11-2023 bedroeg € 959.000. Vanuit de bestemming jaarresultaat 2022 is in 2023 onttrokken een bedrag van € 496.478. Daarnaast heeft een toevoeging van € 222.822 plaatsgevonden. Het saldo per 31-12-2023 is € 685.344. Van het resultaat 2023 wordt voorgesteld een toevoeging te doen van € 92.000 en een onttrekking van € 1.000. Rekening houdend met deze mutaties is de stand van de Algemene reserve grondexploitaties per 1-1-2024 € 776.344.

Weerstandsvermogen Het gemeentelijk grondbeleid is een terrein waarbij enerzijds de gewenste gemeentelijke koers richtinggevend is maar anderzijds de externe omstandigheden ook van invloed kunnen zijn op het gewenste resultaat. De vastgoedmarkt, waar het grootste deel van de exploitaties sterk door wordt beïnvloed, is een moeilijk voorspelbaar en beheersbaar terrein. Zeker op de bedrijvenmarkt maar ook op de woningmarkt zijn economische schommelingen direct van invloed op de prijs maar vooral op de afzetsnelheid. Al met al betekent dit dat bij de realisatie van de gewenste projecten een zeker risico ontstaat. De gevolgen van de wijzigingen in de risico’s in de geactualiseerde grondexploitaties en de gevolgen daarvan voor het weerstandsvermogen 2023 worden toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 82

Jaarrekening 2023

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 83

2. Jaarrekening

Hierna wordt, via de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten met toelichting, financiële verantwoording afgelegd over het in 2023 gerealiseerde beleid.

2.1 Balans per 31 december 2023 (bedragen x € 1.000,-) ACTIVA

31-12-2023

31-12-2022

372

378

Vaste activa Immateriële vaste activa - Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio - Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief - Bijdrage in activa van derden

42 330

Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut - gronden uitgegeven in erfpacht - overige investeringen met een economisch nut - Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven - Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

74.677

36.392 19.444 18.841

Financiële vaste activa - Kapitaalverstrekkingen aan: - deelnemingen - gemeenschappelijke regelingen - overige verbonden partijen - Leningen aan: - openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a van de Wet Fido - woningbouwcorporaties - deelnemingen - overige verbonden partijen - Overige langlopende leningen - Uitzettingen in ‘s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer - Uitzettingen van Nederlands schuldpapier met een rentetyp. looptijd van één jaar of langer - Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Totaal vaste activa

38 340 71.020

33.116 19.812 18.093 4.561

3.767

1.504

1.504

2.592 465

1.710 534

19 79.610

75.164

Vlottende activa Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 84

(bedragen x € 1.000,-) Voorraden - Grond- en hulpstoffen - Niet in exploitatie genomen bouwgronden - Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie - Gereed product en handelsgoederen - Vooruitbetalingen

31-12-2023 410

410

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Vorderingen op openbare lichamen - Verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a van de Wet Fido - Overige verstrekte kasgeldleningen - Uitzettingen in ’s Rijks schatkist - Rekening-courantverhoudingen met het Rijk - Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen - Uitzettingen van Nederlands schuldpapier met een rentetyp. looptijd korter dan één jaar - Overige vorderingen - Overige uitzettingen

Overlopende activa - de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel uitgesplitst naar de nog te ontvangen bedragen van: Europese overheidslichamen Het Rijk Overige Nederlandse overheidslichamen - overige nog te ontvangen bedragen, en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen.

-349

9.605 5.239

5.982 5.557

4.017

349

Liquide middelen - Kassaldi - Bank- en girosaldi

31-12-2022 -349

425

9 9

7 7

3.482

7.645

1.253

4.630

1.253

4.630

2.229

3.016

Totaal vlottende activa

13.506

13.285

Balanstotaal

93.116

88.449

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 85

(bedragen x € 1.000,-) PASSIVA

31-12-2023

31-12-2022

28.423

29.135

Vaste passiva Eigen vermogen - Algemene reserve - Bestemmingsreserves - Gerealiseerde resultaat

11.87 8 14.70 1 1.844

Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's - Egalisatievoorzieningen - Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden - Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is

10.477 15.958 2.700 3.962

3.747

752

511

3.210

3.236

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer

52.246

46.337

- Obligatieleningen - Onderhandse leningen van: - binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen - binnenlandse banken en overige financiële instellingen

37.74 6

31.337

14.50 0

15.000

- binnenlandse bedrijven - Openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a van de Wet Fido - overige binnenlandse sectoren - buitenlandse instellingen, fondsen, banken, bedrijven en overige sectoren - Door derden belegde gelden - Waarborgsommen - Verplichtingen uit hoofde van financial leaseovereenkomsten Totaal vaste passiva

84.631

79.219

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 86

(bedragen x € 1.000,-) PASSIVA

31-12-2023

31-12-2022

1.695

5.435

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Kasgeld aangegaan bij openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a van de Wet Fido - Overige kasgeldleningen - Bank- en girosaldi - Overige schulden

-436 2.131

Overlopende passiva - verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume;

4.495 940

6.790 5.025

- de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren uitgesplitst naar de ontvangen bedragen van:

3.795 2.095

1.747

Europese overheidslichamen Het Rijk Overige Nederlandse overheidslichamen

1.747

- Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen

18

808

-

-

779 29 892

Totaal vlottende passiva

8.484

9.230

Balanstotaal

93.116

88.449

Gewaarborgde geldleningen

7.896

24.954

Garantstellingen

61.823

54.895

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 87

2.2 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 Programma's

Een duurzaam bereikbaar dorp

Met oog voor elkaar

Thuis in ons dorp

Bedragen x € 1.000

Realisatie 2023

Begr na wijz -/- realisatie 2023

9.176

10.305

10.130

175

5.661

7.172

6.121

-1.051

Saldo van baten en lasten

-3.515

-3.133

-4.009

-876

Toevoegingen aan reserves

0

1.248

372

876

Onttrekkingen aan de reserves

0

881

198

-683

Mutaties in de reserves

0

-367

-175

192 -684

Geraamd resultaat

-3.515

-3.500

-4.183

Lasten

29.051

39.011

38.216

795

Baten

6.879

14.599

15.685

1.086

Saldo van baten en lasten

-22.172

-24.411

-22.531

1.881

Toevoegingen aan reserves

0

31

31

0

Onttrekkingen aan de reserves

0

669

714

45

Mutaties in de reserves

0

638

683

45

Geraamd resultaat

-22.172

-23.774

-21.848

1.926

Lasten

12.567

13.613

15.409

-1.796

Baten

3.373

2.784

2.792

9

Saldo van baten en lasten

-9.194

-10.829

-12.617

-1.788

Toevoegingen aan reserves

0

496

719

-223

Onttrekkingen aan de reserves

0

1.572

2.738

1.166

0

1.075

2.018

943

-9.194

-9.754

-10.598

-844

Lasten

657

752

546

206

Baten

43.960

45.431

46.775

1.344

Saldo van baten en lasten

43.303

44.678

46.228

1.550

Toevoegingen aan reserves

212

683

23

661

Onttrekkingen aan de reserves

336

269

0

-269

Mutaties in de reserves

124

-415

-23

392

Geraamd resultaat

43.427

44.264

46.206

1.942

Lasten

8.658

9.258

8.234

1.024

Baten

953

1.077

449

-628

Saldo van baten en lasten

-7.704

-8.181

-7.785

396

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

Onttrekkingen aan de reserves

0

33

53

20

Mutaties in de reserves

Totaal

na wijziging

Baten

Geraamd resultaat

Overhead

Begroting 2023

primair Lasten

Mutaties in de reserves

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

Begroting 2023

0

33

53

20

Geraamd resultaat

-7.704

-8.148

-7.732

416

Lasten

60.110

72.938

72.534

404

Baten

60.826

71.062

71.822

760

Saldo van baten en lasten

717

-1.876

-712

1.163

Toevoegingen aan reserves

212

2.459

1.145

1.314

Onttrekkingen aan de reserves

336

3.423

3.702

279

Mutaties in de reserves

124

964

2.557

1.592

Gerealiseerd resultaat

841

-911

1.844

2.756

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 88

2.3 Toelichtingen 2.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Algemeen De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het "Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten" (BBV) en de Financiële verordening gemeente Alblasserdam 2023. Het boekjaar is gelijk aan het kalenderjaar. Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling van de gemeente Alblasserdam. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De grondslagen voor waardering van activa, passiva en van de resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Er hebben geen stelsel- en/of schattingswijzigingen plaatsgevonden in 2023. De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop de het dividend betaalbaar gesteld wordt (moment besluitvorming algemene vergadering van aandeelhouders). De algemene uitkering wordt opgenomen conform de laatste in het jaar gepubliceerde circulaire en specificaties. De personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van de financiële voorschriften worden geen voorzieningen getroffen voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten als ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeldaanspraken en dergelijke. Dit geldt niet voor verlof. Met ingang van 2022 is een voorziening gevormd voor bovenwettelijke verlof dat geen gelijke omvang kent en/of bestaat uit overmatige verlofsaldi of spaarsaldi. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van jaarlijks gelijkblijvend volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenbegroting, te weten vier jaar. Indien er sprake is van (eenmalige) schokeffecten (bijvoorbeeld reorganisaties) wordt wel een verplichting opgenomen.

Algemene grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de financiële verordening en op basis van de kadernota rechtmatigheid.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 89

Dat betekent dat: De rechtmatigheidsverantwoording toeziet op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties, alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet. De financiële rechtmatigheid waaronder het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium omvat: - Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals door de raad is vastgesteld; - Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen rechtmatig zijn. Voor over- en onderscheidingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan de raad zijn gemeld; - Ten aanzien van het M&O criterium is de nota M&O beleid van onze organisatie leidend bij het voorkomen en opsporen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Omdat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid zijn eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld binnen de kaders van de kadernota rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV alsmede onze eigen financiële verordening. Dit betekent dat: - Een verantwoordingsgrens van 3% (van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves) is gehanteerd waarboven cumulatieve fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen; - Een rapporteringstolerantie van €50.000 is gehanteerd waarboven fouten en onduidelijkheden in de paragraaf bedrijfsvoering worden

Balans Vaste activa Immateriële vaste activa De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- c.q. vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. Eventuele van derden verkregen specifieke investeringsbijdragen zijn in mindering gebracht op het geactiveerde bedrag. De kosten van onderzoek en ontwikkeling worden in vijf jaar afgeschreven. De afschrijving van de geactiveerde kosten van onderzoek en ontwikkeling vangt aan bij ingebruikneming van het gerelateerde materiële vaste actief. De afsluitkosten van opgenomen geldleningen worden afgeschreven gedurende de restant looptijd van de betrokken geldlening.

Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 90

Bijdragen aan activa in eigendom van derden zijn gewaardeerd tegen het bedrag van de verstrekte bijdragen, verminderd met afschrijvingen. De verleende bijdragen worden afgeschreven in de periode waarin het betrokken actief van een derde op basis van de door de gemeente gestelde voorwaarden moet bijdragen aan de publieke taak. Materiële vaste activa Algemeen De materiële activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. Materiële activa kleiner dan € 25.000 worden niet geactiveerd, maar direct verantwoord als lasten in het lopende jaar. Het startmoment van de afschrijvingen is vastgelegd in de Nota Waardering en Afschrijving vaste activa (2017) Gemeente Alblasserdam. De afschrijvingen starten in het begrotingsjaar dat volgt op het jaar waarin het kapitaalgoed gereedkomt/verworven wordt. De (belangrijkste) gehanteerde afschrijvingstermijnen zoals vastgelegd in de Nota Waardering en Afschrijving vaste activa (2017) gemeente Alblasserdam zijn: 



  

Voor wegen wordt de componentenmethode toegepast: o Fundering wegen 60 jaar o Toplaag wegen elementen 30 jaar o Toplaag wegen asfaltverhardingen 15 jaar Gebouwen: o Bedrijfsgebouwen 60 jaar o Renovatie 40 jaar o Schoolgebouwen 60 jaar Vervoermiddelen 5-15 jaar Gronden en terreinen 0 jaar Machines, apparaten en installaties o Hardware en Software 3-5 jaar o Overige apparaten en installaties 5-20 jaar

De gemeente hanteert de lineaire afschrijvingsmethode. Rente aan investeringen wordt toegerekend over de boekwaarde per 1 januari van het boekjaar. Op grond wordt niet afgeschreven. Investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut, geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. In erfpacht uitgegeven gronden Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 91

Voor in erfpacht uitgegeven gronden geldt de uitgifteprijs van eerste uitgifte als verkrijgingsprijs. Gronden in eeuwigdurende erfpacht worden gewaardeerd tegen registratiewaarde. Eventuele afkoopsommen voor voortdurende contracten zijn verwerkt onder de langlopende schulden en vervallen naar rato van afkoopperiode vrij ten gunste van het resultaat. Financiële vaste activa Uitzetting met een rente typische looptijd langer dan één jaar worden verantwoord onder de financiële vaste activa. Uitzettingen met een rente typische looptijd minder dan één jaar worden verantwoord onder de uitzettingen onder de vlottende activa. Bij het begrip "rente typische looptijd" gaat het om de definitie vanuit de Wet Fido en is ingegeven door beheersing van renterisico's. De definitie luidt: het tijdsinterval gedurende de looptijd van een geldlening, waarin op basis van de leningsvoorwaarden van de geldlening sprake is van een door de verstrekker van de geldlening niet beïnvloedbare constante rentevergoeding. Voor een uitzetting die een looptijd kent van tien jaar met een vaste rente, geldt dat deze altijd als vast activum dient te worden opgenomen ook al resteert er minder dan één jaar van de oorspronkelijke looptijd. Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV's (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen.