Jaarstukken 2023 AANGEPAST.pdf
Tekst van het document
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Primaire begroting 2023 Lasten
Baten
Begroting 2023 na wijziging
Saldo
Lasten
Baten
Verschil begroting & jaarrekening 2023(Plus = voordeel, Min = nadeel)
Jaarrekening 2023
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Treasury
-365
183
548
-87
190
277
23
292
269
-110
102
-8
OZB-woningen
787
2.762
1.975
826
2.762
1.937
807
2.745
1.938
19
-18
1
OZB niet-woningen
135
3.424
3.289
160
3.424
3.263
161
3.631
3.470
0
207
207
Belastingen overig
0
91
91
0
91
91
0
99
99
0
8
8
Alg. uitkeringen en ov. Uitkeringen
0
37.300
37.300
0
38.963
38.963
0
40.008
40.008
0
1.045
1.045
Overige baten en lasten
100
200
100
12
0
-12
46
0
-46
-34
0
-34
Vennootschapsbelasting
0
0
0
-159
0
159
-489
0
489
330
0
330
841
0
-841
-159
0
911
0
0
0
-911
0
-911
1.498
43.960
42.462
-159
45.431
45.590
546
46.775
46.228
-705
1.344
639
Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal
Onderstaand een analyse per taakveld waarbij de afwijkingen op taakveldniveau groter zijn dan € 50.000; de toelichting bevat de grootste verschillen die tot die afwijking hebben geleid: Taakveld 0.5 Treasury
Afwijking lasten
Toelichting afwijking -110
De kosten van rente worden doorbelast aan andere taakvelden op basis van de boekwaarde per begin van het jaar. Bij het actualiseren van het investeringsplan, waarbij besteding vaak doorschuiven, is de dekking van rentelasten daar niet op aangepast.
Afwijking baten
Toelichting afwijking 102
Tijdelijk overtollige liquide middelen zijn uitgezet bij de schatkist. Dit heeft geleid tot extra rentebaten in 2023.
0.62 OZB niet-woningen
207
Vanwege een groter areaal dan begroot, zijn de baten uit OZB voor niet woningen hoger.
0.7 Algemene uitkering en ov uitkeringen gemeentefonds
1.045
De algemene uitkering is op basis van de decembercirculaire bijgesteld. Dat was na het opstellen van de 3e Burap en dus kon daar geen rekening mee worden gehouden. De hogere baten zijn vooral het gevolg van het uitkeren van middelen voor de energietoeslag. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 37
Taakveld
Afwijking lasten
Toelichting afwijking
0.8 Overige baten en lasten
330
Bij deze jaarrekening is een inschatting gemaakt van de verplichtingen en voorderingen over de boekjaren 2022 en 2023. Op basis hiervan verwachten wij geld terug te ontvangen.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
-911
Dit betreft de raming tot en met de 3e burap 2023 van het te verwachten resultaat.
Overige taakvelden
-14
Dit betreft een saldopost van taakvelden met een afwijkingen kleiner dan € 50.
Totaal
-705
Afwijking baten
Toelichting afwijking
-10
Dit betreft een saldopost van taakvelden met een afwijkingen kleiner dan € 50.
1.344
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 38
Overhead Onder overhead vallen alle kosten en opbrengsten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces: Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch), die personele verantwoordelijkheden hebben zoals het voeren van functioneringsgesprekken; Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie, waaronder planning & control, verantwoording en auditing; Personeel en organisatie (P&O HRM) en organisatie- en formatieadvies; Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement); Juridische zaken: juridische medewerkers op een bedrijfsvoeringafdeling of belast met een bedrijfsvoeringstaak; Bestuurszaken: ambtelijke ondersteuning en beleidsadvisering van de burgemeester en het college van B&W; Informatievoorziening en automatisering van PIOFACH-systemen; Facilitaire zaken en huisvesting (incl. beveiliging); Documentaire informatievoorziening (DIV). Onderstaand een specificatie van de kosten van taakveld 0.4 Overhead: Omschrijving (bedragen x € 1.000) Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoorkosten en abonnementen ICT kosten Bijdrage Servicegemeente Dordrecht Overige overheadkosten Subtotaal Dekking overheadkosten uit projecten Subtotaal inclusief dekking uit projecten Niet zuivere posten Totaal saldo taakveld 0.4 Overhead
Rekening 2023 3.087 1.082 131 257 2.653 144 7.353 -190 7.164 621 7.785
Doordat vooral de personeelskosten niet zuiver waren begroot op het taakveld 0.4 overhead, is geen goede of complete vergelijking te maken tussen begroting en rekening. Het saldo van dit taakveld, de overheadkosten wordt ook betrokken bij de berekening van de kostendekkendheid van lokale heffingen. De overheadkosten worden extracomptabel toegerekend aan de lokale heffingen. Dat vindt plaats naar rato van de salariskosten van de ambtelijke organisatie. Omdat enkele andere posten niet (zuiver) tot overhead gerekend mogen worden is een correctie (€ 621.000) toegepast voor de berekening van de kostendekkendheid. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 39
Overhead Primaire begroting 2023 Lasten
Baten
Begroting 2023 na wijziging
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Verschil begroting & jaarrekening 2023(Plus = voordeel, Min = nadeel)
Jaarrekening 2023 Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Overhead
8.658
953
-7.704
9.258
1.077
-8.181
8.234
449
-7.785
1.024
-628
396
Totaal programma
8.658
953
-7.704
9.258
1.077
-8.181
8.234
449
-7.785
1.024
-628
396
Onderstaand een analyse per taakveld waarbij de afwijkingen op taakveldniveau groter zijn dan € 50.000; de toelichting bevat de grootste verschillen die tot die afwijking hebben geleid: Taakveld
Afwijking lasten
0.4 Overhead
1.024
Totaal
1.024
Toelichting afwijking In de rekening zijn meer salarislasten toegerekend of doorbelast aan andere taakvelden dan waar in de begroting rekening mee was gehouden. Dit voordeel moet dan ook gezien worden in relatie tot hogere lasten in andere programma's. Daarom is een totaaloverzicht in de paragraaf bedrijfsvoering opgenomen.
Afwijking baten -628
Toelichting afwijking In de begroting was de dekking van personeelslasten voor veiligheid ten onrechte als baat in de begroting opgenomen in plaats van als correctie op de lasten (-203k). Daarnaast was op dit taakveld een te realiseren dekking van personeelslasten uit klimaatgelden opgenomen. Dit had op een ander taakveld begroot moeten worden (-175k). Tot slot zijn er minder uren aan investeringen toegerekend dan begroot, waardoor ook de dekking van overheadkosten lager zijn (-238k)
-628
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 40
Opgave Bedrijfsvoering Dossier
Activiteit 2023
Planning
Personeelsmanagement
Uitrol nieuwe arbeidsmarktstrategie Uitvoering geven aan plan van aanpak RisicoInventarisatie en Evaluatie
Doorlopend
Meerjarenplan organisatieontwikkeling Uitrol nieuwe gesprekscyclus Uitzetten medewerkerstevredenheidsonderzoek Communicatie-etalages
Doorlopend
Operatie Trimaran: implementatie van de digitale Werkruimte en transitie rekencentrum Implementatie Zaakgericht werken (Digitale) archief verder op orde brengen/ aanjagen veranderende werkomgeving Uitvoeren van 0 meting
Q2 2024
Op basis van resultaten 0 meting acties uitzetten op het gebied van privacy/AVG Interne en externe audit wet politiegegevens (nieuw)
Doorlopend
Optimaliseren inzicht in verwerkingen voor verwerkingsregister (nieuw)
Q4
Organisatieontwikkeling
ICT verandert/ informatiemanagement
Informatiemanagement
Privacy/ AVG
Afwijking 1e burap
Afwijking 2e burap
Realisatie
Doorlopend
Doorlopend
In Q4 is de nieuwe gesprekscyclus uitgerold en geïmplementeerd
Q1 Doorlopend Doorlopend 2023 en 1e helft 2024. Is afhankelijk van het ritme van SGD
Doorlopend Doorlopend
Q1
Is Ensia
Q4
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 41
Opgave Bedrijfsvoering Dossier
Activiteit 2023
Planning
Wet open overheid (WOO)
Uitvoering geven aan de WOO die vanaf 1 mei 2022 gefaseerd in werking treedt In fasen uitvoering geven aan de BDTO
Doorlopend
Pilot dashboard jeugd en bedrijfsvoering
Q3
Lokaal team groeiagenda en herpositionering Smart delta Drechtsteden
Doorlopend
Invulling geven aan opdrachtgeverschap SGD
Doorlopend
Besluit digitale toegankelijkheid overheid (BDTO) Data gedreven werken
Afwijking 1e burap
Afwijking 2e burap
Realisatie
Doorlopend
Pilot bedrijfsvoering is gehaald en pilot jeugd is vertraagd.
(Regionale) samenwerking
Q4 is opdrachtgever- en opdrachtnemerschap ingevuld en geïmplementeerd.
Evaluatie rederij/ werkcafe Q1 Rechtmatigheidsverantwoording Financiën
Burgemeester
Proces starten
Doorlopend
Aanpassen legesverordening Uitvoering incidentele compensatie huishoudens Afscheid oude en installatie nieuwe burgemeester
Q4 Q1 Q2
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 42
Paragrafen
1. Paragraaf lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in de diverse lokale heffingen. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de heffingen waarvan de besteding zowel gebonden als ongebonden is. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het beleid. Een aanduiding van de lokale belastingdruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale heffingen compleet. Voor de omvang van de gemeentelijke woonlasten zijn de onroerendezaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing de belangrijkste heffingen. Daarnaast wordt nog een aantal andere belastingen en rechten geheven zoals hondenbelasting, begraafrechten, precariobelasting, toeristenbelasting en (bouw)leges. De heffing en invordering van de leges verzorgt de gemeente zelf. De heffing en invordering van de andere belastingen voert de GR Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) in Klaaswaal uit. Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten Heffing Bedragen x € 1.000 Baten weekmarkt Leges omgevingsvergunning en welstand Integrale veiligheid Leges straatwerk Afvalstoffenheffing Rioolheffing Begraafrechten Leges burgerzaken OZB Hondenbelasting Precariobelasting Toeristenbelasting Totaal
Jaarrekening 2022 17
Begroting 2023 na wijziging (3e burap) 18
Jaarrekening 2023
447
612
453
6 34 2.961 1.632 632 258 5.786 99 -2 18 11.888
6 187 3.392 1.520 616 256 6.186 91 0 32 12.916
7 211 3.236 1.628 535 266 6.375 99 0 38 12.868
20
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 43
Woonlasten (lokale belastingdruk) Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de tegemoetkoming. Deze belastingen vormen het grootste deel van de opbrengst van de gemeentelijke heffingen. De gemiddelde woonlasten voor een één- en meerpersoonshuishouden zijn weergegeven in onderstaande tabellen. Belastingsoort
Eenpersoonshuishoudens Tarie Tarief Mutatie f in % 2022 2022 2021
Tarieven in €
Meerpersoonshuishoudens
Tarie Mutatie f 2023 2023
in %
Tarie Tarief Mutatie Tarief Mutatie f in % 2022 2022 2023 2023 2021
in %
Onroerendezaakbelasting
324
354
30 9,3%
388
34
9,6%
324
354
30 9,3%
388
34
9,6%
Rioolheffing
159
159
0 0,0%
159
0
0,0%
159
159
0 0,0%
159
0
0,0%
Afvalstoffenheffing
298
298
0 0,0%
358
60 20,1%
358
358
0 0,0%
418
60 16,8%
Subtotaal
781
811
30 3,8%
905
94 11,6%
841
871
30 3,6%
965
94 10,8%
0
0
0
-75
-75
0
0
0
-75
-75
Totaal
781
811
30 3,8%
830
19
841
871
30 3,6%
890
19
Positie COELO-lijst, aangepast
142
150
115
121
Tegemoetkoming
2,3%
135
112
Onroerendezaakbelastingen (OZB) Er zijn drie categorieën onroerendezaakbelastingen. Het tarief voor de OZB is een percentage van de jaarlijks vastgestelde WOZ-waarde. Onderstaand zijn per belasting de tarieven over de afgelopen drie jaar opgenomen. De stijging of daling van de tarieven heeft een directe relatie met de stijging of daling van de WOZ-waarde. Daalt de WOZ-waarde, dan dient voor een gelijkblijvende opbrengst het tarief te stijgen. Tarief 2021 Tarief 2022 Tarief 2023 OZB-eigenaar woning 0,1084% 0,1090% 0,1004% OZB-eigenaar niet-woning 0,2865% 0,3009% 0,3394% OZB-gebruiker niet-woning 0,2440% 0,2613% 0,2997%
OZB 2023 Bedragen x € 1.000 Eigenaren woningen Eigenaren niet-woningen
Opgelegd Over 2023
Opgelegd Voorg. jaren
Nog op te leggen
Totaal Netto-opbrengst
3.351 2.018
1 22
-
3.352 2.040
Gebruikers niet-woningen
1.633
74
-
1.707
TOTAAL
7.002
97
-
7.099
-/- 725
-
-
-/- 725
-
-
-
-
Oninbaar
-/- 4
-
-
-/- 4
TOTAAL NETTO
6.273
97
-
6.370
Verminderingen: Bezwaar Kwijtschelding
Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. De opbrengst van de afvalstoffenheffing mag niet hoger zijn dan de (geraamde) kosten. De raad stelt afzonderlijke tarieven voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens vast. Tarief 2021 Tarief 2022 Tarief 2023 Eenpersoonshuishouden € 298,00 € 298,00 € 357,50 Meerpersoonshuishouden € 358,00 € 358,00 € 417,50 Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 44
2,2%
Afvalstoffenheffing 2023 Bedragen x € 1.000 TOTAAL Verminderingen:
Opgelegd Over 2023
Opgelegd Voorg. jaren
Nog op te leggen
Totaal Netto-opbrengst
3.288
1
-
3.289
Bezwaar
-/- 53
-
-
-/- 53
Kwijtschelding
-/- 156
-
-
-/- 156
Oninbaar
-/- 9
-
-
-/- 9
TOTAAL NETTO
3.070
1
-
3.071
Berekening kostendekking Reiniging Begroting (primitief) 2.639.000 160.000 2.799.000
Taakveld 7.3 Afval Taakveld 6.3 inkomensregelingen (kwijtscheldingen) Directe kosten taakvelden Overige toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totale netto overige kosten Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)
Werkelijk 2.663.000 166.000 2.829.000
362.000 251.000
413.000 472.000 613.000 3.412.000 3.200.000 94%
885.000 3.714.000 3.236.000 87%
Rioolheffing In de rioolheffing zijn tevens de kosten begrepen voor de zorg van de afvoer van het hemelwater en de zorg voor het grondwater. Ook percelen, die niet op de riolering zijn aangesloten worden belast. De rioolheffing voor woningen is gebaseerd op een vast bedrag per perceel en voor niet-woningen gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde. De ontwikkeling van de tarieven voor het eigendom is: Tarief 2021 Tarief 2022 Tarief 2023 Woningen € 159,00 € 159,00 € 159,00 Niet-woningen 0,055% 0,055% 0,055% WOZ-waarde WOZ-waarde WOZ-waarde Het tarief voor niet-woningen is gemaximeerd. Voor 2023 bedraagt het maximale bedrag € 2.750. Rioolheffing 2023 Bedragen x € 1.000
Opgelegd Over 2023
Opgelegd Voorg. jaren
Nog op te leggen
Totaal Netto-opbrengst
TOTAAL Verminderingen:
1.628
4
-
1.632
Bezwaar
-/- 4
-
-
-/- 4
Kwijtschelding
-/- 1
-
-
-/- 1
-
-
-
-
1.623
4
-
1.627
Oninbaar TOTAAL NETTO
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 45
Berekening kostendekking Riolering Taakveld 7.2 Riolering Taakveld 6.3 Inkomensregelingen (kwijtscheldingen) Directe kosten taakvelden Overige toe te rekenen kosten: Overhead BTW Mutatie voorziening/reserve riolering Totale overige kosten Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)
Begroting (primitief) 1.222.000 17.000 1.239.000
Werkelijk 1.311.000 1.000 1.312.000
78.000 230.000 81.000
126.000 216.000 -26.000 389.000 1.628.000 1.553.000 95%
316.000 1.628.000 1.628.000 100%
Overige lokale heffingen Begraafrechten Berekening kostendekking Begraven en lijkbezorging Taakveld 7.5 begraafplaatsen Directe kosten taakvelden Overige toe te rekenen kosten: Overhead Mutatie reserve afkoopsommen onderhoud graven Totale overige kosten Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)
Begroting (primitief) 398.000
Werkelijk 448.000 398.000
52.000 -
448.000
393.000 52.000 450.000 448.000 99%
393.000 841.000 531.000 63%
De kostendekkendheid is in de realisatie lager dan bij de begroting was berekend. Dit komt vooral door de toerekening van overhead. Met het vaststellen van de nieuwe financiële verordening wordt daarvoor, conform de notitie overhead van de commissie BBV, een uniforme methode gehanteerd voor alle kostendekkendheidsberekeningen. Bij de berekening in de primitieve begroting werd voor de begraafrechten een afwijkende (niet onderbouwde) methode gehanteerd. Leges Kostendekkendheid leges Titel 1 Algemene dienstverlening Titel 2 Fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 3 Europese dienstenrichtlijn Totaal
Lasten 524.000 827.000 105.000 1.456.000
Baten 426.000 447.000 11.000 884.000
Kostendekkendheid 81% 54% 11% 61%
De leges zijn opgedeeld in drie titels. Onder algemene dienstverlening horen onder andere reisdocumenten, rijbewijzen, uittreksels uit de BRP en Burgerlijke Stand, aanvraag Verklaring Omtrent Gedrag en huwelijksvoltrekkingen. Leges omgevingsvergunningen worden in rekening gebracht voor het in behandeling nemen en het verstrekken van diverse vergunningen. Het betreft hier onder meer reguliere en lichte bouwvergunningen, schetsplannen, sloopvergunningen, sloopmeldingen, monumentenvergunningen en reclamevergunningen, volgens de uitvoering van de WABO. Leges Europese dienstenrichtlijn worden in rekening gebracht voor het in behandeling nemen Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 46
en het verstrekken van diverse vergunningen. Het betreft onder andere alcoholvergunningen, evenementenvergunningen en vergunningen voor woonruimteverdeling. Hondenbelasting Het tarief voor de hondenbelasting is al meerdere jaren hetzelfde: per hond
Tarief 2021 € 85,20
Tarief 2022 € 85,20
Tarief 2023 € 85,20
Hondenbelasting 2023 Bedragen x € 1.000
Opgelegd Over 2023
Opgelegd Voorg. jaren
Nog op te leggen
Totaal Netto-opbrengst
TOTAAL Verminderingen:
104
-
-
104
Bezwaar
-/- 5
-
-
-/- 5
Kwijtschelding
-/- 4
-
-
-/- 4
-
-
-
-
95
-
-
95
Oninbaar TOTAAL NETTO
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 47
2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente Alblasserdam en de weerstandscapaciteit om die risico’s op te vangen. De risico’s afgezet tegen de weerstandscapaciteit leidt tot een conclusie over de financiële flexibiliteit en soliditeit van de gemeente Alblasserdam, zijnde het weerstandsvermogen. In de jaarrekening worden de nu bekende risico’s opnieuw gekwantificeerd. Dit dient mede om een meer gefundeerd voorstel te kunnen doen over de (minimaal) benodigde omvang van de algemene reserve. Het zal overigens altijd zo blijven, dat bepaalde risico’s lastig of niet te kwantificeren zijn. Daarnaast betreft het altijd een momentopname en deze heeft net als bij iedere risico-inschatting - vooral rondom de kans inschatting - een mate van subjectiviteit in zich. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente is het vermogen om incidenteel financiële tegenvallers te kunnen opvangen waardoor de taken kunnen worden voortgezet. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar en voor de meerjarenraming.
Risico’s In de begroting en jaarrekening zijn de geraamde en werkelijke lasten en baten opgenomen. Naast de gangbare begrotingsposten spelen voor het beoordelen van de totale financiële positie van de gemeente ook zaken een rol die niet direct uit de begroting en jaarrekening blijken of ontwikkelingen die de budgetten onder grote druk kunnen zetten. In tegenstelling tot de rest van dit document wordt hier expliciet naar voren gekeken. De risico’s zijn organisatie breed in kaart gebracht. Risico-inventarisatie Organisatie-breed heeft een risico-inventarisatie plaatsgevonden. Deze is als volgt opgebouwd: Korte beschrijving van het risico; Beheersmaatregelen; Het financiële effect/ kans/ risicobedrag. Bij de korte beschrijving van het risico wordt er op hoofdlijnen toegelicht wat het risico behelst. Vervolgens vindt er op basis van de beschikbare informatie daar waar mogelijk een inschatting plaats van het financiële effect. Daarnaast wordt er aangeven of het risico structurele of incidentele gevolgen heeft. Daar waar structurele gevolgen zijn, zullen indien dit risico zich voor doet ook structurele beheersmaatregelen genomen moeten worden. Eventuele incidentele gevolgen kunnen worden ingezet tegen incidentele beheersmaatregelen. Zoals vermeld kan het zo zijn dat er eventuele beheersmaatregelen mogelijk zijn om het risico te verminderen c.q. te voorkomen.
Te denken valt aan aanpassing van beleid, het invoeren van extra interne controles, verzekeringen enz. Totaaloverzicht risico’s (benodigd weerstandsvermogen) De risico’s zijn gekwantificeerd en per risico is bepaald welke weerstandsvermogen benodigd is om het risico te kunnen opvangen. Voor een aantal posten is de omvang van het risico (nog) niet te kwantificeren. Bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen hanteren wij voor deze posten een “overdekking” van 10%.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 48
Risico's Uitkeringen Participatiewet (bijstand)
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2024
Uitkeringen van de gemeente op grond van de Participatiewet zijn een open-einde-regeling. Risico is dat de uitkering toenemen en/of de rijksbijdrage die de gemeente daarvoor ontvangt afneemt of onvoldoende is om de lasten uit te dekken.
Beheersing (bewaken toegang en bevorderen uitstroom) vindt plaats binnen de gemeenschappelijke regeling Sociaal (GRS). Inschattingen van GRS vergelijken met informatie over (de ontwikkeling van) de rijksbijdrage. Daarnaast worden lokaal initiatieven genomen (Kansrijk en ontwikkeling Leerlint) om uitstroom naar betaald werk in de onmiddellijke nabijheid mogelijk te maken. We leveren tevens inspanningen om ervoor te zorgen dat de GRS mensen toeleidt naar de lokale voorzieningen
In 2023 was de rijksbijdrage conform de begroting. De begrote lasten zijn via de tweede Burap bijgesteld en zijn niet overschreden.
Beheersing vindt plaats in afstemming met servicegemeente Dordrecht. Er wordt geïnvesteerd in het verhogen van de weerbaarheid door: dijken te controleren, goede afspraken te maken over wie waarvan is, bewustzijn te actualiseren en risico's op te sporen en te behandelen.
De afgelopen periode is ingezet op beheer op afstand en extra beveiliging van onze data door het “spoelen” van alle devices. Om onze informatiebeveiliging te verhogen en aan wet- en regelgeving te voldoen, hebben wij onder andere de anonimiseringstool geïmplementeerd en uitgebreidere licenties aangeschaft om veilig in de Cloud te kunnen werken. Blijvende aandacht voor cyberweerbaarheid is noodzakelijk voor de continuïteit en veiligheid van data binnen de organisatie. Het verder formaliseren en definiëren van de risico’s en maatregelen rondom cybersecurity en informatieveiligheid is nodig om cybersecurity naar een volgend niveau te brengen. Hier worden komend jaar wederom grote stappen gezet.
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
5%
6.000.000
300.000
5%
5.000.000
250.000
Voor 2024 houdt de GRS rekening met een oplopende en relatief hoge rijksbijdrage. Het risicobedrag is gebaseerd op de begrote rijksbijdrage.
Cybercriminaliteit Gemeenten zijn een doelwit voor cybercriminelen die financieel gewin willen behalen via diefstal van geld of vertrouwelijke informatie, of die willen ‘verstoren.’ Ook kan belangrijke IT uitvallen. Cyber is een breed risico waarmee veel overheidsinstanties te maken hebben vanwege hun afhankelijkheid van informatietechnologie, connectiviteit en geautomatiseerde processen. Ook wettelijke regulering neemt toe, net als (contractuele) eisen op het gebied van beveiliging, weerbaarheid en (cyber)aansprakelijkheidsverzekeringen. Risicobedrag is afgeleid van relevante voorbeelden (Hof van Twente, Antwerpen)
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 49
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Risico's Jeugdhulp
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2024
Sinds de decentralisatie van de jeugdhulp per 1 januari 2015 zien we een stijging van de vraag naar en uitgaven aan jeugdhulp. Dit wordt nog eens versterkt door de gevolgen van de coronacrisis waardoor jongeren langdurig belast worden/zijn ondanks de door ons ingezette interventies om de sociale cohesie te verhogen.
Beheersing vindt plaats binnen gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid. Er wordt geïnvesteerd in informatievoorziening om trends en ontwikkeling tijdig te signalen. Daarnaast investeert de gemeente in hulp aan de voorkant van het proces om zo complexe en relatief dure zorg aan de achterkant te voorkomen.
Groei van zorgkosten lijkt te stabiliseren. Over 2023 sluit de rekening van de zorgkosten via DG&J net als in 2022 positief af ten opzichte van de begroting. Het risico op toch nog stijgende kosten zit in het feit dat we een kleine gemeente zijn met een beperkt budget. Het risico bestaat dat een enkele dure cliënt of andere exogene factoren de vooruitzichten negatief beïnvloeden. Het rijk is nog steeds voornemend om te bezuinigen op de jeugdhulp. Zolang er nog geen overeenstemming is over de landelijke Hervormingsagenda is het lastig om een inschatting te maken. Hierdoor blijft het risico dat de kosten een andere ontwikkelingen volgen dan de begroting aanwezig.
5%
5.500.000
275.000
Op basis van ervaringscijfers is een inschatting gemaakt van de financiële gevolgen.
Over 2023 zijn de baten uit leges voor omgevingsvergunning lager dan begroot. In de meerjarenraming is een aflopende reeks baten opgenomen vanwege afnemende bouwactiviteiten en de wetswijzigingen. Voor 2024 wordt verwacht dat de begrote opbrengst gerealiseerd wordt. Het risico is daarom nu lager ingeschat.
10%
1.000.000
100.000
Leges omgevingsvergunningen Invoering van de omgevingswet en wet kwaliteitsborging bouw per 2024 heeft invloed op de heffing van leges voor omgevingsvergunningen. Er komen minder vergunningplichten en verwachting is dat dit niet kan worden gecompenseerd door minder inzet en dus minder kosten.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 50
Risico's Afvalinzameling en -verwerking
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2024
De kosten van verwerking van afval zijn afgelopen jaren toegenomen. Het is landelijk beleid om de hoeveelheid restafval terug te brengen. Dit is ook merkbaar in de ontwikkeling van kosten van verbranding van afval. Risico is dat kosten verder oplopen en dat maatregelen om daarop in te springen niet tijdig worden genomen.
Maatregelen voorbereiding om afvalscheiding te verbeteren, afvalbeleid herzien. Ontwikkeling van verwerkingskosten en hoeveelheden afval monitoren.
In 2023 zijn de verwerkingskosten net als in 2022 binnen de begroting gebleven. In 2023 zijn gesprekken gevoerd over (het verlengen van) de dienstverleningsovereenkomst met HVC, waarbij ook aandacht is voor de transparantie van de kosten. Ook wordt gewerkt aan een nieuw grondstoffenplan met maatregelen om de doelstellingen te realiseren.
Beheerplannen periodiek actualiseren, periodiek controle op bestaan van activa, activa specifiek vastleggen in de financiële administratie. Beleid met betrekking tot activeren en afschrijven heroverwegen. Beheersystemen goed inrichten.
Er is in 2023 gewerkt aan de actualisatie van de plannen. Ook is beeld gebracht welke budgetten hiermee samenhangen inclusief gewenste aanpassingen, met name verschuivingen. In de begroting is daarnaast structureel rekening gehouden met hogere lasten voor het beheer en onderbouw van gebouwen. Aan de actualisatie van dit plan wordt nog gewerkt. Dat kan nog tot financiële gevolgen voor de begroting leiden.
Beheerplannen periodiek actualiseren, periodiek controle op bestaan van activa, activa specifiek vastleggen in de financiële administratie. Beleid met betrekking tot activeren en afschrijven heroverwegen.
Risico heeft zich nauwelijks voorgedaan in 2023. In 2023 is en in 2024 wordt verder gewerkt aan de inrichten en gebruiken van de beheersystemen Met deze data-gestuurde informatie kan bijna jaarlijks de beheerplannen worden bijgestuurd, maar ook de op lange termijn zichtbare investeringen worden gesignaleerd. Op basis daarvan kan dan reëler de levensduur van ons areaal worden ingeschat. Het risico zal geleidelijk afnemen als er meer data beschikbaar komt.
Kans (in %) 5%
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €) 2.200.000
110.000
Beheerplannen Indien beheerplannen niet actueel zijn, is er een risico dat onvoldoende inzicht is in de financiële middelen om deze structureel op het gewenste niveau te onderhouden. Dit kan zowel incidentele als structurele financiële gevolgen hebben.
500.000
Financieel beleid activa Voor de afschrijving van investeringen worden termijnen gehanteerd die dicht bij de maximale technische levensduur liggen. Een risico is dat in enkele situaties deze termijn niet bereikt wordt of dat onvoldoende inzicht is in de samenstelling van de boekwaarde. Op dat moment zal een afwaardering moet plaatsvinden.
1%
70.000.000
700.000
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 51
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Risico's Garantstellingen en leningen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2024
De gemeente staat garant voor leningen en verstrekt in enkele gevallen ook zelf leningen. Hierbij is er altijd een risico dat een partij niet in staat is de lening volgens de afspraken af te lossen.
Groot deel van de financiële positie van partijen worden gemonitord door een waarborgfonds.
In 2023 hebben zich geen risico's voorgedaan. Ook voor 2024 worden deze niet verwacht.
0,5%
80.000.000
400.000
De gemeente ter ondersteuning hierbij (externe) expertise ingeschakeld. Voor de afwikkeling is een voorziening gevormd. Voorgesteld is wordt het restant krediet beschikbaar te houden.
In 2023 heeft de Rechtbank over een deel van de kwestie uitspraak gedaan. De gemeente is daarbij in het ongelijk gesteld. De financiële gevolgen daarvan zijn in deze jaarrekening verwerkt.
25%
500.000
125.000
10%
1.500.000
150.000
Afwikkeling verbouwing Rederij Over de afwikkeling van verbouwing van de Rederij is een geschil met de aannemer. Dit is deels nog in behandeling bij de rechtbank. Op basis van de eerdere behandeling ervan is in de jaarrekening 2022 een inschatting gemaakt van de verplichting. Risico is dat de uiteindelijke afwikkeling daarvan afwijkt. Risicobedrag is bepaald op het bedrag van de vordering minus de gemaakte inschatting.
In 2024 wordt de uitspraak van de rechtbank en de definitieve afwikkeling verwacht. Het risicobedrag is gelijk gehouden ten opzichte van de inschatting bij de begroting 2024
Wmo/huishoudelijke ondersteuning Vanwege diverse ontwikkelingen loopt de gemeente financieel risico met betrekking tot de huishoudelijke ondersteuning. Dit komt enerzijds voor de toenemende vergrijzing. Daarnaast speelt mee dat de uurtarieven of kostenontwikkeling van aanbieders kan leiden tot hogere kosten vanwege schaarste in het aanbod en in het algemeen toegenomen loonkosten vanwege de inflatie.
De Wmo/huishoudelijke ondersteuning is een maatwerkvoorziening die de GRS uitvoert. De binnenkort vast te stellen Verordening Wmo kent een aantal draaiknoppen die o.a. van invloed kunnen zijn op de toelating tot de huishoudelijke ondersteuning c.q. de hoogte van een eventuele bijdrage. Door een versterking van het lokale maatschappelijk middenveld worden initiatieven om in het voorveld al ondersteuning te bieden versterkt dit met het oog op het afremmen van de instroom in de maatwerkvoorziening.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 52
Risico's Bezuinigingen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2024
De huidige onzekerheid met betrekking tot de omvang van het gemeentefonds maakt dat de gemeente een bezuinigingsproces is gestart. Risico is dat het benodigde bedrag niet gerealiseerd wordt en daarnaast is een risico dat om bezuinigingen te realiseren incidentele kosten gemaakt worden.
Ontwikkelingen met betrekking tot gemeentefonds en financiën goed volgen. Mogelijke keuzes in de eigen begroting in beeld brengen en houden. Actief contact onderhouden met collega’s in de regio om de beheersing van activiteiten van samenwerking te versterken.
In 2023 is een start gemaakt met het bezuinigingsproces. In 2024 zijn bijeenkomsten met de fracties uit de gemeenteraad gepland om de voortgang te bespreken. Het college heeft met de organisatie mogelijke keuzes in beeld gebracht. Risico bedrag is gebaseerd op het verwachte nadelige saldo in de laatste jaarschijven.
Kans (in %) 75%
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €) 4.000.000
3.000.000
Verbonden partijen Risico gebaseerd op inschatting per verbonden partij rekening houdend met door hen aangehouden beschikbare vermogen om dit op te vangen. Subtotaal Buffer ter dekking van overige risico's Eindtotaal
200.000
6.110.000 600.000 6.710.000
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 53
Grondbeleid In de paragraaf grondbeleid is de inschatting van de risico’s voor de grondexploitaties weergegeven. De reserve grondexploitatie dient als dekking voor de risico’s en tekorten op grondexploitaties. Momenteel zijn risico’s binnen verlieslatende projecten nog niet te kwantificeren vanwege de planvormingsfase waarin deze zich bevinden, dat betekent niet dat deze projecten volledig risicovrij zijn. De huidige marktontwikkelingen hebben een drukkend effect op de grondexploitatieresultaten. Het aanhouden van de reserve grondexploitatie biedt ruimte om eventuele verslechteringen van grondexploitatieresultaten op te vangen. Daarnaast dient de reserve grondexploitatie als buffer voor het opvangen van eventuele risico’s en tekorten op toekomstige grondexploitaties. Bepaling weerstandscapaciteit De gemeente heeft middelen beschikbaar om financiële gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk manifesteren. Onder tegenvallers wordt in de regel verstaan het effectueren van risico ´s. In de begroting en jaarrekening worden daarom de risico´s afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit ruimte op de exploitatiebegroting (stelpost onvoorzien en eventueel onbenutte belastingcapaciteit), ruimte in de reserves en eventuele stille reserves. Primair dienen de algemene reserves als buffer voor financiële tegenvallers.
De gemeente Alblasserdam heeft twee grote algemene reserves, namelijk de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie. Totaal beschikbare algemene weerstandscapaciteit (standen per 31-12-2023): Algemene weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit grondexploitatie (zie paragraaf Grondbeleid) Totaal
Jaarrekening 2023
Begroting 2023
€ 11.878.000 € 777.000 € 12.655.000
€ 9.775.000 € 1.000.000 € 10.775.000
Conclusie rondom benodigd weerstandsvermogen Risico´s worden gekwantificeerd en afgezet tegen de weerstandscapaciteit om zicht te krijgen op de toereikendheid van het weerstandsvermogen. Een algemene norm voor de weerstandsratio is niet door de wetgever vastgesteld. Het weerstandsvermogen kan gemeten worden als de verhouding tussen de weerstandscapaciteit die beschikbaar is en de verwachte financiële gevolgen van de risico’s en kan weergegeven worden als een ratio. Een algemene norm voor het weerstandsvermogen is er niet. Uit de literatuur blijkt wel een veel gehanteerde beoordelingstabel van het weerstandsvermogen. Het is aan de gemeente zelf om te bepalen wat de noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit is. De door de gemeente Alblasserdam bepaalde norm is minimaal 1,0 en maximaal 1,4. De beschikbare ratio (exclusief grondexploitaties) weerstandscapaciteit/ risico’s (€ 12.655.000/€ 6.668.000) = 1,9. Categorie A B C D E F
Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 54
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de weerstandsratio van de gemeente Alblasserdam weergegeven:
Weerstandscapaciteit: - algemeen - grondexploitaties Totaal Risicoprofiel: - algemeen - grondexploitaties* Totaal Ratio weerstandsvermogen: - algemeen - grondexploitaties Totaal
Jaarrekening 2023
Begroting 2023
11.878.000 685.000 12.564.000
9.775.000 1.000.000 10.775.000
6.710.000 84.000 6.668.000
4.839.000 779.000 5.617.000
1,8 maximaal 1,9
2,0 1,3 1,9
*) Niet alle risico's in de grondexploitaties zijn gekwantificeerd. Voor project Zuidelijk Havengebied is dat nog afhankelijk van verdere planuitwerking. Verplichte kengetallen financiële positie Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht een aantal kengetallen te presenteren over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen voor Alblasserdam zijn: Alblasserdam Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio (Eigen vermogen/ totaal balans) Solvabiliteitsratio ((Eigen vermogen + voorzieningen)/ totaal balans) Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Rekening 2022
Begroting 2023
Rekening 2023
60% 57% 33% 37% 0% 0,7% 99,2%
94% 92% 29% 31% 0% 2,5% N.n.b.
66% 62% 31% 35% 0,6% 1,6% 94,2%
De financiële positie is in 2023 niet veranderd ten opzichte van 2022. Op basis van de begroting werd een verslechtering verwacht. De schuldquote is iets opgelopen, maar doordat investeringen niet conform planning zijn uitgevoerd is deze in 2023 iets toegenomen. Netto schuldquote: De netto schuld (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) gedeeld door de inkomsten geeft een indicatie voor de mate waarin een gemeente de rentelasten kan dekken door voldoende inkomsten. De schuldquote is iets toegenomen ten opzichte van 2022 en is lager dan verwacht bij de begroting. Solvabiliteitsratio: Dit kengetal is de tegenhanger van de debtratio. Wij streven naar een solvabiliteitsratio (eigen vermogen + voorzieningen/ totaal balanssaldo) hoger of gelijk aan 20%. Op basis van deze jaarrekening voldoen wij daaraan.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 55
Grondexploitatie: Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen de totale waarde op de balans die nog moet worden terugverdiend met grondverkopen en het totaal van de exploitatiebaten in het jaar. Ultimo 2023 is er een geringe boekwaarde. Structurele exploitatieruimte: Bij dit kengetal wordt het structureel resultaat gedeeld door de totale baten in het jaar. Bij het opstellen van de begroting streven wij naar een structureel sluitende begroting. Zoals in eerdere jaren zien we dat het positieve resultaat ook nu wordt gerealiseerd door incidentele meevallers. Een specificatie van de incidentele baten en lasten is in toelichting bij de jaarrekening opgenomen. Belastingcapaciteit: De belastingcapaciteit is berekend op basis van de lokale lasten van een meerpersoonshuishouden. De gemeentelijke belastingen worden afgezet tegen het landelijk gemiddelde van het jaar ervoor. Aanvullende kengetallen In de financiële verordening is aangegeven dat naast de verplichte kengetallen inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de netto schuld per inwoner, het saldo van baten en lasten voor dotaties en onttrekkingen als percentage van de inkomsten en de onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting als percentage van de inkomsten. Alblasserdam Netto schuld per inwoner Saldo baten en lasten excl. reserves t.o.v. de inkomsten Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. de inkomsten
Rekening 2022
Begroting 2023
Rekening 2023
1.949 -2,7% 1,7%
2.768 -3,1% -1,1%
2.190 -1,0% -1,1%
Netto schuld per inwoner Dit is de bruto schuld minus de omvang van de geldelijke bezittingen gedeeld door het aantal inwoners op 31 december van het begrotingsjaar. Onder bruto schuld wordt verstaan het totaal van langlopende leningen, kortlopende schulden, crediteuren, vorderingen en overlopende passiva. Onder geldelijke bezittingen wordt verstaan: het totaal van leningen aan deelnemingen, leningen aan overige verbonden partijen, leningen aan derden, langlopende uitzettingen, kortlopende uitzettingen, debiteurenvorderingen, liquide middelen en overlopende activa. De ontwikkeling van de netto schuld per inwoner is een goede indicator om de ontwikkeling van de schuld te volgen. De netto schuld per inwoner is in 2023 iets opgelopen ten opzichte van de 2022. Dit komt deels door een toename van de vaste schulden. Op basis van de begroting zou dit sneller opgelopen zijn, maar investeringen zijn niet conform begroting gerealiseerd, waardoor de toename beperkt bleef. Onbenutte belastingcapaciteit Dit is de positieve uitkomst van het verschil tussen de opbrengst onroerendezaakbelasting bij de tarieven die minimaal nodig zijn voor toegang tot de procedure van artikel 12 van de Financiëleverhoudingswet en de (geraamde) opbrengst onroerendezaakbelasting.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 56
3. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de realisatie van het beleid ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Overzicht actuele kaders 2023 Onderwerp
Beheerplannen
Vastgesteld/ geactualiseerd in 2023
Looptijd t/m
Wegen
Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK) GVVP
Openbare ruimte
Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK) Plan Stedelijk Water (PSW) Basis Riolerings Plan (BRP) Basis Riolerings Plan + (BRP +) Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK) Bomenverordening Alblasserdam
2019
-
2021
-
2023
-
2023 2019
2027 2028
2020 2023
2029 -
2009
2024
Groenstructuurplan
2017
2027
Speelruimtebeleidsplan
2021
2030
Gebouwen
Meerjarenonderhouds-plan (MJOP)
2020
2023
Afvalinzameling
Grondstoffenplan
2017
2020
Openbare verlichting
Nota Openbare Verlichting
2015
2025
Begraven
Begraafplaatsverordening
2023
Riolering
Groen
-
Kaders in ontwikkeling (2024-2025) Onderwerp
Beheerplannen
Vast te stellen in
Groen
Bomenverordening Alblasserdam
2024
Gebouwen
MeerJarenOnderhouds en verDuurzamingsPlan (MJOP-D)
2024
Openbare verlichting
Nota Openbare Verlichting 2025-2035
2025
Afvalinzameling
Grondstoffenbeleidsplan 2024-2034
2024
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 57
Kerncijfers kapitaalgoederen Onderwerp Wegen
Vaarwegen Riolering
Groen Vastgoed Civiele kunstwerken Openbare verlichting
Belangrijkste kapitaalgoederen Asfaltverhardingen Elementenverhardingen Half- en onverharde paden Fietspaden Voetpaden Oppervlaktewater Persriolering Vrij verval riolering Pompen en Gemalen Oppervlakte openbaar groen Speeltoestellen Gebouwen (incl. betreedbare gemalen en bergingen) Bruggen, kademuren, duikers, trappen, geluidsschermen Aantal lichtmasten
Hoeveelheden 187.000 m2 426.000 m2 75.000 m2 70.000 m2 246.000 m2 209.000 m2 31 km 110 km 115 st 640.000 m2 409 st 27 st 199 st 3.978 stuks, waarvan ca 60 % LED
Beeldkwaliteit, het IMBK We beheren de openbare ruimte sinds 2009 met als doel gemiddeld minimaal een beeldkwaliteit B. Dit beeld wordt tweemaal per jaar gemeten over alle beheeronderdelen en over de hele gemeente. De uitzondering is de begraafplaats waar een hogere beeldkwaliteit A aangehouden wordt. In 2023 zijn er zoals elk jaar weer twee meetronden door een onafhankelijke partij uitgevoerd. In oktober 2023 is het Integraal Maatschappelijk BeheerKader (IMBK) vastgesteld door de gemeenteraad. Met het IMBK herijken we de beheerobjecten (assets), de doelen en de benodigde financiële middelen om de doelen te kunnen halen. Het IMBK wordt onderdeel van de Omgevingsvisie. Riolering, het PSW In januari 2023 is het Plan Stedelijk Water (PSW) vastgesteld door de gemeenteraad. Dit plan is een voortzetting op het Gemeentelijke RioleringsPlan (GRP). Het PSW wordt met de inwerkingtreding van de Omgevingswet onderdeel van het Omgevingsplan. Naast de zorgplichten voor de inzameling van afvalwater en het tegengaan van wateroverlast is (het tegengaan van de gevolgen van) de klimaatverandering een speerpunt in het PSW. We gaan bij de ontwerpen uit van een robuuster rioolsysteem dat beter bestand is tegen piekbuien en regenwater absorbeert in de bodem en vertraagd afvoert. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed onderhouden we volgens het vastgoedbeleid 2014 conform het VNGmodel.
In samenwerking met de expertise van de collega's van vastgoed van de Servicegemeente Dordrecht (SGD) dragen wij zorg voor het groot onderhoud van de buitenste schil (onderhoud dak, buitenwanden, draagstructuur en vervanging van gebouw gebonden installaties). De gebruikers zijn verantwoordelijk voor het dagelijks inpandig beheer (wand- vloer- plafond, reinheid). Het groot onderhoud plannen we (meer)jaarlijks in, rekening houdend met de plannen voor het toekomstig gebruik van het object. In 2024 zullen nadere keuzes worden gemaakt voor de verduurzaming en het behoud van het vastgoed. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 58
Grondstoffenplan De doelen voor wat betreft de hoeveelheid restafval die in het Grondstoffenplan uit 2017 zijn geformuleerd worden ondanks de uitgevoerde maatregelen niet gehaald. Vanwege de ontwikkelingen in de strenger wordende wet- en regelgeving, maar ook onze eigen ambities op het gebied van Fit en Groen, is het plan aan een herziening met een herijkte strategie toe. In 2024 zal hiervoor samen met de gemeenteraad een traject worden doorlopen waarin we nieuwe kaders en mogelijkheden onderzoeken. Openbare Verlichting Het Beleidsplan "Nota Openbare Verlichting 2016-2025 - licht waar het moet, donker waar het kan" is het uitgangspunt voor het beheer van onze openbare verlichting. Er bestaat geen wettelijke verplichting tot het verlichten van de openbare ruimte. Uit oogpunt van sociale- en verkeersveiligheid dragen we zorg voor een goed werkende verlichting. We houden hierbij rekening met lichthinder en energieverbruik. Binnen de Drechtsteden loopt Alblasserdam voorop wat betreft het percentage energiezuinige Ledverlichting. Op 3 oktober 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het voorstel om de resterende verlichting versneld te gaan vervangen. Beheerregistraties De afgelopen jaren is de wetgeving voor verplichte registraties in de buitenruimte toegenomen.
Voor ondergrondse kabels en leidingen registreren we de ligging van onze hoofdrioolleidingen en eigen energie- en datakabels op basis van de wet WIBON. De komende jaren komt hier de verplichting voor het registreren van huis- en regenwaterputaansluitingen bij. Voor de wet BGT registreren we alle verhardingscontouren en de gebruikte verhardingssoorten, groeninvulling en watervlakken. Elke wijziging wordt ingemeten en aangeleverd aan de landelijke centrale registratievoorziening. Voor onderzoeksresultaten in de bodem (sonderingen, grondwaterpeilbuizen) verplicht de wet BRO deze gegevens centraal te registreren. Adressen en objecten worden bijgehouden in de BAG. Naast de wettelijk verplichte registraties houden we ook onze eigen beheerobjecten bij. Van alle zaken in de openbare ruimte worden beheergegevens bijgehouden. Zo weten we de locatie, de leeftijd, de inspectiedatum, de materiaalsoort, de opbouw van alles wat zich in de openbare ruimte bevindt. Met deze data stellen we de diverse onderhoudsprogramma's op voor inspectie, onderhoud en vervanging. In 2012 is hiervoor Drechtsteden breed het beheerprogramma GisiB aangeschaft. Alblasserdam heeft in 2023 gekozen om over te gaan naar het voor ons beter passende beheerprogramma GBI. Hiermee hebben we met onze beheerdata en de flexibelere gebruiksmogelijkheden een goede stap naar bestendig databeheer gezet.
Meldingen openbare ruimte Iedereen die een gebrek aan de openbare ruimte signaleert, kan dit aan de gemeente doorgeven via de telefoon, de FIXI-meldingsapp of via de FIXI-meldingssite. Bewoners weten de diverse loketten goed te vinden. Urgente gebreken pakt de gecontracteerde aannemer met spoed op. Gebreken die esthetisch van aard zijn verzamelen we op een groot onderhoudsplanning. Niet alle meldingen gaan over gebreken van de verhardingen of het openbaar groen. We krijgen een merkbaar toenemend aantal meldingen over parkeeroverlast en gereden snelheid van auto's. Deze meldingen nemen we mee als input voor beleidsplannen die de visie over deze onderwerpen behandelen. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 59
Realisatie werken/projecten 2023 Vanuit het integraal vervangings- en investeringsplan zijn op basis van de in de begroting vermelde projecten de onderstaande werken in uitvoering genomen of afgerond:
Plan Waterhoven. In Plan Waterhoven is de definitieve inrichting van de openbare buitenruimte afgerond in 2023. De straten worden in 2023 definitief ingericht. Dit is na 20 jaar een definitieve afronding van de aanleg van deze nieuwe buurt. Brug Groenezoom-De Twijn. De overbrugging van het water zorgt voor een veilige aan- en afvoerroute voor langzaam verkeer van en naar de school. Herinrichting speelplaats Drentse Buurt. Na een intensieve participatie met de kinderendoelgroep in de omgeving is het beste ontwerp aangelegd. De Bernhard- en Marijkestraat hebben een onderhoudsbeurt gekregen. De wortelopdruk is met behoud van de bomen opgelost.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 60
4. Paragraaf financiering Inleiding In de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) is bepaald dat decentrale overheden een financieringsparagraaf moeten opnemen in zowel de begroting als in de jaarrekening. In de thans voorliggende jaarrekeningparagraaf wordt door het college verantwoording afgelegd over de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Hierbij wordt onder andere ingegaan op de manier waarop de gemeente Alblasserdam met het aantrekken en, voor zover van toepassing, het uitzetten van geldmiddelen is omgegaan, zowel op korte als op langere termijn. Tevens worden de risico’s in beeld gebracht alsmede de eventueel genomen maatregelen om deze risico’s te beheersen. Externe ontwikkelingen Economische ontwikkelingen De inflatie is in 2023 niet verder gestegen, waar dat in 2022 wel het geval was. Dit werd toen voornamelijk veroorzaakt door hoge olie-, gas- en energieprijzen. Wel heeft de Europese Centrale Bank (ECB) ook in 2023 nog meerdere renteverhogingen doorgevoerd die doorwerken in de marktrentetarieven. Met name de tarieven op de geldmarkt, dus voor looptijden tot een jaar, zijn daardoor relatief hoog. De 10-jaarsrente, die in 2022 steeg van 0,30% naar 3,20%, heeft een groot deel van het jaar rond de 3,00% geschommeld, maar daalde in de laatste twee maanden van het jaar stevig van 3,39% op 1 november naar 2,49% ultimo 2023.
Voor de 3-maands Euribor zagen wij een vergelijkbare ontwikkeling. Waar 2022 een verschuiving liet zien van -/- 0,57% in januari tot een positief percentage van 2,18 aan het einde van het jaar, hebben wij in 2023 maandelijks stijgingen gezien, om aan het eind van het jaar op een percentage van 3,91% uit te komen. De stijging is in lijn met de renteverhogingen die de ECB heeft doorgevoerd. De rente op de geldmarkt volgt de rente van de ECB en is de basis voor de vergoeding die gemeenten op hun rekening courant bij de schatkist ontvangen. Eind 2023 werd hier een rente vergoed van 3,90%. De marktverwachting is dat de korte rente zal teruglopen (vanaf het moment dat de ECB haar tarieven weer zal laten dalen). Dit moment wordt vooralsnog ingeschat in het tweede kwartaal. De lange rente zal in de loop van de tijd waarschijnlijk juist iets oplopen. Daarmee ontstaat weer een reguliere rentecurve, waarbij kort geld goedkoper is dan lang geld en het voorfinancieren van liquiditeitsbehoefte met rekening courant krediet en/of kasgeldleningen de meest efficiënte financieringsmethodiek zal zijn. De financieringsfunctie van de gemeente dient uitsluitend de publieke taak. Zij voert een prudent beleid binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
In deze paragraaf is de grafiek opgenomen waarin het verloop van zowel de korte als de lange rente gedurende 2023 is weergegeven. Daar is duidelijk zichtbaar dat vanaf het tweede kwartaal 2023 sprake is van een inverse rentestructuur (dus een hogere prijs voor korte leningen dan voor lange leningen) en dat de lange rente in het vierde kwartaal fors is gedaald, met een stabiel 3-maands Euribor tarief.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 61
4.50% 4.00% 3.50% 3.00% 2.50% 2.00% 1.50% 1.00% 0.50% 0.00%
Renteverloop 1 jan 2023 - 1 jan 2024
n Ja
3 /2
b Fe
3 /2
ar M
3 /2
3 r/2 p A
ay M
3 /2
n Ju
3 /2
Ju
l/2
3
g Au
3 /2
p Se
3 /2
10-jaars IRS
3 3 3 4 t/2 v/2 c/2 an/2 c o e O J N D
Bedacht moet worden dat, indien een langlopende lening daadwerkelijk wordt opgenomen, er thans opslagen gelden boven op het IRS-tarief zoals hierboven weergegeven. Voor een 10-jaars lening bedroeg dit eind 2023 circa 0,25%. Deze opslag is meer dan verdubbeld en bij langere looptijden (langer dan 30 jaar) zagen wij opslagen van rond de 0,60%. Interne rente Voor de interne doorberekening van de rentekosten naar de investeringen hanteren we een omslagrente van 1,0%. De BBV-notitie rente schrijft voor dat indien de werkelijke rentelasten die over een jaar aan taakvelden hadden moeten worden doorbelast afwijken van de rentelasten die op basis van de voor gecalculeerde renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend, dan kan de gemeente besluiten tot correctie. Correctie wordt verplicht gesteld indien deze afwijking groter is dan 25%. In onderstaand renteschema zetten we de werkelijke rentelasten uiteen, die gezamenlijk het renteresultaat bepalen. Daarnaast bepalen we of de eerdergenoemde afwijking niet groter is dan 25%.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 62
Relatiebeheer De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is huisbankier van de gemeente Alblasserdam. Naast de BNG houdt de gemeente een rekeningcourant aan bij de Rabobank. Uitzettingen Uitzettingen zijn binnen de Wet fido gedefinieerd als verstrekte geldleningen en beleggingen. De gemeente heeft geen beleggingen. In 2023 zijn geen nieuwe leningen verstrekt. Voor een specificatie van de totale portefeuille aan lopende uitzettingen zie verderop in deze paragraaf onder Kredietrisico’s. Financiering Voor de gemeente Alblasserdam is in 2023 een 20-jarige lineaire lening aangetrokken van € 11 miljoen met een looptijd van 20 jaar. De totale langlopende schuld van de gemeente Alblasserdam bedraagt per 31 december 2023 € 52,2 miljoen. Dit betreft 8 leningen. De gemiddelde rente van deze leningenportefeuille per 31 december 2023 bedraagt 1,06%. Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn de kasgeldlimiet, de renterisico’s en de kredietrisico’s. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het bedrag dat de gemeente per jaar maximaal met kort geld mag financieren. Volgens de Wet fido bedraagt deze limiet 8,5% van het totaal van de exploitatiebegroting. Gezien de omvang van de begroting 2023 (€ 61,2 miljoen) betekende dit dat de gemeente Alblasserdam haar financiële huishouding voor maximaal € 5,2 miljoen met kort geld mocht financieren.
Conform voorschrift uit de Wet fido, maximaal drie achtereenvolgende kwartalen overschrijding toegestaan, is in bijgaande tabel de spiegeling weergegeven van de gemeentelijke kortlopende middelen ten opzichte van de kasgeldlimiet gedurende 2023: Tabel Verloop kasgeldlimiet 2023
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat in 2023 de kasgeldlimiet drie kwartalen achtereenvolgend is overschreden. Om de overschrijding van de kasgeldlimiet op te heffen is in september 2023 de hierboven genoemde langlopende lening van € 11 miljoen aangetrokken. Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 63
In 2023 zijn er tien kasgeldleningen aangetrokken, met een hoofdsom variërend van € 4 miljoen tot € 12 miljoen en een rentetarief van 2,1% in januari 2023 tot 3,9% in september 2023. Het opnemen van kasgeldleningen was door de langlopende lening niet meer noodzakelijk. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft tot doel om binnen de portefeuille aan langlopende leningen een overmatige afhankelijkheid van de rente in een zeker jaar te voorkomen. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm niet meer dan 20% zijn van het begrotingstotaal. In 2023 is dit voor Alblasserdam € 12 miljoen. Uit onderstaande berekening komt naar voren dat de gemeente Alblasserdam in 2023 binnen de renterisiconorm heeft geopereerd. Tabel Toetsing renterisiconorm 2023
Kredietrisico’s De gemeente Alblasserdam loopt kredietrisico op uitzettingen (o.a. verstrekte geldleningen) en op leningen waarop door haar een borgstelling is afgegeven. Tabel Overzicht kredietrisico’s
Het in bovenstaande tabel weergegeven bedrag aan uitzettingen per 31 december 2023 van € 3.057.000, - kan als volgt worden gespecificeerd: GR Souburgh: € 2.592.000 (5 leningen) Beheersstichting Sport Alblasserdam: € 265.000 (3 leningen) Sporthal Molenzicht: € 150.000 VvE Van Eesterensingel 15-49: € 50.000
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 64
Daarnaast stond de gemeente per 31 december 2023 voor in totaal € 69,7 miljoen garant. Hiervan had € 61,8 miljoen betrekking op de achtervangpositie in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (indirecte borgstelling). Gezien de zekerheidsstructuur is hieraan een relatief laag risico verbonden. Sinds 1 augustus 2021 geldt een nieuwe achtervangovereenkomst. De wijzigingen die zijn doorgevoerd in deze nieuwe overeenkomst leidt tot een andere toerekening van de achtervangpositie aan de gemeente. Dit betekent dat als een lening voor 1 augustus 2021 is afgesloten deze voor 100% meetelt in de verdeelsleutel (dit is identiek aan de systematiek van vorig jaar). Is de lening na 1 augustus 2021 afgesloten, dan is de verdeelsleutel gelijk aan het percentage van marktwaarde van het DAEB-bezit van de betreffende corporatie dat in de gemeente Alblasserdam ligt. Daarnaast is nieuw dat de gemeente borg staat voor een obligolening. Deze lening kan worden aangesproken indien er geld nodig is om grote verliezen te dekken en de obligoheffing van corporaties niet voldoende is. Het bedrag aan directe borgstellingen bedroeg per 31 december 2023 € 7,9 miljoen.
Met als grootste borgstellingen: HVC Alkmaar (0,67%-belang; ‘getrapt’ via GR Gevudo) € 3,8 miljoen; Stichting Sporthal Molenzicht € 2,4 miljoen; Stichting Waardenburgh: € 1,6 miljoen; Schatkistbankieren In 2023 mocht de gemeente bij het verplicht schatkistbankieren een bedrag van 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. In onderstaande tabel staat per kwartaal aangegeven wat het gemiddelde positieve banksaldo was. Hieruit blijkt dat in 2023 het drempelbedrag niet is overschreden. Tabel Benutting drempelbedrag Schatkistbankieren
In 2023 is er weer sprake van rentevergoeding op positieve banksaldo's en de schatkistrekening bij het Rijk en rentekosten op negatieve banksaldo's.
Jaarstukken 2023 – gemeente Alblasserdam 65
5. Paragraaf bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling In 2023 werkten we actief aan het bevorderen van een wendbare en vitale organisatie. Elke dag streven we ernaar het verschil te maken voor onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. We werken samen in, met en voor de samenleving. Organisatieontwikkeling vormt een doorlopend proces, waarbij we voortdurend bijsturen op basis van praktijkervaringen en externe ontwikkelingen. Vanuit onze visie en missie zetten we stappen in de doorontwikkeling van onze organisatie en in 2023 werd een jaarplan organisatieontwikkeling voor de organisatie vastgesteld, in lijn met het coalitieakkoord en het coalitieprogramma. In 2023 vonden diverse ondersteunende activiteiten plaats binnen de 5 programmalijnen Samenleving, Ontwikkelen en Samenwerken, Vitaliteit, Het Nieuwe Werken en Kwaliteit op orde - ter bevordering van de verdere ontwikkeling van de organisatie. Hieronder lichten we een aantal activiteiten toe: De vaardigheden en talenten van medewerkers zijn verder ontwikkeld. In onze vernieuwde gesprekscyclus, waarin feedback geven en ontvangen centraal staan, delen we kennis en leren we van elkaar. Medewerkers namen gedurende het jaar deel aan verschillende activiteiten op gebied van vitaliteit en ontwikkeling.
Een summerschool, winterschool en week van de vitaliteit vonden plaats, waarbij medewerkers deelnamen aan workshops om efficiënter en met meer grip en rust te werken. We werkten aan de optimalisatie van werkprocessen en het op orde brengen van budgetten. Er werd gestart met een dashboard bedrijfsvoering om continue inzicht te krijgen via actuele cijfers over onder andere financiën en ziekteverzuim. Op het gebied van HR vond een doorontwikkeling plaats van strategische personeelsplanning (SPP), waarbij kennis, talenten en competenties van medewerkers werden geïdentificeerd en vergeleken met gewenste vaardigheden. Om aantrekkelijk te blijven als werkgever investeerden we in de ontwikkeling en doorgroeimogelijkheden van onze medewerkers. Een medewerkers onderzoek werd uitgevoerd en op basis van de resultaten stelden alle teams actieplannen op. Gezien de toenemende krapte op de arbeidsmarkt, hebben we samen met de Servicegemeente Dordrecht ons arbeidsmarktcommunicatiebeleid en arbeidsmarktbeleid doorontwikkeld en gemoderniseerd. Duurzame inzetbaarheid We houden gezond en veilig werken nauwlettend in de gaten, onder andere door de uitvoering en opvolging van de RI&E (risico-inventarisatie en evaluatie) en het implementeren van beleid gericht op een gezonde en veilige werkomgeving.