Begroting 2025 versie gemeenteraad.pdf
Tekst van het document
Q1
Huurders gemeentelijk vastgoed
Q4
GR Souburgh
Niet eerder dan 2026
Schoolbesturen, Woonkracht10
Q1
Huurders gemeentelijk vastgoed
Blijven inzetten op onze telefonische bereikbaarheid, bereikbaarheid gemeentewinkel en op tijd reageren na verzoeken. Verder ontwikkelen digitale dienstverlening; beter onze kanalen inzetten.
Doorlopend
Dienstverlening Drechtsteden Dienstverlening Drechtsteden
Wij zetten het huidige (woningbouw)beleid voort. Hierbij willen wij opmerken dat herstructurering het aandeel sociale huurwoningen binnen de voorraad kan doen fluctueren. Prestatieafspraken Woonkracht10 worden geactualiseerd. Ook hierop is de regiewet van invloed. Van de prestatieafspraken nieuwe stijl wordt verwacht (geëist) dat deze meer wederkerige afspraken bevatten. Daarnaast wordt een vertegenwoordiging van de zorginstellingen/verleners in Alblasserdam eveneens gesprekspartner bij het opstellen van de prestatieafspraken.
Woningcorporaties, ontwikkelaars
3.6 Hebben we onze bestaande voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en geloofsbeleving behouden, met inbegrip van passend gebruik en acceptabele woonlasten.
Hebben we onze bestaande voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en geloofsbeleving behouden, met inbegrip van passend gebruik en acceptabele woonlasten. 3.7 Worden we gewaardeerd om onze duidelijke communicatie, het nakomen van onze afspraken en het verbeteren van de relatie met onze inwoners.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
Doorlopend
28
Wat willen we bereiken? Aan het eind van de collegeperiode in 2026:
Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Toegankelijkheid website verbeteren, zoals teksten schrijven op B1 niveau.
In welke Q afgerond Q4
Wie zijn daarbij betrokken?
Evaluatie paspoortenpiek en verruiming openingstijden.
Q2
En vanuit de gemeente proactief communiceren en inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners betrekken bij activiteiten van de gemeente. In deze tijd waar vertrouwen in publieke instanties afneemt, proberen we het in Alblasserdam op peil te houden.
Q2
Het komende jaar zetten wij in op uitbreiding van de sociale woningvoorraad. Dit heeft een positief effect op het realiseren van woningen voor
Doorlopend
Woonkracht10, regiogemeenten, COA, Vluchtelingenwerk, provincie Zuid-Holland
Integraal onderzoek naar alle huisvestingsvraagstukken van de diverse doelgroepen. Een groep van 40 ontheemden vertrekt van de Jozuakerk naar de Havenkerk. De Jozuakerk moet weer in oude staat hersteld worden. Het is aannemelijk dat de Oekraïnse vluchtelingen langer, dan wel definitief, in Nederland blijven. Afhankelijk van het beleid van Europa (wat doen we met de huidige vluchtelingenstatus van Oekraïners) en de Nederlandse regering zal de huisvesting van een deel van deze Oekraïners tot de reguliere bouw- en huisvestingsopgave gaan behoren. Blijven zoeken naar opvanglocaties.
Q3
Woonkracht10 en regiogemeenten Kerkbesturen
Wij zetten dit beleid en regionale samenwerking voort. Hierbij zullen wij kansen die zich voordoen zoveel mogelijk benutten.
Doorlopend
Voor de huisvesting van statushouders die wachten op gezinshereniging zoeken wij creatieve oplossingen voor de (tijdelijke) huisvesting zoals gebruik maken van de mogelijkheden die de leegstandwet biedt of voordeurdelen. Voor permanente huisvesting van eenpersoons-statushouder-huishoudens nemen wij het splitsen (duplexen) van woningen en/of de huisvesting in onzelfstandige woonruimte in overweging.
Doorlopend
Service gemeente Drechtsteden Dienstverlening Drechtsteden
Q2
3.8 Alblasserdam staat open om naar redelijkheid een extra bijdrage te leveren aan de huisvestingsopgave van medelanders.
verschillende doelgroepen waaronder statushouders. Daarnaast bevorderen we de doorstroming binnen de sociale huurwoningvoorraad.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
Doorlopend
Doorlopend
Ondernemers en maatschappelijke partners Woonkracht10, zorgaanbieders, regiogemeenten, COA en Provincie Zuid-Holland Woonkracht10, zorgaanbieders, regiogemeenten, COA en Provincie Zuid-Holland
29
Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Onder algemene dekkingsmiddelen vallen: • Treasury • Onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen en niet-woningen • Belastingen overig • Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds • Overige baten en lasten waaronder de post onvoorzien
Treasury Het resultaat van Treasury bestaat uit het saldo van de rentekosten, rentebaten en ontvangen dividend. In de paragraaf Financiering zijn deze toegelicht. Onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen en niet-woningen Gemeenten heffen belastingen op onroerende zaken binnen de gemeentegrenzen om een deel van hun taken te bekostigen. De onroerendezaakbelastingen zijn de grootste eigen inkomstenbron van gemeenten. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.
Belastingen overig Onder de lasten en baten van overige belastingen zijn opgenomen: • Hondenbelasting • Toeristenbelasting
Algemene uitkering De uitkomsten van de circulaires van de algemene uitkering uit het gemeentefonds hebben een belangrijke impact op de financiële positie van onze gemeente. In de begroting is uitgegaan van de meicirculaire.
Overige baten en lasten waaronder de post onvoorzien Bij het onderdeel overige baten en lasten is rekening gehouden met een structurele post onvoorzien voor 2025 tot en met 2028 van € 25.000.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
30
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (bedragen * € 1.000) Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten Totaal Mutatie reserves Totaal na bestemming
2025
2026
2027
2028
Lasten -114 395 91 11
Baten 223 3.086 3.873 98
Saldo 337 2.691 3.782 87
Lasten 153 74 90 10
Baten 217 3.086 3.873 98
Saldo 64 3.012 3.783 88
Lasten 580 74 90 10
Baten 212 3.086 3.873 98
Saldo -368 3.012 3.783 88
Lasten 787 74 90 10
Baten 210 3.086 3.873 98
Saldo -577 3.012 3.783 88
0 403 786 0 786
42.726 35 50.041 1.005 51.046
42.726 -368 49.255 1.005 50.260
0 481 808 0 808
40.371 35 47.680 0 47.680
40.371 -446 46.872 0 46.872
0 481 1.235 0 1.235
40.705 35 48.009 0 48.009
40.705 -446 46.774 0 46.774
0 481 1.442 0 1.442
41.053 35 48.355 0 48.355
41.053 -446 46.913 0 46.913
Overzicht overhead Onder overhead valt het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Hiertoe behoren ook de systemen en aanverwante lasten die deze functies ondersteunen. Dit bestaat uit: • leidinggevenden primair proces (hiërarchisch), die personele verantwoordelijkheden hebben zoals het voeren van functioneringsgesprekken; • financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie, waaronder planning & control en verantwoording; • personeel en organisatie (P&O HRM) en organisatie- en formatieadvies; • inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken: juridische medewerkers op een bedrijfsvoeringafdeling of belast met een bedrijfsvoeringstaak; • bestuurszaken: ambtelijke ondersteuning en beleidsadvisering van de burgemeester en het college van b&w; • informatievoorziening en automatisering van PIOFACH-systemen; • facilitaire zaken en huisvesting (incl. beveiliging); • documentaire informatievoorziening (DIV). Overhead (bedragen * € 1.000) Overhead Totaal
Lasten 7.694 7.694
2025 Baten 167 167
Saldo -7.527 -7.527
Lasten 7.457 7.457
2026 Baten 167 167
Saldo -7.290 -7.290
Lasten 7.407 7.407
2027 Baten 167 167
Saldo -7.240 -7.240
Lasten 7.402 7.402
2028 Baten 167 167
Saldo -7.235 -7.235
Overhead wordt centraal begroot en verantwoord op het overzicht overhead via taakveld 0.4 overhead. Overhead wordt doorbelast aan investering. De doorbelasting wordt berekend op basis van de inzet van het personeel dat onderdeel uitmaakt van de personele formatie. De doorbelasting aan investeringen is in Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
31
deze begroting berekend op ca. € 638.000. Het saldo van de overhead dat drukt op de exploitatie bedraagt derhalve ca. € 7,5 miljoen. Een aandeel hiervan wordt (extracomptabel) toegerekend aan de lokale heffingen. Ook dit wordt berekend op basis van de inzet van de personele formatie.
Overzicht vennootschapsbelasting Dit taakveld wordt gebruikt voor (de raming van) het te betalen bedrag aan vennootschapsbelasting. Voor 2025 wordt geen (fiscale) winst verwacht op ondernemingsactiviteiten.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
32
Paragrafen
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
33
1. Paragraaf lokale heffingen Deze paragraaf geeft inzicht in de diverse lokale heffingen. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de heffingen waarvan de besteding zowel gebonden als ongebonden is. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het beleid. Een aanduiding van de lokale belastingdruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale heffingen compleet. Voor de omvang van de gemeentelijke woonlasten zijn de onroerendezaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing de belangrijkste heffingen. Daarnaast wordt nog een aantal andere belastingen en rechten geheven zoals hondenbelasting, begraafrechten, precariobelasting, toeristenbelasting en (bouw)leges. De heffing en invordering van de leges verzorgt de gemeente zelf. De heffing en invordering van de andere belastingen voert de GR Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) in Klaaswaal uit.
Overzicht opbrengst lokale heffingen Heffing
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2024 na wijziging (1e burap)
Begroting 2025
Baten weekmarkt
20
18
18
18
Leges omgevingsvergunning
452
1.107
1.107
698
Integrale veiligheid
7
6
6
6
Leges straatwerk
211
30
30
31
Afvalstoffenheffing
3.236
3.517
3.517
3.920
Rioolheffing
1.628
1.611
1.611
1.768
Begraafrechten
535
642
642
773
Leges burgerzaken
265
365
365
492
6.375
6.564
6.564
6.959
Hondenbelasting
99
95
95
98
Precariobelasting
0
0
0
0
Toeristenbelasting
38
20
20
51
12.867
13.974
13.974
14.814
OZB
Totaal
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
34
Woonlasten (lokale belastingdruk) Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de tegemoetkoming. Deze belastingen vormen het grootste deel van de opbrengst van de gemeentelijke heffingen. De gemiddelde woonlasten voor een één- en meerpersoonshuishouden zijn weergegeven in onderstaande tabellen. Belastingsoort Tarieven in €
Eenpersoonshuishoudens Tarief 2023
Tarief 2024
Mutatie 2024
Onroerendezaakbelasting
389
409
21
Rioolheffing
159
169
Afvalstoffenheffing
358
Subtotaal
Meerpersoonshuishoudens
Tarief 2025
Mutatie 2025
5,3%
434
25
10
6,0%
185
384
27
7,4%
905
962
57
6,3%
Tegemoetkoming
-75
-40
35
Totaal
830
922
92
in %
11,0%
Tarief 2023
Tarief 2024
Mutatie 2024
6,0%
389
405
17
16
9,5%
159
169
425
41
10,7%
418
1.044
82
8,5%
-40
0
1.004
82
in %
8,9%
Positie COELO-lijst, aangepast
Tarief 2025
Mutatie 2025
4,3%
430
24
6,0%
10
6,0%
185
16
9,5%
449
31
7,3%
496
48
10,7%
966
1.022
57
5,9%
1.111
88
8,6%
-75
-40
35
-40
0
891
982
92
1.071
88
112
173
in %
10,3%
in %
9,0%
P.M.
Onroerendezaakbelasting (OZB) Er zijn drie categorieën onroerendezaakbelasting. Het tarief voor de OZB is een percentage van de jaarlijks vastgestelde WOZ-waarde. De stijging of daling van de tarieven heeft een directe relatie met de stijging of daling van de WOZ-waarde. Daalt de WOZ-waarde, dan dient voor een gelijkblijvende opbrengst het tarief te stijgen. Voor 2025 is de waarde per 1 januari 2024 van toepassing. In 2025 stijgt de OZB met 6,0%, conform de Perspectiefnota 2025. Categorie
Raming WOZ-waarde per 1 januari waarde- en areaalontwikkeling 2.911.000.000 80.500.000
2024 Eigenaren woningen
2025 2.991.500.000
Eigenaren niet-woningen
603.000.000
11.400.000
614.400.000
Gebruikers niet-woningen
562.000.000
11.400.000
573.400.000
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
35
Categorie
Raming opbrengst onroerendezaakbelasting Begroting 2024
Mutatie (6,0%) incl. areaaluitbreiding
2025 (inclusief areaaluitbreiding)
Eigenaren woningen
2.909.000
177.000
3.086.000
Eigenaren niet woningen
1.863.000
111.000
1.975.000
Gebruikers niet woningen
1.792.000
107.000
1.898.000
Totale opbrengst OZB
6.554.000
395.000
6.959.000
Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. De opbrengst van de afvalstoffenheffing mag niet hoger zijn dan de (geraamde) kosten. De raad stelt afzonderlijke tarieven voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens vast. Bij de perspectiefnota is voorgesteld de tarieven te verhogen met 7,5%. Verwachting was dat deze daarmee volledig kostendekkend zouden zijn. Uit de berekening van de kostendekkendheid op basis van deze blijkt dat de tarieven met 10,8% verhoogd moeten worden om dit te realiseren. Daarom wordt voorgesteld de tarieven voor afvalstoffenheffing met 10,8% te verhogen. 2024 Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Totaal afvalstoffenheffing Berekening kostendekking Reiniging Kosten taakveld reiniging Inkomsten taakveld excl. heffingen
Eenheden 2.450
2025
Tarief
5.744
Opbrengst 384,00
941.000
448,50
2.576.000 3.517.000
Eenheden 2.511
Tarief 425,50
5.741
496,50
Opbrengst 1.068.000 2.850.000 3.918.000
2.964.000 -/- 120.000
Netto kosten taakveld
2.844.000
Overige toe te rekenen kosten: Kwijtscheldingen
170.000
Overhead
355.000
BTW
559.000
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
36
Berekening kostendekking Reiniging Totale netto overige kosten
1.084.000
Totale kosten (a)
3.927.000
Opbrengst heffingen (b)
3.918.000
Dekking (b/a*100)
100%
Rioolheffing De rioolheffing voor woningen is gebaseerd op een vast bedrag per perceel en voor niet-woningen is dit gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde. De tarieven voor de rioolheffing in 2025 voor woningen zijn conform het Stedelijk Waterplan verhoogd met 6% en daarnaast met 3,5% prijsontwikkeling. Voorgesteld wordt het tarief te verhogen met 9,5%. 2024 Aantal woningen Belaste waarde niet-woningen
Eenheden 8.474
2025
Tarief
404.570.000
168,50
Opbrengst 1.428.000
Eenheden 8.477
Tarief 184,50
Opbrengst 1.564.000
0,055% *)
223.000
515.273.000
0,055% *)
283.000
Afronding Totaal rioolheffing *) Maximum aanslagbedrag € 2.915 in 2024 en € 3.192 in 2025 Berekening kostendekking Riolering Kosten taakveld riolering Inkomsten taakveld excl. Heffingen
-40.000
-80.000
1.611.000
1.767.000
1.332.000 -/- 71.000
Netto kosten taakveld
1.261.000
Overige toe te rekenen kosten: Kwijtscheldingen
5.000
Overhead
58.000
BTW
164.000
Aandeel kosten andere taakvelden
25.000
Mutatie egalisatiereserve riolering
255.000
Totale netto overige kosten Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
507.000 37
Berekening kostendekking Riolering Totale kosten (a)
1.768.000
Opbrengst heffingen (b)
1.768.000
Dekking (b/a*100)
100%
De kostendekkendheid op langere termijn wordt periodiek getoetst bij actualisatie van het stedelijk waterplan.
Overige lokale heffingen Begraafrechten Bij de Perspectiefnota 2025 is voorgesteld vanaf 2025 kostendekkende tarieven te hanteren. De kosten zijn op basis van deze begroting berekend op € 774.000. Dat betekent dat de baten ten opzichte van de begroting 2024 (en prognose) van € 642.000 toenemen met € 132.000. Daarom wordt voorgesteld de tarieven te verhogen met 20,6%. Onderstaand een overzicht van de baten, lasten en de kostendekkendheid op basis van deze begroting. Berekening kostendekking Begraven en lijkbezorging Kosten taakveld begraafplaatsen Inkomsten taakveld excl. Heffingen
465.000 -
Netto kosten taakveld
465.000
Overige toe te rekenen kosten: Overhead
309.000
Totale netto overige kosten
309.000
Totale kosten (a)
774.000
Opbrengst heffingen (b)
774.000
Dekking (b/a*100)
100%
Leges In december 2024 wordt de legesverordening ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Daarnaast wordt voorgesteld tarieven meer kostendekkend te maken. Ingeschat is dat dit tot € 50.000 hogere baten leidt. Dit betekent dat voorgesteld wordt de tarieven met 8% te verhogen.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
38
Onderstaand een overzicht van de lasten en baten van de leges per hoofdstuk: Kostendekkendheid leges Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Hoofdstuk 2 Omgevingswet Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn Totaal
Lasten 652.000 860.000
Baten 535.000 704.000
Kostendekkendheid 82% 82%
29.000
6.000
22%
1.541.000
1.244.000
81%
Hondenbelasting Het tarief per hond wordt voor 2025 verhoogd met de algehele indexatie van 3,5% en wordt € 92,80.
Toeristenbelasting Er wordt toeristenbelasting geheven van degene die de gelegenheid biedt tot verblijf met overnachting tegen vergoeding binnen de gemeente Alblasserdam. De toeristenbelasting wordt geheven op basis van het aantal overnachtingen. Het tarief per overnachting wordt verhoogd met 100% conform de ombuigingsvoorstellen.
Kwijtscheldingen Als een burger te weinig inkomen en geen vermogen heeft, kan voor een belastingaanslag kwijtschelding worden verleend. Binnen de wettelijke kaders bepaalt de gemeenteraad of en in welke omstandigheden aanslagen worden kwijtgescholden. De kwijtschelding heeft nagenoeg volledig betrekking op de gebruikersheffingen in het geval van de afvalstoffenheffing.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
39
2. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente Alblasserdam en de weerstandscapaciteit om die risico’s op te vangen. De risico’s afgezet tegen de weerstandscapaciteit leidt tot een conclusie over de financiële flexibiliteit en soliditeit van de gemeente Alblasserdam, zijnde het weerstandsvermogen. In de begroting worden de nu bekende risico’s gekwantificeerd. Dit dient mede om een meer gefundeerd voorstel te kunnen doen over de (minimaal) benodigde omvang van de algemene reserve. Het zal overigens altijd zo blijven, dat bepaalde risico’s lastig of niet te kwantificeren zijn. Daarnaast betreft het altijd een momentopname en deze heeft net als bij iedere risico-inschatting - vooral rondom de kans inschatting - een mate van subjectiviteit in zich.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente is het vermogen om incidenteel financiële tegenvallers te kunnen opvangen waardoor de taken kunnen worden voortgezet. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar en voor de meerjarenraming.
Risico’s In de begroting en jaarrekening zijn de geraamde en werkelijke lasten en baten opgenomen. Naast de gangbare begrotingsposten spelen voor het beoordelen van de totale financiële positie van de gemeente ook zaken een rol die niet direct uit de begroting en jaarrekening blijken of ontwikkelingen die de budgetten onder grote druk kunnen zetten. Hier wordt expliciet naar voren gekeken. De risico’s zijn organisatie-breed in kaart gebracht.
Risico-inventarisatie De risico-inventarisatie is als volgt opgebouwd: • Korte beschrijving van het risico; • Beheersmaatregelen; • De verwachting voor 2025; • Het financiële effect/kans/risicobedrag. Bij de korte beschrijving van het risico wordt er op hoofdlijnen toegelicht wat het risico behelst. Vervolgens vindt er op basis van de beschikbare informatie daar waar mogelijk een inschatting plaats van het financiële effect. Daarnaast wordt er aangeven of het risico structurele of incidentele gevolgen heeft. Daar waar structurele gevolgen zijn, zullen indien dit risico zich voor doet ook structurele beheersmaatregelen genomen moeten worden. Eventuele incidentele gevolgen kunnen worden ingezet tegen incidentele beheersmaatregelen. Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
40
Totaaloverzicht risico’s (benodigd weerstandsvermogen) De risico’s zijn gekwantificeerd en per risico is bepaald welke weerstandsvermogen benodigd is om het risico te kunnen opvangen. Voor een aantal posten is de omvang van het risico (nog) niet te kwantificeren. Bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen hanteren wij voor deze posten een “overdekking” van 10%.
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Risico's Uitkeringen Participatiewet (bijstand)
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2025
Uitkeringen van de gemeente op grond van de Participatiewet zijn een open-einde-regeling. Risico is dat de uitkering toenemen en/of de rijksbijdrage die de gemeente daarvoor ontvangt afneemt of onvoldoende is om de lasten uit te dekken. De financiële risico's worden gereduceerd door de landelijke vangnetuitkering. Op deze regeling kan een beroep worden gedaan indien er, bezien vanuit meerjarig perspectief, een groot gat is tussen de rijksbijdrage en de kosten die worden gemaakt voor de uitkeringen.
Beheersing (bewaken toegang en bevorderen uitstroom) vindt plaats binnen de gemeenschappelijke regeling Sociaal (GRS). Inschattingen van GRS vergelijken met informatie over (de ontwikkeling van) de rijksbijdrage. In de gaten houden of we in aanmerking komen op de landelijke vangnetuitkering. Daarnaast worden lokaal initiatieven genomen (Kansrijk en ontwikkeling Leerlint) om uitstroom naar betaald werk in de onmiddellijke nabijheid mogelijk te maken. We leveren tevens inspanningen om ervoor te zorgen dat de GRS mensen toe leidt naar de lokale voorzieningen
In 2023 was de rijksbijdrage vooraf goed ingeschat. De werkelijke lasten waren hoger dan de bijdrage. De GRS houdt in de begroting rekening met een optimistische ontwikkeling van de uitkeringen, waardoor de lasten meerjarig afnemen. In de begroting van de gemeente wordt daarom gerekend met een constante lijn.
5%
6.000.000
300.000
Beheersing vindt plaats in afstemming met servicegemeente Dordrecht. Er wordt geïnvesteerd in het verhogen van de weerbaarheid door: dijken te controleren (zoals informatieveiligheid middels licenties en hardware), goede afspraken te maken over wie waarvan is, bewustzijn te actualiseren en risico's op te sporen en te behandelen.
Cybercriminaliteit neemt toe en we worden steeds afhankelijker van digitale systemen. Het risico op verstoringen van buitenaf wordt hierdoor steeds groter. Om de digitale weerbaarheid van organisaties in de Europese Unie te versterken heeft zij eind 2022 de Network and Information Security Directive (NIS2-richtlijn) aangenomen. Deze richtlijn focust zich op risico’s die een bedreiging kunnen zijn voor netwerk- en beveiligingssystemen die worden gebruikt voor het leveren van diensten. De verwachting is dat deze richtlijn rond 2025 geheel is geïmplementeerd in de
5%
5.000.000
250.000
Cybercriminaliteit Gemeenten zijn een doelwit voor cybercriminelen die financieel gewin willen behalen via diefstal van geld of vertrouwelijke informatie, of die willen ‘verstoren.’ Ook kan belangrijke IT uitvallen. Cyber is een breed risico waarmee veel overheidsinstanties te maken hebben vanwege hun afhankelijkheid van informatietechnologie, connectiviteit en geautomatiseerde processen. Ook wettelijke regulering neemt toe, net als (contractuele) eisen op het gebied van beveiliging, weerbaarheid en (cyber)aansprakelijkheidsverzekeringen. Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
41
Risico's Risicobedrag is afgeleid van relevante voorbeelden (Hof van Twente, Antwerpen)
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2025 Cyberbeveligingswet (Cbw). Ter voorbereiding hierop zijn in 2024 al diverse maatregelen genomen en worden stappen gezet waaronder het vaststellen van eigenaarschap en de bijbehorende verantwoordelijkheden (demarcatie), het inventariseren en analyseren van risico’s en het voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Daarnaast wordt ook volop aandacht gegeven aan het bevorderen van veilig gedrag binnen de organisatie door middel van het programma Altijd Alert, waarvan functionaliteiten steeds verder worden uitgebreid.
Kans (in %)
Beheersing vindt plaats binnen gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid. Er wordt geïnvesteerd in het programma 'werken voor de jeugd' om trends en ontwikkeling tijdig te signalen en de kosten te beheersen. Daarnaast investeert de gemeente in de toegang van jeugdhulp en organiseren we ondersteuning lokaal om te voorkomen dat kinderen in de dure zorg terecht komen.
In 2026 wordt de gemeente Alblasserdam geconfronteerd met een krimp van de algemene uitkering. Voor 2025 worden daarom ombuigingsmaatregelen getroffen. Omdat de gemeente Alblasserdam in beperkte mate grip krijgt op de regionale kosten van de jeugdzorg, worden we genoodzaakt om keuzes te maken in het lokale voorveld. Het lokale voorveld is het belangrijkste middel om regionale kostenbeheersing te realiseren. Voor 2025 hebben we rekening gehouden met een verlaging van de regionale kosten van € 200.000,- door dit goed werkende voorveld. Door (mogelijke) bezuinigingen op het lokale voorveld neemt het risico dat de kosten een andere (negatieve) ontwikkelingen volgen dan opgenomen in de begroting toe. Daarom is uitgegaan van een hoger risicopercentage.
7,5%
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Jeugdhulp Het gebruik van jeugdhulp laat in de gemeente Alblasserdam een stabiel patroon zien, maar mede door exogene factoren zoals bijvoorbeeld de inflatie lukt het niet voldoende om de kosten te stabiliseren. Dit heeft ook te maken met landelijke en regionale ontwikkelingen zoals de hervormingsagenda, afbouw van jeugdzorgplus en sterke stijging van de loonkosten, maar ook in het feit dat we een kleine gemeente zijn met een beperkt budget. Het risico bestaat dat een enkele dure cliënt of andere exogene factoren de vooruitzichten negatief beïnvloeden. De hervormingsagenda, de afbouw van jeugdzorgplus en de stijging van de loonkosten hebben gezorgd voor nadelige financiële effecten op onze begroting. Het rijk is nog steeds voornemens om te bezuinigen op de jeugdhulp. Zolang er nog geen overeenstemming is over de financiële kant van de landelijke Hervormingsagenda is het lastig om een inschatting te maken. Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
6.000.000
450.000
42
Risico's Leges omgevingsvergunningen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2025
Invoering van de omgevingswet en wet kwaliteitsborging bouw per 2024 heeft invloed op de heffing van leges voor omgevingsvergunningen. Er komen minder vergunningplichten en verwachting is dat dit niet kan worden gecompenseerd door minder inzet en dus minder kosten. Afvalinzameling en -verwerking
Beheersing vindt plaats in afstemming gemeenschappelijke regeling OZHZ.
Over 2023 zijn de baten uit leges voor omgevingsvergunning lager dan begroot. In de meerjarenraming is een aflopende reeks baten opgenomen vanwege afnemende bouwactiviteiten en de wetswijzigingen. Voor 2025 wordt verwacht dat de begrote opbrengst gerealiseerd wordt.
25%
700.000
175.000
De kosten van verwerking van afval zijn afgelopen jaren toegenomen. Het is landelijk beleid om de hoeveelheid restafval terug te brengen. Dit is ook merkbaar in de ontwikkeling van kosten van verbranding van afval. Risico is dat kosten verder oplopen en dat maatregelen om daarop in te springen niet tijdig worden genomen. Financieel beleid activa
Maatregelen voorbereiding om afvalscheiding te verbeteren, afvalbeleid herzien. Ontwikkeling van verwerkingskosten en hoeveelheden afval monitoren.
In 2023 zijn de verwerkingskosten net als in 2022 binnen de begroting gebleven. In 2023 zijn gesprekken gevoerd over (het verlengen van) de dienstverleningsovereenkomst met HVC, waarbij ook aandacht is voor de transparantie van de kosten. Ook wordt gewerkt aan een nieuw grondstoffenplan met maatregelen om de doelstellingen te realiseren.
5%
2.200.000
110.000
Voor het afschrijven van investeringen worden termijnen gehanteerd die dicht bij de maximale technische levensduur liggen. Een risico is dat in enkele situaties deze termijn niet bereikt wordt of dat onvoldoende inzicht is in de samenstelling van de boekwaarde. Op dat moment zal een afwaardering moet plaatsvinden.
Beheerplannen periodiek actualiseren, periodiek controle op bestaan van activa, activa specifiek vastleggen in de financiële administratie. Beleid met betrekking tot activeren en afschrijven heroverwegen.
Risico heeft zich nauwelijks voorgedaan in 2023. In 2023 is en in 2024 wordt verder gewerkt aan de inrichten en gebruiken van de beheersystemen Met deze data-gestuurde informatie kan bijna jaarlijks de beheerplannen worden bijgestuurd, maar ook de op lange termijn zichtbare investeringen worden gesignaleerd. Op basis daarvan kan dan reëler de levensduur van ons areaal worden ingeschat. Het risico zal geleidelijk afnemen als er meer data beschikbaar komt en de afschrijvingstermijnen daar op aangepast worden.
2%
80.000.000
1.600.000
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
43
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Risico's Garantstellingen en leningen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2023 en verwachting 2025
De gemeente staat garant voor leningen en verstrekt in enkele gevallen ook zelf leningen. Hierbij is er altijd een risico dat een partij niet in staat is de lening volgens de afspraken af te lossen. Afwikkeling verbouwing Rederij
Groot deel van de financiële positie van partijen worden gemonitord door een waarborgfonds.
Afgelopen jaren hebben zich geen risico's voorgedaan. Ook voor 2025 worden deze niet verwacht.
0,5%
75.000.000
375.000
Over de afwikkeling van verbouwing van de Rederij is een geschil met de aannemer. Dit is in behandeling bij de rechtbank. Er is nog geen uitspraak gedaan. Op basis van de eerdere behandeling ervan is in de jaarrekening 2022 een inschatting gemaakt van de verplichting. Risico is dat de uiteindelijke afwikkeling daarvan afwijkt. Risicobedrag is bepaald op het bedrag van de vordering minus de gemaakte inschatting. Wmo/huishoudelijke ondersteuning
De gemeente heeft ter ondersteuning hierbij (externe) expertise ingeschakeld. Voor de afwikkeling is een voorziening gevormd. Voorgesteld wordt het restant krediet beschikbaar te houden.
In 2023 heeft de Rechtbank over een deel van de kwestie uitspraak gedaan. De gemeente is daarbij in het ongelijk gesteld. De financiële gevolgen daarvan zijn in deze jaarrekening verwerkt. In 2024 wordt de uitspraak van de rechtbank en de definitieve afwikkeling verwacht. Het risicobedrag is gelijk gehouden ten opzichte van de inschatting bij de begroting 2024
25%
500.000
125.000
Vanwege diverse ontwikkelingen loopt de gemeente financieel risico met betrekking tot de huishoudelijke ondersteuning. Dit komt enerzijds voor de toenemende vergrijzing. Daarnaast speelt mee dat de uurtarieven of kostenontwikkeling van aanbieders kan leiden tot hogere kosten vanwege schaarste in het aanbod en in het algemeen toegenomen loonkosten vanwege de inflatie.
De Wmo/huishoudelijke ondersteuning is een maatwerkvoorziening die de GRS uitvoert. De verordening Wmo kent een aantal draaiknoppen die o.a. van invloed kunnen zijn op de toelating tot de huishoudelijke ondersteuning c.q. de hoogte van een eventuele bijdrage. Door een versterking van het lokale maatschappelijk middenveld worden initiatieven om in het voorveld al ondersteuning te bieden versterkt dit met het oog op het afremmen van de instroom in de maatwerkvoorziening.
10%
1.500.000
150.000
75%
3.000.000
2.250.000
Bezuinigingen De huidige onzekerheid met betrekking tot de omvang van het gemeentefonds maakt dat de gemeente een bezuinigingsproces is gestart. Risico is dat het benodigde bedrag niet gerealiseerd wordt en daarnaast is een risico dat Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
Ontwikkelingen met betrekking tot gemeentefonds en financiën goed volgen. Mogelijke keuzes in de eigen begroting in beeld brengen en houden. Actief contact onderhouden met collega’s in de regio om de beheersing van
In 2023 is een start gemaakt met het bezuinigingsproces. In 2024 zijn bijeenkomsten met de fracties uit de gemeenteraad gepland om de voortgang te bespreken. Het college heeft met de organisatie mogelijke keuzes in beeld
44
Risico's om bezuinigingen te realiseren incidentele kosten gemaakt worden.
Beheersmaatregelen activiteiten van samenwerking te versterken.
Terugblik 2023 en verwachting 2025 gebracht. Het voorgenomen pakket aan maatregelen is opgenomen in de Perspectiefnota 2025 die in juli 2024 is behandeld. Deze zijn verwerkt in deze begroting. Risico bedrag is gebaseerd op het verwachte nadelige saldo in de laatste jaarschijven.
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Verbonden en gesubsidieerde partijen Risico gebaseerd op inschatting per verbonden partij rekening houdend met door hen aangehouden beschikbare vermogen om dit op te vangen. Samen met vrijwilligersbesturen en gesubsidieerde partijen worden gemeentelijke voorzieningen beheerd en gebruikt. In enkele gevallen draagt de gemeente het financiële risico van de exploitatie. Subtotaal Buffer ter dekking van overige risico's (10%) Eindtotaal
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
Zie onder deze tabel.
Uniformeren en verder ontwikkelen van het accountbeheer. Dit doen we mede op basis van de aanbeveling van het onderzoek dat in het kader van artikel 213a gemeentewet is uitgevoerd.
Over 2024 zijn aanvullende subsidies verstrekt aan Landvast en Molenzicht om de exploitatie sluitend te krijgen. Verwachting voor 2025 is onzeker en het risico is aanwezig dat nadere maatregelen nodig zijn om binnen de financiële kaders de activiteiten voort te kunnen zetten.
225.000
50%
250.000
125.000
6.135.000 614.000 6.749.000
45
Risico's met betrekking tot gemeenschappelijke regelingen Wij hebben het op grond van onze risicoanalyse bepaalde benodigd weerstandsvermogen voor gemeenschappelijke regelingen afgezet tegen het benodigd weerstandsvermogen dat bij gemeenten moet worden aangehouden zoals blijkt uit de begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen: GR
Risico's paragraaf weerstandsvermogen GR
Beschikbaar weerstandsvermogen GR
Weerstandsvermogen aan te houden bij gemeenten totaal
Aandeel aan te houden weerstandsvermogen Alblasserdam
Bijdrage aan GR Alblasserdam
Bijdrage aan GR gemeenten totaal
% aandeel Alblasserdam
GR Sociaal
1.758.250
0
1.758.250
95.000
17.896.000
330.379.000
5,42%
DGJ - inwonerbijdrage
1.650.000
500.000
1.150.000
52.000
1.498.044
33.457.656
4,50%
0
0
Apart opgenomen
Apart opgenomen
6.081.005
155.020.731
4,0%
VRZHZ
1.665.800
510.000
1.155.800
45.000
1.852.979
47.648.820
3,9%
OZHZ
750.000
345.000
405.000
26.000
2.025.794
30.935.689
6,5%
SVHW
969.000
700.000
269.000
5.000
292.000
15.435.000
1,89%
PM
59.000
-
-
495.824
618.852
80%
DGJ - SOJ
Souburgh Totaal
223.000
Weerstandscapaciteit De gemeente heeft middelen beschikbaar om financiële gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk manifesteren. Onder tegenvallers wordt in de regel verstaan het effectueren van risico´s. In de begroting en jaarrekening worden daarom de risico´s afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve en de reserve grondexploitaties. Ruimte in de exploitatiebegroting is hier, gelet op de financiële opgave vanaf 2026, niet bij betrokken. Ook het niet beklemde deel van de bestemmingsreserves en de stille reserves maken geen onderdeel uit van de weerstandscapaciteit. De Totale beschikbare algemene weerstandscapaciteit bedraagt: Bedragen in € Algemene reserve (vrije deel)
Begroting 2025
Begroting 2024
Jaarrekening 2023
10.153.000
12.027.000
11.878.000
Reserve grondexploitaties
776.000
444.000
685.000
Totaal weerstandscapaciteit
10.929.000
12.471.000
12.564.000
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
46
Conclusie toereikendheid weerstandsvermogen Risico´s worden gekwantificeerd en afgezet tegen de weerstandscapaciteit om zicht te krijgen op de toereikendheid van het weerstandsvermogen. Een algemene norm voor de weerstandsratio is niet door de wetgever vastgesteld. Uit de literatuur blijkt wel een veel gehanteerde beoordelingstabel van het weerstandsvermogen: Categorie
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
> 2,0
Uitstekend
B
1,4 < x < 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x < 1,4
Voldoende
D
0,8 < x < 1,0
Matig
E
0,6 < x < 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de weerstandsratio van de gemeente Alblasserdam weergegeven: Bedragen in €
Begroting 2025
Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Weerstandscapaciteit: - algemeen - grondexploitaties Totaal
10.153.000 776.000 10.929.000
12.027.000 444.000 12.471.000
11.878.000 685.000 12.564.000
Risicoprofiel: - algemeen - grondexploitaties Totaal
6.749.000 84.000 6.833.000
5.770.000 73.000 5.843.000
6.710.000 84.000 6.798.000
Ratio weerstandsvermogen: - algemeen - grondexploitaties Totaal
1,5 maximaal 1,6
2,1 maximaal 2,1
1,8 maximaal 1,9
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
47
Kengetallen financiële positie In deze paragraaf zijn financiële kengetallen opgenomen. In samenhang geven deze informatie over de financiële positie van de gemeente. Onderstaand eerst het overzicht ervan en daaronder een nadere toelichting daarop: Kengetal
Rekening 2022
Rekening 2023
Begroting 2024 *)
Begroting 2025
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
Debt ratio
67%
69%
74%
79%
82%
82%
83%
Netto schuldquote
60%
66%
78%
105%
131%
135%
142%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
57%
62%
74%
101%
127%
132%
139%
Solvabiliteitsratio (Eigen vermogen / totaal balans)
33%
31%
26%
21%
18%
18%
17%
Solvabiliteitsratio ((Eigen vermogen + voorzieningen) / totaal balans)
37%
35%
31%
25%
22%
22%
21%
Grondexploitatie
0%
0,6%
0%
0%
0%
0%
0%
Structurele exploitatieruimte
0,7%
1,6%
0,9%
0,1%
-3,8%
-5,0%
-5,3%
Belastingcapaciteit
99,2%
94,2%
104,5%
107,7%
onbekend
onbekend
onbekend
*) Kengetallen van schulden en vermogen over 2024 zijn gebaseerd op een actuele prognose van de cijfers
Kengetallen met betrekking tot de schuldpositie: debt ratio en netto schuldquote De afgelopen jaren is de bewustwording rond schuldposities, juist ook van overheden, sterk toegenomen. Een schuldpositie ontstaat indien de eigen middelen van een gemeente ontoereikend zijn om bijvoorbeeld activiteiten of investeringen te bekostigen. In dat geval dient externe financiering te worden aangetrokken. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de aan financiering verbonden rente en aflossingen andere noodzakelijke uitgaven van de gemeente verdrukken. De (ontwikkeling van de) schuldpositie kan vanuit meerdere invalshoeken worden benaderd. Eén van de meest geijkte is de debt ratio. Deze ratio wordt ontleend aan de balans, waarbij wordt bezien welk percentage van het totaal vermogen/balanstotaal met vreemd vermogen gefinancierd is. Een algemeen gebruikelijke norm voor de beoordeling van de schuldpositie is een debt ratio van maximaal 80%. Een debt ratio van hoger dan 80% geeft aan dat het bezit met zeer veel schulden is belast. Ook kan een verhouding worden bepaald tussen de netto schuld (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) ten opzichte van de totale exploitatiebaten. Een netto schuld quote van kleiner dan 100% geeft een indicatie dat een gemeente de rentelasten van de schulden kan dekken uit de inkomsten.
Bij een schuld quote tussen 100% en 130% is voorzichtigheid geboden (stoplicht op oranje) en een schuld quote hoger dan 130% geeft een indicatie dat de exploitatie te zwaar wordt belast met rentelasten (stoplicht op rood). Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
48
De debt ratio stijgt in deze begrotingsperiode van 75% in 2024 naar 79% in 2026. Dit is nog binnen de norm van maximaal 80%. De netto schuld/inkomsten (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) is in 2024 68%, maar loopt op tot 136% in 2028. Op basis van huidig beleid wordt daarmee het schuldplafond bereikt. Dit kan ertoe leiden dat keuzes gemaakt moeten met betrekking het investeringsvolume en het beleid met betrekking tot waardering en afschrijving van activa.
Solvabiliteitsratio Dit kengetal is de tegenhanger van de debt ratio waarvoor in de paragraaf financiering onze interne normering is weergegeven. Wij streven naar een solvabiliteitsratio (eigen vermogen/totaal balanssaldo) groter dan of gelijk aan 20%.
Grondexploitatie Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen de totale waarde op de balans die nog moet worden terugverdiend met grondverkopen en het totaal van de exploitatiebaten in het jaar.
Structurele exploitatieruimte Bij dit kengetal wordt het structureel resultaat gedeeld door de totale baten in het jaar. Alblasserdam streeft jaarlijks naar een voor ieder jaar structureel sluitende begroting. Voor 2025 is de begroting op basis van structurele posten na de maatregelen sluitend. Voor de jaren vanaf 2026 is dat nog niet zo en zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk om financieel evenwicht te herstellen.
Belastingcapaciteit Met dit kengetal worden de gemiddelde woonlasten van de gemeente Alblasserdam afgezet tegen de gemiddelde landelijke woonlasten van het jaar ervoor. In de meicirculaire wordt jaarlijks de benodigde informatie voor de berekening van het kengetal belastingcapaciteit opgenomen, zoals aangegeven in de ministeriele regeling over de berekeningswijze van de financiële kengetallen (Besluit Begroting en Verantwoording). Voor gemeenten gaat het om het landelijk gemiddelde voor de gemeentelijke woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Het laatst bekende gemiddelde bedraagt voor 2024 € 994. Op basis van deze begroting zijn de woonlasten van een meerpersoonshuishouden € 1.071. Het kengetal belastingcapaciteit is dus € 1.071 / € 994 = 107,7%. Dit percentage ligt iets hoger dan de algemene loon- en prijsontwikkeling voor 2025, maar wij verwachten dat bij andere gemeente ook een vergelijkbaar beeld te zien.
Aanvullende kengetallen In de financiële verordening is aangegeven dat naast de verplichte kengetallen inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de netto schuld per inwoner, het saldo van baten en lasten voor dotaties en onttrekkingen als percentage van de inkomsten en de onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting als percentage van de inkomsten.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
49
Bedragen in €
Rekening 2022
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Netto schuld per inwoner
1.949
2.190
2.675
3.388
Saldo baten en lasten excl. reserves t.o.v. inkomsten
-2.7%
-1,0%
-0,2%
-1,2%
Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. de inkomsten
-1,1%
0,0%
-2,3%
Nog niet bekend
Netto schuld per inwoner Dit is de bruto schuld minus de omvang van de geldelijke bezittingen gedeeld door het aantal inwoners op 31 december van het begrotingsjaar. Onder bruto schuld wordt verstaan het totaal van langlopende leningen, kortlopende schulden, crediteuren, vorderingen en overlopende passiva. Onder geldelijke bezittingen wordt verstaan: het totaal van leningen aan deelnemingen, leningen aan overige verbonden partijen, leningen aan derden, langlopende uitzettingen, kortlopende uitzettingen, debiteurenvorderingen, liquide middelen en overlopende activa. De ontwikkeling van de netto schuld per inwoner is een goede indicator om de ontwikkeling van de schuld te volgen. De netto schuld per inwoner loopt de komende jaren op. Dit komt vooral door een toename van de vaste schulden vanwege voorgenomen investeringen. Onbenutte belastingcapaciteit Dit is de positieve uitkomst van het verschil tussen de opbrengst onroerendezaakbelasting bij de tarieven die minimaal nodig zijn voor toegang tot de procedure van artikel 12 van de Financiële verhoudingswet en de (geraamde) opbrengst onroerendezaakbelasting.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
50
3. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleid en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties rond de kapitaalgoederen van de gemeente. Voor de diverse kapitaalgoederen zijn beheerplannen opgesteld met daarin de vastgestelde kaders. Door de komst van de Omgevingswet hebben beleids- en beheerplannen een update gekregen. Financiële vertaling in begroting Ja
Geplande vernieuwing of vervanging Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
2030
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
-
N.v.t.
N.t.b.
2019
2028
N.v.t.
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
BRP+
2022
2029
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
Programma Stedelijk Waterbeheer (PSW)
2023
2027
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
Bomenverordening Alblasserdam 2023
2023
-
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
Groenstructuurplan
2017
2027
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
Speelruimtebeleidsplan
2021
2030
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
Gebouwen
Meerjarenonderhouds-plan (MJOP) inclusief verduurzaming
2024
-
Ja
2024
Openbare verlichting
Nota Openbare Verlichting
2015
2025
Ja
Inpassing in Omgevingsplan voor 2031
Onderwerp Wegen
Water
Groen
Beheerplannen Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK) 2023
Vastgesteld / geactualiseerd in 2023
Looptijd t/m -
Gemeentelijk Verkeers- en VervoerPlan (GVVP) 2019
2019
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR)
2020
Basis Riolerings Plan (BRP)
Kerncijfers Onderwerp
Belangrijkste kapitaalgoederen
Hoeveelheden
Wegen straten pleinen
Oppervlakte wegennet Asfalt / beton Elementen Half verhard/onverhard
243.265 m2 685.507 m2 73.789 m2
Watergangen en sloten
Oppervlakte water
209.000 m2
Riolering
Persriolering Vrij verval riolering Pompen en Gemalen
31 km 110 km 119 st
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
51
Onderwerp
Belangrijkste kapitaalgoederen
Hoeveelheden
Groen en spelen
Oppervlakte openbaar groen Bomen Speeltoestellen
612.000 m2 7.256 stuks excl. bosplantsoen 409 st
Vastgoed
Gebouwen
20 st
Civieltechnische kunstwerken
Bruggen
66 st
Openbare verlichting
Lichtmasten
4.060 stuks, waarvan ca 67% LED per 1-1-2024
Ambities voor 2025 – 2028 • •
• • • •
• •
We handhaven de beeldkwaliteit van de buitenruimte minimaal niveau B (CROW-publicatie 323). Een onafhankelijke partij doet hiervoor jaarlijks metingen op wisselende locaties verspreid door het dorp. Waar nodig sturen we onderhoud bijsturen. Extra aandacht is hierbij ook voor bereikbaarheidsmaatregelen voor minder validen van alle handicaps waarbij we ons inleven in de wereld van de gebruiker. We vullen ons nieuwe beheersysteem GBI-World met actuele data. Alle bovengrondse en ondergrondse eigendommen krijgen hierin een plaats. Met deze actuele data kunnen we het onderhoud van alle beheerobjecten beter op elkaar afstemmen. Dit is een continue cyclus van inspecteren en verwerken waardoor de wereld buiten steeds beter overeenkomt met de wereld in het beheersysteem. Dit stelt ons in staat om aan onze wettelijke landelijke registratieverplichtingen van de wetten BRO, BGT, BAG en de WIBON te voldoen. Het met behulp van het in oktober 2023 vaststelde IMBK en GBI-World zijn we steeds beter in staat om ons onderhoud te plannen, voor te bereiden en efficiënter uit te voeren. We zoeken naar effectieve en duurzame vergroeningsmaatregelen met het Groenstructuurplan en de klimaatadaptieve ambitie vanuit het collegeprogramma om deze uit te rollen door Alblasserdam. Hiermee bestrijden we hittestress en gevolgen van toenemende neerslaghoeveelheden.
We zetten de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed dat onder gemeentelijk beheer blijft voort. We vervangen de oude, energieslurpende verlichting, isoleren de buitenste schil van het gebouw (dak, wanden, kozijnen) en het leidingwerk. Bij reconstructieprojecten passen we waar mogelijk klimaatadaptieve maatregelen toe. We voeren schoon water vertraagd af naar de watergangen zodat de bodem vochtig blijft. Hiermee voorkomen we grote bodemdaling, geven de bomen en het groen een gezondere groeibodem en planten strategisch groen aan. Dit houdt in dat we meer diversiteit aan soorten toepassen op plaatsen waar deze toekomstbestendig zijn en een zo efficiënt mogelijk schaduwwerking zorgen voor de omgeving. Ook bieden we bewoners een jonge boom aan om hen te stimuleren tot het vergroenen van de eigen tuin. We gaan verder met de kwaliteitsimpuls in de buitenruimte (2024-2025). Dit is een extra grote maatregel bij voornamelijk voetpaden en fietspaden in woonbuurten die verder gaat dan gewoon onderhoud. Hierbij hogen we ook paden op en nemen we ook meekoppelkansen mee, zoals waterdoorlatend maken of verwijderen van verhardingen waar dit mogelijk is. Het verder (versneld )vervangen van de openbare verlichting naar LED-verlichting zodat na 2025 (zo mogelijk) alle openbare verlichting uit energiezuinige LED-lampen bestaat. Hiermee loopt Alblasserdam voorop binnen de Drechtsteden.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
52
Regio Voor de uitvoering van beheertaken waar dit inhoudelijk en financieel voordeel oplevert zoeken we de samenwerking met de Regio Drechtsteden. Op dit moment besteden wij beheertaken uit op het gebied van openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en drukriolering bij de gemeente Dordrecht. Voor de beheertaken van gebouwen is een overeenkomst afgesloten met de vastgoedafdeling van de Servicegemeente Dordrecht (SGD). De regie en de financiële verantwoording blijft in handen van Alblasserdam. Ook op het gebied van regelgeving voor kabels en leidingen wordt samengewerkt met de andere zes Drechtsteden. Ook voor de grote opgave van de uitbreiding van trafohuisjes voor de verzwaring van het elektriciteitsnet (energietransitie) werken we samen als Drechtstedengemeentes met Stedin. De Regio verzorgt het groot onderhoud van ons waterbusponton in combinatie met de pontons van de andere Waterbusgemeentes. De verwachting is dat dit in 2025 wordt uitgevoerd.
Beeldkwaliteitsniveau openbare ruimte De minimale beeldkwaliteit voor de openbare ruimte is vastgesteld op een kwaliteit B gemeten over alle beheeronderdelen en over de hele gemeente, met uitzondering van de begraafplaats. Deze beheren we met de hogere beeldkwaliteit A. De beeldkwaliteit is een systeem waarbij op willekeurig gekozen plaatsen en tijdstippen getoetst wordt of het onderhoudsbeeld van de omgeving voldoet aan een referentiekwaliteitsbeeld. Deze kwaliteitsbeelden zijn in een kwaliteitscatalogus vastgelegd door het landelijke kennisplatform CROW. De beeldmeetlat loopt van A+ (net nieuw aangelegd) naar D (onbeheerd/verwaarloosd).
Beheer Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen beschikt de gemeente over: • beheersystemen waarin van objecten de relevante data zijn ingebracht. Op grond daarvan worden de onderhouds- en vervangingsplanningen opgesteld; • actuele inspecties naar de onderhoudsgesteldheid van de beheerobjecten. De resultaten verwerken we in een maatregelplanning voor de korte, middellange en lange termijn. Als er tijdens de inspecties afwijkingen worden aangetroffen in het areaal worden deze bijgewerkt; • een bewaking van alle wettelijk verplichte veiligheidskeuringen in gebouwen die bij de gemeente in beheer zijn.
Financieel Het investeringsplan 2025-2028 bij deze begroting geeft voor deze jaren inzicht in de te verwachten investeringen en in de planning van de uitgaven per jaar van alle (geplande) investeringskredieten. Het groot onderhoud aan riolering wordt gedekt uit een voorziening het Plan Stedelijk Water (PSW). Het groot onderhoud gemeentelijke vastgoedgebouwen wordt uitgevoerd op grond van het jaarplan dat voortkomt uit het Meerjaren Onderhouds Plan (MJOP) voor vastgoed. Voor dit groot onderhoud is een voorziening kapitaalgoederen beschikbaar. Vanuit het nieuwe MJOP-D(Duurzaam) voor gemeentelijk vastgoed in 2024 zijn ook de kosten (en opbrengsten) van verduurzamingsmaatregelen in de meerjarenplanning verwerkt. Voor baggeren is een reserve baggeren ingesteld.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
53
4. Paragraaf financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit zijn risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening.
Algemeen Het Financieringsstatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of tijdelijk uitgezet. Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Benadrukt wordt dat de financieringsfunctie van de gemeente Alblasserdam uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid gevoerd wordt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
Renteontwikkelingen De tarieven op de geldmarkt (kortlopende leningen) volgen de tarieven die de ECB hanteert met haar beleidsrente. Na enkele jaren van stijgingen is dit tarief in juni met een kwart procent verlaagd tot 3,75% op dit moment. Verwacht wordt dat de inflatie ruimte biedt voor verdere verlagingen in de komende maanden. Het is lastig om in te schatten wat de frequentie en de grootte van de stappen zal worden, maar de algemene marktverwachting is dat eind 2024 de rente 0,50 procent lager zal zijn dan nu. De verwachting voor de kapitaalmarktrente is dat die wat zal gaan dalen. De duurste lening is op dit moment een 20-jarige aflossingsvrije lening die ongeveer 3,30% kost inclusief de liquiditeitsopslag. Voor langere looptijden gelden lagere tarieven. De liquiditeitenopslagen nemen toe naarmate de looptijd langer wordt, maar per saldo wordt een langere lening goedkoper. Waar de opslag voor een 10-jaarslening medio 2023 nog 0,20% was, is de actuele opslag 0,40%.
Renteverloop 1 aug 2023 - 1 aug 2024 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% 2,0%
3-maands Euribor
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
10-jaars IRS
54
Financieringspositie Omslagrente De BBV-notitie rente verplicht in de financieringsparagraaf inzicht te geven in de rentelasten, de aan taakvelden, grondexploitaties toe te rekenen rente en het renteresultaat. In onderstaande tabel is dit samengevat. Op basis deze berekening is de rekenrente of omslagrente verhoogd van 1,2% in 2024 naar 1,4% in 2025. Onderstaand het schema: Renteschema taakveld Treasury (bedragen x € 1.000)
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
a1 externe rentelasten langlopende financiering
556
862
1.334
1.745
2.277
2.505
a2 externe rentelasten kortlopende financiering
189
80
80
0
0
0
b externe rentebaten
-138
-41
-41
-36
-31
28
Saldo rentelasten en rentebaten
607
901
1.373
1.709
2.246
2.533
c1 rente die aan grondexploitaties moet worden doorgerekend
11
0
0
0
0
0
c2 rente van projectfinanciering
0
0
0
0
0
0
c3 rentebaat doorverstrekte leningen
0
0
0
0
0
0
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
618
901
1.373
1.709
2.246
2.533
d1 rente over eigen vermogen
0
0
0
0
0
0
d2 rente over voorzieningen
0
0
0
0
0
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
618
901
1.373
1.709
2.246
2.533
e. De aan taakvelden toegerekende rente
725
923
1.209
1.392
1.568
1.620
f. Verschil absoluut
107
22
-164
-317
-678
-914
Verschil procentueel
17%
2%
-12%
-19%
-30%
-36%
Het verschil tussen de toe te rekenen rente en de toegerekende rente mag niet groter zijn dan 25%. Op basis van bovenstaand schema ligt dat met 12% binnen de toegestane marge.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
55
Leningenportefeuilles Opgenomen langlopende leningen Onderstaande tabel geeft inzicht in het verwachte verloop van de leningenportefeuille in de komende jaren: (bedragen x € 1.000) Omschrijving
2025
2026
2027
2028
Stand per 1 januari
€
47.205
€
67.664
€
81.873
€
87.482
Nieuwe leningen
€
23.000
€
17.000
€
9.000
€
10.000
Reguliere aflossingen
€
2.541- €
2.791- €
3.391- €
3.991-
Vervroegde aflossingen
€
-
€
-
€
-
€
-
Rente-aanpassing
€
-
€
-
€
-
€
-
Stand per 31 december
€
67.664
€
81.873
€
87.482
€
93.491
Gemiddeld percentage per 31 december Rentelasten boekjaar
2,3% €
1.334
2,3% €
1.745
2,7% €
2.277
2,8% €
2.505
Om binnen de norm van de Wet fido voor wat betreft de kasgeldlimiet te opereren wordt op grond van de meest actuele liquiditeitenplanning in de jaren 2025, 2026, 2027 en 2028 nieuwe langlopende leningen verwacht van respectievelijk € 23, € 17, € 9 en € 10 miljoen. In verband met spreiding wordt er mogelijk in het laatste kwartaal van 2024 een financiering van € 5 miljoen aangetrokken. Uitzettingen Uitzettingen is de term die de Wet fido hanteert voor verstrekte langlopende geldleningen en beleggingen. Voor een indeling van de gemeentelijke uitzettingen naar risicocategorie wordt verwezen naar het kopje Kredietrisico’s verderop in deze paragraaf.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
56
De gemeente Alblasserdam heeft de volgende uitzettingen:
Omschrijving
Gemiddeld percentage
Bedrag
Verstrekte geldleningen: Stand per 1 januari 2025
€
2.770
Nieuwe leningen
€
-
Reguliere aflossingen
€
287-
Vervroegde aflossingen
€
-
Rente-aanpassing (oud percentage)
€
-
Rente-aanpassing (nieuw percentage)
€
-
Stand per 31 december 2025
€
2.483
Geen
€
-
Totaal uitzettingen per 31 december 2025
€
2.483
1,65%
1,61%
Beleggingen:
Risicobeheersing Zoals eerder benoemd vormt risicobeheersing één van de pijlers van de Wet fido. De belangrijkste risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de gemeentelijke treasuryfunctie betreffen rente- en kredietrisico's.
Renterisico’s Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
57
Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd <1 jaar) mag financieren: 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2025 kan de kasgeldlimiet voor de gemeente Alblasserdam als volgt worden bepaald: (bedragen x € 1.000)
Berekening kasgeldlimiet 2025: Begrotingstotaal 2025
€
Relevant percentage Kasgeldlimiet
69.051 8,5%
€
5.869 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal
Gemiddeld. netto vlottende schuld (+) of gemiddeld netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder de kasgeldlimiet
€ €
20.000 € 5.869 €
€
14.131 -
€
10.000 € 5.869 €
3.000 € 5.869 €
8.000 5.869
4.131 -
2.869
€
2.131 -
€
De gemeente Alblasserdam verwacht in 2025 de kasgeldlimiet te overschrijden. De meest actuele liquiditeitenplanning geeft aan dat in 2025 een nieuwe langlopende lening nodig zal zijn van € 23 miljoen. Indien behoefte is aan kortlopende financiering, dan worden daarvoor 1-maands kasgeldleningen gebruikt. Oogmerk van het door SGD uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten, omdat in de regel het rentepercentage van kasgeldleningen lager ligt dan die van langlopende leningen. Op dit moment is het aantrekken van kort geld duurder dan lang geld, waardoor mogelijk de kasgeldlimiet niet optimaal benut wordt.
Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rente typische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm per jaar niet meer zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Conform voorschrift van de Wet fido wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar. Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
58
Uit onderstaande tabel blijkt dat de renterisiconorm van de gemeente Alblasserdam voor 2025 circa € 13,5 miljoen bedraagt, zijnde 20% van het begrotingstotaal. (bedragen x € 1.000)
Berekening renterisiconorm Renterisico's
2025
2026
2027
2028
Renteherzieningen
€
-
€
-
€
-
€
-
Aflossingen
€
2.041
€
3.641
€
4.441
€
5.041
Renterisico
€
2.041
€
3.641
€
4.441
€
5.041
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2025
€ 69.051
Percentage cfm. regeling Renterisiconorm
20% € 13.810
Toetsing renterisico aan norm: Renterisiconorm
€ 13.810
Renterisico 2025
€
Ruimte binnen de norm
€ 11.769
2.041
Uit deze opstelling blijkt dat de gemeente Alblasserdam binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert.
Kredietrisico’s Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartijen bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen) of uit verleende garanties.
Begroting 2025 gemeente Alblasserdam
59
Verstrekte geldleningen Ingedeeld naar risicocategorie wordt voor 2025 het volgende verloop verwacht: (bedragen x € 1.000) Verwachte stand per Categorie
1-1-2025
% verdeling per eind 2025
31-12-2025
Gemeenten / Provincies
€
-
€
-
0,0%
Overheidsbanken
€
-
€
-
0,0%
Woningcorporaties met garantie WSW
€
-
€
-
0,0%
Woningcorporaties zonder garantie
0,0%
Semi-overheidsinstellingen (1)
€
2.374
€
2.156
93,4%
Financiële instellingen (A en hoger) Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
-
€
-
0,0%
€
209
€
153
6,6%
Niet-toegestane instellingen volgens Treasurystatuut