Begroting 2023 Raad.pdf
Tekst van het document
Het aandeel van de gemeente Alblasserdam hierin is 5,45%. Met de jaalijkse bijdrage vanuit het overschot op de rijksmiddelen van ca. € 400.000 wordt structureel rekening gehouden in de begroting. Vanaf 2024 wordt Beschermd Wonen overgeheveld naar de gemeeten met een nieuwe verdeelsleutel voor wat betreft de rijksbijdrage. Het risico is aanwezig dat dit overschot door gewijzigde rijksfinanciering niet meer in deze mate gerealiseerd wordt. Het onderdeel Maatschappelijke Opvang wordt naar verwachting met ingang van 2026 gedecentraliseerd naar de gemeenten. Op deze taak wordt een negatief resultaat gerealiseerd. Welke gevolgen deze overheveling heeft voor de gemeente is nog niet bekend.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
28
Service Organisatie Jeugd (SOJ) De begroting 2022 is gebaseerd op de door het Algemeen Bestuur vastgestelde begroting 2022 van de SOJ. Bij de 1e bestuursrapportage heeft het Algemeen Bestuur de raden van de deelnemende gemeenten geïnformeerd over een gewijzigd financieel perspectief voor 2021-2025. Omdat dit gewijzigd financieel perspectief nog niet is geformaliseerd in een wijziging op de begroting 2022 van de SOJ is de verwachte verhoging van de bijdrage van de gemeente Alblasserdam verwerkt als risico. Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZHZ) De ratio weerstandsvermogen bij de VRZHZ is slechts 0,33. De totaal benodigde weerstandscapaciteit is € 1.552.000, maar er wordt slechts een buffer aangehouden van € 510.000. Het onafgedekte deel wordt zodoende verlegd naar de deelnemende gemeenten. Aandeel gemeente Alblasserdam hierin is slechts 3,9%, dus af te dekken risico voor de gemeente is ca. € 40.000. Overige risico's Inflatie De inflatie is momenteel op het hoogste niveau ooit. Dit brengt een groot risico met zich mee van stijgende energieprijzen, materiaalkosten en loonkosten. Dit zien we met name terug in projecten buitenruimte, maar ook in de Gemeenschappelijke Regelingen. Gas- en energieprijzen De stijging van de energieprijzen blijft een risico voor de subsidiering van organisaties waarbij in de subsidie huisvesting/energiekosten zijn inbegrepen.
Een gevolg van deze stijging van energielasten zou kunnen zijn dat deze instellingen met tekorten worden geconfronteerd. Al dan niet op grond van subsidieverplichtingen kan dit financiële consequenties hebben voor de gemeente. Voor de gebouwen die onder de gemeentelijke contracten vallen zijn de prijsstijgingen meegenomen. Echter, voor gemeentelijke gebouwen met een eigen contract moeten de effecten nog in beeld worden gebracht. Dit geldt ook voor andere maatschappelijke instanties, zoals stichtingen en sportverenigingen. We hebben een onderzoek gestart naar de effecten hiervan voor het komende jaar. Subsidies worden in principe niet geïndexeerd, tenzij hier aantoonbaar noodzaak toe is. Renterisico Na een lange periode van lage rente en dalende rente, zien we dat de rente nu snel oploopt. In onze liquiditeitsprognose zien we ook voor de komende jaren een grote financieringsbehoefte. Deels is dit een gevolg van het aflopen van leningen (met een lage rente), maar ook door een hoog ambitieniveau in de investeringen en prijsstijgingen daarbij. Bij een stijgende rente kan dit een groot effect hebben op de structurele exploitatie. Vorst Een strenge vorstperiode komt niet meer elk jaar voor. Er wordt dan ook niet structureel een bedrag in de begroting opgenomen voor het bekostigen van een jaarlijkse schaatsperiode/Molentocht.
Indien zich toch een strenge vorstperiode voordoet waarin geschaatst kan worden, worden de gemaakte kosten t.b.v. het uitvoeren van het Operationeel Veiligheids- en Gezondheidsplan Molentocht verdeeld over de gemeenten middels de verdeelsleutel 2/5 Molenlanden, 2/5 Alblasserdam, 1/5 Hardinxveld-Giessendam. De totale kosten zijn afhankelijk van de duur van de vorstperiode (drie dagen schaatsbaar ijs, kost ca. €50.000,-).
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
29
Bepaling weerstandscapaciteit De gemeente heeft middelen beschikbaar om financiële gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk manifesteren. Onder tegenvallers wordt in de regel verstaan het effectueren van risico´s. In de begroting en jaarrekening worden daarom de risico´s afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit ruimte op de exploitatiebegroting (stelpost onvoorzien en eventueel onbenutte belastingcapaciteit), ruimte in de reserves en eventuele stille reserves. Primair dienen de algemene reserves als buffer voor financiële tegenvallers. De gemeente Alblasserdam heeft twee grote algemene reserves, namelijk de algemene reserve en de algemene reserve van het Grondbedrijf. Weerstandscapaciteit –incidenteelDe Totale beschikbare algemene weerstandscapaciteit, exclusief grondexploitaties bedraagt: Bedragen in €
Begroting 2023
Totaal beschikbare algemene weerstandscapaciteit
10.775.000
Begroting 2022 Jaarrekening 2021 8.193.000
9.286.000
De beschikbare weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties bedraagt naar verwachting per 31-12-2022 € 1.000.000 (Begroting 2022: € 2.722.000). De totale weerstandscapaciteit voor de gemeente Alblasserdam bedraagt per 31-12-2022 € 10.775.000 (Begroting 2021: € 8.193.000). Weerstandscapaciteit –structureelDe totale beschikbare structurele weerstandscapaciteit is € 100.000 per jaar. Conclusie rondom benodigd weerstandsvermogen Risico´s worden gekwantificeerd en afgezet tegen de weerstandscapaciteit om zicht te krijgen op de toereikendheid van het weerstandsvermogen. Een algemene norm voor de weerstandsratio is niet door de wetgever vastgesteld. Uit de literatuur blijkt wel een veel gehanteerde beoordelingstabel van het weerstandsvermogen: Categorie A B C D E F
Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de weerstandsratio van de gemeente Alblasserdam weergegeven: Bedragen in € Weerstandscapaciteit: - algemeen - grondexploitaties Totaal Risicoprofiel: - algemeen - grondexploitaties Totaal Ratio weerstandsvermogen: - algemeen - grondexploitaties Totaal
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
Begroting 2023
Begroting 2022 (primair)
Jaarrekening 2021
9.775.000 1.000.000 10.775.000
8.193.000 2.722.000 10.915.000
8.286.000 1.000.000 9.286.000
4.838.800 779.000 5.617.800
4.254.900 88.000 4.342.900
4.346.800 779.000 5.125.800
2,0 1,3 1,9
1,9 maximaal 2,2
1,9 1,3 1,8
30
Rekening houdend met de geraamde mutaties in de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitaties (exclusief verwachte positieve resultaten van grondexploitaties) hebben wij het meerjarig perspectief van het weerstandsvermogen in beeld gebracht, waarbij 2022 is gebaseerd op de 2e burap 2022 en 2021 op de jaarrekening 2021. Bedragen * 1.000 Weerstandscapaciteit
Risicoprofiel
Weerstandsratio
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Algemeen
8.286
10.002
9.775
9.625
9.625
9.625
Grondexploitaties
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
Totaal
9.286
11.002
10.775
10.625
10.625
10.625
Algemeen
4.839
4.839
4.839
4.839
4.839
4.839
Grondexploitatie
732
732
732
732
732
732
Totaal
5.571
5.571
5.571
5.571
5.571
5.571
Algemeen
1,7
2,1
2,0
2,0
2,0
2,0
Grondexploitatie
1.4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
Totaal
1,7
2,0
1,9
1,9
1,9
1,9
Het weerstandsvermogen is in alle jaren 2023 tot en met 2026 ruim voldoende om de gekwantificeerde risico’s op te kunnen vangen. Verplichte kengetallen financiële positie De financiële kengetallen laten het volgende beeld zien. Door deze kengetallen wordt inzicht gegeven in de financiële positie van Alblasserdam. Alblasserdam
Rekening 2021
Begroting 2022 Begroting 2023
Netto schuldquote
71%
76%
94%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
67%
72%
92%
Solvabiliteitsratio (Eigen vermogen / totaal balans)
36%
33%
29%
Solvabiliteitsratio ((Eigen vermogen + voorzieningen) / totaal balans)
38%
35%
31%
-/- 1%
0%
0%
Structurele exploitatieruimte
-/- 3,6%
2,0 %
2,5 %
Belastingcapaciteit
102,6%
102,2%
n.n.b.
Grondexploitatie
Toelichting verplichte kengetallen financiële positie Nettoschuldquote: De netto schuld (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) gedeeld door de inkomsten geeft een indicatie voor de mate waarin een gemeente de rentelasten kan dekken door voldoende inkomsten. Solvabiliteitsratio: Dit kengetal is de tegenhanger van de debtratio waarvoor in hoofdstuk 3 onze interne normering is weergegeven. Wij streven naar een solvabiliteitsratio (eigen vermogen + voorzieningen/ totaal balanssaldo) hoger of gelijk aan 20%. Grondexploitatie: Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen de totale waarde op de balans die nog moet worden Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
31
terugverdiend met grondverkopen en het totaal van de exploitatiebaten in het jaar. Er is een kleine (negatieve) boekwaarde (prognose 2023 -/- € 96.000) ten opzichte van een bedrag aan baten van ruim € 61 mln.) Structurele exploitatieruimte: Bij dit kengetal wordt het structureel resultaat gedeeld door de totale baten in het jaar. Alblasserdam streeft jaarlijks naar een voor ieder jaar structureel sluitende begroting. Belastingcapaciteit: Met dit kengetal worden de gemiddelde woonlasten van de gemeente Alblasserdam afgezet tegen de gemiddelde landelijke woonlasten. Uit het kengetal blijkt dat de woonlasten in Alblasserdam boven het landelijk gemiddelde liggen, maar zich in de afgelopen jaren ontwikkelt richting het landelijk gemiddelde. De landelijke raming voor 2023 is nog niet bekend.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
32
3. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleid en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties rond de kapitaalgoederen van de gemeente. Voor de diverse kapitaalgoederen zijn beheerplannen opgesteld met daarin de vastgestelde kaders. Door de komst van de Omgevingswet zullen nieuwe beleids- en beheerplannen een update krijgen. Ook door de verduurzaming van vastgoed en energiegebruikers als openbare verlichting zal voor deze kapitaalgoederen de komende tijd een aanpassing aan de soms door de tijdsgeest ingehaalde plannen nodig zijn. Onderwerp
Wegen
Openbare ruimte
Beheerplannen
Groen
Financiële geplande vertaling in vernieuwing of begroting vervanging
Nota openbare ruimte
2009 -
Ja
Wegengebruiksplan
2004 -
Ja
Wegencategoriseringsplan
2012
ja
Gemeentelijk Verkeers- en VervoerPlan (GVVP) 2019
2019
2030 nee
2024
Beheerplan verhardingen 2022-2024
2022
2024 nee
2024
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR)
2020
nvt
2019
2028 nvt
2028
2022
2029
2029
2023
2027 ja
2027
Basis Riolerings Plan (BRP) BRP+ Water
Vastgesteld / geactualiseerd Looptijd t/m in
Plan Stedelijk Water (voorheen GRP)
2023
Nota openbare ruimte
2009 -
Ja
2023
Bomenverordening Alblasserdam
2009 -
Ja
2023
Bomen en kapvergunningen beleid
2008 -
Ja
2023
Groenstructuurplan
2017
2027 Ja
2027
Speelruimtebeleidsplan
2021
2030 Ja
2030
Gebouwen
Meerjarenonderhouds-plan (MJOP)
Openbare verlichting
Nota Openbare Verlichting
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
Nee 2015
2023
2025 Ja
2023
33
Kerncijfers Onderwerp Wegen straten pleinen
Watergangen en sloten Riolering
Groen Vastgoed
Openbare verlichting
Belangrijkste kapitaalgoederen Oppervlakte wegennet Asfalt Elementen Oppervlakte water Persriolering Vrij verval riolering Pompen en Gemalen Oppervlakte openbaar groen Speeltoestellen Gebouwen Civieltechnische kunstwerken (bruggen) Aantal lichtmasten
Hoeveelheden 314.168 m2 866.410 m2 234.000 m2 31.000 m 110.000 m 115 st 615.000 m2 310 st 20 st 50 st 3.942 stuks, waarvan ca 51 % LED
Ambities voor 2023 – 2026 • De beeldkwaliteit van de buitenruimte handhaven op minimaal niveau B (CROW-publicatie 323) en deze jaarlijks door onafhankelijke partijen laten meten. Waar nodig onderhoud bijsturen. Door de komst van de Omgevingswet en de Omgevingsvisie met het accent 'Fit en groen in de polder' zal een actualisatie van de beeldkwaliteit vanaf 2023 nodig zijn. • De implementatie van een nieuw beheersysteem voor alle kapitaalgoederen voortzetten. Afronding naar verwachting in 2023. • In 2023 actualisatie huidige arealen uitvoeren en verwerken in het beheersysteem. • Het sober en doelmatig voorbereiden en uitvoeren van investeringsprojecten, volgens planning en geraamd budget. • Verder finetunen van beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Gebruik maken van landelijke cijfers en/of benchmark, waarbij technische kwaliteit en beeldkwaliteit niet in het geding komen. • Het grondstoffenplan wordt waar mogelijk verder aangescherpt om tot een betere afvalscheiding te komen. Ook in 2023 wordt vooral ingezet op verdere verbetering van de faciliteiten in het algemeen en op die van de GFTE-inzameling bij hoogbouw in het bijzonder. Daarnaast zal in 2023 extra ingezet worden op het informeren van de inwoners over afvalscheiding. Dit om het percentage restafval verder te verminderen. • Maatregelen voortkomend uit het groenstructuurplan in uitvoering brengen.
• Een start maken met de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. • Het verwerken van de klimaatadaptieve maatregelen in reconstructieprojecten. Regio Voor de uitvoering van beheertaken waar dit inhoudelijk en financieel voordeel oplevert zoeken we de samenwerking met de Regio Drechtsteden. Op dit moment worden beheertaken op het gebied van openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en drukriolering uitgevoerd door de gemeente Dordrecht. Voor de beheertaken van gebouwen is een overeenkomst afgesloten met de vastgoedafdeling van de Servicegemeente Dordrecht (SGD). De regie en de financiële verantwoording blijft in handen van Alblasserdam. Ook op het gebied van regelgeving voor kabels en leidingen wordt samengewerkt met de andere zes Drechtsteden.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
34
Beeldkwaliteitsniveau openbare ruimte De minimale beeldkwaliteit voor de openbare ruimte is vastgesteld op een B (CROW) gemeten over alle onderdelen en over de hele gemeente. De uitzondering is op dit moment nog de begraafplaats. Daar is een hogere beeldkwaliteit A gewenst. Beheer Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen beschikt de gemeente over: • Beheersystemen waarin van objecten de relevante data zijn ingebracht. Op grond daarvan worden de onderhouds- en vervangingsplanningen opgesteld; • De inspecties naar de onderhoudsgesteldheid van de objecten. Aan de hand van de bevindingen rond de technische kwaliteit wordt in het beheersysteem de planning voor onderhoud geactualiseerd. Relevante mutaties in het areaal worden doorlopend bijgewerkt; • In gemeentelijke gebouwen worden alle wettelijk verplichte veiligheidskeuringen uitgevoerd. • De geplande onderhoudswerkzaamheden worden (zoveel mogelijk) via bestekken en conform het vastgestelde aanbestedingsbeleid aan marktpartijen opgedragen; • De invoering van een nieuw beheersysteem is in uitvoering. Waar nodig wordt nog gebruik gemaakt van de oude systemen. Afronding van de inrichting van het nieuwe systeem is naar verwachting in 2023. Financieel Onderstaand overzicht geeft het totaal aan uitgaven onderhoud kapitaalgoederen weer: Omschrijving (* 1.000) Exploitatie
2023 4.360
2024 3.994
2025 4.114
2026 4.003
Storting voorziening groot onderhoud
201
201
201
201
Kapitaallasten
3.374
3.462
3.718
4.059
Totaal
7.935
7.657
8.033
8.263
Het investeringsplan 2023-2026 in bijlage 2 bij deze begroting geeft voor de jaren 2023-2026 inzicht in de te verwachten investeringen en in de planning van de uitgaven naar jaren van alle (verwachte) investeringskredieten. Het groot onderhoud aan riolering wordt gedekt uit een voorziening vanuit het Gemeentelijk Riolerings Plan, dit wordt in 2023 vervangen voor het Plan Stedelijk Water (PSW). . Het groot onderhoud gebouwen wordt uitgevoerd op grond van het jaarplan dat voortkomt uit het Meerjaren Onderhouds Plan gebouwen (MJOP). Voor dit groot onderhoud is een voorziening kapitaalgoederen ingesteld door de gemeenteraad. Een nieuw MJOP voor gemeentelijk vastgoed in 2023-2024 zal ook de kosten en opbrengsten van verduurzamingsmaatregelen meenemen in de meerjarenplanning. Een herziening van de jaarlijkse storting kan nodig zijn en volgt uit de doorrekening van het nieuwe MJOP. Voor baggeren is een reserve baggeren ingesteld.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
35
4. Paragraaf financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit zijn risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening. Algemeen Het Financieringsstatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of tijdelijk uitgezet. Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Benadrukt wordt dat de financieringsfunctie van de gemeente Alblasserdam uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid gevoerd wordt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Binnen de financiële functie van de gemeente is het van belang om onderscheid te maken tussen de treasury- en de controlfunctie. Treasury zorgt voor de beschikbaarheid van geldmiddelen; de controlfunctie is belast met het toezicht en de bewaking van de aanwending ervan. Vanuit deze rollen is de focus bij treasury gericht op feitelijke in- en uitgaande kasstromen, terwijl de controlfunctie veelal redeneert in termen van baten en lasten.
In deze paragraaf staan voornamelijk de feitelijke kas- en financieringsstromen centraal. Rente-ontwikkelingen De tarieven op de geldmarkt (kortlopende leningen) zijn in 2022 opgelopen. Dit komt doordat de ECB een renteverhoging heeft doorgevoerd in juli en heeft aangekondigd in september weer de rente te verhogen. Daarmee is de rente op kortlopende leningen per eind juli 2022 circa 0%. De kapitaalmarktrentes (looptijden langer dan een jaar) vertoonden in de eerste helft van 2022 een sterke opgaande ontwikkeling. Al deze ontwikkelingen worden veroorzaakt door de hoge inflatie en de verwachting dat de ECB de rente verder gaat verhogen. De rente voor 10-jarige staatsleningen is eind juli 2022 gestegen naar een niveau van 1,30%. Banken berekenen bij het verstrekken van langjarige financiering liquiditeitsopslagen bovenop de IRSniveaus. Voor bijvoorbeeld een 10-jaars lening bedraagt deze opslag medio juli 2022 circa 0,20% (20 basispunten). Het afgelopen jaar heeft de renteontwikkeling het volgende beeld laten zien:
Renteverloop 1 juli 2021 - 1 juli 2022 3,00% 2,00% 1,00% 0,00% -1,00% 1-jul-2021
1-sep-2021
1-nov-2021
1-jan-2022
3-maands Euribor
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
1-mrt-2022
1-mei-2022
1-jul-2022
10-jaars IRS
36
Financieringspositie Interne rente De BBV-notitie rente verplicht in de financieringsparagraaf inzicht te geven in de rentelasten, de aan taakvelden, grondexploitaties toe te rekenen rente en het renteresultaat. In onderstaande tabel is dit samengevat. Uit deze berekening komt een omslagrente van afgerond 1,0%. Renteschema
a1. a2. b. c1. c2.
c3.
d1. d2. e. f.
Renteschema Taakveld Treasury Bedragen x € 1.000 De externe rentelasten over de lange financiering De externe rentelasten over de korte financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/- €
€
481
€
466
€
450
€
434
-/- € €
23 458
-/- € €
23 443
-/- € €
450
-/- € €
434
-/- €
-
-/- €
-
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld treasury
+/+
-/- € € € € €
23 435 435
-/- € € € € €
26 417 417
-/- € € € € €
27 423 423
-/- € € € € €
26 408 408
-/- €
435
-/- €
417
-/- €
423
-/- €
408
€ 408 € 703 € -295 -72,3%
€ 423 € 703 € -280 -66,2%
€ 417 € 703 € -286 -68,6%
€ 435 € 703 € -268 -61,6%
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Verschil (absoluut) Verschil (procentueel)
-
-/- €
-
+/+
+/+
+/+
26
-/- €
27
-/- €
26
-/- €
23
-/- €
2026
2025
2024
2023
Leningenportefeuilles Opgenomen langlopende leningen. Onderstaande tabel geeft inzicht in het verwachte verloop van de leningportefeuille in de komende jaren: (bedragen x € 1.000) Omschrijving
2023
2024
2025
2026
Stand per 1 januari
€
46.337
€
41.246
€
46.755
€
Nieuwe leningen
€
-
€
15.000
€
15.000
€
-
Reguliere aflossingen
€
5.091- €
9.491- €
2.241- €
2.991-
Vervroegde aflossingen
€
-
€
-
€
-
€
-
Rente-aanpassing
€
-
€
-
€
-
€
-
Stand per 31 december
€
41.246
€
46.755
€
59.514
€
56.523
Gemiddeld percentage per 31 december Rentelasten boekjaar
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
1,07% €
453
1,80% €
647
2,01% €
1.025
59.514
2,02% €
1.169
37
Op grond van de meest actuele liquiditeitenplanning wordt in de jaren 2024 en 2025 nieuwe langlopende leningen verwacht van ieder € 15 miljoen. Uitzettingen Uitzettingen is de term die de Wet fido hanteert voor verstrekte langlopende geldleningen en beleggingen. Voor een indeling van de gemeentelijke uitzettingen naar risicocategorie wordt verwezen naar het kopje Kredietrisico’s verderop in deze paragraaf. De gemeente Alblasserdam heeft de volgende uitzettingen: (bedragen x € 1.000) Omschrijving
Gemiddeld percentage
Bedrag
Verstrekte geldleningen: Stand per 1 januari 2023
€
3.244
Nieuwe leningen
€
-
Reguliere aflossingen
€
282-
Vervroegde aflossingen Rente-aanpassing (oud percentage)
€ €
-
Rente-aanpassing (nieuw percentage)
€
-
Stand per 31 december 2023
€
2.962
Geen
€
-
Totaal uitzettingen per 31 december 2023
€
2.962
1,65%
1,62%
Beleggingen:
Schuldpositie De afgelopen jaren is de bewustwording rond schuldposities, juist ook van overheden, sterk toegenomen. Een schuldpositie ontstaat indien de eigen middelen van een gemeente ontoereikend zijn om bijvoorbeeld activiteiten of investeringen te bekostigen. In dat geval dient externe financiering te worden aangetrokken. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de aan financiering verbonden rente en aflossingen andere noodzakelijke uitgaven van de gemeente verdrukken. De (ontwikkeling van de) schuldpositie kan vanuit meerdere invalshoeken worden benaderd. Eén van de meest geijkte is de debt ratio. Deze ratio wordt ontleend aan de balans, waarbij wordt bezien welk percentage van het totaal vermogen/balanstotaal met vreemd vermogen gefinancierd is. Een algemeen gebruikelijke norm voor de beoordeling van de schuldpositie is een debt ratio van maximaal 80%. Een debt ratio van hoger dan 80% geeft aan dat het bezit met zeer veel schulden is belast. Ook kan een verhouding worden bepaald tussen de netto schuld (balans) ten opzichte van de totale exploitatiebaten (netto schuld quote). Een netto schuld quote van kleiner dan 100% geeft een indicatie dat een gemeente de rentelasten van de schulden kan dekken uit de inkomsten.
Bij een schuld quote tussen 100% en 130% is voorzichtigheid geboden (stoplicht op oranje) en een schuld quote hoger dan 130% geeft een indicatie dat de exploitatie te zwaar wordt belast met rentelasten (stoplicht op rood).
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
38
De verwachte herfinancieringen, looptijden van leningen, rentepercentages van de leningen en de werkelijke rentelasten geven inzicht in de mate waarin de gemeente gevoelig is voor renteherzieningen. In de navolgende tabel wordt de (ontwikkeling van) de schuldpositie van de gemeente Alblasserdam zowel in historisch perspectief als richting de toekomst in beeld gebracht. Dit beeld is gebaseerd op een prognose van de ontwikkeling van de balansposten voor de komende 4 jaar. ALBLASSERDAM Debt-Ratio Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio (eigen vermogen / totaal balans) Solvabiliteitsratio ((eigen vermogen + voorzieningen) / totaal balans)
Rekening 2020 61% 41%
Rekening Prognsoe Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2021 2023 2024 2025 2026 64% 69% 71% 73% 76% 77% 70% 73% 94% 106% 129% 143%
37%
63%
66%
92%
103%
127%
140%
39%
36%
31%
29%
27%
24%
23%
40%
38%
33%
31%
29%
26%
25%
De debt ratio daalt in deze begrotingsperiode licht van 71% in 2023 naar 77% in 2026. Dit is nog altijd binnen de norm van maximaal 80%. De netto schuld/inkomsten (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) is in 2023 92%, maar loopt op tot 140% in 2026. Dit vraag wel aandacht voor de schuldpositie van de gemeente en wellicht keuzes in de komende jaren. De schuldpositie is in 2023 nog gunstig, maar met een doorkijk naar 2026 is het van toenemend belang hier scherp op te sturen. De schuldpositie neemt deze periode toe als gevolg van veel en grote investeringen. De restant looptijd van de leningen per 1 januari 2024 is voor € 8,0 miljoen nog tussen 1 en 5 jaar, voor € 2,5 miljoen nog tussen 5 en 10 jaar en voor € 30,7 miljoen nog langer dan 10 jaar. Deze leningen kennen geen renteherzieningen tijdens de looptijd van de leningen. In de tabel bij onderdeel 'leningportefeuilles' hiervoor is inzicht gegeven in de rentelasten van de opgenomen leningen en de gemiddelde rentepercentages. Risicobeheersing Zoals eerder benoemd vormt risicobeheersing één van de pijlers van de Wet fido. De belangrijkste risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de gemeentelijke treasuryfunctie betreffen rente- en kredietrisico's. Renterisico’s Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.
Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd <1 jaar) mag financieren: 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2023 kan de kasgeldlimiet voor de gemeente Alblasserdam als volgt worden bepaald:
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
39
(bedragen x € 1.000)
Berekening kasgeldlimiet 2023: €
Begrotingstotaal 2023 Relevant percentage
61.300 8,5%
€
Kasgeldlimiet
5.211 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal
Gemiddeld. netto vlottende schuld (+) of gemiddeld netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder de kasgeldlimiet
€ €
3.000 € 5.211 €
1.000 € 5.211 €
1.000 € 5.211 €
1.000 5.211
€
2.211 €
4.211 €
4.211 €
4.211
De gemeente Alblasserdam verwacht in 2023 binnen de normen van de kasgeldlimiet (max. drie kwartalen overschrijding) te opereren. De meest actuele liquiditeitenplanning geeft aan dat in 2023 geen nieuwe langlopende leningen benodigd zijn. Indien incidenteel behoefte is aan kortlopende financiering, dan worden daarvoor 1maands kasgeldleningen gebruikt. Oogmerk van het door het SGD uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten. Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rente typische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm per jaar niet meer zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Conform voorschrift van de Wet fido wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar.
Uit onderstaande tabel blijkt dat de renterisiconorm van de gemeente Alblasserdam voor 2023 circa € 12,3 miljoen bedraagt, zijnde 20% van het begrotingstotaal. (bedragen x € 1.000)
Berekening renterisiconorm Renterisico's
2023
2024
2025
2026
Renteherzieningen
€
-
€
-
€
-
€
-
Aflossingen
€
5.341
€
9.741
€
2.491
€
3.241
Renterisico
€
5.341
€
9.741
€
2.491
€
3.241
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2023
€ 61.300
Percentage cfm. regeling Renterisiconorm 2023
20% € 12.260
Toetsing renterisico aan norm: Renterisiconorm
€ 12.260
Renterisico
€
5.341
Ruimte onder de norm
€
6.919
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
40
Uit deze opstelling blijkt dat de gemeente Alblasserdam binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico’s Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartijen bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen) of uit verleende garanties. Verstrekte geldleningen Ingedeeld naar risicocategorie wordt voor 2023 het volgende verloop verwacht: (bedragen x € 1.000) Verwachte stand per Categorie
1-1-2023
% verdeling per eind 2023
31-12-2023
Gemeenten / Provincies
€
-
€
-
0,0%
Overheidsbanken
€
-
€
-
0,0%
Woningcorporaties met garantie WSW
€
-
€
-
0,0%
Semi-overheidsinstellingen (1)
€
2.710
€
2.497
84,3%
Financiële instellingen (A en hoger) Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
-
€
-
0,0%
€
534
€
465
15,7%
Niet-toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
-
€
-
0,0%
Totaal
€
3.244
€
2.962
100,0%
Woningcorporaties zonder garantie
0,0%
(1) Betreft GR Sportpark Souburgh
Verleende garanties De borgstellingen kunnen als volgt worden gespecificeerd naar risicogroep: (bedragen x € 1.000) Risico
Verwachte stand per
% verdeling per
Categorie
profiel
Directe borstellingen (m.b.t. lokale instellingen, verenigingen e.d.)
Middel/ hoger
€
10.175
€
9.346
15,7%
Achtervangpositie in waarborgfondsen (bijv. Waarborgfonds Sociale Woningbouw)
Laag
€
50.361
€
50.165
84,3%
€
60.536
€
59.511
100,0%
Totaal
1-1-2023
31-12-2023
eind 2023
Kas- en saldobeheer De inrichting van het betalingsverkeer (het beheer van het gemeentelijke rekeningstelsel, het coördineren van bevoegdheden en het verrichten van feitelijke betalingen) alsmede de saldoregulatie wordt verzorgd vanuit Servicegemeente Dordrecht. De gemeente Alblasserdam was, is en blijft daarbij overigens eigenaar van de betreffende bankrekeningen. Een hulpmiddel bij de saldoregulatie én voor het eventueel opnemen van langjarige financiering is de meerjarige liquiditeitenplanning, welke door SGD in nauw overleg met de gemeente is opgezet. Deze planning wordt periodiek geactualiseerd op grond van nieuwe informatie of inzichten rond bijvoorbeeld investeringen. Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
41
Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt, dient het meerdere afgestort te worden in 's Rijks Schatkist. Over dit saldo wordt op dit moment geen rente vergoed. Het drempelbedrag voor de gemeente Alblasserdam voor 2023 kan als volgt worden berekend:
Bedragen x € 1.000
Berekening drempelbedrag SKB 2023: Begrotingstotaal
€
Relevant percentage Drempelbedrag (afgerond)
61.300 2,00%
€
1.226
Informatievoorziening Minimaal twee maal per jaar vindt een overleg plaats met de Servicegemeente Dordrecht over de voortgang en uitvoering van de treasuryzaken. Indien daartoe vanuit de gemeente of vanuit SGD behoefte dan wel noodzaak wordt gevoeld, vindt daarnaast ook contact op incidentele basis plaats. Voor zover relevant zullen door SGD rapportages worden opgeleverd voor in- of extern gebruik.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
42
5. Paragraaf bedrijfsvoering In deze paragraaf worden de beleidsvoornemens en doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering toegelicht. Organisatieontwikkeling We werken in 2023 verder aan onze ambitie; samen op weg naar een wendbare en vitale organisatie, in, met en voor de samenleving. Waarin de opgaven van ons dorp centraal staan en samenwerking wordt opgezocht, met het dorp en met elkaar. We blijven werken aan de doorontwikkeling van onze organisatie en willen in 2023 een nieuw meerjarenplan voor de organisatieontwikkeling vaststellen, aansluitend bij het coalitieakkoord en het coalitieprogramma. Vanuit de vijf programmalijnen - ontwikkelen en samenwerken, vitaliteit, samenleving, het nieuwe werken en kwaliteit op orde- worden, net als voorgaande jaren, ondersteunende activiteiten georganiseerd om de organisatie verder te ontwikkelen. Onder andere door vaardigheden en talenten van medewerkers verder te laten ontwikkelen, bijvoorbeeld door het goede gesprek, opdrachtgever- en opdrachtnemerschap en opgavegericht werken. En door met elkaar te delen en van elkaar te leren. Op HR gebied zetten we in op het vernieuwen van de gesprekscyclus, zodat deze beter aansluit bij de ontwikkeling en doelstelling van de organisatie.
En er vindt een doorontwikkeling plaats van strategische personeelsplanning (SPP) en een vlootschouw waarbij aanwezige kennis, talenten en competenties van de medewerkers in kaart wordt gebracht en afgezet tegen de gewenste kennis, talenten en competenties. Om de juiste mensen in onze organisatie te binden en te boeien investeren we ook in 2023 verder in onze aantrekkelijkheid als werkgever. Dit doen we door te investeren in ontwikkel- en doorgroeimogelijkheden en te werken aan een cultuur waarbij sprake is van continue ontwikkeling. Gelet op de groeiende krapte op de arbeidsmarkt zullen we samen met de Servicegemeente Dordrecht ons arbeidsmarktcommunicatiebeleid en arbeidsmarktbeleid doorontwikkelen en moderniseren. Er wordt ingezet op het ontwikkelen van nieuwe en creatieve manieren om de arbeidsmarkt te benaderen, onder de inzet van een Corporate Recruiter. Duurzame inzetbaarheid Om onze organisatie vitaal te houden investeren we in duurzame inzetbaarheid. Via strategische personeelsplanning (SPP) brengen we onze organisatie in kaart en brengen we in beeld waar versterking nodig is. Ook hebben we blijvend aandacht voor het voorkomen en terugdringen van verzuim en werkdruk. We monitoren gezond en veilig werken via onder andere de uitvoering en opvolging van de RI&E (risico-inventarisatie en evaluatie) en beleid gericht op gezond en veilig werken.
Vanuit de programmalijn Vitaliteit worden in 2023 verschillende activiteiten georganiseerd gericht op zelfbewustzijn, fysiek welzijn, mentaal welzijn en sociaal welzijn. Samen met de andere Drechtsteden organisaties werken we, net als voorgaande jaren, ook in 2023 aan duurzame inzetbaarheid. In 2022 is gestart met een nieuwe Arbo dienstverlener. In 2023 werken we onder andere aan de verdere professionalisering van onze samenwerking.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
43
Integriteit Het thema integriteit staat binnen de gemeente Alblasserdam hoog op de agenda. In 2023 zullen we verder inzetten op het verhogen van het bewustzijn morele oordeelsvorming via trainingen morele oordeelsvorming, de eed/belofte, het introductieprogramma en workshops. Regionale samenwerking Vanaf 2022 nemen we deel aan de centrumregeling voor bedrijfsvoering met de gemeente Dordrecht als servicegemeente. Hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld en zijn er afspraken gemaakt over de inhoud van de uitvoering van de taken voor een eerste periode van vier jaar. En geven we in 2023 op een goede wijze invulling aan opdrachtgeverschap en vindt er hierover regelmatig overleg plaats met de opdrachtnemer waarbij de gemaakte prestatieafspraken worden gemonitord. Communicatie, participatie en bestuursstijl Het college wil, conform de lijn van het collegeprogramma Samen zijn we Alblasserdam, vaker het goede gesprek voeren, alle stemmen horen en in verbinding zijn. We willen zichtbaar zijn op alle communicatiekanalen en ook meer focus aanbrengen in de communicatie. Dat doen we door te gaan werken met etalages die gevuld worden met de belangrijkste (voor de inwoners meeste impact) projecten en werkzaamheden.
Door dit te bundelen in etalages wordt de onderlinge samenhang van deze activiteiten versterkt en dit geeft onze inwoners meer inzicht in de uitvoering van onze belangrijkste opgaves. Informatieveiligheid en Privacy Ook in 2023 hebben de onderwerpen van informatieveiligheid en Privacy onze onverdeelde aandacht nodig. Het implementeren van de Baseline Informatieveiligheid Overheid is in 2022 ingezet en zal in 2023 voortgezet worden. Het aandachtsveld is ook continu in beweging, waardoor een continue afstemming noodzakelijk blijft. De invoering van de AVG gaat zijn eerste lustrum in. Veel maatregelen, processen en aandachtgebieden die in 2018 opgepakt zijn, zijn ondertussen toe aan een herijking en controle op werking en bestaan van de maatregelen. Daarnaast is privacy een onderwerp dat niet alleen uit regels en afspraken bestaat, het is een onderwerp dat continue aandacht nodig heeft van onze medewerkers. Daarom werken we ook in 2023 aan de bewustwording. We hebben het voornemen om te peilen waar we als organisatie staan bij de toepassing van de AVG regelgeving. Op die manier krijgen we een goed beeld van wat er goed gaat en vooral van wat er beter moet. Om een goed beeld te krijgen of de gemeente goed omgaat met privacy en informatieveiligheid aspecten zijn er diverse audits.
De bekendste hiervan is de ENSIA, maar zo is er ook de interne en externe (zelf) audit ten behoeve van de Wet Politie Gegevens. De verantwoording van deze audits laten we zo veel als mogelijk mee lopen in de P&C cyclus van de gemeente. Informatiemanagement / ICT verandert In 2023 worden er twee grote deelprojecten van het programma 'ICT Verandert' afgerond, te weten de Digitale Werk Ruimte en de transitie van het rekencentrum. De realisatie van deze complexe deelprojecten hebben in 2022 vertraging opgelopen en lopen daardoor door in 2023. Daarnaast wordt er volop gewerkt aan het deelproject rondom het verstevigen van de Informatie management
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
44
en advies functies in de Smartdelta Drechtsteden. In 2023 wordt ook aan deze opgave verder gebouwd. Ook loopt er een aantal grote landelijke projecten die impact gaan krijgen op ons informatie management. Zo is er de invoering van de Wet Open Overheid (WOO), de BDTO (Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid en de Omgevingswet. Daarnaast zullen we aandacht moeten besteden aan de implementatie van de Single Digital Gateway uitvoering. En staan de ontwikkelingen op het gebied van het grondvlak van onze automatisering niet stil. Onderwerpen als Common Ground ( een nieuwe informatievoorziening) , Informatie Beveiliging en de continue verandering in processen vragen ook de nodige aandacht op het gebied van informatiebeheer, software aanpassingen en implementaties. In 2022 hebben we de eerste stappen gezet in het gebruik van data om de adviezen en beslissingen beter te onderbouwen. In 2023 willen we dit continueren en daar waar mogelijk uitbouwen. Rechtmatigheidsverantwoording Ontwikkelingen Vanaf 2023 zal het college een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten opnemen. Vanaf dit jaar zal de accountant geen specifieke uitspraak meer doen over het rechtmatig handelen van de gemeente, anders dan nagaan of deze rechtmatigheidsverantwoording getrouw is (als onderdeel van de controle van de jaarrekening).
De commissie BBV heeft onder andere de taak een visie ten aanzien van rechtmatigheid in de controleverklaring van gemeenten op te stellen en de eenduidige interpretatie hiervan te bevorderen. De visie van commissie BBV is opgenomen in de Kadernota rechtmatigheid. Voor een eenduidige interpretatie worden richtlijnen gegeven die uiteenvallen in stellige uitspraken en aanbevelingen. De commissie BBV adviseert in de Kadernota rechtmatigheid onderstaande stellige uitspraken als dwingend te beschouwen: 1. De kaderstelling door de raad/verordeningen moet(en) duidelijk zijn ten aanzien van de financiële consequenties. 2. De rechtmatigheidsverantwoording van het college geeft een overzicht van afwijkingen ten opzichte van wetgeving en kaderstelling door de raad. 3. Niet-naleving van de wet Fido moet worden toegelicht in de Paragraaf Bedrijfsvoering. 4. Er wordt gepleit om ten aanzien van Misbruik en Oneigenlijk gebruik een overkoepelend beleid te formuleren. Uitwerking 2022 en doorkijk naar 2023 Zoals aangegeven zal het college vanaf 2023 een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten opnemen. Vanaf 2023 zal de accountant geen specifieke uitspraak meer doen over het rechtmatig handelen van de gemeente, anders dan nagaan of deze rechtmatigheidsverantwoording getrouw is (als onderdeel van de controle van de jaarrekening).
Het jaar 2022 zal als een ‘proefjaar’ gebruikt worden om de inrichting en uitkomsten voor de rechtmatigheidsverantwoording op een juiste wijze weer te geven en in te regelen; specifiek de uitspraken van de Kadernota rechtmatigheid zoals hierboven opgenomen.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
45
6. Paragraaf verbonden partijen Inleiding De gemeente Alblasserdam heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen zoals gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en stichtingen. In de door de gemeenteraad op 21 april 2015 vastgestelde Nota Verbonden partijen Alblasserdam 2015 is een beschrijving van het begrip Verbonden partij opgenomen. Ook staat hierin een afwegingskader voor het aangaan van een Verbonden partij en is er een kader en instrumentarium opgenomen voor sturing en toezicht. In deze paragraaf is een overzicht opgenomen van de partijen waarin de gemeente participeert en wordt ingegaan op het risicoprofiel. Voor de beleidsinhoud van de Verbonden partijen wordt verwezen naar de programma's in de begroting. Op basis van een risicoprofiel en -classificatie wordt aan iedere verbonden partij een sturingspakket gekoppeld. Bij een hoger risicoprofiel worden zowel voor het college als voor de raad meer instrumenten ingezet. Overzicht verbonden partijen Alblasserdam neemt deel in de volgende verbonden partijen, waarbij het openbaar belang per partij is weergegeven. Verbonden partij 1. Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS)
Vestigingsplaats Dordrecht
De GRS behartigt de belangen op het gebied van de Inkomensvoorzieningen. De GR voert de taken uit die de gemeenten hebben overgedragen. Specifieke wensen vanuit de gemeenten kunnen via maatwerk of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd. De GR Drechtwerk wordt per 31 december 2022 opgeheven. De activiteiten op het gebied van de sociale werkvoorziening worden overgenomen door de GRS.
2. Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (DGJZHZ)
Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van de belangen op het terrein van: publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning, geneeskundige hulpverlening.
3. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening (bij ongevallen en rampen).
4. Gemeenschappelijke regeling Sportpark Souburgh
Alblasserdam
Het in stand houden en exploiteren van een sportpark met alle daarbij behorende voorzieningen, zoals terreinen, gebouwen en andere accommodaties, een en ander binnen het gebied als aangegeven op de bij deze regeling behorende gewaarmerkte tekening.
5. Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)
Klaaswaal
Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot: de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken; de administratie van vastgoedgegevens; het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.
6. GR Omgevingsdienst
Dordrecht
De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid ondersteunt de deelnemende regiogemeenten en de Provincie ZuidHolland bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving en op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
Openbaar belang
46
Verbonden partij 7. Gemeenschappelijke Regeling Gevudo
Vestigingsplaats
8. Stedin
Rotterdam
9. Oasen
Gouda
10. Bank Nederlandse gemeenten
Den Haag
11. Rom-D
Dordrecht
De doelstelling van de ROM-D is het versterken en uitbouwen van de regionale economie, in die zin dat een permanente toekomstige meerwaarde ontstaat en tenminste aansluiting wordt gevonden bij de landelijke ontwikkeling.
12. Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam
Alblasserdam
De stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam (‘SMILE’) is per 1 maart 2013 opgericht en op diverse terreinen actief binnen de lokale gemeenschap. Er is gewerkt aan inzet van het gemeentelijk leerwerkbedrijf bij de uitvoering van de Participatiewet en inzet bij de operationalisering van de drie decentralisaties.
Dordrecht
Openbaar belang Gevudo: Het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in NV Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). Doel is om vanuit milieuverantwoord afvalbeheer een bijdrage te leveren aan een duurzame leefomgeving.
Regionale Nederlandse netbeheerder, die verantwoordelijk is voor het transport van elektriciteit en gas. Het (doen) exploiteren van een of meer waterleidingbedrijven en laboratoria. Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. De Bank Nederlandse Gemeenten biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering, elektronisch bankieren en beleggen.
Risicoclassificatie Om te bepalen welk sturing-en toezichtpakket van toepassing is, is voor de begroting 2023 een risicoanalyse uitgevoerd. Deze analyse heeft geleid tot onderstaande risicoclassificatie. Met het vaststellen van de begroting is deze risicoclassificatie definitief vastgesteld.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
47
Toelichting op de verbonden partijen met een risicoclassificatie van gemiddeld en hoger: •
De risicoclassificatie van de GR Sociaal wordt als hoog gekwalificeerd vanwege de hoge financiele bijdrage en een weerstandsvermogen dat nagenoeg nihil is. Inhoudelijke risico's zijn als laag gekwalificeerd vanwege duidelijk gemaakte afspraken. De GR DG&J ZHZ kent hoge hoge financiële en inhoudelijke risico's. Het onderdeel Jeugd kent (financiële) zorgen en risico's omdat de vraag naar jeugdhulp blijft stijgen. We worden gecompenseerd door het rijk via de hervormingsagenda. Daarin zijn echter ook weer meteen bezuinigingen opgenomen (en afgevraagd kan worden of dit realistisch is). We zijn hierin ook afhankelijk van landelijk beleid. Grip krijgen op de kosten van de Jeugdzorg doen we regionaal, maar is met ingang van 2023 ook echt een lokale aangelegenheid. Vanf dit jaar is de bijdrage volledig gebaseerd op het profijtbeginsel. De in de begroting van de GR gepresenteerde weerstandratio is slechts 0,45%. De buffer om onvoorziene tegenvallers op te vangen is daardoor beperkt en dit heeft effect op het gemeentelijk risicoprofiel. De GR VR ZHZ heeft een gemiddeld risico vooral door de hoge financiële bijdrage en een onafgedekt deel van de risico's. Daarnaast is er een verminderde invloed op het beleid doordat het vooral om wettelijke taken gaat. Binnen de begroting van de GR wordt een bescheiden buffer aangehouden; de weerstandratio is slechts 0,33%.
Het onafgedekte deel wordt zodoende verlegd naar de deelnemende gemeenten dit heeft effect op het gemeentelijk risicoprofiel. De GR OZHZ heeft een gemiddeld risico door de omvang van de jaarlijkse bijdrage van > € 1 milj. Het weerstandsvermogen van de GR is (nagenoeg) toereikend. De GR ROM-D kent een gemiddeld risico. Alhoewel deze GR bestuurlijk/inhoudelijk een lage risicokwalificatie heeft, is de overall de conclusie gemiddeld omdat het Nedstaalterrein een fors project is voor Alblasserdam met grote inhoudelijke risico's. Ook kennen onderdelen negatieve algemene reserves, maar de indirecte invloed is nihil. De gemeente loopt maximaal risico over de aandelen verhouding. De Stichting Leerwerkbedrijf Alblasserdam is een gemiddeld risico toegekend. Dit omdat er negatieve resultaten zijn gerealiseerd.
•
•
• •
•
Sturingsarrangement Uit de risico-classificatie volgt voor de betreffende Verbonden partij het volgende pakket voor de wijze van sturen en informeren in 2023: Risico-classificatie 1.
Laag
Verbonden partijen
Sturings- en toezichtsarrangementen
Stedin, Oasen, GR Souburgh, SVHW, BNG, Gevudo Basis pakket
2.
Gemiddeld
OZHZ, Rom-D, VRZHZ, Stichting Leerwerkbedrijf Alblasserdam Pluspakket
3.
Hoog
DG&J ZHZ (*), GR Sociaal
Compleetpakket
(*) Gelet op het hoge financiële risico is voor de DG&J, onderdeel Jeugd 'maatwerk'afgesproken. Naast de sturingsarrangementen van het compleetpakket zal de raad geïnformeerd worden over inhoudelijke stukken met inspanningen die gericht zijn op het grip krijgen op de financiën.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
48
Inhoud Sturingsarrangementen Het risicoprofiel is een indicator voor het sturingsarrangementen van de raad en het college. Hieronder zijn de pakketten opgenomen met daarin het onderscheid tussen de controlerende en kaderstellende van de gemeenteraad evenals de rolverdeling tussen raad en college. Kaderstellende rol (= sturen) Basis pakket
• •
• •
Plus pakket
•
Controlerende rol (=beheersen)
begroting verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de gemeentelijke begroting wordt jaarlijks een actuele risicoanalyse verbonden partijen opgenomen + bepaling welke pakketten gelden voor welke verbonden partijen + voor welke verbonden partijen maatwerk wordt afgesproken, dit wordt door de raad vastgesteld begroting van de verbonden partij wordt voor zienswijze aan de raad voorgelegd jaarlijkse bijeenkomst waarin risicoanalyses verbonden partijen worden besproken tussen college en raad
•
hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen
•
•
•
•
Compleet pakket
•
•
nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen er wordt een actieve dialoog tussen de raad en de verbonden partij georganiseerd door bijvoorbeeld de directie uit te nodigen in de raad
•
jaarrekening verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de jaarrekening wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen actieve informatieplicht: bij belangrijke tussentijdse ontwikkelingen informeert het college de raad via burap’s of RIB
alle P&C documenten verbonden partijen (ook burap’s) worden met ambtelijk advies besproken in college in gemeentelijke burap wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen met risicoclassificatie ‘gemiddeld’ of hoger het college informeert de raad via een RIB over de P&C documenten van de verbonden partij zo nodig wordt de raad tussentijds geïnformeerd (ook buiten P&C documenten om)
Financiële informatie per verbonden partij Voor de financiële informatie is gebruik gemaakt van de cijfers uit de begrotingen 2023 van de verbonden partij, tenzij die gegevens niet bekend waren bij opstelling van deze paragraaf. In dat geval zijn de gegevens gebaseerd op de jaarrekening 2021 of eerder van de verbonden partij, aangegeven met (*).
Verbonden partijen
Financieel belang
Bedragen x € 1.000,-
Vreemd vermogen
Vreemd vermogen
Geraamd Financieel resultaat Alblasserdam
Eigen vermogen
Eigen vermogen
1-1
31-12
1-1
31-12
2023
Gemeenschappelijke Regelingen
1 2 3 4 5 6
GR Sociaal
14.575
0
0
11.524
10.861
0
GR Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ
6.562
1.997
1.702
58.332
57.524
0
GR Veiligheidsregio ZHZ
1.575
2.099
1.465
96.662
94.655
0
GR Sportpark Souburgh
394
62
62
2.478
2.556
0
SVHW GR Omgevingsdienst ZHZ
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
231
700
700
5.577
5.482
0
1.771
1.445
1.323
11.481
12.788
0
49
7 GR Gevudo
0
30
30
0
0
0
Stedin NV (*)
22.497
2.891.000
3.270.000
3.421.000
3.516.000
77
Oasen NV (*)
8
116.741
122.426
178.860
188.121
0
BNG NV
21
4.329.000
4.364.000
87.111.000
85.981.000
60
Vennootschappen
8 9 10 11 12
ROM-D Holding NV (*) ROM-D Dordtse Kill III CV (*)
4.116
4.341
2.151
2.151
0
121
9.903
11.642
8.952
4.968
0
0
75
nb
272
nb
0
Stichtingen
13 Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam (*)
Begroting 2023– gemeente Alblasserdam
50
7. Paragraaf grondbeleid Algemeen De paragraaf Grondbeleid in de Begroting 2023 geeft inzicht in de volgende zaken: • • • •
een visie op het grondbeleid in relatie tot de te realiseren doelstellingen; een aanduiding van de wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd; een prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitaties en de risico’s; de ontwikkeling van de reserve grondexploitaties.
Huidig grondbeleid De belangrijkste financiële uitgangspunten zijn vastgelegd in de financiële verordening van de gemeente Alblasserdam. Hierin staat opgenomen dat aparte nota’s worden opgesteld voor winst- en verliesneming en voor weerstandsvermogen en risicomanagement. In april 2019 heeft de raad ingestemd met de beleidslijn om het grondbeleid, zoals dat was vastgelegd in de Nota Grond- en vastgoedbeleid en de Nota Prijsbeleid en Vastgoed uit 2013, te continueren. Het grondbeleid van de gemeente Alblasserdam kenmerkt zich door een faciliterende rol voor de gemeente waarbij het begrip uitnodigingsplanologie centraal staat. De gemeente neemt het initiatief als procesregisseur, maar ziet niet automatisch een rol voor zichzelf met betrekking tot grondverwerving en het lopen van financiële risico’s. Het uitgangspunt blijft daarom een “faciliterend grondbeleid, tenzij…” . Daarbij behoudt de gemeente ruimte om ook actief grondbeleid te voeren in het geval dit noodzakelijk is om een beleidsdoel te realiseren. Actieve grondexploitaties worden uitgevoerd bij ontwikkelingen met groot maatschappelijk en/of politiek belang die niet door de markt worden opgepakt. Voor gronden die geen beleidsdoel ondersteunen, is eigendom niet noodzakelijk en neemt de gemeente een faciliterende houding aan. De gemeente zet in op anterieur kostenverhaal, waarbij gewerkt wordt met een voorovereenkomst.
Hiermee worden kosten en te verwachten prestaties van de gemeente en initiatiefnemer transparant gemaakt. Daarnaast wordt het exploitatieplan ingezet als het niet is gelukt kosten te verhalen voor vaststelling van het ruimtelijk besluit. Per 1 januari 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Onder de Omgevingswet vervalt het exploitatieplan. Publiekrechtelijk kostenverhaal is dan geregeld in twee nieuwe systemen: publiekrechtelijk kostenverhaal met tijdvak (ontwikkelingen met einddatum) en publiekrechtelijk kostenverhaal zonder tijdvak (organische ontwikkelingen). Het privaatrechtelijk kostenverhaal zal ook onder de Omgevingswet geregeld worden middels een anterieure overeenkomst. Daarnaast zijn in de nota's de kaders voor grond- en vastgoedzaken vastgelegd en is een aantal specifieke uitgangspunten voor de grondexploitaties geformuleerd. Deze zijn: • • • • • • • •
Jaarlijks worden de BIE's (bouwgronden in exploitatie) geactualiseerd; Verliezen worden direct genomen en worden verwerkt in verliesvoorzieningen; Winsten in projecten worden pas genomen bij afsluiten van de projecten; Tussentijds winstnemen op positieve grondexploitaties vindt plaats naar rato van gemaakte kosten en opbrengsten, waarbij rekening wordt gehouden met projectspecifieke risico's; Bij aanvang van projecten wordt grond gewaardeerd op inbrengwaarde; Er vindt geen directe verevening plaats tussen projecten; De weerstandsratio dient tussen 1,0 en 1,4 te zijn; De verantwoordelijkheid van het grondbeleid ligt bij de portefeuillehouder financiën;
Begroting 2023– gemeente Alblasserdam
51
•
Projectwethouders zijn integraal (dus ook financieel) verantwoordelijk voor de projecten waar zij bestuurlijk opdrachtgever van zijn.
Grondverwerving en uitgifte Het uitganspunt in het huidige grondbeleid is dat de gemeente niet actief gronden aankoopt ten behoeve van de locatie en gebiedsontwikkeling, tenzij er overwegingen zijn om dit wel te doen. Daarbij moet worden gedacht aan het verwezenlijken van ambities en doelstellingen die niet door de markt worden 'opgepakt'. Ontwikkelingen Bouwgronden in exploitatie (BIE's) De grondexploitatieportefeuille van de gemeente Alblasserdam omvat op dit moment nog 3 BIE's (bouwgrond in exploitatie): • Waterhoven; • Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg; • Zuidelijk Havengebied. Project Waterhoven Korte omschrijving project: Het realiseren en opleveren van een woonwijk met kavels voor particulier opdrachtgeverschap en projectwoningen met bijbehorende infrastructuur en woonomgeving in het plan Waterhoven. Alle gronden in Waterhoven zijn verkocht. Wat gaan we doen: De volgende acties zijn ingezet en worden de komende periode voortgezet: • Waterhoven BV zal de resterende 28 projectmatige woningen realiseren. Tegelijkertijd realiseren particuliere opdrachtgevers hun woningen aan de Raapzaadhof en de Vlashof; • De Raapzaadhof en de Vlashof zijn bouwrijp en worden per eiland woonrijp gemaakt nadat alle woningen zijn opgeleverd.
Project Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg Korte omschrijving project: De realisatie van bedrijfskavels aan de voormalige woonwagenlocatie aan de Staalindustrieweg. Wat gaan we doen: In 2022 en overlopend in 2023 wordt gestart met de werkzaamheden van het bouwrijpmaken van de locatie. Dit behelst de volgende werkzaamheden: • Opschonen terrein; • Aanleggen riolering; • Verharden van te verhuren kavels met asfalt; • Hekwerk om de te verhuren kavels plaatsen; • Hoofdwegen aanbrengen van asfalt; • Openbare verlichting plaatsen. Project Zuidelijk Havengebied Korte omschrijving project: De realisatie van ca. 150 woningen, 1.100 m2 aan commerciële voorzieningen en een gebouwde parkeervoorziening in het Zuidelijk Havengebied, dat lange tijd werd gebruikt als parkeerterrein en camperstandplaats. Wat gaan we doen: Planning op hoofdlijnen (onder voorbehoud van definitieve planvorming): • Nadere uitwerking VO/DO (Q1 – Q3 2022); • Aanpassing GREX (Q3 2022); • Besluitvorming B&W en Raad (Q3/Q4 2022); • Start planologische procedures (Q3 – Q4 2022); • Start bouw (eind Q4 2023); Begroting 2023– gemeente Alblasserdam
52
•
Oplevering (2026).
Verwachte resultaten grondexploitaties Begroting 2023 De in de door de raad op 6 juli 2022 vastgestelde ‘Actualisatie grondexploitaties 2022’ opgenomen resultaten vormen de basis voor de cijfers die worden gepresenteerd op het product grondexploitaties en het verwachte verloop van de algemene reserve grondexploitaties. De ingeschatte risico's en het benodigde weerstandsvermogen zijn ook ontleend aan dezelfde basisdocumenten. Daarnaast wordt in het kader van de begroting een ‘doorkijk’ gegeven naar effecten van de ontwikkelingen op de projectresultaten en de ontwikkeling van de reserve grondexploitaties. In de actualisatie van de grondexploitaties 2023 (voorjaar 2023) zal deze doorkijk verder worden uitgewerkt in de rapportage 'Actualisatie grondexploitaties 2023' en de eventuele wijzigingen worden verwerkt in de begroting. Actualisatie BIE's per 1-1-2022, Begroting 2023 NCW per NCW per Grondexploitatie 1-1-2022 1-1-2022 totaal Actualisatie Begroting 2023 Waterhoven -65.000 68.000 Staalindustrieweg -543.000 -543.000 Zuidelijk Havengebied -274.000 -274.000 Actief winstgevend -882.000 -749.000 Totaal grondexploitaties -882.000 -749.000
De grondexploitatie Waterhoven verslechtert door de budgetverhogingen van woonrijpmaken en plankosten/VTU. Binnen deze grondexploitatie is in het verleden winst genomen. Het negatieve resultaat wat nu ontstaat na verwerking van de budgetverhoging wordt bij de Actualisatie grondexploitaties 2023 met de tussentijds genomen winst 'verevend'. Risico's De risico’s zijn ten opzichte van de Actualisatie grondexploitaties 2022 ongewijzigd. De civieltechnische prijsstijgingen worden gemonitord. Voor Waterhoven is reeds een nieuwe civieltechnische kostenraming opgevoerd. Voor de Staalindustrieweg en het Zuidelijk Havengebied zal bij de Actualisatie grondexploitaties 2023 een nieuwe civieltechnische kostenraming worden opgevoerd. Naar verwachting kunnen deze kostenstijgingen worden opgevangen door de positieve resultaten van de grondexploitaties.
Grondexploitatie totaal Actieve grondexploitaies Totaal risico's
Risico's Actualisatie 2022 47.000 47.000
Mutaties -
Risico's Niet Begroting afgedekt 2023 uit resultaat 47.000 47.000 -
De risico’s worden niet verwerkt in de grondexploitaties zelf, maar worden apart geraamd. Voor de actieve verliesgevende grondexploitaties worden de risico’s afgedekt middels de algemene reserve grondexploitaties. Voor de winstgevende projecten uit het positieve resultaat mits het risicobedrag het positieve resultaat niet overschrijdt. Financiële positie grondexploitaties De grondexploitatieresultaten zijn van invloed op de financiële positie van de gemeente. De gemeente Alblasserdam kent de navolgende reserves en voorzieningen die verband houden met de ingeschatte resultaten van de grondexploitaties: