Begroting 2023 Raad.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2023 Meerjarenperspectief 2024-2026
Gemeente Alblasserdam Gemeenteraad 10 november 2022
Inleiding ........................................................................................................................................... 3 Van Kaderbrief naar begroting ........................................................................................................ 4
Beleidsbegroting ............................................................................................ 8 Programmaplan ............................................................................................................................... 9 Programma 1: Een duurzaam bereikbaar dorp ............................................................................. 12 Programma 2: Met oog voor elkaar .............................................................................................. 14 Programma 3: Thuis in ons dorp ................................................................................................... 16 Programma 4: Solide financieel beleid.......................................................................................... 17 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................................ 18 Overhead ....................................................................................................................................... 19 Vennootschapsbelasting ............................................................................................................... 20 Paragrafen ..................................................................................................................................... 21 1.
Paragraaf lokale heffingen ........................................................................................................ 21 2. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 26 3. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................... 33 4. Paragraaf financiering ............................................................................................................... 36 5. Paragraaf bedrijfsvoering .......................................................................................................... 43 6. Paragraaf verbonden partijen ................................................................................................... 46 7. Paragraaf grondbeleid ............................................................................................................... 51
Financiële begroting ......................................................................................55 Overzicht van baten en lasten per programma............................................................................. 56 Uiteenzetting van de financiële positie ......................................................................................... 57 Overzicht baten en lasten per taakveld......................................................................................... 58 Incidentele baten en lasten ........................................................................................................... 59 EMU-saldo ..................................................................................................................................... 61 Staat van reserves en voorzieningen ............................................................................................. 63 Investeringsplan 2023-2026 .......................................................................................................... 66 Verplichte indicatoren BBV............................................................................................................ 69 Programma-indeling ...................................................................................................................... 72
Inleiding Voor u ligt de begroting 2023-2026. Een begroting die gebaseerd is op het coalitieakkoord "Samen zijn we Alblasserdam" en het daaruit voortvloeiende collegeprogramma "Een fit en groen dorp in de polder" en het uitvoeringsprogramma 2023. Hiermee starten we in 2023 ook met een andere opzet van onze planning & control-cyclus. We hebben lering getrokken uit de opzet van de Samenlevingsagenda 2.0 en willen, mede vanwege de andere maatschappelijke context, meer wendbaar en flexibel zijn. We maken geen programma meer met activiteiten voor vier jaar, maar stellen jaarlijks een uitvoeringsprogramma op dat we koppelen aan onze begroting. Onze richting en doelen hebben we beschreven in het collegeprogramma. Naast de ambities en opgaves hebben we daar ook de indicatoren benoemd aan de hand waarvan we onze inspanningen gaan meten en verantwoorden. Dit meten we halverwege onze bestuursperiode (zomer 2024) en aan het einde (voorjaar 2026). Enerzijds willen we in deze periode 'punten zetten' op onderwerpen die eerder zijn ingezet, anderzijds zetten we nieuwe accenten. Deze worden in de begroting uitgewerkt langs drie hoofdopgaven, die parallel lopen met de eerste drie programma's in deze begroting. In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma nemen we de concrete activiteiten en taken op voor het volgende begrotingsjaar.
In het collegeprogramma 2022-2026 hebben we de dus ambities en opgaves voor de komende vier jaar beschreven, vertaald in concrete activiteiten voor 2023 in het uitvoeringsprogramma. In deze begroting hebben we de kernpunten hiervan beknopt overgenomen. Voor de volledige teksten verwijzen we graag naar het college- en uitvoeringsprogramma.
• Collegeprogramma • 4 jaarslijnen • ambities, opgaves en aanvullende indicatoren Collegeprogramma
Uitvoeringsprogramma
• activiteiten voor komend jaar
• inzicht in beschikbaar budget per opgave • evt aanvullend inzicht in budget per activiteit/taak
Begroting
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
3
Onzeker financieel perspectief Doordat het lang duurde voordat er een nieuw kabinet (Rutte IV) was gevormd, was er in de begroting 2022 een onzeker financieel perspectief. Het nieuwe kabinet heeft wel perspectief geboden voor de periode 2023-2025, maar vanaf 2026 zien we het zogenoemde 'ravijn' op ons afkomen. Het college heeft er voor gekozen om een solide begroting neer te leggen met in de jaren 2023-2025 een structureel sluitende begroting. Voor 2026 en verder zetten we in op een brede lobby richting het Rijk. Centraal daarbij staat dat gemeenten een stabiele en structurele financiering nodig hebben, om ook structureel beleid te kunnen maken. Financieel perspectief Omdat 2022 een verkiezingsjaar was, is er geen volledige Perspectiefnota opgesteld, maar heeft het college een Kaderbrief aangeboden. Binnen de kaders die de raad bij de Kaderbrief heeft vastgesteld, is de begroting verder uitgewerkt. Belangrijke elementen daarin zijn de uitwerking van de meicirculaire van het gemeentefonds, aansluiten op de begrotingen van Gemeenschappelijke Regelingen, actualiseren loonkosten en het op realistisch niveau brengen van budgetten. Ook de gemeente wordt geconfronteerd met stijgende lasten door de economische situtatie van dit moment en ook nemen de kosten van afvalinzameling toe.
In het kader van een solide financieel beleid is het daarom onontkoombaar dat de woonlasten worden verhoogd, maar wel op het gemiddelde landelijke niveau blijft. Alleen hierdoor kunnen we de voorzieningen in stand houden. Echter willen we de lasten voor onze inwoners in 2023, die ook geconfronteerd worden met forse kostenstijgingen zoveel mogelijk beperken, voor zover wij daar invloed op hebben. Om deze reden geven we vanuit de begrotingsruimte een eenmalige tegemoetkoming van € 75 per huishouden. Deze compenseert de noodzakelijke woonlastenverhoging in de gemeentelijke begroting. De begroting 2023-2026 geeft blijk van een solide financieel beleid en 2023 sluit met een positief resultaat van € 841.000. Rekening houdend met de ambities in de kaderbrief, maar ook met de recente mondiale ontwikkelingen zoals energiecrisis, ziet het financiële meerjarenperspectief er als volgt uit: Bedragen * € 1.000 (-/- = nadelig) Resultaat Begroting 2023
2023 841
2024 733
2025 1.252
2026 -/- 920
Het gepresenteerde resultaat is inclusief incidentele lasten en baten. Om te beoordelen of de begroting en meerjarenbegroting structureel in evenwicht is, is inzicht nodig in het incidenteel resultaat zodat er een "gezuiverd" begrotingsresultaat ontstaat. Het geraamde structurele resultaat in de begroting 2023-2026 is als volgt: Bedragen * € 1.000 (-/- = nadelig) Resultaat Begroting 2023 Af: Incidenteel geraamd resultaat Geraamd ‘structureel’ resultaat Begroting 2023
2023 841 - 748 1.589
2024 733 0 733
2025 1.252 0 1.252
2026 - 920 0 - 920
Van Kaderbrief naar begroting Het proces voor het opstellen van de begroting 2023 was een ander proces dan andere jaren. Er is een nieuw college en een nieuwe raad gestart. Om deze reden is er dit jaar geen volledige Perspectiefnota uitgewerkt, maar heeft het college een Kaderbrief aangeboden. Hierin zijn de kaders voor het opstellen van de begroting vastgesteld. Het budgettaire uitgangspunt is de 1e Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
4
bestuursrapportage 2022. In dit hoofdstuk lichten we enkele belangrijke ontwikkelingen toe, die van invloed zijn geweest op het saldo van de uiteindelijke begroting. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt nader ingegaan op de ontwikkelingen die niet zijn vertaald in de lasten en baten van de begroting 2023, maar wel van invloed kunnen zijn in de komende jaren. Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling op hoofdlijnen weer tussen de 1e bestuursapportage 2022 en de begroting 2023-2026. Bedragen * € 1.000 (-/- = nadelig)
2023
2024
2025
2026
Geraamd resultaat na 1e burap
709
678
382
419
Mutaties opstellen begroting
732
55
870
- 1.339
Bruto begrotingsresultaat 2023-2026
1.441
733
1.252
- 920
Tegemoetkoming huishoudens
- 600
Geraamd begrotingsresultaat 2022-2025
841
733
1.252
- 920
Meicirculaire 2022 In de 1e burap 2022 en de Kaderbrief 2023 was uitgegaan van de laatst bekende circulaire van het gemeentefonds. Dit was de decembercirculaire 2021 aangevuld met de maartbrief 2022. In de begroting 2023 zijn de effecten van de meicirculaire 2022 volledig verwerkt. De schommelingen in de algemene uitkering zijn enorm, wat het lastig maakt om hier zekerheid uit te ontlenen. In deze begroting zijn we conform ons financieel beleid uitgegaan van de meicirculaire 2022. Middelen Jeugdzorg Rijk en VNG werken aan de Hervormingagenda jeugdzorg. Vooruitlopend hierop zijn voor de jaren 2022 en 2023 reeds aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet besloten tot het realiseren van de aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden (bijvoorbeeld door invoering van een eigen bijdrage).
Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Omdat partijen de noodzaak erkennen om op deze ontwikkelingen te anticiperen, zijn de volgende afspraken gemaakt, aanvullend op de meicirculaire: • Gemeenten mogen in de jaarschijven 2024 tot en met 2026 de middelen die op de aanvullende post zijn gereserveerd meenemen in hun meerjarenraming. Voor Alblasserdam is dit respectievelijk € 1,0 mln., € 0,5 mln. en € 0,3 mln.; • Daarnaast mogen gemeenten in hun begroting rekening houden met een besparing van €100 miljoen in 2024, €500 miljoen in 2025 en 2026 vanaf 2027 € 511 miljoen structureel als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. Uitgavenbudgetten zijn hiervoor verlaagd (€100.000 in 2024 en € 700.000 in 2025 en 2026). Het gaat hier om afspraken die gehanteerd worden voor het toezicht op de meerjarenraming in de gemeentebegroting voor 2023. Uit de Hervormingsagenda zal een combinatie van een set van Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
5
maatregelen en een financieel kader volgen waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Kapitaallasten actualisatie Voor de 2e burap 2022 en de begroting 2023 is het investeringsplan, en daarmee de kapitaallasten, geactualiseerd voor de jaarschijven 2023-2026. Rentelasten leningen In september 2022 is een nieuwe langlopende lening aangetrokken van € 15 mln. Met de oplopende rentepercentages heeft dit een nadelig effect op de meerjarenbegroting van ca. € 350.000 in 2023. Structurele mutaties uit de 2e Burap 2022 De in de 2e Burap opgenomen mutaties met een structureel karakter zijn verwerkt in deze begroting. Autonome ontwikkelingen na de Kaderbrief Na het opstellen van de Kaderbrief hebben zich, zowel intern als extern, ontwikkelingen voorgedaan die niet beïnvloedbaar zijn. Hierbij gaat het onder meer om onvermijdbare loon- en prijscompensatie op een aantal budgetten en bijstelling van de begrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen. De gemeentelijke begroting is hierop geactualiseerd. Algemene reserve De geraamde stand van de Algemene reserve, rekening houdend met het verwachte resultaat over 2022 bij de 2e Burap 2022 is: Bedragen * € 1.000 (-/- = nadelig) Algemene reserve per 31-12
2023
2024
2025
2026
10.012
9.862
9.862
9.862
Investeringsplan 2023 - 2026 In deze begroting worden de investeringskredieten voor 2023 uit het investeringsplan 2023-2026 die aangemerkt zijn met een A in bijlage 2 (totaal € 412.000) aan de raad ter autorisatie voorgesteld. Dit betreft vooral voorbereidingskredieten en kredieten voor cyclische werkzaamheden. In het investeringsplan is voor een bedrag van € 15.000.000 aan B-kredieten opgenomen. Met de vaststelling van deze begroting 2023 heeft de raad nog geen krediet geautoriseerd voor de investeringen die met een B zijn aangemerkt. Deze investeringen zullen via een afzonderlijk voorstel aan de raad worden voorgelegd. Dit betreft de volgende kredieten: Investeringen (bedragen * € 1.000) School Nokkenwiel (locatie Boerenpad) De Vang Damwand Jan Smitkade (uitvoering) Asfaltonderhoud fietspaden Kinderdijk Vogelbuurt (voorbereiding) Edisonweg A15-van Wenaeweg toplaag asfalt Hondenstrandje GVVP maatregelen 2023 Gemeentelijk vastgoed excl. Duurzaamheid Klimaatadaptieve maatregelen reconstructies
8.300 800 1.200 75 700 175 25 425 300 1.500
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
6
Impuls reconstructie/onderhoud Totaal
1.500 15.000
Voor een nadere specificatie van de investeringskredieten wordt verwezen naar het investeringsplan 2023-2026 in de financiële begroting. Dit investeringsplan 2023-2026 geeft voor de jaren 2023 tot en met 2026 inzicht in de te verwachten investeringen en in de planning van de te verwachten uitgaven naar jaren. In het meerjarenperspectief is rekening gehouden met de kapitaallasten van deze te verwachten investeringen.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
7
Beleidsbegroting
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
8
Programmaplan Het coalitieakkoord Samen zijn we Alblasserdam is door het college vertaald in tien ambities. Deze ambities staan gedurende de collegeperiode 2022-2026 centraal. Onze richting en doelen hebben we beschreven in het collegeprogramma. In het bijbehorende jaarlijkse uitvoeringsprogramma nemen we de concrete activiteiten en taken op voor de begroting. Naast de ambities en opgaves hebben we in het collegeprogramma naast de verplichte aanvullende, lokale indicatoren opgenomen aan de hand waarvan we onze inspanningen gaan meten en verantwoorden. Dit meten we halverwege onze bestuursperiode (zomer 2024) en aan het einde van deze periode (voorjaar 2026). Onze tien ambities zijn: 1) We willen toegroeien naar een fit en groen dorp in de polder. Doel van dit college is dan ook het verder verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving van onze inwoners. Onder de noemer van een fit en groen dorp in de polder werken we actief aan het vergroenen en verduurzamen van ons dorp opdat we beter in staat zijn mee te bewegen met de klimaatverandering, maar ook omdat een groene leefomgeving een positieve uitwerking heeft op de gezondheid van onze inwoners. 2) We willen tegelijkertijd onze ecologische voetafdruk verminderen door middel van hergebruik van grondstoffen (circulariteit), reduceren van afval en natuur inclusief bouwen.
De energietransitie is gericht op duurzame energiebronnen, maar bijvoorbeeld ook op het anders omgaan met vervoer en transport. 3) We zijn een zorgzaam dorp en willen de eigen kracht van onze inwoners verder versterken. We zorgen voor een (ook fysiek) veilige, duurzame leefomgeving. In ons sociale dorp kijken we om naar elkaar, is er een goed werkend sociaal vangnet en biedt de overheid ondersteuning aan hen die onvoldoende zelfredzaam zijn. Zonder doelgroepen uit te sluiten, maken we ons zorgen om onze minima en ouderen. Waar mogelijk bieden wij hen – via onze partners - extra ondersteuning. 4) Om wonen in en voor Alblasserdammers te bevorderen maken we optimaal gebruik van de mogelijkheden om voorrang te verlenen aan onze inwoners en versnellen we de in gang gezette woningbouwprojecten waar mogelijk. Daarnaast gaan we op zoek naar een nieuwe, grote woningbouwlocaties ten zuiden van de Alblas. Hierbij heeft het bieden van kansen aan starters, met het oog op een evenwichtige bevolkingsopbouw en toekomstbestendig dorp, onze aandacht. 5) Een fit en groen dorp zijn we ook met elkaar. Inwoners, bedrijven en ondernemers nemen hun aandeel in onze gezamenlijke toekomst, waarin we natuurlijk met elkaar in goed contact en verbinding staan om zo het dorp met karakter nader te duiden. We hebben oog voor alle belangen en luisteren goed, ook naar afwijkende stemmen of meningen.
Wij staan voor een overheid die niemand uitsluit en werken aan inclusief beleid. We hechten veel waarde aan democratie en willen het vertrouwen in de (lokale) overheid herstellen. 6) We zijn een zelfbewust dorp. We zijn autonoom en partner tegelijk. Als partner werken we samen binnen diverse netwerken, zowel binnen de Alblasserdamse samenleving als met de (bestuurlijke) wereld om ons heen. Deze samenwerking vraagt om vitale organisaties die mee kunnen groeien met de ontwikkelingen, maar ook om vertrouwen, ruimte geven en sturing op resultaat. Als onderdeel van de regio Zuid-Holland Zuid waarderen wij de robuustheid, kennis en stabiliteit die deze samenwerkingsverbanden opleveren op onder Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
9
andere het sociaal en ruimtelijke economisch domein (onder de vlag van Smart Delta Drechtsteden). Maar we zien tegelijkertijd winst wanneer we deze regionale organisaties kunnen aanvullen met onze lokale dorpskracht. Daar zetten wij vol op in en maken wij het verschil. 7) We benutten optimaal de korte lijnen in ons dorp. We voorkomen dat het systeem creativiteit of logische oplossingen in de weg staat. Daarbij zoeken we naar slimme combinaties van inzet en activiteiten om zo meerdere doelen en opgaves te bedienen. 8) We zijn realistisch in ambities en zetten de eerste periode vooral in op het afronden van bestaande projecten/activiteiten . We waken voor het overvragen van onze medewerkers, inwoners en ondernemers en maken het verschil door keuzes te maken. 9) Een toekomstbestendige ambtelijke organisatie en gezonde financiële situatie zijn randvoorwaardelijk in het behalen van onze ambities. Continuïteit in beleid en doelstellingen is voor onze partners van belang om tot succes te kunnen komen. We maken alle producten en diensten kostendekkend. We waarderen het voorzieningenniveau zoals we dat nu hebben en houden de woonlasten voor onze inwoners passend bij onze huidige, gemiddelde positie in Nederland. 10) We zijn wendbaar en flexibel.
We maken geen programma met activiteiten waarin we voor vier jaar vooruitkijken, maar stellen jaarlijks in overleg met onze partners een uitvoeringsprogramma op dat we koppelen aan onze begroting. Deze ambities zijn vertaald in drie opgaves, waarmee we integraal en samen met onze maatschappelijke partners invulling geven aan deze ambities. Deze opgaves zijn: 1) Een duurzaam bereikbaar dorp 2) Met oog voor elkaar 3) Thuis in ons dorp Het programmaplan is gebaseerd op het collegeprogramma en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Het programmaplan is ingedeeld volgens de drie w-vragen: “A. Wat willen we bereiken?” “B. Wat doen we ervoor?” “C. Wat kost het?” Binnen een programma bevinden zich diverse taakvelden. Dit zijn voorgeschreven taakvelden zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Als bijlage is de programma-indeling met de taakvelden per programma opgenomen. De taakvelden zijn per programma gebundeld onder een thema. A. Wat willen we bereiken? De tekst van de eerste w-vraag is gebaseerd op het collegeprogramma. B. Wat doen we ervoor? De tweede w-vraag is gebaseerd op het jaarlijkse uitvoeringsprogramma behorend bij het collegeprogramma.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
10
C. Wat kost het? Per hoofdgroep wordt genoemd wat de lasten en baten zijn. In de financiële begroting zijn de ramingen van de programma’s onderverdeeld naar de diverse taakvelden. Programma-indeling De programmabegroting bestaat uit vier programma's. De eerste drie programma's sluiten aan bij de drie opgaves van het collegeprogramma aangevuld met een programma Solide financieel beleid. • Programma 1: Een duurzaam bereikbaar dorp • Programma 2: Met oog voor elkaar • Programma 3: Thuis in ons dorp • Programma 4: Solide financieel beleid Naast de te realiseren programma's bevat het programmaplan: • •
•
Een overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Een overzicht van de kosten van overhead Een bedrag voor heffing voor de vennootschapsbelasting
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
11
Programma 1: Een duurzaam bereikbaar dorp Wat willen wij bereiken? Een duurzaam, bereikbaar dorp: Een schoner, groener dorp dat uitnodigt tot een actieve levensstijl met meer aandacht voor duurzaamheid en biodiversiteit met een hoge prioriteit op de energietransitie. Aan het einde van deze collegeperiode: 1. Werkt de gemeente Alblasserdam met de nieuwe omgevingsvisie Fit & Groen, die interactief tot stand is gekomen. Deze visie nodigt uit tot goed rentmeesterschap en duurzaam ondernemen. 2. Is er in de gemeente Alblasserdam een (met partners vormgegeven) duurzaamheidsagenda waarmee gewerkt wordt (energietransitie/klimaatadaptatie/circulariteit/vergroening). Hierin hebben wij aandacht voor ons eigen voorbeeldgedrag en het ondersteunen van inwoners en ondernemers in de betaalbaarheid van de transitie. 3. Is de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van Alblasserdam verbeterd en hebben we jaarlijks minimaal 1 fietsonveilige (weg)situatie verbeterd. 4. Is het aanbod van het openbaar vervoer in en naar ons dorp minimaal behouden. 5. Is er een goede balans tussen bezoekersdruk en ervaren leefbaarheid van Alblasserdammers en onze (directe) omgeving. 6. Handhaven we de buitenruimte op kwaliteitsniveau B. 7. Controleren en bewaken we bij alle (ruimtelijke) plannen de fysieke veiligheid van ons dorp en zorgen voor behoud van het bestaande fysieke veiligheidsniveau.
Wat doen we er voor? Aandeel in energietransitie De energietransitie heeft met de inflatie niet alleen een duurzaamheidskarakter, maar zeker ook een financieel belang gekregen. Het reduceren van het gebruik van (dure) fossiele brandstoffen, het hergebruiken van materialen (circulair bouwen en ontwikkelen) en anders kijken naar transport en mobiliteit heeft daarmee een (positieve) impuls gekregen. Het sluit goed aan bij de richting die Alblasserdam gekozen heeft als perspectief van de toekomst van ons dorp, een fit en groen dorp in de polder. In 2023 geven we samen met onze inwoners en ondernemers nadere duiding en betekenis aan dit accent. Naast dat wij als overheid het goede voorbeeld in deze transitie geven, verwachten wij van al onze inwoners een aandeel. Daarin hebben we zeker oog voor de betaalbaarheid van deze opgave en maken daar goede afspraken over onder andere met Woonkracht 10. De interactieve opgestelde duurzaamheidsagenda (opgave 1) die wij in het eerste kwartaal 2023 opleveren geeft nadere richting. Klimaatadaptieve buitenruimte Een fit en groen dorp gaat verder dan alleen de energietransitie, maar maakt ook onze fysieke omgeving beter bestand tegen de klimaatverandering. We zetten in 2023 verdere stappen in het vergroenen en verduurzamen van onze buitenruimte.
Bij reconstructies of andere aanpassingen in de openbare ruimte passen we klimaatadaptieve maatregelen toe, zoals in 2023 in de Staatsliedenbuurt Noord, het parkeerterrein van de Nicolaas Beetstraat en op Vinkenwaard Zuid. Dat zal voor een aantal mensen wellicht wennen zijn. Het goed uitleggen van de reden en belang moet de acceptatie
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
12
van deze maatregelen verhogen en hopelijk anderen ook stimuleren mee te doen door bijvoorbeeld de eigen tuin te vergroenen. Duurzame mobiliteit Zoals ook verwoord in opgave 1 blijft de bereikbaarheid van ons dorp, zeker in de spits, een aandachtspunt. Binnen een fit en groen dorp stimuleren we weliswaar het fietsgebruik (door het verder verbeteren van de fietsvoorzieningen en veiligheid) en behouden van het openbaar vervoer. In 2023 doen we onderzoek naar de fietslus ter hoogte van de Grote Beer/Edisonweg om de verbinding tussen ons dorp en Papendrecht voor fietsers veiliger te maken. Naast deze fietsvoorzieningen moet de ontsluiting van het dorp voor het autoverkeer beter worden. Zeker in combinatie met de leefbaarheid op de dijk vanwege het werelderfgoed Kinderdijk. Duurzame mobiliteit en bereikbaarheid komen samen in het nieuw op te stellen gebiedsperspectief Poort aan de Noord. In dit gebied, onder de brug, wordt niet alleen gewerkt aan een transferium, maar ook aan een mobility hub (inclusief verv oer over water), busstation, truckparking en evenemententerrein. In 2023 stellen we het nieuwe bestemmingsplan voor dat gebied vast en bereiden de aanleg van de parkeervoorzieningen voor. Wat mag het kosten?
Mobiliteit Groen & milieu Totaal programma Mutatie reserves Totaal programma na bestemming
2023 Lasten Baten 2.291 90 6.886 5.571 9.177 5.661 0 0 9.177
5.661
2024 2025 2026 Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo -2.201 2.497 125 -2.372 2.682 125 -2.558 2.808 125 -2.683 -1.314 6.836 5.572 -1.264 6.904 5.572 -1.333 6.957 5.572 -1.386 -3.515 9.333 5.697 -3.636 9.586 5.697 -3.890 9.765 5.697 -4.069 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -3.515
9.333
5.697
-3.636
9.586
5.697
-3.890
9.765
5.697
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
13
-4.069
Programma 2: Met oog voor elkaar Wat willen wij bereiken? Met oog voor elkaar: Iedereen kan via werken of leren meedoen aan onze samenleving en moet in eerste instantie in staat zijn de eigen problemen op te lossen. De overheid biedt ondersteuning aan diegenen die daar niet zelf toe in staat zijn. We bieden goede zorg, liefst lokaal, aan hen die zorg nodig hebben. Aan het einde van deze collegeperiode: 1. Is het welbevinden en welzijn van onze inwoners verbeterd, waarbij zoveel mogelijk inwoners in beeld zijn. Hiervoor: - Is het Brughuis als centrale toegang tot lokale zorg en ondersteuning bekend en werkt effectief vanuit een integrale benadering met 1 (fysiek en digitaal) loket; - Sluiten we aan op vindplaatsen inwoners, zowel fysiek als digitaal; - Ziet de gemeente met haar partners toe op een passend niveau van maatschappelijke voorzieningen; - Biedt de gemeente jeugdhulp waar mogelijk lokaal aan; - Is er gestuurd op kostenbeheersing. 2. Kunnen meer mensen meedoen op de arbeidsmarkt, in ieder geval langs de lijn van leerwerkplekken en voldoende, kwalitatieve participatieplekken. 3. Voelen mantelzorgers zich gewaardeerd en ondersteund. 4. Versterken we het (kennis) netwerk in Alblasserdam en voelen onze partners zich niet geremd in het bedenken van logische en/of creatieve oplossingen (omzeil het systeem).
Wat doen we er voor? Richting fit en groen in roerige tijden` De inflatie, veroorzaakt door o.a. de hoge gasprijzen en schaarste van goederen en menskracht is bij veel inwoners en bedrijven het gesprek van de dag. En logisch. Financiële zorgen hebben een grote impact op ieders kwaliteit van leven. Wij staan, samen met de landelijke overheid, voor de grote opgave om onze inwoners te ondersteunen. Lokaal hebben wij geen invloed op de energietarieven, maar kunnen wel met onze lokale verordeningen, die we eind 2022 hebben vastgesteld, onze inwoners een steuntje in de rug geven. Belangrijk daarin is dat we niet alleen aandacht hebben voor de bestaande minima, maar zeker ook voor de groep die net boven de minimum inkomensgrens verkeert. Het voorkomen van schulden, het snel acteren bij betalingsachterstanden en het bieden van een financieel vangnet staan bij ons hoog op ons netvlies. Goede zorg We bieden goede zorg aan iedereen die zorg nodig heeft. Maar we gaan wel kritischer kijken en werken aan normalisering en demedicalisering in de zorg. Het Brughuis, de plek voor laagdrempelige zorg en ondersteuning in ons dorp, speelt daarin als motor van opgave 2, een belangrijke rol. Waar mogelijk bieden we ondersteuning en zorg lokaal aan. Omdat dit in onze ogen beter is voor de zorgvrager, maar ook omdat lokale zorgtrajecten uiteindelijk minder kostbaar zijn dan regionale.
In 2023 werken we samen met de partners van de Brughuis en de partners in tweede en derde schil (zoals scholen en verenigingen) aan het versterken van de integrale aanpak om als een centraal toegangsloket te gaan functioneren. Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
14
Leerlint Kansrijk Vanuit het Brughuis werken we ook actief aan preventie van (sociale en maatschappelijke) problemen. Iedereen moet mee kunnen doen aan onze samenleving. Onderwijs en werk zijn daarin voor ons twee belangrijke pijlers. Het rechtstreeks koppelen van onderwijs, bedrijven en medewerkers via het leerlint Kansrijk en het aanbieden van hoogwaardige participatieplekken bij leerwerkbedrijven vormen een belangrijke basis in het realiseren van opgave 2. In 2023 starten we o.a. met de eerste bedrijfsklas voor Peute en nemen we een beslissing over de doorontwikkeling van het leerwerkbedrijf Smile. Wat mag het kosten? 2023 2024 Lasten Baten Saldo Lasten Baten 1.019 164 -855 1.061 337 Dienstverlening 567 56 -511 567 56 Economie 2.137 351 -1.787 2.126 351 Onderwijs 25.135 6.252 -18.883 25.224 6.277 Zorg en jeugd Totaal programma 28.859 6.823 -22.036 28.978 7.021 Mutatie reserves 0 0 0 0 0 Totaal programma na bestemming 28.859 6.823 -22.036 28.978 7.021
2025 Saldo Lasten Baten -724 1.109 350 -511 567 56 -1.775 2.137 351 -18.946 24.565 6.277
2026 Saldo Lasten Baten -759 1.137 410 -511 567 56 -1.786 2.333 351 -18.287 24.636 6.277
Saldo -727 -511 -1.982 -18.358
-21.956 0
-21.344 0
28.672 0
7.094 0
-21.578 0
7.034 -21.344
28.672
7.094
-21.578
28.378 0
-21.956 28.378
7.034 0
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
15
Programma 3: Thuis in ons dorp Wat willen wij bereiken? Een dorp waarin iedereen zich veilig, geaccepteerd en thuis voelt met meer geschikte woningen voor iedereen. Met betrokken en actieve inwoners en voldoende voorzieningen op het gebied van onderwijs. Aan het einde van deze collegeperiode: 1. Hebben wij een goed beeld van de positieve en negatieve punten van iedere buurt (buurtprofiel) en voeren samen met onze partners een buurtaanpak uit in die buurten waar een aanpak het meest nodig is. 2. Is de veiligheidsbeleving in vergelijking met andere gemeenten bovengemiddeld. 3. Zien Alblasserdammers om naar elkaar en dragen actief bij aan het functioneren van de samenleving. 4. Zijn meer inwoners van Alblasserdam actief door beweging of sport. 5. Hebben we een actuele, lokale woonvisie waarin we stappen hebben gezet in passende huisvesting voor onze inwoners en leveren we een bijdrage aan de regionale afspraken binnen de Smart Delta Drechtsteden. Hierbij: - Staan we open voor nieuwe woonvormen; - Hanteren we een norm van 30% sociale huurwoningen in Alblasserdam; - Leveren we een bijdrage aan de regionale bouwopgave; - Maken we optimaal gebruik van alle regelingen die er zijn om voorrang te kunnen verlenen aan onze inwoners. 6.
Hebben we onze bestaande voorzieningen op het gebied van onderwijs, bewegen en cultuur behouden, met inbegrip van passend gebruik en acceptabele woonlasten. 7. Worden we gewaardeerd om onze duidelijke communicatie, het nakomen van onze afspraken en het verbeteren van de relatie met onze inwoners. 8. Alblasserdam staat open om naar redelijkheid een extra bijdrage te leveren aan de huisvestingsopgave van medelanders. Wat doen we er voor? Huisvestingsopgave We zien de druk op de woningmarkt in Alblasserdam. En waar wij invloed hebben op realisatie en versnelling van de huisvestingsopgave zullen wij die invloed, conform opgave 3, zeker aanwenden. In 2023 doen wij ons uiterste best om te zorgen dat de ontwikkelaars kunnen starten met de bouw van woningen op het Wipmolenterrein, bij Oost Kinderdijk (kassen Jonker) en Kloos. Voor verdere groei van ons dorp doen we in 2023 onderzoek naar een nieuwe, grote woningbouwlocatie ten zuiden van de Alblas. Maar we moeten ook oog hebben voor de huisvesting van kwetsbare groepen. In 2023 hebben we zeker nog te maken met de opvang van Oekraïense vluchtelingen en hebben we te voldoen aan de nieuwe taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Bewegen en sporten stimuleren Een actieve levensstijl, een groene omgeving en onze sociale en culturele voorzieningen dragen bij aan het welzijn en welbevinden van onze inwoners.
Sport en beweging en aandacht voor preventie is belangrijk. Onze buitenruimte draagt bij aan de actieve levensstijl van opgave 3. In 2023 hopen we het zwembad weer te openen, knappen we het hockeyveld op, voeren het sportakkoord verder uit en verhogen we de kwaliteit van 2 tot 3 buitenspeelplaatsen. Leefbaar en veilig Naast het verbeteren van de fietsveiligheid in het dorp hebben we in 2023 ook aandacht voor de fysieke (opgave 1) en sociale veiligheid (opgave 3) in ons dorp. Het vergroten van de bewustzijn op Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
16
veiligheid bij diverse doelgroepen speelt daar een belangrijke rol in. Alertheid op onder andere het herkennen van ondermijnende activiteiten, maar ook als het gaat om de eigen veiligheid en zelfredzaamheid bij rampen en calamiteiten. Samen met onze (handhavings)partners voeren we integrale gebiedscontroles uit, nader geduid in de actualisatie van het Integraal Veiligheidsbeleid komend jaar. Via de buurtaanpak werken we samen met inwoners en maatschappelijke partners aan het verder verbeteren van de leefbaarheid in onze buurten. In 2023 starten we met het opstellen van buurtprofielen en stellen in die buurten waar het nodig is een integraal plan van aanpak op. Wat mag het kosten? Bestuur Openbare orde en veiligheid Sport, volksgezondheid en cultuur Wonen en werken Totaal programma Mutatie reserves Totaal programma na bestemming
2023 2024 2025 2026 Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo 1.736 -1.736 1.716 -1.716 1.689 -1.689 1.652 -1.652 2.024
6
-2.018
1.949
6
-1.943
1.949
4.375 4.624 12.759 0
787 2.636 3.429 0
-3.588 -1.988 -9.330 0
4.383 4.188 12.236 0
767 2.323 3.096 0
-3.615 -1.865 -9.140 0
12.759
3.429
-9.330
12.236
3.096
-9.140
6
-1.943
1.949
6 -1.943
4.383 3.144 11.165 0
767 -3.616 1.430 -1.714 2.203 -8.962 0 0
4.379 3.140 11.120 0
767 -3.612 1.426 -1.714 2.199 -8.921 0 0
11.165
2.203
-8.962 11.120
2.199 -8.921
Programma 4: Solide financieel beleid Wat willen wij bereiken? Het in stand houden van bestaande voorzieningen, maar wel realistisch kijken naar het gebruik en naar de totale woonlasten. Hier past ook bij onze visie op de Gemeenschappelijke regelingen. Op veel terreinen werken we regionaal samen, zowel op het niveau van de Drechtsteden als van de regio Zuid Holland Zuid. De kracht van de regio is een aanvulling op onze lokale kracht. We hebben veel verbonden partijen, al dan niet via een gemeenschappelijke regeling. Op ruimtelijke economische schaal werken we samen met ondernemers en onderwijs aan de Smart Delta Drechtsteden, waarin de groeiagenda besloten ligt. Wat doen we er voor? Woonlasten/kostendekkendheid De woonlasten mogen stijgen, maar wel passend bij onze huidige positie in Nederland op de Coelo ranglijst. Het uitgangspunt voor onze producten en diensten is enerzijds deze meer kostendekkend te maken en anderzijds zakelijker te kijken naar onze dienstverlening. Het (trapsgewijs) kostendekkend maken van alle gemeentelijke diensten en producten, heeft effect op onze tarieven en woonlasten. Qua woonlasten staat Alblasserdam momenteel op een gemiddelde plaats op de ranglijst van Nederlandse gemeenten. We laten de nullijn los, maar houden wel vast aan deze positie en stijgen verhoudingsgewijs niet meer dan andere gemeenten.
Op ruimtelijke economische schaal werken we samen met ondernemers en onderwijs aan de Smart Delta Drechtsteden. In 2023 herijken we het programma en gaan de gezamenlijkheid verder uitdragen. Ook de doorontwikkeling van de GR sociaal (samen met de GR Drechtwerk) en de GR Souburgh met de gemeente Molenlanden heeft de aandacht in 2023. Door onze deelname in het Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
17
Algemeen Bestuur van onder andere de DG&J, OZHZ en GR Sociaal geven we invulling aan goed opdrachtgeverschap. Er ligt bij zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemers de uitdaging en verplichting de kosten te beheersen, zeker in het sociaal domein. Door het beter toepassen en duiden van beschikbare data via dashboards hebben we betere sturingsinformatie en kunnen we mogelijk sneller interveniëren. Vooral in het sociaal domein is de beweging naar voren en het aanbieden van lokale zorg, waar ons Brughuis een belangrijke rol in speelt, van groot belang in het beheersen van de instroom en voorkomen van duurdere, regionale zorgtrajecten. Wat mag het kosten?
0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal
2023 2024 Lasten Baten Saldo Lasten Baten 212 336 124 170 360
841 1.053
336
-841 -717
733 903
360
2025 2026 Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo 190 170 210 40 170 210 40
-733 -543
1.250 1.420
210
-1.250 1.210
-921 -751
210
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Onder algemene dekkingsmiddelen vallen: • Treasury • Onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen en niet-woningen • Belastingen overig • Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds • Overige baten en lasten waaronder de post onvoorzien Treasury Het resultaat van Treasury bestaat uit het saldo van de rentekosten, rentebaten en ontvangen dividend. In de paragraaf Financiering zijn deze toegelicht. Onroerendezaakbelasting (OZB) voor woningen en niet-woningen Gemeenten heffen belastingen op onroerende zaken binnen de gemeentegrenzen om een deel van hun taken te bekostigen. De onroerendezaakbelastingen zijn de grootste eigen inkomstenbron van gemeenten. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Belastingen overig Onder de lasten en baten van overige belastingen zijn opgenomen: • Hondenbelasting • Toeristenbelasting Algemene uitkering De uitkomsten van de circulaires van de algemene uitkering uit het gemeentefonds hebben een belangrijke impact op de financiële positie van onze gemeente. In de begroting is uitgegaan van de meicirculaire. In het hoofdstuk 'Van Kaderbrief naar begroting' is nader ingegaan op de uitkomst en het verloop van de algemene uitkering.
Overige baten en lasten waaronder de post onvoorzien Bij het onderdeel overige baten en lasten is rekening gehouden met een structurele post onvoorzien voor 2023 tot en met 2025 van € 100.000. Daarnaast is hier op genomen een raming van € 200.000 Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
18
921 961
om te komen tot kostendekkende tareiven. Het uitgangspunt in het coalitieakkoord is dat alle door ons aangeboden producten en diensten 100% kostendekkend zijn. Dat doen we niet in één keer, maar trapsgewijs. Hierbij kijken we naar verschillende leges (bijvoorbeeld omgevingsvergunningen en publiekszaken) en tarieven binnen de woonlasten (afvalstoffenheffing en rioolheffing). Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB nietwoningen 0.64 Belastingen overig Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Totaal
2023 2024 2025 2026 Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo -365 183 548 -416 157 573 -477 157 634 -631 157 788 787 2.762 1.975 187 2.762 2.575 187 2.762 2.575 187 2.762 2.575 135
3.424
3.289
91
91
135
3.424
3.289
91
91
135
3.424
3.289
91
91
135
3.424
3.289
91
91
37.300 37.300
36.402 36.402
36.555 36.555
34.587 34.587
100 200 100 657 43.960 43.303
100 200 100 6 43.036 43.030
100 200 100 -55 43.189 43.244
100 200 100 -209 41.221 41.430
Overhead Onder overhead vallen alle kosten en opbrengsten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces: • leidinggevenden primair proces (hiërarchisch), die personele verantwoordelijkheden hebben zoals het voeren van functioneringsgesprekken; • financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie, waaronder planning & control, verantwoording en auditing; • personeel en organisatie (P&O HRM) en organisatie- en formatieadvies; • inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken: juridische medewerkers op een bedrijfsvoeringafdeling of belast met een bedrijfsvoeringstaak; • bestuurszaken: ambtelijke ondersteuning en beleidsadvisering van de burgemeester en het college van b&w; • informatievoorziening en automatisering van PIOFACH-systemen; • facilitaire zaken en huisvesting (incl. beveiliging); • documentaire informatievoorziening (DIV). Overhead
Overhead Totaal
2023 2024 2025 2026 Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten 8.658 8.658
953 -7.705 953 -7.705
8.708 8.708
953 -7.755 953 -7.755
8.791 8.791
953 953
-7.838 -7.838
8.777 8.777
953 953
Saldo -7.824 -7.824
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
19
Vennootschapsbelasting Dit taakveld wordt gebruikt voor (de raming van) het te betalen bedrag vennootschapsbelasting. Voor 2023 is dit niet van toepassing. Dit omdat dit begrotingsjaar geen aanslag verschuldigd is vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten na eventuele verrekening van fiscale verliezen uit eerdere begrotingsjaren.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
20
Paragrafen 1. Paragraaf lokale heffingen Deze paragraaf geeft inzicht in de diverse lokale heffingen. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de heffingen waarvan de besteding zowel gebonden als ongebonden is. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het beleid. Een aanduiding van de lokale belastingdruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale heffingen compleet. Voor de omvang van de gemeentelijke woonlasten zijn de onroerendezaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing de belangrijkste heffingen. Daarnaast wordt nog een aantal andere belastingen en rechten geheven zoals hondenbelasting, begraafrechten, precariobelasting, toeristenbelasting en (bouw)leges. De heffing en invordering van de leges verzorgt de gemeente zelf. De heffing en invordering van de andere belastingen voert de GR Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) in Klaaswaal uit. Overzicht opbrengst lokale heffingen Heffing Baten weekmarkt Leges omgevingsvergunning Integrale veiligheid Afvalstoffenheffing Rioolheffing Begraafrechten Leges burgerzaken OZB Hondenbelasting Precariobelasting Toeristenbelasting Totaal
Jaarrekening 2021 13 1.556
Begroting 2022
5 2.738 1.582 468 231 4.738 98 484 44 11.957
18 3.132 1.520 450 144 4.738 91 76 32 11.363
32 1.130
Begroting 2022 na Begroting 2023 wijziging (2e burap) 21 21 990 1.142 6 3.292 1520 450 144 5.319 101 76 32 11.951
6 3.200 1.553 448 164 6.186 91 86 32 12.929
Woonlasten (lokale belastingdruk) Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze belastingen vormen het grootste deel van de opbrengst van de gemeentelijke heffingen. De gemiddelde woonlasten voor een één- en meerpersoonshuishouden zijn weergegeven in onderstaande tabellen. Tarieven 2023 In €
OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totaal woonlasten
Eén persoonshuishouden Eigen woning Geen eigen woning (gemiddelde WOZ *) waarde € 252.000) 325 325 159 159 336 336 820 820
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
Meerpersoonshuishouden Eigen woning Geen eigen woning (gemiddelde WOZ *) waarde € 252.000) 325 325 159 159 396 385 880 880
21
Tarieven 2022 In €
OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totaal woonlasten
Eén persoonshuishouden Eigen woning Geen eigen woning (gemiddelde WOZ *) waarde € 252.000) 285 285 159 159 325 325 769 769
Meerpersoonshuishouden Eigen woning Geen eigen woning (gemiddelde WOZ *) waarde € 237.000) 285 285 159 159 385 385 829 829
*) De OZB en rioolheffing wordt opgelegd aan 'eigenaren'. Voor huurders (geen eigen woning) betekent dit dat deze heffingen worden opgelegd aan de verhuurder. Het is aan de verhuurder om deze woonlasten te verdisconteren in de huur'. **) Het bedrag dat een huishouden met een huurwoning in een woning met 60 procent van de gemiddelde waarde betaalt aan rioolheffing en afvalstoffenheffing, na aftrek van een eventuele heffingskorting.
Onroerendezaakbelasting (OZB) Er zijn drie categoriën onroerendezaakbelasting. Het tarief voor de OZB is een percentage van de jaarlijks vastgestelde WOZ-waarde. De stijging of daling van de tarieven heeft een directe relatie met de stijging of daling van de WOZ-waarde. Daalt de WOZ-waarde, dan dient voor een gelijkblijvende opbrengst het tarief te stijgen. Voor 2023 is de waarde per 1 januari 2022 van toepassing. In 2023 stijgt de OZB met 1,55%. Dit is gelijk aan het gemiddelde van de inflatie in de afgelopen 10 jaar. Daarnaast zal de OZB worden verhoogd tot aan een totale meeropbrengst van € 500.000. Categorie
Raming waarde onroerendezaakbelasting per 1 januari 2022 (exclusief areaaluitbreiding)
Eigenaren woningen
2022 (inclusief areaaluitbreiding)
2023 (inclusief areaaluitbreiding)
2.318.000.000
2.696.500.000
3.094.500.000
Eigenaren niet-woningen
547.000.000
565.250.000
583.250.000
Gebruikers niet-woningen
456.000.000
474.250.000
492.250.000
Categorie
- Voor tariefsverhoging - Stijging 2022/2023 1,55% - Stijging 2023 tot € 500.000 Totale opbrengst OZB
Raming opbrengst onroerendezaakbelasting 2022 (exclusief areaaluitbreiding) 5.034.000 5.034.000
2022 (inclusief areaaluitbreiding) 5.420.000 5.420.000
2023 (inclusief areaaluitbreiding) 5.605.000 87.000 228.000 5.920.000
Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. De opbrengst van de afvalstoffenheffing mag niet hoger zijn dan de (geraamde) kosten. De raad stelt afzonderlijke tarieven voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens vast. Zoals in de perspectiefnota is opgenomen stijgen in 2022 de tarieven voor afvalstoffenheffing ook in 2023 met € 20 per huishouden. Daarnaast worden de tarieven verhoogd als gevolg van hogere inzamelingskosten. Voor eenpersoonshuishoudens wijzigt het tarief van € 325 naar € 357,50 en voor meerpersoonshuishoudens van € 385 naar € 417,50.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
22
2022 Eenheden
Tarief
Eenpersoonshuishouden
2.530
325,00
Meerpersoonshuishouden
6.000
385,00
Totaal afvalstoffenheffing
2023 Opbrengst
Eenheden
Tarief
Opbrengst
822.000
2.243
357,50
802.000
2.310.000
5.743
417,50
2.398.000
3.132.000
3.200.000
Berekening kostendekking Reiniging Kosten taakveld reiniging Inkomsten taakveld excl. Heffingen
2.789.000 -/- 150.000
Netto kosten taakveld
2.639.000
Overige toe te rekenen kosten: Inkomsten taakveld Verkeer en vervoer
0
Kosten taakveld Verkeer en vervoer
0
Kosten taakveld Inkomensregelingen
160.000
Overhead
362.000
BTW
251.000
Mutatie egalisatiereserve afvalstoffenheffing
0
Totale netto overige kosten
773.000
Totale kosten (a)
3.412.000
Opbrengst heffingen (b)
3.200.000
Dekking (b/a*100)
94%
Rioolheffing Vanaf 2010 is het rioolrecht gewijzigd in de brede rioolheffing. In de brede rioolheffing zijn ook begrepen de kosten voor de zorg van de afvoer van het hemelwater en de zorg voor het grondwater. Het beleid van de gemeente is gericht op kostendekkendheid voor deze zorgtaken. Vanaf 2010 zijn (voor deze zorgtaken) alle percelen belast in de rioolheffing; ook de percelen, die niet op de riolering zijn aangesloten. De rioolheffing voor woningen is gebaseerd op een vast bedrag per perceel en voor niet-woningen is dit gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde. De tarieven voor de rioolheffing in 2023 voor woningen blijven gelijk ten opzichte van 2022. 2022 Eenheden Aantal woningen Belaste waarde niet-woningen Totaal rioolheffing
Tarief
8.349
159,00
353.571.000
0,055% *)
2023 Opbrengst
Eenheden
Tarief
1.326.000
8.480
159,00
194.000
372.055.000
0,055% *)
1.520.000
Opbrengst 1.348.000 205.000 1.553.000
*) Maximum aanslagbedrag 2.750
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
23
Berekening kostendekking Riolering Kosten taakveld riolering Inkomsten taakveld excl. Heffingen
1.222.000 -
Netto kosten taakveld
1.222.000
Overige toe te rekenen kosten: Inkomensregelingen
17.000
Overhead
78.000
BTW
230.000
Mutatie egalisatiereserve riolering
81.000
Totale netto overige kosten
406.000
Totale kosten (a)
1.628.000
Opbrengst heffingen (b)
1.553.000
Dekking (b/a*100)
95%
De kostendekkendheid op langere termijn wordt periodiek getoetst bij actualisatie van het gemeentelijk rioleringsplan. De actualisatie wordt momenteel voorbereid. Overige lokale heffingen Begraafrechten In 2023 is het tarief gelijk aan 2022. In december 2022 wordt een voorstel aan de raad aangeboden met een aanpassing van de verordening op lijkbezorging waarbij ook een nadere duiding van de kosten en baten betrokken zal worden. Dit kan leiden tot aanpassing van het tarief. Berekening kostendekking Begraven en lijkbezorging Kosten taakveld begraafplaatsen Inkomsten taakveld excl. Heffingen
398.000 -
Netto kosten taakveld
398.000
Overige toe te rekenen kosten: Overhead Mutatie reserve afkoopsommen onderhoud graven Totale netto overige kosten
52.000 0 52.000
Totale kosten (a)
450.000
Opbrengst heffingen (b)
448.000
Dekking (b/a*100)
99%
Secretarieleges In de legesverordening 2023 zullen mogelijk een paar kleine aanpassingen worden gedaan ten opzichte van de vastgestelde tarieven van 2022 in verband met aanpassingen wettelijke tarieven. In december 2022 wordt de legesverordening ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. De totale kosten op het taakveld burgerzaken bedragen € 252.000 (exclusief overhead). De legesopbrengsten burgerzaken bedragen € 164.000. De kostendekkendheid is ruim onder de 100%. Bij vaststelling van de tarieven wordt gekeken naar kostendekkendheid en naar de wettelijke maxima van tarieven. Leges omgevingsvergunning De tarieven voor leges omgevingsvergunningen zijn in de Perspectiefnota 2021 verhoogd naar 100% kostendekkendheid. Ook voor 2023 worden de tarieven gebaseerd op 100% kostendekkendheid.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
24
De omgevingswet is uitgesteld in ieder geval tot 1 januari 2023, maar mogelijk later. Vanaf de inwerkingtreding van de omgevingswet is het ook mogelijk om leges op te leggen voor milieutaken. Het uitgangspunt hiervoor is het tarief te baseren op 100% kostendekkendheid. Hondenbelasting Het tarief per hond wordt voor 2023 niet verhoogd en bedraagt € 85,20. Toeristenbelasting Er wordt toeristenbelasting geheven van degene die de gelegenheid biedt tot verblijf met overnachting tegen vergoeding binnen de gemeente Alblasserdam. De toeristenbelasting wordt geheven op basis van het aantal overnachtingen. Het tarief per overnachting is vastgesteld op maximaal € 2,70. Kwijtscheldingen Als een burger te weinig inkomen en geen vermogen heeft, kan voor een belastingaanslag kwijtschelding worden verleend. Binnen de wettelijke kaders bepaalt de gemeenteraad of en in welke omstandigheden aanslagen worden kwijtgescholden. De kwijtschelding heeft nagenoeg volledig betrekking op de gebruikersheffingen in het geval van de afvalstoffenheffing.
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
25
2. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente Alblasserdam en de weerstandscapaciteit om die risico’s op te vangen. De risico’s afgezet tegen de weerstandscapaciteit leidt tot een conclusie over de financiële flexibiliteit en soliditeit van de gemeente Alblasserdam, zijnde het weerstandsvermogen. In de begroting worden de nu bekende risico’s gekwantificeerd. Dit dient mede om een meer gefundeerd voorstel te kunnen doen over de (minimaal) benodigde omvang van de algemene reserve. Het zal overigens altijd zo blijven, dat bepaalde risico’s lastig of niet te kwantificeren zijn. Daarnaast betreft het altijd een momentopname en deze heeft net als bij iedere risico-inschatting - vooral rondom de kans inschatting - een mate van subjectiviteit in zich. Weerstandsvermogen -incidenteelHet weerstandsvermogen van de gemeente is het vermogen om incidentele financiële tegenvallers te kunnen opvangen waardoor de taken kunnen worden voortgezet. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar en voor de meerjarenraming.
Risico’s In de begroting en jaarrekening zijn de geraamde en werkelijke lasten en baten opgenomen. Naast de gangbare begrotingsposten spelen voor het beoordelen van de totale financiële positie van de gemeente ook zaken een rol die niet direct uit de begroting en jaarrekening blijken of ontwikkelingen die de budgetten onder grote druk kunnen zetten. Hier wordt expliciet naar voren gekeken. De risico’s zijn organisatiebreed in kaart gebracht. Risico-inventarisatie De risico-inventarisatie is als volgt opgebouwd: • Korte beschrijving van het risico; • Het financiële effect / kans / risicobedrag; • Eventueel te nemen beheersmaatregelen. Bij de korte beschrijving van het risico wordt op hoofdlijnen toegelicht wat het risico behelst. Vervolgens vindt er op basis van de beschikbare informatie daar waar mogelijk een inschatting plaats van het financiële effect inclusief de mate van zekerheid dat het risico zich gaat voordoen. Dit resulteert in het risicobedrag. Niet alle risico’s zullen zich tegelijkertijd voordoen, zodat de aan te houden buffer lager kan zijn dan het totaal van alle risicobedragen. De mate van zekerheid wordt aangeduid met laag (10%), gemiddeld (20%), hoog (50%) en zeer hoog (75%). Het aan te houden weerstandsvermogen (= benodigde buffer) om het risico af te dekken wordt berekend door het risicobedrag te vermenigvuldigen met de kans (mate van zekerheid).
De beheersmaatregelen hebben als doel om te voorkomen dat het risico zich daadwerkelijk voor zal doen dan wel om de gevolgen van het zich daadwerkelijk voordoen te beperken. Te denken valt aan aanpassing van beleid, het invoeren van extra interne controles, verzekeringen enz. De uitkomsten van de risico-inventarisatie hebben wij geclusterd in vijf categorieën: 1. Aansprakelijkheid en planschade Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
26
2. 3. 4. 5.
Minder inkomsten door tegenvallende economie Nieuwe wetten en regelingen of opgelegde kortingen vanuit het rijk Bedrijfsmatige risico’s Gemeenschappelijke regelingen
De risico’s zijn gekwantificeerd en per risico is bepaald welke weerstandsvermogen benodigd is om het risico te kunnen opvangen. Voor een aantal posten is de omvang van het risico (nog) niet te kwantificeren. Bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen hanteren wij voor deze posten een “overdekking” van 10%. Totaaloverzicht risico’s (benodigd weerstandsvermogen) Algemene risico’s, excl. Grondexploitaties (bedragen in €) Aansprakelijkheid Minder inkomsten door tegenvallende economie Nieuwe wetten en regelingen of opgelegde kortingen vanuit het rijk Bedrijfsmatige risico’s Gemeenschappelijke regelingen Totaal benodigd algemeen weerstandsvermogen Buffer ter dekking van de Pm posten Benodigd algemeen weerstandsvermogen met overdekking
Begroting 2023 5.000 30.000 1.000.000 2.136.000 1.227.900 4.398.900 439.900 4.838.800
Begroting 2022 5.000 30.000 950.000 1.643.200 1.239.900 3.868.100 386.800 4.254.900
Jaarrekening 2021 5.000 30.000 1.000.000 1.773.200 1.143.400 3.951.600 392.200 4.346.800
Korte toelichting op de risico’s: • Aansprakelijkheid: De gemeente is verzekerd voor wettelijke aansprakelijkheid. De risico’s op aansprakelijkstellingen, die niet worden gedekt, zijn als laag ingeschat. • Minder inkomsten door tegenvallende economie: De realisatie van begrote leges omgevingsvergunningen is voor een belangrijk deel afhankelijk van de (vertragingen in de) planning van grotere complexe projecten. • Nieuwe wetten en regelingen of opgelegde kortingen vanuit het rijk: Een belangrijk deel van de gemeentelijke inkomsten wordt via de algemene uitkering, specifieke uitkeringen en brede doeluitkeringen van het Rijk ontvangen. Dit betekent dat het gemeentelijke beleid erg gevoelig is en blijft voor rijksmaatregelen die deze geldstromen beïnvloeden. • Bedrijfsmatige risico’s: de bedrijfsmatige risico’s hebben betrekking op personeel en organisatie, dividenduitkeringen, gemeentegaranties, ROM-D, inflatie- en loonontwikkeling, renteontwikkeling en grootschalige incidenten. Met de huidige inflatie en energiecrisis is dit een actueel risico. Met een grotere leningportefeuille (ook in de komende jaren), neemt het renterisico in de huidige markt ook toe. • Gemeenschappelijke regelingen: de gemeente participeert in diverse gemeenschappelijke regelingen.
Indien een gemeenschappelijke regeling een tekort heeft dat niet binnen het weerstandsvermogen van de gemeenschappelijke regeling kan worden opgevangen dan worden de deelnemende gemeenten aangesproken voor een aanvullende bijdrage. Met de huidige inflatie, nemen de risico's voor kostenstijgingen bij Gemeenschappelijke Regelingen ook toe. Wij hebben het op grond van onze risicoanalyse bepaalde benodigd weerstandsvermogen voor gemeenschappelijke regelingen afgezet tegen het benodigd weerstandsvermogen dat bij gemeenten moet worden aangehouden zoals blijkt uit de begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen:
Begroting 2023 – gemeente Alblasserdam
27
GR
Risico's paragraaf weerstandsvermog en GR
Beschikbaar weerstandsvermogen GR
Weerstandsvermogen aan te houden bij gemeenten totaal
Aandeel aan te houden weerstandsvermogen Alblasserdam
Bijdrage aan GR Alblasserdam
Bijdrage aan GR gemeenten totaal
% aandeel Alblasserdam
GR Sociaal
1.400.000
0
1.400.000
75.000
14.575.000
273.341.000
5,33%
DGJ - inwbijdr
1.125.000
500.000
625.000
29.000
1.258.213
27.628.001
4,55%
PM
0
PM
PM
5.304.100
134.178.330
3,95%
VRZHZ
1.552.000
510.000
1.042.000
41.000
1.575.000
38.500.461
3,9%
OZHZ
1.175.000
1.128.000
47.000
2.000
1.771.730
25.035.058
4,0%
SVHW
500.000
700.000
-
-
231.000
11.827.086
1,95%
PM
59.000
-
-
393.602
485.928
81%
DGJ – SOJ
Souburgh Totaal GR'en
147.000 +PM
Wij houden ruim voldoende weerstandsvermogen aan voor de risico's bij gemeenschappelijke regelingen. Risico's en kansen na de Kaderbrief 2023 Bij het opstellen van de begroting 2023 zijn er meerdere onzekerheden te benoemen, zowel de inkomsten- als aan de uitgavenkant. Deze zijn verwerkt in de risico-inventarisatie. Algemene uitkering Voor de kosten van jeugdzorg zijn inschattingen gemaakt voor 2024-2026. Er is een (grote) onzekerheid hoe dit zich gaat ontwikkelen. Afhankelijk van de uitkomsten van de Hervormingagenda jeugdzorg zal hier meer duidelijkeheid over komen. Vooruitlopend hierop zijn incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). De septembercirculaire 2022 is nog niet verwerkt in deze begroting. We zien slechts een beperkte accressttijging voor de komende jaren. Wel is landelijk eenmalig € 1 miljard toegevoegd aan het gemeentefonds in 2026, maar dit is niet toereikend om voor 2026 op een sluitende begroting te komen. Verder is voor 2027 en de jaren daarna nog geen hoger gemeentefonds toegezegd. Het zogenoemde 'ravijn' blijft daarmaa zichtbaar aan de horizon. Beschermd wonen De taak Beschermd wonen wordt regionaal uitgevoerd door de centrumgemeente Dordrecht. Vanaf de decentralisatie worden er aanzienlijke overschotten gerealiseerd.