09 - Bijlage 1 - Programmabegroting Achtkarspelen 2027-2030 (gewijzigd)
Tekst van het document
We voeren de Huisvestingsverordening en de Fryske Urgentieverordening uit en maken afspraken met woningcorporaties. Kwetsbare doelgroepen krijgen sneller toegang tot passende woonruimte. Een actueel volkshuisvestingsbeleid ontwikkelen. We stellen een Volkshuisvestingsprogramma op in samenwerking met provincie, corporaties en het Rijk. Het Volkshuisvestingsprogramma wordt uiterlijk vóór 1 juli 2027 vastgesteld. De kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) versterken. We onderzoeken welke organisatorische maatregelen nodig zijn om te voldoen aan de kwaliteitscriteria 3.1. In 2027 ligt een voorstel voor de structurele borging van specialistische VTH- taken. De Omgevingswet verder implementeren. We werken aan het Omgevingsplan, voeren thematische werkreeksen uit en versterken integraal werken binnen de organisatie. In 2027 zijn de eerste onderdelen van het Omgevingsplan uitgewerkt en vastgesteld volgens de planning. Inwoners goed informeren over ruimtelijke ontwikkelingen. We begeleiden inwoners en belanghebbenden bij grote projecten. Inwoners worden actief geïnformeerd en signalen uit de samenleving worden ingebracht bij betrokken partijen. Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 64 Toelichting Wonen is een belangrijke basis voor welzijn, gezondheid en deelname aan de samenleving.
Daarom zetten wij ons in voor voldoende betaalbare en passende woningen voor onze inwoners. Samen met woningcorporaties, ontwikkelaars, de provincie Fryslân en het Rijk werken wij aan de uitvoering van de woningbouwopgave uit de Woondeal. Daarbij hebben wij aandacht voor starters, gezinnen, ouderen en kwetsbare doelgroepen. Wij vinden het belangrijk dat alle dorpen zich kunnen blijven ontwikkelen. Daarom stimuleren wij woningbouw die past bij de schaal en behoefte van ieder dorp. Hiermee dragen wij bij aan de leefbaarheid van onze dorpen en zorgen wij ervoor dat inwoners in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. In 2027 stellen wij een nieuw Volkshuisvestingsprogramma op. Hierin leggen wij vast hoe wij de komende jaren werken aan voldoende woningen, betaalbaarheid en een evenwichtige verdeling van woonruimte. Dit doen wij in samenhang met de nieuwe wettelijke taken die voortvloeien uit de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting. Daarnaast blijft de implementatie van de Omgevingswet een belangrijke opgave. We werken verder aan het Omgevingsplan en versterken de samenwerking tussen beleid, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Hiermee zorgen we voor duidelijke regels, een integrale afweging van belangen en betere dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Ook investeren wij in een kwalitatief sterke uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Door te voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria zorgen wij voor een betrouwbare uitvoering van onze wettelijke taken en een veilige en aantrekkelijke leefomgeving. Tot slot begeleiden wij inwoners bij grote ruimtelijke ontwikkelingen, zoals de voorgenomen 380 kV-hoogspanningsverbinding. Daarbij vinden wij het belangrijk dat inwoners goed worden geïnformeerd en dat hun belangen zorgvuldig worden meegenomen in de gesprekken met provincie, Rijk en andere betrokken partijen. Ontwikkelingen Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting De Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting geeft gemeenten een grotere verantwoordelijkheid bij het zorgen voor voldoende betaalbare woningen en een evenwichtige verdeling van woonruimte. Dit vraagt om een Volkshuisvestingsprogramma, woningbouwafspraken en voldoende woningen voor verschillende doelgroepen. Daarnaast blijven de afspraken uit de Woondeal richtinggevend voor de woningbouwopgave. Ook werken we samen met partners aan het verminderen van dak- en thuisloosheid (via het landelijke programma Eerst een Thuis) en het vergroten van woonzekerheid. Via de Regio Deal Noordoost-Fryslân II investeren we in een aantrekkelijke woonomgeving en voldoende betaalbare woningen, zodat inwoners ook in de toekomst prettig kunnen wonen in onze gemeente.
380kV Hoogspanningsverbinding Het ministerie van Klimaat en Groene Groei werkt aan de realisatie van een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen de hoogspanningsstations Vierverlaten en Ens. Deze verbinding is nodig om de energietransitie mogelijk te maken en toekomstige knelpunten in het elektriciteitsnet te voorkomen. Op 21 mei 2026 hebben de Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei en de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening een ontwerp-voorkeursbeslissing vastgesteld voor het tracé van deze hoogspanningsverbinding. Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 65 Het gekozen tracé loopt door onze gemeente en volgt grotendeels de bestaande 220 kV- verbinding. Hierbij worden twee nieuwe mastenrijen gerealiseerd voor de 380 kV- en 220 kV-verbinding, waarna de bestaande 220 kV-lijn wordt verwijderd. De besluitvorming over dit project ligt bij het Rijk. De invloed van de gemeente op de tracékeuze en verdere uitwerking is daardoor beperkt. Tegelijkertijd heeft dit project een grote impact op onze inwoners en het landschap. De aangekondigde ontwikkelingen leiden tot zorgen, vragen en onzekerheid bij inwoners, grondeigenaren en andere belanghebbenden. Daarbij blijven wij ons uitspreken tegen deze ontwikkeling en zullen wij waar mogelijk hiertegen optreden.
Als gemeente vinden wij het belangrijk om onze inwoners goed te informeren, hen te ondersteunen bij vragen en signalen vanuit de samenleving zorgvuldig te verzamelen en onder de aandacht te brengen van de verantwoordelijke partijen. Dit vraagt de komende jaren om extra ambtelijke inzet op het gebied van communicatie, participatie, afstemming met het Rijk en TenneT, en de begeleiding van inwoners en belanghebbenden. Omgevingswet De Omgevingswet vraagt ook in de komende begrotingsperiode om extra aandacht en capaciteit binnen de gemeentelijke organisatie. Hoewel de wettelijke invoering heeft plaatsgevonden, bevindt een belangrijk deel van de feitelijke transitie zich nog in de uitvoeringsfase. De gemeente staat voor de opgave om het tijdelijke omgevingsplan stapsgewijs om te vormen tot één integraal Omgevingsplan, beleidsdoelen uit de Omgevingsvisie te vertalen naar concrete regels en afwegingskaders, en de nieuwe werkwijze verder te verankeren in de organisatie. Deze opgave vraagt niet alleen om juridisch-planologische werkzaamheden, maar ook om intensieve samenwerking tussen diverse afdelingen als beleid, ruimtelijke ordening, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarnaast zijn bestuurlijke keuzes nodig over prioriteiten, ambities en de gewenste mate van vereenvoudiging van regelgeving.
De ervaring leert dat deze werkzaamheden niet naast het reguliere werk kunnen worden uitgevoerd zonder aanvullende inzet. De komende jaren moet de nadruk liggen op het opstellen van delen van het Omgevingsplan, het uitvoeren van thematische werkreeksen, het versterken van integraal werken, het verbeteren van monitoring en het ondersteunen van bestuurlijke besluitvorming. Dit is essentieel om de doelstellingen van de Omgevingswet daadwerkelijk te realiseren en inwoners en ondernemers te laten profiteren van eenvoudiger regels, betere dienstverlening en snellere procedures. Vergunningverlening, toezicht en handhaving De kwaliteit en robuustheid van vergunningverlening, toezicht en handhaving staan landelijk nadrukkelijk in de belangstelling. Het rapport Om de leefomgeving van de commissie-Van Aartsen benadrukte het belang van voldoende deskundigheid, continuïteit en uitvoeringskracht binnen de VTH-keten. De kwaliteitscriteria 3.1 geven hier invulling aan en vormen het landelijke kader voor de inrichting van een kwalitatief hoogwaardige en robuuste VTH-organisatie. Wij blijven ons inzetten om de taakuitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving te verbeteren, processen te optimaliseren en de dienstverlening naar een hoger niveau te tillen.
Wat mag het kosten Zie tabel op de volgende pagina Begroting 2027-2030 Programma Volkshuisvesting, RO en | Realisatie | Begroting | Meerjarenperspectief stedelijke vern Taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | Verschil | 2028 | 2029 | 2030 TV 8.1 | Ruimtelijke ordening | L | 1.398 | 985 | 956 | 30 | 956 | 956 | 956 TV 8.1 | Ruimtelijke ordening | B | 87 | - | - | - | - | - | - Totaal Ruimtelijke ordening | - 1.311 | - 985 | - 956 | 30 | - 956 | - 956 | - 956 TV 8.2 | Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | L | 727 | 486 | 563 | - 76 | 563 | 563 | 563 TV 8.2 | Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | B | 1.394 | 424 | 424 | - | 424 | 424 | 424 Totaal Grondexploitatie (niet | 667 | - 62 | - 138 | - 76 | - 138 | - 138 | - 138 bedrijventerr.) TV 8.3 | Wonen en bouwen | L | 1.789 | 1.510 | 1.576 | - 66 | 1.576 | 1.576 | 1.576 TV 8.3 | Wonen en bouwen | B | 582 | 526 | 375 | - 151 | 375 | 375 | 375 Totaal Wonen en bouwen | - 1.207 | - 984 | - 1.201 | - 217 | - 1.201 | - 1.201 | - 1.201 Totaal Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern | - 1.851 | - 2.032 | - 2.295 | - 264 | - 2.295 | - 2.295 | - 2.295 Gemeente Achtkarspelen | 66 Begroting 2027-2030 Verklaring verschillen In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen aangegeven tussen 2026 en 2027. De ondergrens is € 50.000. De grootste verschillen worden onder de tabel toegelicht. (V = voordeel, N = nadeel.
Bedragen x €1.000) Verklaring verschillen Nota Grondbeleid | 50 N Bijstelling leges omgevingsvergunningen | 151 N Incidentele middelen Versterking regie Volkshuisvestiging | 67 N Overige mutaties per saldo | 4 V Totaal | 264 N Bijstelling leges omgevingsvergunningen: dit betreft een bijstelling in de ontvangsten van omgevingsvergunningen. Incidentele middelen Versterking regie Volkshuisvestiging: deze middelen waren in 2026 incidenteel ontvangen. Indicatoren Indicator | Achtkarspelen | Fryslân | Prognose Gemiddelde WOZ waarde - duizend euro | 327 | 334 | NNB Nieuw gebouwde woningen - aantal per 1.000 | 4,8 | 5,2 | NNB woningen Demografische druk - % | 81,5 | 80,0 | NNB Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden | 1.004 | 857 | NNB - euro's Gemeentelijke woonlasten | 1.122 | 978 | NNB meerpersoonshuishouden - euro's De prognose geeft aan of de ontwikkeling ten opzichte van vorig jaar voor Achtkarspelen positief (●), stabiel (●) of negatief (●) is. Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Gemeenschappelijke regeling • | Welstandscommissie Hûs en Hiem Gemeente Achtkarspelen | 67 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 68 Overhead Portefeuillehouder De portefeuillehouder van dit onderdeel is de heer Jelle Boerema. Inleiding Onder overhead vallen de kosten voor de ondersteuning en aansturing van de organisatie. Deze kosten zijn niet direct verbonden aan een specifiek beleidsprogramma, maar zijn wel noodzakelijk om de gemeentelijke taken uit te kunnen voeren. Voorbeelden zijn personeelszaken, financiën, ICT, communicatie en huisvesting. Dankzij deze ondersteunende functies kunnen medewerkers hun werk uitvoeren en kunnen inwoners rekenen op een goede dienstverlening. In onderstaand overzicht komen de hoofddoelstellingen, de doelen (meerjarig) en de SMART geformuleerde activiteiten die daarvoor zullen worden gedaan. Wat willen we bereiken Wat gaan we daarvoor doen Resultaat / maatschappelijk effect Een professionele en toekomstbestendige organisatie. We investeren in de ontwikkeling van medewerkers en versterken kennis, vaardigheden en leiderschap binnen de organisatie. Minimaal 80% van de medewerkers neemt in 2027 deel aan een opleiding, training of ontwikkelactiviteit. Een gezonde en duurzaam inzetbare organisatie. We voeren maatregelen uit op het gebied van verzuimpreventie, vitaliteit en goed werkgeverschap.
Het ziekteverzuim daalt in 2027 ten opzichte van 2026. Voldoende deskundige medewerkers aantrekken en behouden. We zetten in op aantrekkelijk werkgeverschap, interne ontwikkeling en gerichte personeelswerving. Openstaande vacatures worden sneller ingevuld en de afhankelijkheid van externe inhuur neemt af. Meer grip op processen, risico's en resultaten. We voeren risico gestuurd werken verder door en actualiseren procesbeschrijvingen en interne controles. Voor alle primaire processen zijn actuele procesbeschrijvingen beschikbaar en worden risico's periodiek geëvalueerd. Een veilige en betrouwbare informatievoorziening. We voeren maatregelen uit die voortvloeien uit BIO2, ENSIA, DigiD-audits en privacywetgeving. Alle geplande audits worden uitgevoerd en verbetermaatregelen worden binnen de afgesproken termijn afgerond. Continue verbetering van de bedrijfsvoering. We pakken aanbevelingen uit de managementletter en Verbetermonitor planmatig op. Minimaal 85% van de geplande verbetermaatregelen wordt in 2027 uitgevoerd volgens planning. Een duurzame bedrijfsvoering. We voeren verduurzamingsmaatregelen uit binnen de organisatie. Voor minimaal vijf interne thema's zijn verduurzamingsmaatregelen uitgewerkt en in uitvoering genomen.
Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 69 Toelichting Een goede bedrijfsvoering is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van de ambities van de gemeente. Daarom investeren wij in een sterke organisatie met deskundige medewerkers, betrouwbare processen en een veilige informatievoorziening. Hiermee ondersteunen wij de uitvoering van alle gemeentelijke taken en zorgen wij ervoor dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kunnen rekenen op goede dienstverlening. In 2027 ligt de nadruk op het verder versterken van de organisatie. Daarbij investeren wij in de ontwikkeling van medewerkers, het aantrekkelijk houden van onze organisatie als werkgever en het verbeteren van werkprocessen. Door kennis en vaardigheden te versterken, vergroten wij de kwaliteit en continuïteit van onze dienstverlening. Tegelijkertijd werken wij aan het terugdringen van verzuim en het bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Ook besteden wij aandacht aan het verder professionaliseren van de organisatie. Het beleid voor risico gestuurd werken wordt verder ingevoerd en aanbevelingen uit interne controles en accountantsrapportages worden planmatig opgepakt. Hiermee vergroten wij de beheersing van risico’s, verbeteren wij de kwaliteit van onze processen en versterken wij de verantwoording binnen de organisatie.
Digitalisering speelt een steeds grotere rol in de gemeentelijke dienstverlening. Daarom blijven wij investeren in informatiebeveiliging, privacybescherming en digitale weerbaarheid. Door uitvoering te geven aan de eisen van BIO2, ENSIA en DigiD zorgen wij ervoor dat informatie veilig wordt beheerd en dat inwoners kunnen vertrouwen op een betrouwbare digitale dienstverlening. In 2027 werkt de BVO-ICT verder aan de ontwikkeling van de toekomstige ICT- omgeving. Naar verwachting wordt eind 2026 een definitieve keuze gemaakt voor het voorkeurscenario. Vanaf 2027 wordt de verdere ontwikkeling uitgevoerd volgens deze keuze. De financiële gevolgen hiervan worden waarschijnlijk pas vanaf 2028 zichtbaar. Deze kosten worden daarom verwerkt in de Kadernota 2028. Tot slot werken wij aan een duurzame bedrijfsvoering. Wij voeren verduurzamingsmaatregelen door binnen de organisatie en vergroten het bewustzijn rondom duurzaamheid bij medewerkers. Daarmee leveren wij een bijdrage aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen en geven wij als organisatie zelf het goede voorbeeld.
Ontwikkelingen Dit is integraal behandeld in de voorliggende programma’s Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? Programma Overhead | Realisatie | Begroting | Meerjarenperspectief Taakveld | 2025 | 2026 | 2027 | Verschil | 2028 | 2029 | 2030 TV 0.4 | Overhead | L | 15.416 | 14.555 | 15.913 | - 1.358 | 15.415 | 15.134 | 15.036 TV 0.4 | Overhead | B | 396 | 197 | 221 | 24 | 221 | 221 | 221 Totaal Overhead | - 15.021 | - 14.359 | - 15.693 | - 1.334 | - 15.194 | - 14.913 | - 14.815 Totaal Overhead | - 15.021 | - 14.359 | - 15.693 | - 1.334 | - 15.194 | - 14.913 | - 14.815 Gemeente Achtkarspelen | 70 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 71 Verklaring verschillen In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen aangegeven tussen 2026 en 2027. De ondergrens is € 50.000. De grootste verschillen worden onder de tabel toegelicht. (V = voordeel, N = nadeel. Bedragen x €1.000) Verklaring verschillen Verzuim(preventie) 500 N Actualisatie personeelsbegroting 407 N Inbrengen begroting WM8KTD 150 N Versterking organisatie 112 N Uitwerking uitbesteding belastingen naar NBK 148 V Overige mutaties per saldo 313 N Totaal 1.334 N Verzuim(preventie): in 2026 hebben als organisatie ingezet op het voorkomen van verzuim Actualisatie personeelsbegroting: dit betreffen CAO ontwikkelingen. Indicatoren Voor programma Overhead zijn geen indicatoren gedefinieerd.
Vennootschapsbelasting Gemeenten zijn sinds 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig voor zover sprake is van activiteiten die kwalificeren als een fiscale onderneming. Indien sprake is van een fiscale onderneming, is over de behaalde fiscale winst vennootschapsbelasting verschuldigd. De gemeente Achtkarspelen beoordeelt periodiek haar activiteiten op mogelijke vennootschapsbelastingplicht. Voor specifieke activiteiten waarbij mogelijk sprake kan zijn van een ondernemingskarakter wordt aangesloten bij de landelijke fiscale kaders en de geldende wet- en regelgeving. Eventuele wijzigingen in wetgeving, jurisprudentie of standpunten van de Belastingdienst worden gemonitord en waar nodig verwerkt in de fiscale positie van de gemeente. Op basis van de huidige stand van zaken zijn er geen aanwijzingen dat de gemeente Achtkarspelen in 2027 vennootschapsbelasting verschuldigd zal zijn. Daarom is in deze begroting geen voorziening of last voor vennootschapsbelasting opgenomen. Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 72 2.2 Paragrafen 2.2.1 Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de lokale heffingen en belastingen. Daarmee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dat inzicht is belangrijk om een goede afweging te maken tussen het beleid aan de ene kant en de inkomsten aan de andere kant.
Ook laten we zien welk beleid de gemeente in 2027 voert rond de lokale heffingen en de kwijtschelding. Lokale heffingen zijn een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente en worden grotendeels door de inwoners opgebracht. Algemeen De Gemeentewet bepaalt welke belastingen gemeenten mogen heffen. Het gaat om een gesloten systeem: gemeenten mogen alleen belastingen invoeren die in de wet staan. Er zijn drie soorten belastingen: • Algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB) en toeristenbelasting. De opbrengst hiervan komt terecht in de algemene middelen. • Bestemmingsheffingen, zoals afvalstoffenheffing en rioolheffing. Deze zijn bedoeld voor een specifiek doel. De baten mogen niet hoger zijn dan de lasten. • Rechten, zoals leges en marktgelden. Deze betaal je als je gebruikmaakt van een dienst of voorziening van de gemeente. Ook hier geldt dat de baten niet hoger mogen zijn dan de lasten. Door tarieven en heffingen eenduidig op te nemen in de begroting en inzicht te geven in de mate van kostendekkendheid, kan de raad bewuste keuzes maken over de hoogte van tarieven. Uitgangspunten van beleid voor deze begroting Bij de samenstelling van de begroting 2027 en de meerjarenraming is uitgegaan van bestaand beleid, de Kadernota’s en door de raad aangenomen moties.
De belangrijkste uitgangspunten zijn: • Verhoging van de totale OZB-opbrengst met een nominale verhoging van 2,3% voor 2027 ten opzichte van 2026; • De leges worden zo veel mogelijk op kostendekkende tarieven vastgesteld, maar de basis is de nominale verhoging van de tarieven ten opzichte van 2026. Uitzondering daarop zijn de leges voor paspoorten, ID-kaarten en rijbewijzen. Deze worden op het maximale door het rijk vastgestelde tarief bepaald. De raad was gewend dat de belastingverordeningen bij de raadsvergadering in november werden vastgesteld. Echter, door de overgang van de uitvoering van de belastingtaak naar het Noordelijk belastingkantoor zal het raadsbesluit met verordeningen in de raadsvergadering van december worden aangeboden, evenals de uitkomsten van de herwaardering. Belasting, heffingen en leges In het hiernavolgende overzicht worden de opbrengsten van de gemeentelijke belasting, heffingen en leges voor 2027 weergegeven. Ook is er een vergelijking met de begroting van 2026 gemaakt.
Begroting 2027-2030 Begroting | Begroting | Verschil (Bedragen x € 1.000) | 2027 | 2026 Afvalstoffenheffing 7.3 | Afval | 4.260 | 4.260 | - Burgerzaken 0.2 | Burgerzaken | 581 | 541 | 40 Forensenbelasting 3.4 | Economische promotie | 4 | 4 | - Omgevingsvergunningen 8.3 | Wonen en bouwen | 350 | 501 | - 151 Overige 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 15 | 15 | - 2.1 | Verkeer en vervoer | 31 | 31 | - 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 6 | 6 | - 5.7 | Openb. groen en (openlucht)recreatie | 7 | 7 | - 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | 8 | 15 | - 8 OZB 0.61 | OZB woningen | 5.136 | 4.791 | 345 0.62 | OZB niet-woningen | 2.871 | 2.687 | 184 Reclamebelasting 0.64 | Belastingen overig | 45 | 45 | - Rioolheffing 7.2 | Riolering | 3.172 | 2.928 | 245 Toeristenbelasting 3.4 | Economische promotie | 32 | 31 | 1 TOTAAL | 16.518 | 15.861 | 657 Toelichtingen op de belangrijkste belastingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven over onroerende zaken binnen de gemeente. De WOZ-waarde is de heffingsmaatstaf. Het vast te stellen tarief wordt gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. We onderscheiden drie tarieven: • | Onroerendezaakbelasting voor eigenaren van woningen; • | Onroerendezaakbelasting voor eigenaren van niet-woningen; • | Onroerendezaakbelasting voor gebruikers van niet-woningen.
De hieronder gepresenteerde tarieven betreft het tarief 2026 vermeerderd met de nominale index van 2,3%. Gemeente Achtkarspelen | 73 Begroting 2027-2030 OZB voor woningen Opbrengstontwikkeling: • | Voor 2027 verhogen we de begrote opbrengst 2026 met totaal 2,3% Inclusief areaaluitbreiding leidt dit tot een OZB-opbrengst van € 5.136.000 voor woningen; • | WOZ-ontwikkeling: Herwaardering moet nog worden opgeleverd door het Noordelijk BelastingKantoor; • | Uitbreidingsareaal: niet meegenomen in de berekening van het tarief; • | Kwijtschelding: voor het eigenarendeel van de OZB is kwijtschelding mogelijk; dit komt zeer zelden voor en is niet in de tariefstelling verwerkt. Wij merken op dat het tarief definitief wordt vastgesteld bij de vaststelling van de Belastingenverordeningen 2027. OZB-woningen | 2027 | 2026 Eigendom | 0,1282% | 0,1253% Niet-woningen • | Voor de begroting 2027 wordt de opbrengst OZB verhoogd met het indexpercentage van 2,3%. Dit leidt tot een OZB-opbrengst van € 2871.000 (voor zowel OZB voor eigenaren niet-woningen als gebruikers niet-woningen). • | WOZ-ontwikkeling: Herwaardering moet nog worden opgeleverd door het Noordelijk belastingkantoor; • | Bij de berekening van de opbrengst OZB niet- woningen en het tarief is het uitbreidingsareaal niet meegenomen. • | Het is niet mogelijk om kwijtschelding te verkrijgen voor de te betalen OZB.
Wij merken op dat de tarieven definitief worden vastgesteld bij de vaststelling van de Belastingenverordeningen 2027. OZB niet-woningen | 2027 | 2026 Eigendom | 0,3320% | 0,3245% Gebruik | 0,2536% | 0,2479% Overige belastingen Forensenbelasting De forensenbelasting wordt opgelegd aan personen die meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning tot hun beschikking hebben voor zichzelf of hun gezin, zonder dat dit hun hoofdverblijf is binnen de gemeente. De aanslag wordt opgelegd aan degene die de woning daadwerkelijk tot zijn beschikking heeft. De heffingsmaatstaf is een vast bedrag per gemeubileerde woning. De belasting is bedoeld als financiële compensatie voor het gebruik van gemeentelijke voorzieningen door deze groep. Het betreft een beperkt aantal eigenaren. Voor 2027 wordt de opbrengst van de forensenbelasting geïndexeerd met 2,3%. Op basis hiervan bedraagt het voorgestelde tarief voor 2027 € 550,00 per woning (2026: € 537,60). Het tarief wordt definitief vastgesteld bij de vaststelling van de Belastingenverordeningen 2027: Forensenbelasting | 2027 | 2026 Per woning | € 550,00 | € 537,60 Gemeente Achtkarspelen | 74 Begroting 2027-2030 Toeristenbelasting Sinds 2022 heft de gemeente Achtkarspelen toeristenbelasting. Deze algemene belasting kan worden ingezet om het gebruik van gemeentelijke voorzieningen door toeristen te financieren.
De eigenaar van een verblijfslocatie berekent de belasting door in de verblijfskosten en draagt deze vervolgens volledig af aan de gemeente. De aanslag wordt gebaseerd op het aantal geregistreerde overnachtingen of verblijven, vermenigvuldigd met de overnachtingsprijs. Voor 2027 wordt de opbrengst van de toeristenbelasting geïndexeerd met 2,3%. Dit leidt tot een verhoging van het tarief met hetzelfde percentage. Alleen verblijfslocaties waarvoor geen forensenbelasting wordt geheven, vallen onder de toeristenbelasting. Het voorgestelde tarief voor 2027 bedraagt € 1,59 per persoon per overnachting (2026: € 1,55). Het tarief wordt definitief vastgesteld bij de vaststelling van de Belastingenverordeningen 2027: Toeristenbelasting | 2027 | 2026 Per persoon per nacht | € 1,59 | € 1,55 Kostendekkende tarieven Onder het streven naar de kostendekkende tarieven kunnen vallen de Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en overige leges en rechten (algemeen). De kostenopbouw heeft te maken met directe- en indirecte kosten. Onder de directe kosten vallen de kosten op de taakvelden welke betrekking hebben op de heffing. Onder indirecte kosten vallen overhead, minimabeleid en (te compenseren of vrijgestelde) btw. De overhead moet extracomptabel worden toegerekend en wordt berekend aan de hand van een methode waarbij een vast bedrag per productieve FTE's wordt berekend.
Dit bedrag is voor 2027 vastgesteld op € 50,00 per uur. Afvalstoffenheffing De gemeente Achtkarspelen heft afvalstoffenheffing. Met de opbrengsten hiervan worden de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval betaald. Voor de bepaling van het tarief zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • | Bij de totstandkoming van de afvalstoffenheffing is uitgegaan van 100% kostendekkendheid. • | Als de gerealiseerde opbrengsten hoger zijn dan de gemaakte kosten voor inzameling en verwerking, wordt het saldo gestort in de voorziening reiniging. Deze voorziening kan in latere jaren worden gebruikt voor tariefkorting (tarief egalisatie). • | Er is een differentiatie in tarief tussen eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens in de verhouding 70:100. Voor 2027 volstaat de algemene index van 2,3% om de kosten te dekken. Als de begroting ongewijzigd wordt vastgesteld, leidt dit tot de volgende tarieven: Tarieven afvalstoffenheffing | 2027 | 2026 | Verschil in € | Verschil % Meerpersoonshuishouding | € 402,16 | € 393,12 | € 9,04 | 2,3% Eenpersoonshuishouding | € 281,49 | € 275,16 | € 6,33 | 2,3% In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing weergegeven. Onder de lasten worden alle lasten voor de afvalstoffenheffing verwerkt. Het taakveld afval is het centrale taakveld.
De kosten van dit taakveld zijn nagenoeg geheel van de lasten die in de heffing zijn betrokken. Daarnaast worden kosten doorberekend van taakveld belastingen overig, dat zijn de kosten voor de heffing en invordering. Daarnaast kosten van taakveld wegen en vervoer, dat zijn met name kosten van transportmiddelen. Gemeente Achtkarspelen | 75 Begroting 2027-2030 Tot slot worden kosten van taakveld inkomensregelingen meegenomen, dat gaat om de kosten kwijtschelding rioolheffing. Over alle deze kosten wordt een opslag voor overhead berekend. Tot slot wordt de eventuele compensabele BTW toegerekend aan de heffing. Afvalstoffenheffing begroting 2027 Taakveld | Taakveldomschrijving | Kosten Kosten 0.64 | Belastingen overig | € 4.191 6.3 | Inkomensregelingen (Kwijtscheldingen) | € 190.000 7.2 | Riolering | € 3.785 7.3 | Afval | € 3.721.003 9.27 | BTW/BCF | € 613.999 Reserves en voorzieningen | -€ 292.167 Overhead | 19.476 Totaal | € 4.260.227 Opbrengsten 1.1 | Eenpersoonshuishoudens | € 1.005.482 1.2 | Meerpersoonshuishoudens | € 3.254.681 Totaal | € 4.260.163 Totaal kostendekkendheid: | 100,00% Rioolheffingen (RH) De gemeente heeft veel beleidsvrijheid bij het bepalen van de heffingsmaatstaf en de belastingplichtige voor de rioolheffing. Bij de invoering in 2006 zijn de volgende uitgangspunten voor het tariefbeleid vastgesteld: • | De rioolheffing is 100% kostendekkend.
Om grote schommelingen in de tarieven te voorkomen, kan een korting worden verleend door een onttrekking uit de voorziening riolering. • | De heffing wordt opgelegd via vaste tarieven per gebruiker. In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2023-2027 zijn diverse maatregelen opgenomen die nodig zijn om het rioolstelsel klimaat robuust te maken. Een belangrijk speerpunt is de aanleg van regenwaterstructuren, waarmee regenwater wordt afgekoppeld van het reguliere riool. Hierdoor kunnen extreme regenbuien, die steeds vaker voorkomen, beter worden opgevangen. Om deze maatregelen en de reguliere vervangingsopgaven te financieren, is een verhoging van de rioolheffing noodzakelijk. Deze verhoging wordt echter niet volledig doorberekend aan inwoners. Uit de egalisatievoorziening riolering wordt een onttrekking gedaan om de stijging te dempen. De algemene index van 2,3% volstaat om in 2027 de kosten van de gemeentelijke watertaken te dekken. Als de begroting ongewijzigd wordt vastgesteld, leidt dit tot de volgende tarieven: Tarieven rioolheffing | 2027 | 2026 | Verschil | Verschil % in € Aangesloten op riool of IBA | € 245,64 | € 240,12 | € 5,42 | 2,3% In onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid van riolering weergegeven. Onder de lasten vallen alle kosten van het taakveld riolering; dit taakveld beslaat ongeveer 90% van de totale lasten.
Daarnaast worden kosten toegerekend uit andere taakvelden: belastingen overig (heffing en invordering), wegen en vervoer (transportmiddelen), afvalinzameling (straatreiniging) en inkomensregelingen Gemeente Achtkarspelen | 76 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 77 (kwijtschelding). Over deze kosten wordt een opslag voor overhead berekend en ook de compensabele btw wordt toegerekend aan de heffing. Het totaal van alle lasten wordt omgeslagen over het aantal heffingsplichtige percelen met een rioolaansluiting of IBA. Rioolheffing begroting 2027 Taakveld Taakveldomschrijving Kosten Kosten 0.64 Belastingen overig € - 2.1 Verkeer en vervoer € 236.081 6.3 Inkomensregelingen (kwijtschelding) € 137.000 7.2 Riolering € 2.105.186 7.3 Afval € 29.311 0.4 Overhead € 380.236 9.27 BTW € 285.216 Totaal € 3.173.030 Opbrengsten 1.1 Rioolheffing € 3.172.395 Totaal € 3.172.395 Totaal kostendekkendheid: 99,98% Leges Burgerzaken Wij gaan in de begroting voor de leges Burgerzaken uit van de veelal wettelijk vastgestelde tarieven. De kostendekkendheid voor 2027 wordt weergegeven in onderstaande tabel. Leges omgevingsvergunningen Voor de omgevingsvergunningen geldt dat in 2027 93.3% kostendekkendheid wordt bereikt. De directe kosten bestaan hoofdzakelijk uit de loonkosten van het Vergunningenteam, dat zich rechtstreeks bezighoudt met de behandeling van omgevingsvergunningen.
Daarnaast worden ook overige directe kosten, zoals specifieke zaaksystemen, uitbesteed werk en advieskosten, toegerekend aan dit team. De indirecte kosten omvatten een opslag voor overhead en eventueel te compenseren btw. Deze worden naar rato toegerekend aan de directe kosten van dit product. Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 78
Begroting 2027-2030 Effecten voor de huishoudens Wij hebben de veranderingen in de tarieven voor de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor onze inwoners overzichtelijk in tabellen weergegeven. Lastenplaatje voor huishoudens Verschil in | Verschil in Tarieven gemeentelijke belastingen | 2026 | 2027 | € | % OZB eigenaren woningen (= kengetal) | 399,71 | 408,90 | 9,19 | 2,3% Rioolheffing gebruikers EPH* | 240,12 | 245,64 | 5,52 | 2,3% Rioolheffing gebruikers MPH** | 240,12 | 245,64 | 5,52 | 2,3% Afvalstoffenheffing EPH | 275,16 | 281,49 | 6,33 | 2,3% Afvalstoffenheffing MPH | 393,12 | 402,16 | 9,04 | 2,3% Verschil Eigenaar - EPH | 2026 | 2027 | Verschil € | % OZB eigenaren woningen | 399,71 | 408,90 | 9,19 | 2,3% Afval EPH | 275,16 | 281,49 | 6,33 | 2,3% Rioolheffing EPH | 240,12 | 245,64 | 5,52 | 2,3% Totaal eigenaar - EPH | 914,99 | 936,03 | 21,04 | 2,3% Verschil Huurder - EPH | 2026 | 2027 | Verschil € | % OZB eigenaren woningen | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,0% Rioolheffing gebruikers | 240,12 | 245,64 | 5,52 | 2,3% Afvalstoffenheffing | 275,16 | 281,49 | 6,33 | 2,3% Totaal huurder EPH | 515,28 | 527,13 | 11,85 | 2,3% Verschil Eigenaar - MPH | 2026 | 2027 | Verschil € | % OZB eigenaren woningen | 399,71 | 408,90 | 9,19 | 2,3% Afval MPH | 393,12 | 402,16 | 9,04 | 2,3% Rioolheffing MPH | 240,12 | 245,64 | 5,52 | 2,3% Totaal eigenaar - MPH | 1.032,95 | 1.056,70 | 23,75 | 2,3%
Verschil Huurder - MPH | 2026 | 2027 | Verschil € | % OZB eigenaren woningen | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,0% Rioolheffing gebruikers | 240,12 | 245,64 | 5,52 | 2,3% Afvalstoffenheffing | 393,12 | 402,16 | 9,04 | 2,3% Totaal huurder MPH | 633,24 | 647,80 | 14,56 | 2,3% * EPH = eenpersoonshuishouden ** MPH = meerpersoonshuishouden Kwijtschelding Inwoners met de laagste inkomens kunnen in aanmerking komen voor volledige of gedeeltelijke kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Dit geldt wanneer zij voldoen aan de voorwaarden die in de Invorderingswet zijn vastgelegd. Onze gemeente maakt al jarenlang maximaal gebruik van deze mogelijkheden. Zo kan ook voor het eigenarendeel van de OZB-kwijtschelding worden verleend, als vast onderdeel van ons minimabeleid. In sommige situaties, zoals bij langdurige bijstandsontvangers of ouderen met een laag inkomen, wordt deze kwijtschelding automatisch toegepast.
Gemeente Achtkarspelen | 79 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 80 Kwijtschelding Voorlopig 2025 2026 2027 Automatische kwijtschelding 376 NNB NNB Toekenning op aanvraag (volledig) 144 NNB NNB Toekenning op aanvraag (gedeeltelijk) 10 NNB NNB Totaal aantal kwijtscheldingen 530 NNB NNB Aantal afgewezen aanvragen - - - Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 81 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Op grond van het BBV zijn we verplicht om in een paragraaf het weerstandsvermogen en de risicobeheersing op te nemen. Hoe de gemeente Achtkarspelen met risicobeheersing en daaraan gekoppeld het weerstandsvermogen om wil gaan is vastgelegd in de beleidsnota Risico gestuurd werken die in juni 2026 door de raad is vastgesteld. Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. Deze paragraaf onderscheiden we in twee delen: • weerstandscapaciteit • risicobeheersing Verloop reserves en voorzieningen in begrotingsperiode Het saldo van de jaarrekening beschouwen we als incidentele weerstandscapaciteit. De reserves zien we als structurele weerstandscapaciteit. De raad beslist over de inzet van de Algemene Reserve. De bestemmingsreserves zijn nadrukkelijk bestemd voor specifieke doelen. Onderstaand overzicht toont de ontwikkeling van de reserves.
Een gedetailleerde uitwerking staat in paragraaf 3.3 van deze begroting. Bestemmingsreserves en stille reserves Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft gegeven en waartoe expliciet is besloten. Bestemmingsreserves mogen daarom alleen besteed worden aan de doelen die daaraan door de gemeenteraad zijn toegekend. De gemeenteraad kan de bestemming van de reserve nadien ook weer aanpassen. Uitgangspunt voor de gemeente Achtkarspelen is dat het aanhouden van bestemmingsreserves zoveel mogelijk wordt beperkt. Achtkarspelen kent een bestemmingsreserve voor de kapitaallasten van Zwembad De Kûpe en (op grond van het BBV) en de bestemmingsreserve “strategische aankoop gronden”. Stille reserves Daarnaast zijn er ook nog de zogenaamde stille reserves. Deze stille reserves zijn niet zichtbaar op de balans. Stille reserves vertegenwoordigen het verschil in de waarde van bezittingen in het economisch verkeer en de waarde waarvoor deze bezittingen op de balans moeten worden opgenomen. De verslaggevingsvoorschriften schrijven namelijk voor dat alleen waardering tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs of (duurzaam) lagere marktwaarde is toegestaan. Het is niet toegestaan activa te herwaarderen naar waarde in het economisch verkeer. Stille reserves kunnen daardoor pas ingezet worden als de betreffende bezitting wordt verkocht.
In het BBV is bepaald dat activa waarvan de bestemming verandert, de actuele waarde van de nieuwe bestemming in de toelichting op de balans wordt opgenomen. Op dat moment wordt de stille reserve zichtbaar. De gemeente Achtkarspelen gebruikt daarom geen stille reserves bij de berekening van de weerstandscapaciteit. Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 82 Weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit laat zien hoe de gemeente eenmalige tegenvallers op kan vangen. Feitelijk is dit de optelsom van het vrij te gebruiken deel van de reserves en de (eventuele) stille reserves. • Het vrij te gebruiken deel van de reserves is dat deel waarvan nog geen bestemming is vastgelegd. In onze gemeente is dit de algemene reserve. • De stille reserves zijn bezittingen die op de balans lager zijn gewaardeerd dan de marktwaarde én op korte termijn verkoopbaar zijn. Op dit moment worden geen stille reserves gebruikt bij de berekening van de weerstandscapaciteit. Structurele weerstandscapaciteit Met structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die gedurende het jaar permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers op te vangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitvoering van bestaande taken. Voor Achtkarspelen gaat het dan om het begrotingsoverschot en de onbenutte belastingcapaciteit.
De onbenutte belastingcapaciteit geeft aan in hoeverre we de mogelijkheid hebben om (bijvoorbeeld) de OZB-tarieven te verhogen. Het onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit geeft inzicht in de duurzaamheid/bestendigheid waarmee incidentele en structurele financiële tegenvallers binnen de begroting kunnen worden opgevangen. Ratio weerstandsvermogen Het vermogen om financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder afbreuk te doen aan beleidsdoelstellingen en dat de financiële positie in gevaar komt. Het bestaat uit de verhouding tussen de financiële weerstandscapaciteit en de berekende ongedekte financiële risico’s. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen Benodigd weerstandsvermogen Oftewel: € 30.841.000 / € 3.855.000 = 8,0. De gemeente heeft in het beleid Risico gestuurd werken bepaald dat ze streeft naar een minimaal voldoende weerstandsvermogen met een waarderingscijfer voor de ratio tussen 1,0 – 1,4 (klasse C). Gezien de huidige ratio betekent dit dat wij ruim voldoende weerstandscapaciteit hebben om de gekwantificeerde risico's op te vangen.
Vaststellen omvang en impact risico's Risicoklassen De risico’s worden ingedeeld in risicoklassen. Daarbij zijn we uitgegaan van de mogelijke omvang van een risico en de kans dat een risico zich voordoet. In de tabel is de verdeling van de risico's opgenomen: Begroting 2027-2030 Risicoklasse | Kans 1 | Kans 2 | Kans 3 | Kans 4 | Kans 5 < 1 keer | 1 keer | 1 keer | 1 keer | 1 keer per Bruto omvang x kans | per 10 | per 5-10 | per 2-5 | per 1-2 | jaar of jaar | jaar | jaar | jaar | meer Score 5: > € 1 miljoen | 5 | 10 | 15 | 20 Score 4: > € 250.000 - | 4 | 8 | 12 | 16 | Voorziening € 1 miljoen Score 3: > € 100.000 - | 3 | 6 | 9 | 12 | vormen € 250.000 Score 2: > € 50.000 - | 2 | 4 | 6 | 8 € 100.000 Score 1: > € 0 - € 50.000 | 1 | 2 | 3 | 4 Geen | 20% van | 40% van | 70% van | 100% van risico- | het risico | het risico | het risico | het risico bedrag | opnemen | opnemen | opnemen | opnemen opnemen Financiële vertaling risico's Risico's worden geprioriteerd met behulp van een risicoscore. De risicoscore wordt bepaald door de waarde van de kansklasse (zie hierboven) en de waarde van de gevolgklasse te vermenigvuldigen. Er ontstaat dan een matrix. Groene klasse Risico's in de groene vlakken worden als laagste ingeschaald. Deze zijn wel in beeld, maar vragen geen extra aandacht. Ze worden in de jaarlijkse risicosessie met de organisatie steeds opnieuw besproken.
Gele klasse Risico’s in de gele vlakken worden opgenomen bij de bepaling van het weerstandsvermogen met een toelichting in de begroting en de jaarrekening. Rode klasse Deze risico's worden als hoog ingeschaald en vragen extra aandacht en sturing. Ook deze risico's worden meegenomen in de bepaling van het weerstandsvermogen met een specifieke toelichting in de begroting en jaarrekening. Ook komen deze risico's in de periodieke overleggen tussen directie en management aan de orde. Voorziening Wanneer een risico zich bevindt in risicoklasse 5 wordt altijd een voorziening gevormd. Kansklasse | Kanspercentage | Actie 1. Onwaarschijnlijk | <10% | Geen risicobedrag opnemen 2. Mogelijk | 10-30% | 20% van risico opnemen 3. Aannemelijk | 30-60% | 40% van risico opnemen 4. Waarschijnlijk | 60-80% | 70% van risico opnemen 5. Bijna zeker | >80% | 100% van het bedrag: een voorziening treffen Bepaling weerstandsvermogen De gele en rode risico’s zijn bepalend voor het weerstandsvermogen van de gemeente. Op deze risico’s worden beheersmaatregelen genomen. Door de te nemen beheersmaatregel kan het bruto risico, of de kans van optreden dalen. Hierdoor ontstaat een netto risico wat opgenomen wordt in de paragraaf weerstandsvermogen. Tijdens de periodieke risicosessie en/of de interne controles wordt opzet, bestaan en werking van de beheersmaatregel geëvalueerd. 1.
| Opzet: is de beheersmaatregel beschreven in de AO en werkinstructies? Gemeente Achtkarspelen | 83 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 84 2. Bestaan: wordt beheersmaatregelen in de praktijk uitgevoerd? 3. Werking: Is er sprake van adequate werking? Dekken de beheersmaatregelen Inderdaad juist, tijdig en volledig de risico’s af? Integrale risicobenadering Traditioneel worden veel risico’s nog altijd financieel beoordeeld. Dit komt ook terug in de methodiek die gemeenten hebben met de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. De gemeente Achtkarspelen wil de risico's integraal benaderen. Daarom wordt in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing aandacht aan de overige risico's besteed. Verzekering van risico's Een deel van de operationele risico’s kan worden afgedekt door het afsluiten van verzekeringen. We maken daarbij een afweging tussen de kans op schade en de kosten daarvan enerzijds en de verzekeringspremie anderzijds. Het bestaande beleid wordt periodiek beoordeeld en indien nodig bijgesteld. Wat betreft het eigen risico is gekozen voor het standaard eigen risico per gebeurtenis. Begroting 2027-2030 Specificatie van risico's Benodigd weerstandsvermogen | Omvang van | Fin.
| Kans van | Risico | Benodigd (bedragen x € 1) | het risico | klasse | optreden | klasse | weerstands- vermogen Risico’s met effect op weerstandsvermogen Sociaal Domein – Jeugdzorg en | 800.000 | 3 | 3 | 30%-60% | 9 | 320.000 Wmo Jeugdzorg – Jeugdhulp Friesland | 250.000 | 3 | 3 | 30%-60% | 9 | 125.000 Algemene uitkering (herijking | 678.000 | 3 | 3 | 30%-60% | 9 | 470.000 gemeentefonds) Integraal huisvestingsplan (IHP) | 2.000.000 | 4 | 3 | 30%-60% | 12 | 800.000 BVO-ICT | 400.000 | 2 | 3 | 30%-60% | 6 | 80.000 Bouwgrond exploitatie | 500.000 | 3 | 2 | 10%-30% | 6 | 100.000 Informatiebeveiliging | 3.000.000 | 3 | 3 | 30%-60% | 9 | 1.200.000 Onvoorziene risico’s | 1.000.000 | 3 | 3 | 30%-60% | 9 | 400.000 Gemeenschappelijke regeling | 300.000 | 2 | 2 | 10%-30% | 4 | 60.000 Gesubsidieerde instellingen | 500.000 | 3 | 2 | 10%-30% | 6 | 100.000 Personeel | 1.000.000 | 4 | 2 | 30%-60% | 8 | 200.000 Risico’s zonder effect op weerstandsvermogen Gegarandeerde geldleningen | 19.000.000 | 5 | 1 | 0%-10% | 5 | - Omgevingswet | - | 1 | 0 | - | - Stikstofdossier | - | 1 | 0 | - | - Totaal | 29.428.000 | 3.855.000 Uitwerking per risico Onderwerp | Sociaal Domein - Jeugdzorg en Wmo Risico | De maatwerkvoorzieningen binnen de Jeugdzorg de Wmo (inclusief Beschermd Wonen) zijn open-einde regelingen.
In de afgelopen jaren hebben we steeds meer data en kennis verkregen om de kosten in de Jeugdzorg en de Wmo te voorspellen en te volgen. Deze prognose is opgenomen in de meerjarige begroting. Ondanks dat blijft het risico bestaan dat de groei van het aantal cliënten hoger is dan verwacht. Zeker voor de cliënten die hoog specialistische zorg ontvangen kan een stijging (of een daling) leiden tot een forse financiële bijstelling. In de begroting houden we namelijk rekening met een gemiddeld aantal cliënten die hoog specialistische zorg ontvangen. Strategie | Maandelijks worden er prognoses gemaakt van de Jeugd en Wmo maatwerkvoorzieningen. Hierbij wordt de ontwikkeling van het aantal cliënten en de kosten daarvan gemonitord. Indien noodzakelijk zal de raad via de planning en control documenten worden geïnformeerd over de afwijkingen ten opzichte van de begroting. Financieel gevolg | € 800.000 Gemeente Achtkarspelen | 85 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 86 Kans van optreden 50% Benodigd weerstandsvermogen € 320.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd t.o.v. voorgaand jaar Onderwerp Jeugdzorg -Jeugdhulp Friesland Risico De gemeente Achtkarspelen is aan verschillende partijen verbonden (Verbonden Partijen). Afhankelijk van de partij heeft de gemeente hier meer of minder financieel aandeel in.
In het algemeen geldt dat er een risico is dat wanneer een van de Verbonden Partijen fuseert of failliet gaat, hier financiële gevolgen voor de gemeente aan verbonden zijn. Specifiek voor Jeugdhulp Fryslân (JHF) geldt dat er een financieel risico is dat de voorschotfinanciering van € 2,5 miljoen door de 18 Friese gemeenten (uiterlijk terug te betalen in juni 2029), niet terugbetaald kan worden. Het aandeel van Achtkarspelen is om en nabij 4,26%. Dat maakt dat er een risico van € 100.000 ontstaat. Daarnaast bestaat het risico van het wegvallen van deze zorg bij JHF waardoor zorgtrajecten moeten worden ondergebracht bij andere zorgaanbieders. We schatten dit risico in op € 150.000 Strategie Maandelijks worden er prognoses gemaakt van de Jeugd en Wmo maatwerkvoorzieningen. Hierbij wordt de ontwikkeling van het aantal cliënten en de kosten daarvan gemonitord. Indien noodzakelijk zal de raad via de planning en control documenten worden geïnformeerd over de afwijkingen ten opzichte van de begroting. Financieel gevolg € 250.000 Kans van optreden 50% Benodigd weerstandsvermogen € 125.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Gewijzigd t.o.v.
voorgaand jaar Onderwerp Algemene uitkering uit het gemeentefonds herijking Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 87 Risico Voor het meerjarenperspectief wordt in de circulaires van het Rijk onvoldoende aangegeven waar de gemeenten rekening mee kunnen houden. In die zin blijft de algemene uitkering als belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente een risico. Nog steeds ervaren wij de negatieve uitwerking van de herijking gemeentefonds. Tot op heden hebben wij een incidentele compensatie ontvangen. In de komende circulaires moet blijken wat het structureel effect van de herijking gemeentefonds voor onze begroting is. Strategie Berichtgeving betreffende ontwikkelingen algemene uitkering uit het gemeentefonds nauwlettend volgen. Zodra meer zekerheid wordt geboden zullen wij een nieuwe berekening opstellen met de berekende algemene uitkering in de begroting. De gemeente monitort de effecten van toekomstige circulaires actief. Eventuele structurele afwijkingen worden verwerkt in de eerstvolgende P&C document. Financieel gevolg € 678.000 Kans van optreden 75% Benodigd weerstandsvermogen € 470.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar Onderwerp Integraal huisvestingsplan IHP Risico Ook in de toekomst staat de gemeente voor de nodige investeringen op onderwijsgebied in diverse dorpen.
Afhankelijk van keuzes die gemaakt zullen worden op het gebied van multifunctionaliteit kan dit een substantieel beslag gaan leggen op beschikbare middelen in de exploitatie. Strategie Bij de totstandkoming en uitvoering van de investeringen de ontwikkelingen hierin monitoren zodat in voorkomende gevallen van afwijkingen hierop tijdig geacteerd kan worden in de P&C-cyclus Financieel gevolg € 2.000.000 Kans van optreden 40% Benodigd weerstandsvermogen € 800.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 88 Onderwerp BVO-ICT Risico Op 22 juni 2023 hebben beide gemeenteraden besloten tot het stoppen met de samenwerking in de werkmaatschappij 8KTD en als zelfstandig gemeente verder te gaan. De samenwerking op het gebied van ICT gaat nog maximaal drie jaar door in de BVO-ICT. Voor de periode na deze drie jaren is nog geen oplossing gevonden. Besluitvorming hierover moet tijdig plaatsvinden om deze dienstverlening te blijven waarborgen, in welke variant dan ook. Strategie De opbouw van de BVO-ICT zo goed mogelijk in kaart brengen en monitoren via de reguliere P&C cyclus Financieel gevolg € 400.000 Kans van optreden 20% Benodigd weerstandsvermogen € 80.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Aangepast Onderwerp Bouwgrondexploitatie Risico Het hebben van een bouwgrondexploitatie brengt financiële risico’s met zich mee.
In de paragraaf Grondbeleid worden de financiële risico’s van de bouwgrondexploitatie toegelicht. Strategie Door het jaarlijks opstellen van geactualiseerde berekeningen op basis van de meest recente ontwikkelingen kunnen wij de raad tijdig informeren via de reguliere P&C-cyclus. Financieel gevolg € 500.000 Kans van optreden 20% Benodigd weerstandsvermogen € 100.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 89 Onderwerp Informatiebeveiliging Risico Als gemeente werken we veel met waardevolle en privacygevoelige informatie, die steeds meer tijd- en plaats onafhankelijk beschikbaar moet zijn. Daarvoor gebruiken we allerlei systemen. Door maatschappelijke- en technologische ontwikkelingen is het belangrijk de risico’s op uitval en van de veiligheid van informatie onder ogen te zien. Ondanks de beheersmaatregelen blijft het risico dat onze systemen uitvallen, door cybercrime of een technische storing. Als vervanging of herstel van systemen nodig is buiten de reguliere vervangingsperiode zijn extra investeringen nodig. Strategie We zorgen voor bewustwording van de risico’s en nemen beheersmaatregelen.
Financieel gevolg € 3.000.000 Kans van optreden 50% Benodigd weerstandsvermogen € 1.200.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Onderwerp Onvoorziene risico's Risico Naast alle benoemde en enigszins in te schatten risico's, kunnen er altijd omstandigheden ontstaat niet zijn te voorzien. Daarom nemen we ook een risicopost op voor een niet te voorzien risico. Dit doen we tegen een gemiddeld risicobedrag met een kans van optreden van 50%. Strategie Een gemiddelde van alle risico's opnemen Financieel gevolg € 1.000.000 Kans van optreden 50% Benodigd weerstandsvermogen € 400.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Onderwerp Gemeenschappelijke regelingen Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 90 Risico De gemeente participeert in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Deze regelingen worden beschreven in de paragraaf Verbonden Partijen. De grotere regelingen betreffen de Veiligheidsregio, het Mobiliteitsbureau en de FUMO. De uitvoering van gezamenlijke beleidsterreinen binnen dergelijke regelingen brengt risico's met zich mee, waarvoor gezamenlijk voor dekking moet worden gezorgd. Strategie Om ervoor te zorgen dat de gemeente zelf de regie blijft voeren wordt er strak toezicht gehouden. Het standpunt van de gemeente wordt zowel ambtelijk (in overlegorganen) als bestuurlijk (in AB- vergaderingen) uitgedragen.
Financieel gevolg € 300.000 Kans van optreden 25% Benodigd weerstandsvermogen € 60.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Onderwerp Gesubsidieerde instellingen Risico De gemeente heeft te maken met een variatie aan gesubsidieerde instellingen, zoals: Cultuurcentrum, bibliotheek, maatschappelijk werk, etc. Het risico bestaat dat claims van deze instellingen financieel nadeel voor de gemeente kan betekenen. Organisaties kunnen failliet gaan en de gemeente kan het product in de lucht willen houden, en dat brengt mogelijk (frictie)kosten met zich mee. Strategie De gemeente sluit overeenkomsten met instellingen die subsidies e.d. van de gemeente ontvangen, waarin productafspraken zijn opgenomen. Tijdens het lopende jaar is regelmatig overleg over de (financiële) voortgang. Het risico dat daardoor financieel gezien iets misgaat wordt daarmee geminimaliseerd. Financieel gevolg € 500.000 Kans van optreden 20% Benodigd weerstandsvermogen € 100.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Onderwerp Personeel Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 91 Risico Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Daardoor bestaat de kans dat vacatures niet kunnen worden ingevuld. Hierdoor kunnen meerkosten ontstaan, omdat personeel moet worden ingehuurd of externe werving- en selectiebureaus personeel voor ons moet gaan werven.
Ook kunnen hierdoor mogelijkerwijs (wettelijke) taken en ambities maar gedeeltelijk worden gerealiseerd. Strategie Aan de hand van periodieke rapportages en analyses worden tijdig overschrijdingen gesignaleerd en gerapporteerd, zodat er eventueel nog ingegrepen kan worden. Toch blijft altijd een risico op overschrijding bestaan. Financieel gevolg € 1.000.000 Kans van optreden 20% Benodigd weerstandsvermogen € 200.000 Incidenteel/Structureel Structureel Status Ongewijzigd Onderwerp Gegarandeerde geldleningen Risico Gemeenten in Nederland hebben de hoogste rating voor kredietwaardigheid. Zij kunnen daardoor goedkoper geld lenen bij de banken dan private ondernemingen. Omdat woningbouwcorporaties een bijdrage leveren aan de publieke taak hebben wij in het verleden een aantal leningen aangetrokken en deze direct doorgeleend aan de woningbouwcorporatie. Daarmee konden zij meeprofiteren deze gunstige leencondities. Later hebben we is er een andere constructie toegepast, waarbij we niet leningen doorlenen, maar waarbij we direct garant staan. Gevolg is wel dat wij hierdoor het risico lopen dat als de derde partij failliet gaat, de gemeente de betalingsverplichting op zich moet nemen. Dit risico is echter klein, aangezien garanties alleen verstrekt worden wanneer zij niet bij derden kunnen worden ondergebracht en bij garantieverlening aan verenigingen c.a.
aangetoond is dat zij de betalingsverplichtingen kunnen nakomen. Wanneer dit risico zich voordoet, kunnen we met de gereserveerde gelden de gevolgen in het eerste jaar afdekken. De structurele gevolgen zullen vervolgens via de eerstvolgende kadernota of door een begrotingswijziging worden meegenomen Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 92 Strategie De leningen die door de gemeente in het verleden zijn verstrekt worden volgens schema afgelost. Het risico op deze post neemt daardoor jaarlijks af. Via toetsing van het jaarverslag beoordelen we of de risico's stabiel blijven. Ook het risico op in het verleden verstrekte garanties neemt elk jaar af, omdat ook op deze leningen de geldgever volgens schema aflost. Bij garanties in het kader van de woningbouw heeft de gemeente zekerheidsrechten, waardoor dit risico zeer klein is. Via het jaarverslag heeft de gemeente inzicht in de financiële positie van de geldnemer. Bij garanties t.b.v. verenigingen vindt overleg plaats als de bank een achterstandsmelding doet. In die gevallen passen we maatwerk toe om escalatie te voorkomen. Op basis van het verleden is het risico op deze post relatief gering. Financieel gevolg € 19.000.000 Kans van optreden 1% Benodigd weerstandsvermogen n.v.t.
Incidenteel/Structureel Incidenteel Status Ongewijzigd Onderwerp Stikstofdossier Risico De depositie van stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) is schadelijk voor de natuur. Het Rijk en de provincies hebben de taak ervoor te zorgen dat de stikstofdepositie wordt teruggedrongen en de natuur herstelt. Op 10 juni 2022 is de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied aangeboden aan de Tweede Kamer. In deze Startnotitie zijn richtinggevende emissiereductiedoelen voor stikstof opgenomen. Aan de provincies de taak om deze richtinggevende doelen nader uit te werken in gebiedsplannen. In welke vorm dit zal zijn, is nog onzeker. Daarnaast dient de Raad van State nog in een verscheidenheid aan zaken rond het thema stikstof een uitspraak te doen. Deze uitspraken kunnen van grote invloed zijn op de huidige regelgeving. Stikstof blijft een issue en kan belemmerend zijn voor nieuwe plannen van zowel derden als van de gemeente zelf zoals de afgiftes van bouwvergunningen in het geding kan komen of dat de FUMO geen milieuvergunning kan afgeven. Het is daarnaast uiterst onzeker in hoeverre de huidige stikstofregels standhouden.
Begroting 2027-2030 Strategie | - Financieel gevolg | - Kans van optreden | - Benodigd weerstandsvermogen | - Incidenteel/Structureel | Structureel Status | Ongewijzigd Kengetallen Kengetallen zijn verplicht en ze vertellen iets over de financiële gezondheid van de gemeente. Hieronder worden ze weergeven vanaf 2023. Kengetal | rekening | begroting (weergave in %) | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Belastingcapaciteit | 94,0 | 95,3 | 96,0 | 102,3 | 104,9 | 104,9 | 104,9 | 104,9 - t.o.v. vorige meting | Ongunstig - prognose o.b.v. historie | Ongunstig Grondexploitatie | -0,4 | 0,2 | 0,0 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 - t.o.v. vorige meting | Neutraal - prognose o.b.v. historie | Neutraal Netto schuldquote | 31,1 | 28,0 | 23,5 | 32,9 | 36,2 | 40,2 | 38,8 | 38,8 - t.o.v. vorige meting | Neutraal - prognose o.b.v. historie | Neutraal Netto schuldquote, gecorrigeerd | 38,2 | 28,4 | 22,7 | 32,0 | 35,2 | 39,3 | 37,8 | 37,8 voor alle verstrekte leningen - t.o.v. vorige meting | Neutraal - prognose o.b.v. historie | Neutraal Solvabiliteitsratio | 33,4 | 27,4 | 40,9 | 30,3 | 28,9 | 26,2 | 27,0 | 27,0 - t.o.v. vorige meting | Neutraal - prognose o.b.v. historie | Ongunstig Structurele exploitatieruimte | -1,9 | 2,7 | 3,0 | 0,4 | 0,3 | -1,5 | -0,6 | -0,6 - t.o.v. vorige meting | Gunstig - prognose o.b.v.
historie | ongunstig Gemeente Achtkarspelen | 93 Begroting 2027-2030 Gemeente Achtkarspelen 94 Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller dit in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen dan wel of er ruimte is voor nieuw beleid. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat de ruimte die de gemeente heeft om de belastingen te verhogen is gerelateerd aan de totale woonlasten. En die ruimte wordt dan bepaald door de vergelijking met de gemiddelde woonlasten in Nederland (in het vorige jaar). Grondexploitatie Dit kengetal geeft aan hoe de waarde van de grond in exploitatie zich verhoudt ten opzichte van de totale baten, exclusief reservemutaties, in het begrotingsjaar. Op grond van de notitie grondexploitatie van de commissie BBV zijn de ruwe gronden per 1-1-2016 gerubriceerd onder de materiële vaste activa. Hierdoor is het kengetal met een flinke sprong gedaald. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft het niveau weer van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Verbeteren van de schuldquote kan door de schulden te verlagen, de bezittingen te vergroten en/of de inkomsten te verhogen. Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft het niveau weer van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen.