07 - Bijlage 1 - Jaarstukken Achtkarspelen 2025
Tekst van het document
Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 120 C. Ongeautoriseerde reservemutaties - D. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld 3.894 Totaal begrotingsonrechtmatigheden 6.816 E. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee acceptabel is. - 2.802 Resterende begrotingsonrechtmatigheden 4.014 Begrotingscriterium - Overschrijding lasten programma’s Er zijn overschrijdingen van lasten geconstateerd. Deze zijn formeel onrechtmatig, maar blijven binnen de vastgestelde acceptatiegrens en worden daarom als acceptabel beschouwd. Er worden geen maatregelen getroffen om deze overschrijdingen te voorkomen. De inhoudelijke toelichting van de begrotingsoverschrijdingen zijn opgenomen in de programmaverantwoordingen. Begrotingscriterium - Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) De totale omvang van de overschrijding op investeringsbudgetten (kredieten) bedraagt € 120.000. Deze overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door een overschrijding op de kredieten die te maken met het GRP (€ 27.000) en kredieten te maken hebben Jaarstukken 2025 111 met sportaccommodaties (€ 50.000). Deze onrechtmatigheid kwalificeert als bruto afwijking in de rechtmatigheidsverantwoording.
Overschrijdingen kunnen worden voorkomen door tijdige signalering en bijsturing: bij dreigende overschrijdingen legt het college vooraf een kredietwijziging voor aan de raad en zorgt het voor realistische ramingen en strakke projectbeheersing. Begrotingscriterium - Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld: • onderschrijding investeringskredieten Dit betreft niet gebruikte ruimte in investeringskredieten die niet doorlopen in volgende jaren. In 2026 gaan we dit proces verbeteren om dit zoveel mogelijk te voorkomen. • onderschrijding van de lasten na analyse tijdigheid Dit is een overschrijding van de lasten die niet tijdig gemeld zijn of niet tijdig konden worden gemeld. Een voorbeeld hiervan is dat niet alle vacatures zijn vervuld, hierdoor is het budget van de personeelslasten niet volledig benut. • overschrijding van de baten na analyse tijdigheid Dit betreft extra baten die niet tijdig zijn gemeld. Voorbeelden hiervan zijn de verkopen van grond en extra toerekeningen aan Specifieke Uitkeringen. In 2026 gaan we ook dit proces verbeteren om dit zoveel als mogelijk te voorkomen. Voorwaardencriterium Voor het voorwaardencriterium is een totaalbedrag van € 413.017. Er zijn drie fouten gemaakt met betrekking tot aanbestedingen.
Eén van deze fouten komt uit boekjaar 2024 en loopt door in 2025. Bepaalde contracten lopen ook door en komen dus mogelijk terug in 2026. We blijven dit proces continu bewaken en passen onze werkwijzen aan als dat nodig is in samenwerking met de afdeling die de VIC werkzaamheden uitvoeren. Voorwaardencriterium € 5. Inkoop en aanbesteding € 413.017 Misbruik en oneigenlijk gebruik – criterium Er zijn geen bevindingen. Jaarstukken 2025 112 F - Verbonden partijen Inleiding De gemeente Achtkarspelen heeft ervoor gekozen om bepaalde taken onder te brengen bij organisaties die hierin zijn gespecialiseerd. De gemeente blijft verantwoordelijk. De beleidsvoornemens per verbonden partij zijn opgenomen in het betreffende programma. Hieronder zijn de kerngegevens per verbonden partij weergegeven. De verbonden partijen zijn onderverdeeld in: • Gemeenschappelijke regelingen • Vennootschappen en coöperaties • Stichtingen en verenigingen Begripsbepaling verbonden partijen Verbonden Partijen Volgens het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) is sprake van een Verbonden partij als het: “een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie betreft waarin de provincie, onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.” Als gemeente volgen wij de definitie van het BBV.
Financieel belang Van een financieel belang is sprake als: “een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt”. Van een financieel belang is grofweg sprake wanneer de gemeentemiddelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de organisatie, of wanneer financiële problemen bij de organisatie kunnen worden verhaald bij de gemeente. Bestuurlijk belang Van bestuurlijk belang wordt gesproken als sprake is van: “zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht”. Bij de uitoefening van stemrecht gaat het alleen om stemrecht namens de gemeente. Niet om stemrecht op persoonlijke titel. Er is ook niet sprake van een bestuurlijk belang indien uitsluitend sprake is van adviserend lidmaatschap en/of een benoemings- of voordrachtsrecht. Beleidskader en uitgangspunten Als kader voor de samenwerking met verbonden partijen geldt de door de raad vastgestelde beleidsnotitie “Grip op verbonden partijen 8KTD”. Bij het oprichten van of deelnemen aan een nieuwe verbonden partij gelden de volgende uitgangspunten: • Het college betrekt de raad vroegtijdig bij het proces rondom oprichting van verbonden partijen.
Dit begint al op het moment dat de vraag speelt of het college een nieuwe verbonden partij aangaat. Het al dan niet instellen van een adviescommissie van raadsleden in geval van de oprichting van een GR is hier onderdeel van. • •Het college neemt een collegebesluit met een voorstel tot deelname aan een verbonden partij op basis van het afwegingskader, waarin de verschillende stappen in de afwegingen helder moeten zijn. Het afwegingskader is uitgewerkt als onderdeel van de notitie “Grip op verbonden partijen” en heeft betrekking op Jaarstukken 2025 113 te onderkennen risico’s (bestuurlijk, financieel, professioneel, rolvermenging) en daarnaast governance, integriteit en publiek belang. • In de raadsvoorstellen die hiervoor worden opgesteld wordt een toelichting gegeven op de wijze waarop de governance op basis van sturing, beheersing, verantwoorden en toezicht ingericht wordt. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk- en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft door vertegenwoordiging in het be stuur of door stemrecht. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld door de gemeente en dat niet verhaalbaar is, of waarvoor aansprakelijkheid bestaat.
Dit laatste is van toepassing als de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Met betrekking tot de verbonden partijen hanteert het college de volgende uitgangspunten: • De gemeente Achtkarspelen neemt alleen deel in verbonden partijen als daarmee een publieke taak wordt gediend. • De gemeente Achtkarspelen neemt in principe alleen deel in privaatrechtelijke rechtsvormen als de betreffende taak niet vanuit een publiekrechtelijke rechtsvorm kan worden uitgevoerd. • Over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de activiteiten van de verbonden partijen is het de bedoeling te komen tot een vorm van analyse en rapportage ten behoeve van de raad. • Jaarlijks rapporteert het college aan de raad over de financiële resultaten van de verbonden partijen en de risico’s van de gemeente. • Frequent wordt in de raadsvergadering de gelegenheid geboden aan gemeentelijke vertegenwoordigers in verbonden partijen om informatie te verstrekken aan college en/of raad over ontwikkelingen in verbonden partijen. Jaarstukken 2025 Overzicht verbonden partijen Gemeenschappelijke regelingen Naam | Sociale Werkvoorziening Fryslân alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Drachten openbaar belang | De GR SW Fryslan is formeel werkgever van inwoners van Achtkarspelen met een Wsw-dienstbetrekking werkzaam bij Caparis NV. visie op de verbonden | n.v.t.
partij beleidsvoornemens | n.v.t. actuele ontwikkelingen | De enige verbondenheid van de gemeenten is de vergoeding die wordt betaald voor de ambtelijke ondersteuning van de G.R. De gemeente is geen aandeelhouder meer van Caparis N.V. en neemt diensten af op basis van dienstverleningsovereenkomsten. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 3 | € 4 | € 3 gemeente deelneming in % | 0,0 | 0,0 | 0,0 bestuurlijk belang | 1 lid in het Algemeen Bestuur risicoprofiel | [Laag] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 0 | € 0 | € 0 einde | € 0 | € 0 | € 0 Vreemd vermogen begin | € 3.719 | € 4.210 | € 2.088 einde | €4.210 | €2.088 | € 6.023 Verwacht resultaat begroot | € 0 | € 0 | € 0 werkelijk Bron | Begroting en jaarrekeningen Toelichting 2025 | Aan de GR is een bijdrage verschuldigd in de kosten van ambtelijke ondersteuning. De uitvoering van de Wsw is aan Caparis NV uitbesteed. 114 Jaarstukken 2025 Naam | Veiligheidsregio Fryslân alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Leeuwarden openbaar belang | Behartigen preventieve taken op het gebied van de volksgezondheid en infectieziektenbestrijding; Zo doelmatig mogelijk georganiseerde en gecoördineerde brandbestrijding, maar ook hulpverlening bij ongevallen en rampen bewerkstelligen.
visie op de verbonden | Het betreft de wettelijke taken op gebied van brandweerzorg, partij | crisisbeheersing en gezondheid die zijn ondergebracht in een (wettelijk verplichte) gemeenschappelijke regeling. beleidsvoornemens | Gezondheid - Versterken en verder ontwikkelen van de duurzame regionale preventie infrastructuur. - Jeugdgezondheidszorg (JGZ) toekomstbestendig maken. - Versterking van de publieke gezondheid en infectieziektebestrijding - De huidige vaccinatiegraad blijft op peil. - Bijdragen aan de vermindering van de druk op de specialistische hulp en zorg. - Onderzoeken en uitvoeren van een efficiëntere werkwijze en strategisch huisvestingsplan | o.b.v. een Bestuurlijke opdracht. Brandweer en Crisisbeheersing - 24/7 alert en paraat - Bijdragen aan het voorkomen van crises en branden - Duurzaam en omgevingsbewust | werken - De netwerksamenleving centraal | zetten - Informatie gestuurd werken met betrouwbare data actuele ontwikkelingen | De huidige economische omstandigheden (hoge inflatie, tekorten aan materiaal en de krappe arbeidsmarkt) hebben ook zijn weerslag op de bedrijfsvoering binnen de Veiligheidsregio. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 2.911 | € 3.055 | € 3.579 gemeente deelneming in % | 4,0 | 3,9 | 4,0 bestuurlijk belang | Deelname in algemeen bestuur en in de Bestuurscommissie Veiligheid en de Bestuurscommissie Gezondheid.
risicoprofiel | [Hoog] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 9.753 | € | 7.801 | € 10.661 einde | € 9.753 | € 10.661 | € 12.125 Vreemd vermogen begin | € 87.724 | € 80.075 | € 87.344 einde | € 87.724 | € 87.344 | € 83.065 115 Jaarstukken 2025 Verwacht resultaat begroot | € 0 | - | - werkelijk | € 3.643 | € 3.483 Bron | Jaarstukken 2025 Toelichting 2025 | In 2025 stond de organisatie in het teken van stabilisatie en doorontwikkeling, met focus op brandweerzorg, crisisbeheersing en publieke gezondheid binnen een veranderende omgeving. Tegelijkertijd is geïnvesteerd in paraatheid, plannen, samenwerking en financiën om ook toekomstbestendig en slagkrachtig te blijven. Naam | Welstandscommissie Hûs en Hiem alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Leeuwarden openbaar belang | Welstandsadvisering Hûs en Hiem brengt welstandsadvies uit aan de gemeente. De kosten worden doorberekend in de leges. visie op de verbonden | Het voorzien van de gemeente in de welstandsadvisering als partij | bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet en de Monumentenverordening.
beleidsvoornemens | Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet; ·Het geven van adviezen over algemene welstandsvraagstukken aan gemeenten, andere openbare lichamen en aan particulieren, de laatsten voor zover het een tweede onafhankelijke beoordeling betreft van bouwplannen gelegen buiten de aan de Gemeenschappelijke R | egeling deelnemende gemeenten; ·Het voorzien van de gemeenten in de advisering over de toepassing van de Monumentenwet en de Monumentenverordening. actuele ontwikkelingen | Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet | is er vooralsnog gekozen om op eenzelfde manier de welstandsadvisering door te zetten als vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 53 | € 63 | € 41 gemeente deelneming in % | 4,6 | 4,2 | 2,6 bestuurlijk belang | Een wethouder van de gemeente is lid van het AB van Hûs en Hiem. risicoprofiel | [Laag] Toelichting: Zie openbaar belang, visie op de verbonden partij, beleidsvoornemens, bestuurlijk belang en de toelichtingen. Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 338 | € 257 | € 383 einde | € 257 | € 383 | € 491 116 Jaarstukken 2025 Vreemd vermogen begin | € 483 | € 453 | € 425 einde | € 453 | € 425 | € 412 Verwacht resultaat begroot | € 0 | € 0 | € 0 werkelijk | € -84 | € 123 | € 119 Bron | Jaarstukken 2025.
Toelichting 2025 | In 2025 is een tariefverhoging doorgevoerd. De kosten die Hûs en Hiem in rekening brengt bij de gemeente worden direct doorbelast aan de burger | middels de leges voor welstandsadvies. De tariefsverhoging heeft dus niet direct invloed op het resultaat van de | gemeente. De tariefsverhoging is wel meegenomen in de legesverordening van de gemeente voor 2025, zodat hogere leges in rekening worden gebracht bij de burgers. Naam | FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Grou openbaar belang | Toezicht houden en vergunningverlening. visie op de verbonden | De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) is partij | een gemeenschappelijke regeling van provincie, gemeenten en waterschap in Friesland. De gemeente heeft een deel van haar milieutaken op het gebied van vergunningverlening en toezicht houden verplicht aan deze organisatie uitbesteed. Het betreft de uitvoering van wettelijke taken. beleidsvoornemens | De FUMO heeft de financieringssystematiek vanaf 2022 gewijzigd. De bijdrage is nu bepaald op daadwerkelijke afname van de afgenomen diensten van de deelnemer op het gebied van vergunningverlening en toezicht houden. Daarvoor was er een vaste bijdrage die b | epaald werd o.b.v. het aantal inrichtingen (bedrijven) in het gebied.
actuele ontwikkelingen | Per 01-01-2024 treedt de Omgevingswet in werking. Hierdoor is het takenpakket van de FUMO uitgebreid, dit betekent dat zij meer taken gaan uitvoeren voor de gemeente. Door deze uitbreiding van taken is de deelnemersbijdrage verhoogd. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 404 | € 660 | € 617 gemeente deelneming in % | 2,3 | 3,3 | 2,8 bestuurlijk belang | Deelname in algemeen bestuur. risicoprofiel | [Middel] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 1.207 | € 1.279 | € 840 einde | € 1.279 | € | 840 | € 243 117 Jaarstukken 2025 Vreemd vermogen begin | € 3.823 | € 5.326 | € 4.783 einde | € 5.326 | € 4.783 | € 4.638 Verwacht resultaat begroot | € - | € - | € - werkelijk | € 71 | € 362 | - € 468 Bron | Jaarstukken 2025 Toelichting 2025 | Het financieel belang is bepaald op basis van de begrote deelnemersbijdrage van de gemeente te delen op de totale deelnemersbijdragen. Naam | Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Buitenpost/Burgum openbaar belang | De Werkmaatschappij 8KTD is per 1 januari 2025 ontbonden.
Het betrof een samenwerkingsverband op basis van een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel, waarbij gezamenlijk taken op het terrein van dienstverlening en bedrijfsvoering worden uitgevoerd, die leiden tot een behoud van de kwaliteit van de dienstverlening aan onze inwoners. Het ontvlechten van de ICT-processen is zeer complex. Het was niet mogelijk om dit per 1 januari 2025 te realiseren. Daarvoor is er gekozen om nog een aantal jaren de samenwerking op dit gebied voort te zetten in een BVO zodat ook deze processen op een goede manier ontvlochten kunnen worden. visie op de verbonden | N.v.t. partij beleidsvoornemens | Hiervoor wordt verwezen naar de jaarrekening 2025 van de Werkmaatschappij 8KTD actuele ontwikkelingen | Beide deelnemende gemeenten hebben besloten genomen de samenwerking in de Werkmaatschappij te beëindigen. Dit wordt met ingang van 2025 geëffectueerd met uitzondering van ICT. De samenwerking op dat onderdeel gaat (voor maximaal drie jaar) door in de BVO-ICT. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 19.304 | € 21.165 | € 2.502 gemeente deelneming in % | 49,7 | 49,8 | 49,5 bestuurlijk belang | Het Dagelijks Bestuur bestaat uit de voorzitters van beide colleges en één wethouder per gemeente. Het Algemeen Bestuur bestaat uit de leden van de twee colleges van burgemeester en wethouders van beide gemeenten.
risicoprofiel | [Laag] 118 Jaarstukken 2025 Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 2.569 einde | € 1.739 Vreemd vermogen begin | € 3.950 | € 4.450 | € 5.300 einde | € 4.450 | € 5.300 | € 8.165 Verwacht resultaat begroot | € 5.030 werkelijk | € 4.979 Bron | Jaarrekening 2025 Werkmaatschappij 8KTD BVO-ICT Toelichting 2025 | De jaarrekening van 2025 sluit uiteindelijk met een saldo van € 0, doordat de gemeente Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel volledig bijdragen in de gemaakte kosten in de WM8KTD BVO-ICT. Het gerealiseerd totaal van bijdragen van beide gemeenten bedroeg € 4.979. De verdeling in bijdrage voor beide gemeenten is als volgt: ● | Achtkarspelen | € 2.475 ● | Tytsjerksteradiel | € 2.504 Naam | Recreatieschap Marrekrite alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Grou openbaar belang | Beheer van de toeristische voorzieningen op water en land in de provincie. visie op de verbonden | Recreatieschap Marrekrite is er om de toeristische partij | basisinfrastructuur op water en land in Fryslân in stand te houden en verder te ontwikkelen. De ontsluiting van toeristische routes is van cruciaal belang voor het faciliteren van recreanten en gasten.
beleidsvoornemens | Recreatieschap Marrekrite onderhoudt en beheert ongeveer 35 kilometer aan vrije ligplaatsen in de Friese natuur, zorgt voor afvoer van recreatieafval en onderhoudt boeien en bakens in recreatievaarten. Ook beheert en onderhoudt Marrekrite het fietsknooppuntnetwerk en het wandelknooppuntnetwerk, evenals de ontwikkeling van TOP's (toeristische overstappunten) in de provincie. actuele ontwikkelingen | Marrekrite zal in overleg met de provincie voor de komende jaren een baggerplan opstellen. Het is moeilijk om de waterdiepte op alle aanlegplaatsen in beeld te brengen in verband met de grote hoeveelheid slibverplaatsing. In eerste instantie zijn de drukbezochte vaarroutes eerst in kaart worden gebracht. Ook is het Routebureau sinds 2025 actief onder de vlag van Marrekrite. Routebureau Fryslân houdt zich bezig met 119 Jaarstukken 2025 recreatieve routes. Daarbij speelt het bureau een coördinerende en regisserende rol: het beheert bestaande routes, ontwikkelt nieuwe en zorgt voor een goede ontsluiting via het Open Database Platform (ODP). Binnen Marrekrite opereert het Routebureau als netwerkorganisatie, met korte lijnen naar onder andere Merk Fryslân en Regio Marketing Organisaties. Samen met routepartners, overheden, terreinbeheerders en andere betrokkenen zorgt het routebureau dat het routeaanbod actueel, goed onderhouden en aantrekkelijk blijft.
2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 16 | € 17 | € 18 gemeente deelneming in % | 1,1 | 1,1 | 1,1 bestuurlijk belang | Deelname in het algemeen bestuur risicoprofiel | [Middel] Toelichting: Zie openbaar belang, visie op de verbonden partij, beleidsvoornemens, bestuurlijk belang en de toelichtingen. Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 4.704 | € 4.328 | € 4.256 einde | € 4.328 | € 4.256 | € 4.135 Vreemd vermogen begin | € 1.996 | € 4.894 | € 6.861 einde | € 3.753 | € 6.861 | € 8.343 Verwacht resultaat begroot | € 5 | € 10 | € -37 werkelijk | € 91 | € 128 | € 157 Bron | Jaarstukken 2025 Toelichting 2025 | Na herschikking in voorgaande jaren is de algemene reserve robuust en wordt deze tot en met 2026 geleidelijk afgebouwd in overleg met deelnemers. De belangrijkste bestemmingsreserve betreft baggeren, wordt als voorziening gezien en de toekomstige aanpak hangt af van beter inzicht in de meerjarige baggeropgave.
120 Jaarstukken 2025 Gemeenschappelijke regelingen (licht) Naam | Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Dokkum openbaar belang | Via het mobiliteitsbureau wordt uitvoering gegeven aan gemeentelijke vervoerstaken; WMO-vervoer, leerlingen-, gym-vervoer (via "JoBinder") visie op de verbonden | Achterliggende visie voor oprichting van deze lichte GR is het partij | door samenwerking efficiënt en kostenbesparend regionaal organiseren van vervoerstromen uit WMO-, leerlingen- en gymvervoer. beleidsvoornemens | Het mobiliteitsbureau werkt met een regiemodel. Gemeenten en provincie zijn verantwoordelijk voor het beleid. Het mobiliteitsbureau is verantwoordelijk voor contractmanagement, doorontwikkeling systeem en planning van de ritten. De uitvoering daarvan ligt bij de vervoerders. De bijdrage betreft zowel de feitelijke vervoerskosten als ook een gemeentelijk aandeel in systeemkosten, beheer, kostenbeheersing en rapportage. actuele ontwikkelingen | In 2024 is door het Mobiliteitsbureau voor de regie (nieuwe centrale per 1-1-2025) een nieuw contract afgesloten, in verband met het aflopen van het contractvervoer (per 1-1- 2027) zal de aanbesteding in 2025 naar verwachting worden afgerond. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 1.499 | € 1.450 | € 1.380 gemeente deelneming in % | 20,1 | 21,9 | 19,9 bestuurlijk belang | Het bestuur van de G.R.
wordt gevormd door de deelnemende partijen. risicoprofiel | [Middel] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 0 | € 0 | € 0 einde | € 0 | € 0 | € 0 Vreemd vermogen begin | € 0 | € 0 | € 0 einde | € 0 | € 0 | € 0 Verwacht resultaat begroot | € 0 | € 0 | € 0 werkelijk | € 0 | € 0 | € 0 Bron | Begrotingen en jaarrekeningen GR Jobinder Toelichting 2025 | De afspraak is gemaakt, dat de deelnemers staan voor de tekorten en overschotten. De GR hoeft daardoor niet een vermogenspositie op te bouwen. 121 Jaarstukken 2025 Stichtingen en vereniging Naam | Stichting MOA alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Surhuisterveen openbaar belang | De gemeente heeft de wettelijke taak om inwoners te laten participeren naar vermogen. Dit op grond van de Wet sociale werkvoorziening, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. De gemeente is formeel werkgever van inwoners met een Wsw-dienstbetrekking werkzaam bij de MOA visie op de verbonden | De gemeente Achtkarspelen beschikt over een lokaal partij | participatiebedrijf waarin inwoners activiteiten kunnen ontwikkelen die ze dichter bij de arbeidsmarkt brengen of lokaal van waarde laten zijn. beleidsvoornemens | Naast de nieuwe schoonmaakafdeling bestaat de MOA uit de onderdelen MOAi Grien en MOAi Wurk. Bij MOAi Grien werken Wsw-medewerkers die het groenonderhoud voor onze gemeente verzorgen.
Bij MOAi Wurk nemen inwoners met een bijstandsuitkering deel aan re-integratie- en participatietrajecten. Via MOAi Deta kunnen medewerkers met een Baanafspraak baan of beschut werk gedetacheerd worden. actuele ontwikkelingen | Op dit moment van schrijven wordt gewerkt aan het vormgeven van een nieuw governance structuur 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 1.773 | € 1.645 | € 1.727 gemeente deelneming in % | 100,0 | 100,0 | 100,0 bestuurlijk belang | Het bestuur van MOA wordt gevormd door het college B&W van de gemeente Achtkarspelen. risicoprofiel | [Middel] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 341 | € 449 | € 449 einde Vreemd vermogen begin | € 575 | € 829 | € 829 einde Verwacht resultaat begroot | € 0 | € 0 | € 0 werkelijk Bron | Begrotingen en jaarrekeningen Toelichting 2025 | De cijfers zijn conceptcijfers. De definitieve jaarrekening is nog niet beschikbaar. 122 Jaarstukken 2025 Naam | Stichting Sportcentrum 8kspelen alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Gemeente Achtkarspelen openbaar belang | n.v.t. visie op de verbonden | De stichting is in liquidatie en zal worden opgeheven. partij beleidsvoornemens | Het zwembad is overgegaan naar de gemeente en de stichting zal worden opgeheven.
actuele ontwikkelingen | De overgang van de exploitatie van het zwembad van de stichting naar de gemeente is afgerond, het zwembad is onderdeel van de gemeentelijke begroting geworden. De stichting moet nog opgeheven worden en is in liquidatie. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 0 | € 0 | € 0 gemeente deelneming in % | 100,0 | 100,0 | 0,0 bestuurlijk belang | college vormt bestuur risicoprofiel | [Laag] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 157 | € 198 | € 0 einde | € 198 | € 0 | € 0 Vreemd vermogen begin | € 0 | € 0 | € 0 einde | € 0 | € 0 | € 0 Verwacht resultaat begroot | € 0 werkelijk | € 42 | € 0 Bron | Jaarrekening 2024 Toelichting 2025 | Naar verwachting wordt de stichting in 2026 opgeheven en zal er in dit verband geen sprake meer zijn van een verbonden partij. Het is nog wachten op reactie belastingdienst voor definitieve afwikkeling. 123 Jaarstukken 2025 Vennootschappen en coöperaties Naam | N.V. Fryslân Miljeu (handelsnaam Omrin) alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Leeuwarden openbaar belang | NV Fryslân Miljeu is de entiteit binnen Omrin die zich bezighoudt met de inzameling van afval. visie op de verbonden | OMRIN is een toonaangevende publieke partij actief in partij | de gehele afvalketen van inzameling tot en met verwerking, inclusief advisering en afzet van deelstromen en het beheer van de openbare ruimte.
NV Fryslân Miljeu is de entiteit waarin de afvalinzameling binnen Omrin plaatsvindt. beleidsvoornemens | - actuele ontwikkelingen | Geen. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 50 | € 50 | € 50 gemeente deelneming in % | 7,2 | 2,7 | 2,7 bestuurlijk belang | De gemeente is voor 2,7% aandeelhouder in het totaal eigen vermogen van NV Fryslan Miljeu op basis van letteraandelen B en heeft naar rato zeggenschap in de vennootschap in de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA). Deze letteraandelen B zijn gekoppeld aan de BV Fryslân Miljeu Noordoost waar het oorspronkelijk gemeentelijke reinigingsbedrijf van Achtkarspelen is ingebracht. risicoprofiel | [Laag] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 11.303 | € 11.572 einde | € 11.572 | € 13.030 Vreemd vermogen begin | € 23.497 | € 13.741 einde | € 13.741 | € 14.783 Verwacht resultaat begroot werkelijk | € 1.007 | € 1.621 Bron | Jaarstukken en begrotingen NV Fryslân Miljeu (http://omrindigitaaljaarverslag.nl) 124 Jaarstukken 2025 Toelichting 2025 | N.V. Fryslân Milieu verstrekt geen begroting. Via een brief heeft Fryslân Miljeu wel aangekondigd dat hun tarieven in 2025 met minimaal 7,5% gaan stijgen. Hiermee is ook rekening gehouden bij de bepaling van de afvalstoffenheffing 2025. Er is nog geen jaarrekening 2025 beschikbaar.
Naam | BNG Bank NV alle bedragen x € 1.000 | (zie ook programma Bestuur en ondersteuning) vestigingsplaats | Den Haag openbaar belang visie op de verbonden | - partij beleidsvoornemens actuele ontwikkelingen | De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven, omdat de bank geen voorspelling kan doen over de ontwikkeling van de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van de nettowinst kan de bank daarom niet maken. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 219 | € 219 | € 219 gemeente deelneming in % | 0,2 | 0,2 | 0,2 bestuurlijk belang | Deelname in het aandelenkapitaal risicoprofiel | [Laag] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 4.721 | € 4.615 | € 4.777 einde | € 4.615 | € 4.777 | € 4.863 Vreemd vermogen begin | € 107.459 | € 110.819 | € 123.164 einde | € 110.819 | € 123.164 | € 110.701 Verwacht resultaat begroot werkelijk | € 254.000 | € 294.000 | € 172.000 Bron | Jaarverslag 2025 Toelichting 2025 | - 125 Jaarstukken 2025 Naam | Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin) alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Leeuwarden openbaar belang | Afvalsturing Friesland NV houdt zich binnen het Omrin concern bezig met de verwerking van afval. Belangrijke locaties zijn Ecopark De Wierde nabij Oudehaske waar via nascheiding de afvalstromen zoveel mogelijk worden gescheiden en via vergisting energie wordt opgewekt.
De Reststoffen Energie Centrale (REC) te Harlingen is een andere belangrijke locatie waar het overgebleven afval na scheiding wordt verbrand. Hierbij wordt gelijktijdig energie opgewekt. visie op de verbonden | OMRIN is een toonaangevende publieke partij actief in partij | de gehele afvalketen van inzameling tot en met verwerking, inclusief advisering en afzet van deelstromen en het beheer van de openbare ruimte. Hierbij zijn duurzaamheid en zo laag mogelijke maatschappelijke kosten leidende principes. OMRIN is van en voor de overheid; commerciële activiteiten dienen ter ondersteuning van publieke taken. beleidsvoornemens | Hiervoor wordt verwezen naar het strategiedocument Omrin 2021-2024. Er wordt op dit moment gewerkt aan een nieuw strategiedocument dat in de AvA van december 2024 zal worden vastgesteld. actuele ontwikkelingen 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 54 | € 54 | € 54 gemeente deelneming in % | 3,1 | 2,8 | 2,8 bestuurlijk belang | De gemeente heeft een belang van 2,76% in Afvalsturing Friesland NV. Daarmee heeft de gemeente naar rato zeggenschap in de Algemene vergadering van Aandeelhouders van Afvalsturing Friesland NV. Het gehele aandelenkapitaal van Afvalsturing Friesland NV is in publieke handen bij Nederlandse gemeenten. Alle Friese gemeenten zijn ook aandeelhouder en tevens oprichter van de NV.
risicoprofiel | [Laag] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 70.303 | € 78.528 | € 83.562 einde | € 78.528 | € 83.562 | € 84.068 Vreemd vermogen begin | € 119.141 | € 106.366 | € 131.694 einde | € 106.366 | € 131.694 | € 131.702 Verwacht resultaat begroot | € 4.360 | € 4.047 | € 2.805 werkelijk | € 10.322 | € 7.130 | € 2.530 126 Jaarstukken 2025 Bron | Jaarstukken 2025 Toelichting 2025 | De begroting van Afvalsturing Friesland NV bevat alleen een exploitatieprognose en geen meerjarenbalans. Naam | Stedin NV alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Rotterdam openbaar belang | Energietransport visie op de verbonden | Dit betreft een historisch aandeelhouderschap vanuit het partij | gemeentelijke gasbedrijf. De dividenduitkering wordt gebruikt als algemeen dekkingsmiddel. beleidsvoornemens | Omdat we willen dat ook de komende generaties altijd energie hebben, gaan we samen over op schone energie. Uit bronnen die niet opraken en die de planeet niet uitputten of vervuilen. Dit vraagt om flinke aanpassingen van het energienet, of beter gezegd, het energiesysteem. Nieuwe technieken helpen daarbij. Net als een goede samenwerking tussen alle mensen en organisaties die betrokken zijn bij de energievoorziening. Jaarlijks maken 2,2 miljoen klanten gebruik van het energieleveringsnetwerk van | Stedin.
actuele ontwikkelingen | De energietransitie wordt beïnvloed door Europese, geopolitieke en nationale ontwikkelingen die leiden tot investeringen, onzekerheden en beleidskeuzes met directe impact op Stedin. Nieuwe wetgeving, netcongestie en stijgende kosten vragen om versnelling en betere benutting van het energiesysteem 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 947 | € 947 | € 947 gemeente deelneming in % | 0,2 | 0,2 | 0,2 bestuurlijk belang | Deelname aandelenkapitaal risicoprofiel | [Middel] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 2.589.000 | € 3.221.000 | € 3.370.000 einde | € 3.221.000 | € 3.370.000 | € 3.586.000 Vreemd vermogen begin | € 4.916.000 | € 5.063.000 | € 5.704.000 einde | € 5.063.000 | € 5.704.000 | € 6.488.000 Verwacht resultaat begroot werkelijk | € 158.000 | € 278.000 Bron | Jaarverslag 2025 127 Jaarstukken 2025 Toelichting 2025 | De Wet collectieve warmte (Wcw) is na behandeling in de Tweede Kamer in 2025 aangenomen door de Eerste Kamer en vormt een belangrijke bouwsteen in de energietransitie. De wet versterkt onder meer de publieke regie en maakt een grotere rol voor (publieke) netwerkbedrijven in warmtenetten mogelijk. De inwerkingtreding wordt niet meer medio 2025 verwacht, maar gefaseerd vanaf 2026 en mogelijk doorlopend tot 2027, vanwege de verdere uitwerking in lagere regelgeving.
In voorbereiding hierop heeft Stedin een warmtestrategie opgesteld en worden stappen gezet om tijdig aan de nieuwe wet te voldoen. Naam | Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Leeuwarden openbaar belang | Het leveren van energie (gas en elektriciteit) en het inkopen van laadinfrastructuur tegen gunstige voorwaarden. visie op de verbonden | n.v.t. partij beleidsvoornemens | Het opzetten van een zelfleveringsmodel voor elektriciteit, waarbij het mogelijk wordt om direct van de lokale/regionale energieproducenten aan te kopen en niet meer met een Europese aanbesteding. Inmiddels wordt er duurzame elektriciteit afgenomen bij de gemeente Súdwest Fryslân/Wetterskip Fryslân en is er een contract met Afvalsturing Friesland NV (Omrin) voor de toekomstige levering van gas vanuit vergisting. actuele ontwikkelingen | Het zelfleveringsmodel waarbij OVEF zelf wil optreden als energieleverancier kent hele andere operationele risico's als een collectieve inkoop bij een bestaande energieleverancier. Over dit onderwerp is de OVEF met de verschillende deelnemende leden volop in gesprek. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang | € 0 | € 0 | € 0 gemeente deelneming in % | 4,2 | 4,2 | 4,7 bestuurlijk belang | Gemeente heeft 5 stemmen in de algemene ledenvergadering van de coöperatie (totaal 107 stemmen).
risicoprofiel | [Hoog] Toelichting: Zie openbaar belang, visie op de verbonden partij, beleidsvoornemens, bestuurlijk belang en de toelichtingen. Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 426 | € 129 | €705 einde | € 129 | € 705 | onbekend Vreemd vermogen begin | € 103 | € 2.575 | € 6.993 einde | € 2.575 | € 6.993 | onbekend 128 Jaarstukken 2025 Verwacht resultaat begroot | € 0 | € 0 | € 0 werkelijk | € -237 | € 576 | onbekend Bron | Jaarverslagen c.q. begrotingen van de betreffende jaren. Toelichting 2025 | Deelneming in % is gerelateerd aan het aantal stemmen in de ALV. De jaarrekening 2025 is nog niet beschikbaar. Overige samenwerkingsvormen Daarnaast kennen we nog overige samenwerkingsvormen, zoals de centrumregeling. Deze vorm kent geen eigen rechtspersoonlijkheid en is formeel gezien geen gemeenschappelijke regeling. En dus geen verbonden partij. Maar gelet op het belang van samenwerkingsverbanden kiezen we ervoor om deze, voor zover van toepassing, wel te presenteren. Centrumregeling Naam | Sociaal Domein Fryslân alle bedragen x € 1.000 vestigingsplaats | Leeuwarden openbaar belang | In het samenwerkingsverband gaat het om de uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet.
Door voor samenwerking te kiezen wordt getracht om de (zorgvragende) inwoners van de provincie op de meest klantvriendelijke en efficiënte wijze te helpen. visie op de verbonden | Friese gemeenten werken binnen het platform dat Sociaal partij | Domein Fryslân (SDF) biedt, samen aan provinciaal beleid voor een krachtig sociaal domein Fryslân. Door de samenwerking is het mogelijk om één uniforme beleidslijn, werkwijze en centrale inkoop te organiseren in het sociaal domein. beleidsvoornemens | In de begroting zijn geen beleidsvoornemens geformuleerd, omdat gemeenten afgesproken hebben om de scope en de governance te herijken. actuele ontwikkelingen | De financiële huishouding van SDF is integraal opgenomen in de financiële huishouding van de gemeente Leeuwarden. 2023 | 2024 | 2025 financieel belang gemeente € 161 | € 160 | € 167 deelneming in % | 4,0 | 4,0 | 4,0 bestuurlijk belang | N.v.t. risicoprofiel | [Hoog] Kerncijfers | 2023 | 2024 | 2025 Eigen vermogen begin | € 0 | € 0 | € 0 einde | € 0 | € 0 | € 0 129 Jaarstukken 2025 130 Vreemd vermogen begin € 0 € 0 € 0 einde € 0 € 0 € 0 Verwacht resultaat begroot € 0 € 0 € 0 werkelijk € 0 € 0 € 0 Bron Begrotingen en jaarrekeningen Sociaal Domein Fryslân Toelichting 2025 In de regeling is opgenomen dat voor- of nadelige resultaten worden verrekend met de deelnemers.
Jaarstukken 2025 131 G - Grondbeleid Inleiding In deze paragraaf wordt een samenvattend beeld gegeven van het gemeentelijk grondbeleid, de gemaakte keuzen in de uitvoering en de resultaten en risico’s. Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet de gemeente hierover rapporteren in zowel de begroting als de jaarrekening. De raad stelt de uitgangspunten hiervoor vast. Volgens het BBV bevat deze paragraaf ten minste: • de visie op het grondbeleid in relatie tot de programmadoelstellingen; • de wijze van uitvoering van het grondbeleid; • een actuele prognose van de resultaten van de grondexploitaties; • de onderbouwing van de winstneming; • de beleidsuitgangspunten voor reserves en risico’s. Visie op grondbeleid en de uitvoeringswijze De gemeente heeft haar ruimtelijke ambities vastgelegd in structuurvisies. Het grondbeleid is een instrument om deze ambities te realiseren, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, werken, natuur en voorzieningen. Op 10 december 2020 is de Nota Grondbeleid 2020–2024 vastgesteld. Deze is verlengd voor 2025. In december 2025 heeft de gemeenteraad de nieuwe Nota Grondbeleid 2026– 2029 vastgesteld. De gemeente hanteert een situationeel grondbeleid. Dat betekent dat per project wordt gekozen voor de meest passende vorm, zoals actief grondbeleid, faciliterend grondbeleid of samenwerking met derden.
Uitgangspunt is marktconforme uitgifte van gronden, waarbij: • verkoop plaatsvindt tegen getaxeerde waarde; • een gelijke en transparante kans wordt geboden aan geïnteresseerden; • wordt voldaan aan wet- en regelgeving, waaronder de Wet Markt en Overheid en het Didam-arrest. Het Didam-arrest verplicht gemeenten om vooraf helder te motiveren hoe zij grond uitgeven en om, waar nodig, mededinging mogelijk te maken via objectieve selectiecriteria. Voor bedrijventerreinen kan in specifieke gevallen gemotiveerd worden gekozen voor gerichte toewijzing, bijvoorbeeld aan aangrenzende bedrijven. Bouwgrondexploitatie Een bouwgrondexploitatie geeft inzicht in de financiële ontwikkeling van een gebied: van aankoop en ontwikkeling van gronden tot en met verkoop. Kosten bestaan uit het bouw- en woonrijp maken van gronden. Opbrengsten komen voort uit grondverkoop en eventuele bijdragen of subsidies. In de berekeningen wordt rekening gehouden met prijsontwikkelingen, rente en tijd. Jaarstukken 2025 Resultaten Vanwege de impact van gebiedsontwikkeling voor een gemeente en haar financiële positie is een jaarlijkse actualisatie nodig. Op basis van de boekwaarde per 31 december 2025 is een actualisatie van de grondexploitaties gemaakt. De boekwaarde is het saldo van de tot en met 31 december 2025 gerealiseerde investeringen, opbrengsten, afwaarderingen en winstnemingen.
Bij de actualisaties is een prognose gemaakt van de nog te realiseren kosten, opbrengsten, risico’s en het nog te verwachten resultaat. Boekwaarde | Netto Complex / project | 31-12-2025 voor | Nog te | Nog te | Resultaat | contante | Winst (bedragen x € 1) | gerealiseerde | realiseren | realiseren | (eindwaarde) | waarde | 2025 | Eindjaar winsten/verliezen | kosten | opbrengsten | op 1-1-2026 304 Sv - Lauwerskwartier fase 2 | 513.948 | 290.256 | - | 223.692 | 215.006 | 93.214 | 2026 305 Ha - Quakkenburg fase 3 | -90.807 | 1.072.151 | 1.341.991 | 179.033 | 165.399 | - | 2029 306 Bp – Uitbreiding De Swadde | -243.939 | 2.522.559 | 4.016.132 | 1.249.634 | 1.066.550 | - | 2032 Totaal bedrijventerreinen | 179.203 | 3.884.967 | 5.358.124 | 1.652.359 | 1.446.955 | 93.214 57 Tw - Sportpark | -82.144 | 37.006 | 115.000 | -4.150 | -3.988 | 2026 Totaal Woningbouw | -82.144 | 37.006 | 115.000 | -4.150 | -3.988 | 0 Totaal Grondexploitaties | 97.059 | 3.921.972 | 5.473.124 | 1.648.209 | 1.442.967 | 93.214 Winstneming Voor het bepalen van de tussentijdse winst is aansluiting gezocht bij een algemeen aanvaardbare methodiek, waarbij rekening is gehouden met de bijzondere kenmerken van gemeentelijke grondexploitaties.
De doelstelling van het gemeentelijk grondbeleid is immers niet primair gericht op het behalen van financieel rendement, maar op het bereiken van het gewenste voorzieningenniveau voor inwoners en bedrijven. De BBV schrijft daarom de Percentage of Completion (PoC)-methode voor, die rekening houdt met de fase waarin de grondexploitatie verkeert, zowel voor wat betreft de opbrengsten als de kosten. Voor het tussentijds verantwoorden van winst is het noodzakelijk dat voldoende zekerheid bestaat over het (verwachte) resultaat van de grondexploitatie, ofwel het resultaat moet op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Uitgangspunt is het hebben van een degelijke onderbouwing van de schattingen voor de te verrichten werkzaamheden, te maken kosten en te realiseren opbrengsten in overeenstemming met de specifieke invulling van het grondexploitatiecomplex. Deze onderbouwing is nodig voor de grondexploitatiebegroting zoals deze ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Voorts moet deze onderbouwing (grondexploitatiebegroting) jaarlijks worden herzien/geactualiseerd en moeten de specifieke projectrisico’s worden benoemd, onderbouwd en gemonitord. Een dergelijke basis geeft voldoende zekerheid over het verwachte resultaat.
De voortgang wordt berekend naar de mate waarin kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd per individuele grondexploitatie, waarbij de PoC als volgt wordt berekend: % gerealiseerde kosten x % gerealiseerde opbrengsten = % PoC 132 Jaarstukken 2025 133 Dit betekent dat voor winstgevende grondexploitatie een ‘zekere’ winst genomen moet worden op basis van de financiële voortgang van het project door het verwachte resultaat te vermenigvuldigen met het % PoC. De in het verleden eventueel al genomen winsten worden daarvan afgetrokken. Ook voorziene risico’s kunnen van dit resultaat worden afgetrokken, mits deze goed zijn onderbouwd. Het bedrag wat overblijft wordt als winst in het betreffende boekjaar genomen. Voor Lauwerskwartier wordt een winst van ca. € 93.000 genomen. Hierdoor is het totaal genomen winst ca. € 93.000. Risico’s grondexploitaties De gebiedsontwikkelingsmarkt is dynamisch. De stijgende bouwkosten worden niet langer opgevangen door stijgende (woning)prijzen. Door lange wachttijden bij nutspartijen lopen ontwikkelingen vertraging op. De betaalbaarheid van veel ontwikkelingen staat onder druk door hogere rente en de inflatie. Hierdoor kan er vertraging bij uitgifte optreden. De haalbaarheid van grondexploitaties is onder druk komen te staan. We willen de risico's inzichtelijk hebben en waar mogelijk kunnen opvangen. Daarvoor hebben we een verliesvoorziening.
Daarom hebben wij verschillende scenario’s rondom de grondexploitatie beoordeeld. Het totale risicobedrag van alle projecten samen is geraamd op € 228.896. Er hoeft geen verliesvoorziening worden genomen, omdat het positieve resultaat van de grondexploitaties voldoende is om het risico op te vangen. Voorzieningen Soms worden nog kosten gemaakt voor complexen die al afgewikkeld zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om herstraten en herinrichting van het openbaar groen. Daarvoor is een voorziening getroffen. Afgelopen jaar zijn ook drie voorzieningen afgesloten. In totaal bedragen deze een boekwaarde van € 171.134 en zijn ten gunste van de exploitatie vrijgevallen. De voorziening afgewikkelde complexen bedraagt op dit moment € 598.391. Hiermee is de voorziening toereikend. Jaarstukken 2025 Voorziening afgewikkelde | Boekwaarde | Vrijgevallen | Boekwaarde complexen boekjaar 2025 | 01-01-2025 | Verminderingen | t.g.v. exploitatie | 31-12-2025 (bedragen x € 1) nr | omschrijving 2 Boppelannen Twijzel | 6.545 | - | 6545 | - 3 Vierstromenland Sv.
| 21.772 | 3.400 | - | 18.372 5 De Swadde Buitenpost | 91.497 | - | 8.000 | 83.497 7 Nije Jirden Surhuisterveen | 112.952 | - | - | 112.952 13 Lutkepost Buitenpost | -3.219 | - | -3218,6 | - 31 Maskelyn Augustinusga | 82.810 | 7.724 | - | 75.086 32 Buitenpost - De Lits | 201.101 | 41.294 | 159.807 | - 91 Harkema - Fûgelkamp | 58.448 | - | - | 58.448 95 De Wiken Boelenslaan | 90.628 | - | - | 90.628 302 | Hk - Quakkenb./de Bolster | 36.714 | 6.400 | - | 30.314 303 | Buitenpost - De Swadde II | 33.396 | 4.000 | - | 29.396 369 | Kt - Oastkern/Westkern | 331.364 | 251.398 | - | 79.966 503 | Wide Pet Poelman | 20.000 | - | - | 20.000 TOTAAL | 1.084.006 | 314.216 | 171.133 | 598.659 Voorbereidingskrediet Voorbereidingskosten worden geactiveerd als immateriële vaste activa (IVA) en mogen maximaal vijf jaar op de balans staan. Daarna moeten deze kosten worden afgeschreven of worden ondergebracht in een voorziening. Voor het project Voorstraat Buitenpost is nog geen grondexploitatie geopend. Dit betekent dat de voorbereidingskosten uit 2020 in 2025 moeten worden afgeboekt of moeten worden overgebracht naar een voorziening. 134 Jaarstukken 2025 135 H - Wet open overheid Inleiding In het jaarverslag wordt volgens artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) verplicht gerapporteerd over de openbaarheid van bestuur.
Dit betreft de maatregelen en ontwikkelingen rondom actieve en passieve openbaarmaking en de wijze waarop de gemeente haar informatiehuishouding beheert. De verslaglegging richt zich op de hoofdlijnen van de activiteiten in 2025. Informatie en openbaarmaking Het uitgangspunt is dat overheidsinformatie openbaar is, tenzij er een reden is waarom dat niet kan. Dit noemen we de uitzonderingsgronden. De Woo kent twee wijzen van openbaarmaking: actief en passief. In de uitleg hieronder wordt de verdeling van drie onderwerpen gehanteerd: informatiehuishouding, actieve en passieve openbaarmaking. Het is wel belangrijk om te begrijpen dat deze onderwerpen in de praktijk met elkaar verbonden zijn. Verbetering informatiehuishouding De gemeente heeft diverse verbetermaatregelen gerealiseerd om de informatiehuishouding op orde te brengen in het kader van de Woo. De belangrijkste maatregelen zijn: 1. Organisatie De nieuwe zelfstandige gemeente heeft de wettelijke verplichte ‘Woo-contactpersoon’ die fungeert als eerste aanspreekpunt voor burgers om hen behulpzaam te zijn bij vragen over openbaar maken van publieke informatie en de rol van Woo-coördinator opnieuw toegewezen. Zo is de rol van Woo-contactpersoon belegd bij het KCC en de rol van Woo- coördinator ligt bij Juridische Zaken. 2.
Procesverbetering In 2025 is gestart met het actualiseren van het vastgestelde proces voor het behandelen van Woo-verzoeken n.a.v. de opnieuw toegewezen rollen. 3. Awareness/ training en opleiding Medewerkers worden getraind met het oog op de uitvoering van de Woo, het juist archiveren en het werken in een transparante overheidscultuur. Tijdens de training is aandacht voor het creëren van inzicht dat elke medewerker verantwoordelijk is voor het beheer van de informatie die zij creëren in documenten en de rol die zij hebben bij de behandeling van een ontvangen Woo-verzoek. Verder is een ‘Weten en regelen-pagina’ gerealiseerd op de gezamenlijke intranetpagina ‘JIP”. Actieve openbaarmaking Er is een start gemaakt met een nulmeting waarin inzichtelijk wordt gemaakt welke informatie de gemeente nu al actief openbaar maakt. Passieve openbaarmaking Als er een verzoek wordt ingediend om publieke informatie te openbaren, dan wordt hieraan voldaan. N.a.v. de behandelde verzoeken is o.a. gebleken dat termijnen niet altijd worden gehaald en hierop is het werkproces geëvalueerd. Sinds 2025 werken we met een register waarin alle Woo-verzoeken zijn opgenomen met de daarbij behorende managementinformatie.
Jaarstukken 2025 136 4 JAARREKENING Jaarstukken 2025 137 4.1 Balans Jaarstukken 2025 138 Balans per 31 december 2025 (x € 1.000) ACTIVA VASTE ACTIVA Immateriële vaste activa Kosten van onderzoek en ontwikkeling 494 457 Totaal immateriële vaste activa 494 457 Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut 33.522 34.645 Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding 20.014 19.406 van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut 20.398 18.958 Totaal materiële vaste activa 73.934 73.010 Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan: - deelnemingen 716 716 Leningen aan: - woningcorporaties 0 883 Overige langlopende leningen 192 252 Totaal financiële vaste activa 908 1.851 TOTAAL VASTE ACTIVA 75.336 75.317 VLOTTENDE ACTIVA Voorraden Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie -6 201 Totaal voorraden -6 201 Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen 5.693 8.689 Rekening-courantverhouding met het Rijk (SKB) 2.653 4.427 Rekening-courantverhouding met niet-financiële instellingen 896 862 Overige vorderingen 2.895 1.367 Totaal uitzettingen rentetypische looptijd >= 1 jaar 12.137 15.345 Liquide middelen Kas-, bank- en girosaldo 897 740 Totaal liquide middelen 897 740 Overlopende activa Nog te ontvangen voorschotten met een specifiek bestedingsdoel
1.209 1.712 Vooruitbetaalde bedragen t.l.v. volgende jaren 2.986 2.148 Overige nog te ontvangen bedragen 556 0 Totaal overlopende activa 4.751 3.860 TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA 17.779 20.146 TOTAAL 93.115 95.463 31-12-2025 31-12-2024 Jaarstukken 2025 139 Balans per 31 december 2025 (x € 1.000) PASSIVA VASTE PASSIVA Eigen vermogen Algemene reserve 23.511 22.116 Bestemmingsreserve 6.205 6.356 Resultaat voor bestemming 7.596 5.628 Totaal eigen vermogen 37.312 34.100 Voorzieningen Voorzieningen 10.587 10.428 Totaal voorzieningen 10.587 10.428 Vaste schulden met een rentetypische looptijd >= 1 jaar Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen 22.836 27.255 Totaal vaste schulden met een rentetypische looptijd 22.836 27.255 >= 1 jaar TOTAAL VASTE PASSIVA 70.735 71.783 VLOTTENDE PASSIVA Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen - 3.000 Overige schulden 6.785 3.241 Totaal netto vlottende schulden met een renteypische 6.785 6.241 looptijd < 1 jaar Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en 4.214 3.117 die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, m.u.v.
jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume -nog te betalen bedragen 1.304 4.460 De van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren - Europese overheidslichamen 186 231 - Het Rijk 9.402 9.099 - Overige Nederlandse overheidslichamen 489 531 Totaal overlopende passiva 15.595 17.439 TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA 22.380 23.680 TOTAAL 93.115 95.463 Gewaarborgde leningen 19.047 20.973 (specificatie borg- en garantstellingen: zie toelichting op de balans) 31-12-2025 31-12-2024 Jaarstukken 2025 4.2 Baten en lasten Programma | Begroting voor wijziging | Begroting na wijziging | Rekening (x € 1.000) | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo 0. Bestuur en ondersteuning | 4.116 | 598 | - 3.518 | 3.881 | 648 | - 3.233 | 5.741 | 1.229 | - 4.513 1. Veiligheid | 2.788 | 80 | - 2.709 | 5.818 | 3.176 | - 2.642 | 5.680 | 3.359 | - 2.321 2. Verkeer, vervoer en waterstaat | 6.587 | 551 | - 6.036 | 6.645 | 630 | - 6.015 | 6.382 | 870 | - 5.512 3. Economie | 509 | 30 | - 479 | 616 | 30 | - 586 | 948 | 546 | - 402 4. Onderwijs | 3.599 | 854 | - 2.746 | 3.939 | 962 | - 2.977 | 3.798 | 1.009 | - 2.789 5.
Sport, cultuur en recreatie | 8.063 | 1.256 | - 6.807 | 9.507 | 2.276 | - 7.231 | 9.866 | 3.159 | - 6.707 6. Sociaal domein | 48.661 | 12.055 | - 36.606 | 52.142 | 14.605 | - 37.537 | 52.109 | 14.854 | - 37.255 7. Volksgezondheid en milieu | 9.868 | 8.724 | - 1.143 | 11.221 | 9.724 | - 1.497 | 10.184 | 8.820 | - 1.365 8. Vrosh | 2.791 | 782 | - 2.010 | 3.612 | 844 | - 2.769 | 3.914 | 2.063 | - 1.851 Overhead | 13.140 | 175 | - 12.966 | 16.264 | 217 | - 16.047 | 15.416 | 396 | - 15.021 Algemene dekkingsmiddelen | 3.323 | 76.370 | 73.047 | 672 | 79.428 | 78.756 | 621 | 81.150 | 80.529 OZB woningen | 235 | 4.351 | 4.117 | 320 | 4.351 | 4.032 | 305 | 4.381 | 4.077 OZB niet-woningen | 207 | 2.338 | 2.131 | 303 | 2.338 | 2.035 | 297 | 2.486 | 2.189 Belastingen overig | 48 | 56 | 8 | 48 | 56 | 8 | 18 | 78 | 60 AU en overige uitkeringen gemeentefonds | - | 69.219 | 69.219 | - | 72.663 | 72.663 | - | 74.184 | 74.184 Overige baten en lasten | 2.834 | 405 | - 2.429 | 1 | 19 | 18 | 1 | 20 | 19 Dividend | - | 350 | 350 | - | 422 | 422 | - | 421 | 421 subtotaal | 103.447 | 101.823 | - 1.623 | 114.317 | 112.962 | - 1.355 | 114.661 | 117.876 | 3.215 Mutaties reserves | 1.608 | 3.361 | 1.753 | 3.307 | 8.372 | 5.065 | 493 | 4.874 | 4.381 TOTAAL | 105.055 | 105.184 | 129 | 117.623 | 121.334 | 3.710 | 115.155 | 122.750 | 7.596 140 Jaarstukken 2025 Taakvelden per programma Verdeling taakvelden
over de programma's (bedragen x € 1.000) | begroting | rekening | saldo lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo Progr. Bestuur en ondersteuning | 24.124 | 89.087 | 64.963 | 22.272 | 88.071 | 65.798 | 1.851 | - 1.016 | 835 0.1 | Bestuur | 2.574 | 20 | - 2.554 | 3.996 | 472 | - 3.523 | - 1.422 | 452 | - 969 0.10 | Mutaties reserves | 3.307 | 8.372 | 5.065 | 493 | 4.874 | 4.381 | 2.813 | - 3.498 | - 684 0.2 | Burgerzaken | 1.451 | 510 | - 941 | 1.448 | 610 | - 837 | 4 | 100 | 104 0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden | 30 | 8 | - 22 | 28 | 9 | - 19 | 2 | 1 | 2 0.4 | Overhead | 16.264 | 217 | - 16.047 | 15.416 | 396 | - 15.021 | 847 | 179 | 1.027 0.5 | Treasury | - 174 | 532 | 706 | 215 | 559 | 344 | - 389 | 27 | - 362 0.61 | OZB woningen | 320 | 4.351 | 4.032 | 305 | 4.381 | 4.077 | 15 | 30 | 45 0.62 | OZB niet-woningen | 303 | 2.338 | 2.035 | 297 | 2.486 | 2.189 | 6 | 149 | 154 0.64 | Belastingen overig | 48 | 56 | 8 | 18 | 78 | 60 | 30 | 22 | 52 0.7 | AU en overige uitkeringen gemeentefonds | - | 72.663 | 72.663 | - | 74.184 | 74.184 | - | 1.521 | 1.521 0.8 | Overige baten en lasten | 1 | 19 | 18 | 1 | 20 | 19 | - | 1 | 1 0.9 | Vennootschapsbelasting (VpB) | - | - | - | 55 | - | - 55 | - 55 | - | - 55 Progr.
Veiligheid | 5.818 | 3.176 | - 2.642 | 5.680 | 3.359 | - 2.321 | 138 | 182 | 321 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | 2.146 | 13 | - 2.133 | 2.139 | 13 | - 2.126 | 6 | - | 7 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 3.673 | 3.163 | - 509 | 3.541 | 3.345 | - 195 | 132 | 182 | 314 Progr. Verkeer, vervoer en waterstaat | 6.645 | 630 | - 6.015 | 6.382 | 870 | - 5.512 | 263 | 240 | 502 2.1 | Verkeer en vervoer | 6.499 | 579 | - 5.920 | 6.241 | 806 | - 5.435 | 258 | 227 | 485 2.2 | Parkeren | 35 | - | - 35 | 33 | 6 | - 28 | 2 | 6 | 8 2.4 | Economische havens en waterwegen | 110 | 51 | - 59 | 107 | 58 | - 50 | 2 | 7 | 9 141 Jaarstukken 2025 Progr. Economie | 616 | 30 | - 586 | 948 | 546 | - 402 | - 332 | 516 | 184 3.1 | Economische ontwikkeling | 448 | - | - 448 | 423 | 1 | - 422 | 25 | 1 | 26 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 5 | - | - 5 | 414 | 522 | 108 | - 409 | 522 | 113 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 41 | 6 | - 35 | 7 | 3 | - 3 | 35 | - 3 | 32 3.4 | Economische promotie | 122 | 24 | - 98 | 105 | 20 | - 85 | 17 | - 4 | 13 Progr. Onderwijs | 3.939 | 962 | - 2.977 | 3.798 | 1.009 | - 2.789 | 141 | 47 | 188 4.2 | Onderwijshuisvesting | 1.069 | - | - 1.069 | 1.018 | - | - 1.018 | 50 | - | 50 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 2.870 | 962 | - 1.908 | 2.780 | 1.009 | - 1.771 | 90 | 47 | 137 Progr.
Sport, cultuur en recreatie | 9.507 | 2.276 | - 7.231 | 9.866 | 3.159 | - 6.707 | - 360 | 883 | 524 5.1 | Sportbeleid en activering | 651 | 262 | - 389 | 801 | 584 | - 216 | - 150 | 322 | 172 5.2 | Sportaccommodaties | 3.730 | 1.396 | - 2.335 | 3.983 | 1.856 | - 2.128 | - 253 | 460 | 207 5.3 | Cultuurpresent., | -prod. en -participatie | 1.014 | 41 | - 973 | 976 | 46 | - 930 | 38 | 5 | 43 5.4 | Musea | 689 | 190 | - 499 | 731 | 300 | - 431 | - 42 | 110 | 68 5.5 | Cultureel erfgoed | 72 | 22 | - 50 | 70 | 25 | - 46 | 2 | 2 | 4 5.6 | Media | 1.023 | 355 | - 668 | 1.023 | 342 | - 680 | 1 | - 13 | - 12 5.7 | Openb. groen en (openlucht)recreatie | 2.327 | 10 | - 2.318 | 2.283 | 7 | - 2.276 | 45 | - 3 | 42 142 Jaarstukken 2025 Progr.
Sociaal domein | 52.142 | 14.605 | - 37.537 | 52.109 | 14.854 | - 37.255 | 33 | 249 | 282 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | 1.731 | 1.157 | - 574 | 1.650 | 1.185 | - 466 | 80 | 28 | 108 6.2 | Wijkteams | 2.299 | - | - 2.299 | 2.244 | 5 | - 2.238 | 55 | 5 | 61 6.3 | Inkomensregelingen | 14.467 | 12.516 | - 1.952 | 14.577 | 12.492 | - 2.085 | - 110 | - 23 | - 133 6.4 | WSW en beschut werk | 5.797 | - | - 5.797 | 6.023 | - | - 6.023 | - 226 | - | - 226 6.5 | Arbeidsparticipatie | 2.264 | 283 | - 1.981 | 2.182 | 304 | - 1.879 | 82 | 21 | 102 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 1.743 | 51 | - 1.693 | 1.678 | 102 | - 1.576 | 65 | 52 | 116 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ | 453 | - | - 453 | 174 | - | - 174 | 279 | - | 279 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) | 4.940 | 236 | - 4.704 | 4.836 | 290 | - 4.545 | 104 | 54 | 159 6.71B Begeleiding (WMO) | 2.572 | - | - 2.572 | 2.907 | 1 | - 2.906 | - 335 | 1 | - 334 6.71C Dagbesteding (WMO) | 2.821 | - | - 2.821 | 2.561 | 2 | - 2.559 | 260 | 2 | 262 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18 | - | 500 | - | - 500 | 510 | - | - 510 | - 10 | - | - 10 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig | 332 | - | - 332 | 297 | - | - 297 | 34 | - | 34 6.73A Pleegzorg | - | - | - | - | - | - | - | - | - 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig | - | - | - | - | - | - | - | - | - 6.74A Jeugdhulp behandel.
GGZ zonder verblijf | - | - | - | - | - | - | - | - | - 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ | -verblijf | - | - | - | - | - | - | - | - | - 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | 727 | - | - 727 | 933 | - | - 933 | - 206 | - | - 206 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 7.189 | - | - 7.189 | 7.394 | - | - 7.394 | - 205 | - | - 205 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 93 | - | - 93 | 68 | - | - 68 | 25 | - | 25 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 2.773 | - | - 2.773 | 2.771 | - | - 2.771 | 1 | - | 1 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 316 | - | - 316 | 253 | - | - 253 | 63 | - | 63 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ | 107 | 363 | 256 | - 103 | 473 | 576 | 210 | 110 | 320 6.81A Beschermd wonen (WMO) | - | - | - | - | - | - | - | - | - 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | 107 | - | - 107 | 52 | - | - 52 | 55 | - | 55 6.821 Jeugdbescherming | 912 | - | - 912 | 1.002 | - | - 1.002 | - 91 | - | - 91 6.822 Jeugdreclassering | - | - | - | 99 | - | - 99 | - 99 | - | - 99 6.91 | Coordinatie en Beleid WMO | - | - | - | - | - | - | - | - | - 6.92 | Coordinatie en Beleid Jeugd | - | - | - | - | - | - | - | - | - 143 Jaarstukken 2025 Progr.
Volksgezondheid en milieu | 11.221 | 9.724 | - 1.497 | 10.184 | 8.820 | - 1.365 | 1.036 | - 904 | 132 7.1 | Volksgezondheid | 1.797 | 219 | - 1.579 | 1.711 | 224 | - 1.487 | 87 | 5 | 92 7.2 | Riolering | 2.212 | 3.108 | 896 | 1.967 | 2.957 | 990 | 245 | - 151 | 93 7.3 | Afval | 3.441 | 4.576 | 1.135 | 3.442 | 4.494 | 1.052 | - 1 | - 81 | - 83 7.4 | Milieubeheer | 3.770 | 1.821 | - 1.949 | 3.064 | 1.144 | - 1.920 | 706 | - 677 | 29 Progr. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern | 3.612 | 844 | - 2.769 | 3.914 | 2.063 | - 1.851 | - 302 | 1.219 | 917 8.1 | Ruimtelijke ordening | 1.283 | - | - 1.283 | 1.398 | 87 | - 1.311 | - 115 | 87 | - 28 8.2 | Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | 533 | 318 | - 215 | 727 | 1.394 | 667 | - 193 | 1.076 | 883 8.3 | Wonen en bouwen | 1.796 | 526 | - 1.271 | 1.789 | 582 | - 1.207 | 7 | 56 | 63 TOTALEN | 117.623 | 121.334 | 3.710 | 115.155 | 122.750 | 7.596 | 2.469 | 1.417 | 3.885 144 Jaarstukken 2025 145 4.3 Grondslagen financiële verslaglegging Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening • De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Daarbij geldt dat activa en passiva worden opgenomen tegen nominale waarde. • De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben.