05 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2023-2026
Tekst van het document
tableCell12 Indicator % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)
Meting
Eenheid
Refertejaar
1,7
%
(2021)
0,0
aantal
(2020)
24,0
aantal
(2021)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Absoluut verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Relatief verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Gemeente Achtkarspelen
57
Begroting 2023-2026
5. Sport, cultuur en recreatie
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Sport en cultuur leveren een bijdrage aan de persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Het vergroot de sociale samenhang en deelname aan de samenleving en draagt bij aan een goed leef- en woonklimaat. Sport en cultuur bevorderen de gezondheid en het welzijn van jong en oud. Achtkarspelen vindt het van belang dat er voldoende voorzieningen zijn, die toegankelijk zijn voor iedereen. Meertaligheid bevordert het lerend vermogen en het zelfvertrouwen van het individu en de gemeenschap. Meertaligheid in Fryslân beschouwt Achtkarspelen als een verrijking en wil de gemeente stimuleren. Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme worden verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.
Nieuw of gewijzigd beleid Bestrijding Jacobskruiskruid In 2020 en 2021 hebben we extra ingezet op de bestrijding van Jacobskruiskruid. De gekozen werkwijze, waarbij pleksgewijs is gemaaid en planten met inzet van de MOA zijn uitgestoken, is effectief gebleken. Het voorkomen van de plant is hierdoor beheersbaar gebleven en de plant heeft zich niet verder uitgebreid. Aan de hand van deze resultaten continueren we deze beheermethode. De kosten bedragen € 12.500.
[Kadernota nr. 05.05]
Periodiek opruimen rubberkorrels kunstgrasvelden De gemeente is wettelijk verplicht om verontreiniging van de bodem te voorkomen. Om die reden zijn er al diverse maatregelen uitgevoerd (bijvoorbeeld het plaatsen van kantplanken en schoonlooproosters). Daarnaast is het ook noodzakelijk om periodiek de rubberkorrels rondom kunstgrasvelden op te ruimen om zo verspreiding te voorkomen. De verwachting is dat er circa € 6.000 inclusief btw per jaar benodigd is.
[Kadernota nr. 05.02]
Overige ontwikkelingen Gemeentlik monumintenbelied In de begroting 2022 is een motie (P5-M1) aangenomen met betrekking tot het gemeentelijk monumentenbeleid. in 2022 zijn deze incidentele kosten voor het opstellen van de redengevende beschrijvingen van de monumentale panden opgenomen in de primitieve begroting, in de primitieve begroting 2023 zijn deze kosten niet meer verantwoord. Bijdrage recreatief park Surhuisterveen In de begroting 2022 is voor het jaar 2022 € 15.000 aan incidentele kosten opgenomen voor een 'praatplaat' om de bestaande voorzieningen van de wandelroute in Surhuisterveen te versterken en aan elkaar te verbinden. Aan de hand van deze
Gemeente Achtkarspelen
58
Begroting 2023-2026 'praatplaat' wordt een herkenbare, bloemrijke en recreatieve wandelroute gecreëerd. In 2023 zijn deze kosten niet meer opgenomen in de primitieve begroting. Stoppen aanleg fietspaden In de begroting 2021 is, in het kader van ombuigingslijn 3.19, besloten om helemaal geen nieuwe fietspaden meer aan te leggen vanaf 2021. Deze maatregel levert een structureel oplopende besparing op van de kapitaallasten. In de primitieve begroting 2023 is deze besparing € 13.000 hoger dan de besparing in de primitieve begroting 2022. Onderhoudskosten op basis van vastgestelde nota kapitaalgoederen Tijdens de raadsvergadering van 3 maart 2022 is de nota kapitaalgoederen vastgesteld voor het kwaliteitsniveau basis. Op totaalniveau (organisatiebreed) leidt de aanpassing van jaarlijkse onderhoudskosten tot een uitzetting op de exploitatie van € 70.000. Daarnaast zorgt de inrichting van de voorziening overige gebouwen voor een constanter verloop van de planmatige onderhoudskosten. De afwijking in programma 5 van per saldo € 86.000 wordt veroorzaakt doordat de jaarlijkse onderhoudskosten zijn aangepast en de kosten van planmatig onderhoud naar de voorziening. Ontwikkeling onderhoudskosten tenniscomplexen In 2020 is de activeringsgrens aangepast naar minimaal € 15.000.
De afwijking tussen de primitieve begroting 2022 en 2023 wordt veroorzaakt door het feit dat investeringen met een lagere waarde van € 15.000 ten laste van de exploitatie worden gebracht in plaats van activering. Dit zorgt voor per saldo € 40.000 hogere onderhoudskosten tenniscomplexen. Indexatie kosten In de begroting 2023 is bij programma 5 is, als gevolg van de actuele (wereldwijde) marktontwikkelingen, rekening gehouden met een indexatie van € 144.000. Dit totaalbedrag bestaat uit verschillende onderdelen. Voor de belastingen en heffingen rekening gehouden met een indexatie van 1,9%. Dit zorgt voor een kostenstijging van € 23.000. De onderhoudskosten zijn, als gevolg van de afwijkende (wereldwijde) marktontwikkelingen geïndexeerd met 5%. Deze indexatie van de onderhoudskosten leidt tot een kostenstijging van €118.000. De overige kosten binnen dit programma zijn geïndexeerd met 3%, dit leidt tot een kostenstijging van €26.000. Daarnaast zorgt de actualisatie van de budgetten van de inventaris sportaccommodaties voor een stijging van € 20.000. Brede Regeling Combinatiefuncties 2023 e.v. Sinds 2008 kunnen gemeenten via enkele opeenvolgende regelingen met cofinanciering van het Rijk functionarissen inzetten die sport of cultuur verbinden met andere domeinen, zoals onderwijs, zorg, welzijn of het bedrijfsleven.
Het doel van deze landelijke regelingen is Nederlanders te motiveren voor deelname aan sport en/of cultuur. De huidige Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) verving per 1 januari 2019 de eraan voorafgaande Brede Impuls Combinatiefuncties. Het kabinet wil er mede via de regeling aan bijdragen dat iedereen een leven lang met plezier kan sporten en bewegen en toegang heeft tot cultuur. Tot nog toe vulde de gemeente Achtkarspelen dit met tijdelijke functies omdat hiervoor geen ‘structurele’ middelen vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld. In het begin ging dit per jaar en de laatste jaren gebeurde dit voor een aantal jaren per keer. Van 2008 t/m 2022 zijn er jaarlijks financiële middelen beschikbaar gesteld vanuit het Rijk voor het invullen van combinatiefuncties. Het niet structureel invullen van deze functies is niet erg efficiënt. Het betekent in de praktijk dat er na drie jaar weer afscheid genomen wordt van collega’s die een breed netwerk in onze mienskip hebben opgebouwd omdat we ze niet vast kunnen aannemen.
Gemeente Achtkarspelen
59
Begroting 2023-2026
Het Rijk heeft inmiddels via het ministerie van VWS en OCW aangegeven dat de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen wordt doorgezet na 2022 via een SPUK-regeling (Specifieke Uitkering) waarbij het totaalbudget van de regeling minimaal behouden blijft. Dit betekent dat er ook de komende jaren weer dekking is voor de inzet van combinatiefunctionarissen. Enig risico is er als het Rijk ooit zou besluiten om te stoppen met deze regeling. Echter bestaat deze regeling al vanaf 2008 en gebruiken veel gemeenten deze bijdrage voor structurele formatie van combinatiefuncties. We stellen dan ook voor de inzet van de combinatiefunctionarissen (0,89 fte) structureel en budgetneutraal op te nemen in de meerjarenbegroting. Door zowel de personeelskosten als de ontvangen bijdrage voor de inzet van combinatiefuncties voor een bedrag van € 79.000 op te nemen in de begroting kunnen we de huidige functies structureel invullen en leidt dit per saldo niet tot een uitzetting van de begroting. De Kruidhof In 2023 gaan we verder invulling geven aan het raadsbesluit van 14 oktober 2021 toen de gemeenteraad heeft gekozen voor scenario 2 ‘De Kruidhof is trekpleister in de gemeente Achtkarspelen en zorgt ervoor dat inwoners (weer) meedoen’ naar aanleiding van het uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek.
Het college heeft hiervoor een uitvoeringsplan opgesteld waarin is beschreven welke stappen we moeten zetten om scenario 2 uit te voeren. De twee belangrijke strategische doelen van scenario 2 zijn: 1. Uitbreiden van het exploitatiemodel van De Kruidhof om extra inkomsten en bedrijvigheid te genereren. 2.
Effectievere samenwerking tussen partijen in het sociaal domein. O.a. door vanaf 1 januari 2023 (meer) re-integratie dienstverlening te organiseren bij De Kruidhof en de MOA waardoor er minder re-integratie trajecten bij externe commerciële partijen worden ingekocht en een hogere duurzame uitstroom uit de uitkeringen moet worden gerealiseerd.
Inmiddels is de wereldsituatie heel anders dan in 2021 en dat heeft ook effect op een aantal onderdelen van het uitvoeringsplan. Zo hebben de genoemde bouwprojecten te maken met de enorm gestegen bouwprijzen en levertijden van bouwmateriaal. Dit heeft als consequentie dat we de beschreven planning in het uitvoeringsplan niet gaan halen, zoals ook al als risico en winstwaarschuwing was aangegeven bij de planningen. Er wordt nu gekeken naar mogelijkheden om het ontwerp aan te passen en alternatieven voor de uitvoering zoals de uitvoering van bepaalde werkzaamheden in de vorm van een werkgelegenheidsproject. Om de projecten te kunnen uitvoeren worden de investeringen aangepast met een inflatiecorrectie. In de Kadernota 2023-2026 waren op basis van de meicirculaire stelposten opgenomen voor de loon- en prijsontwikkelingen voor de WM8KTD en onze gemeente. Voor zowel exploitatiebudgetten als voor de kredieten is beoordeeld wat een reële prijsontwikkeling is gelet op de actuele hoge inflatie. Dat heeft geleid tot aanpassingen van exploitatiebudgetten maar ook van kredieten. Voor de bouw van een nieuwe kas was gerekend met een subsidie van € 100.000 die Stichting Grien zou kunnen inbrengen in het project. Echter was de deadline van deze subsidie 31 december 2021 wat betekende dat de werkzaamheden op dat moment gerealiseerd hadden moeten zijn. Helaas was dat niet realiseerbaar.
Er is nog getracht om de subsidieverlening te verlengen maar helaas was ook dat niet meer mogelijk. Hierdoor is werkelijkheid geworden wat onder het kopje risico’s was beschreven in het raadsvoorstel: Lukt het niet om de kas in 2021 te bouwen, dan leidt dit tot een uitzetting van de gemeentelijke kosten met € 100.000. De gevraagde investering wordt dan € 470.000 in plaats van € 370.000. Dit leidt tot € 2.600 extra aan kapitaallasten. Deze aanpassing is ook meegenomen bij de actualisatie van de kredieten. Doordat de bouwprojecten vertraging hebben opgelopen zullen we in 2023 nog niet het volledige rendement van de investeringen op het verbeteren van de exploitatie terugzien.
Gemeente Achtkarspelen
60
Begroting 2023-2026 Omdat deze bouwwerken ook (deels) nodig zijn voor de uitvoering van werkgelegenheidstrajecten wordt de beoogde bezuiniging voor 2023 binnen programma 6 niet gerealiseerd. Voor nu gaan we er van uit dat we de bezuinigingsdoelstellingen gefaseerd gaan behalen. Voor 2023 houden we 50% van het strategische doel ‘verbeteren van de exploitatie van De Kruidhof’ en 0% van het strategische doel ‘Effectievere samenwerking tussen partijen in het sociaal domein’ aan. Voor 2024 e.v. hanteren we vooralsnog 100% van de doelstelling uit scenario 2.
Financieel begroting (x € 1.000)
2022
2023
meerjarenperspectief verschil
2024
2025
2026
Lasten
6.649
7.229
580
7.177
7.153
7.174
Baten
947
1.133
186
1.133
1.133
1.130
Saldo
- 5.702
- 6.096
- 394
- 6.044
- 6.020
- 6.044
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Opruimen rubberkorrels bij kunstgrasvelden; 05.02
-6 N
Bestrijding Jacobskruiskruid; 05.05
-13 N
Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Motie kadernota 2022-2025; Gemeentelik monumintebelied; P5-M1
60 V
Bijdrage recreatief park Surhuisterveen/bijenlint - B2022; 05.07
15 V
Mutaties bestaande ombuigingen Stoppen aanleg fietspaden - B2021; 3.19
13 V
Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten
-58 N
Actualisatie kapitaallasten
-3 N
Ontwikkeling onderhoudskosten agv in 2022 vastgestelde nota kapitaalgoederen
-86 N
Ontwikkeling onderhoudskosten tenniscomplexen
-40 N
Verhoging budgetten gas- en elektriciteitskosten
-76 N
Indexatie kosten
-187 N
Diversen
-13 N
Totaal
-394 N
Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten.
Gemeente Achtkarspelen
61
Begroting 2023-2026 Legenda
tableCell12 Indicator % Niet-sporters
Meting
Eenheid
Refertejaar
59,3
%
(2020)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite Stichting / Vereniging Stichting Sportcentrum 8kspelen
Gemeente Achtkarspelen
62
Begroting 2023-2026
6. Sociaal domein
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Ook is er nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Wij willen dat inwoners zelf de regie hebben bij hun zorgvraag. Wij zetten ons ervoor in dat mensen zorg en ondersteuning ontvangen die past bij hun behoefte en mogelijkheden. Wij stellen daarbij de mens centraal en werken integraal en vanuit het principe één gezin –één plan –één contactpersoon. In de afgelopen jaren werd duidelijk dat er meerjarig grote tekorten waren binnen het sociaal domein. Er zijn analyses uitgevoerd naar de achtergrond van de tekorten en de mogelijkheden tot bijsturing voor onze gemeente. De huidige financiële situatie in het sociaal domein is verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren. De uitdaging om de uitgaven beheersbaar te houden blijft echter onveranderd groot.
In april 2019 hebben de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel het beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. Hierin zijn de strategische doelstellingen en uitgangspunten benoemd. Daarnaast zijn er diverse financiële maatregelen benoemd om een sluitende begroting voor het sociaal domein te realiseren. De maatregelen zijn nog altijd actueel. Belangrijke pijlers hierin zijn het versterken van de sociale basis, het aanscherpen (kostenbewust, methodisch en uniform werken) van de werkwijze van onze medewerkers en het herinrichten van de inkoop van zorg en ondersteuning in het sociaal domein. Het jaar 2023 is vooral gericht op het nader implementeren van eerdere beleidskeuzes. Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.
Nieuw of gewijzigd beleid Hoofdlijnenakkoord GGZ In het Hoofdlijnenakkoord GGZ zijn structurele middelen ter beschikking gesteld aan de centrumgemeenten om vorm te geven aan de ambulantisering van mensen met GGZproblematiek. De toebedeling van deze financiële middelen moet eraan bijdragen dat de achterstand in kwaliteit van leven van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) wordt ingehaald. Zodat inwoners met psychische problematiek beter in staat worden gesteld een gezond, veilig, sociaal en maatschappelijk leven te leiden in hun eigen woonomgeving. Deze gelden werden tot 2022 ter beschikking gesteld aan de centrumgemeenten (i.c. Leeuwarden). In Sociaal Domein Fryslân verband is afgesproken dat deze middelen vanaf 2022 aan de regiogemeenten ter beschikking worden gesteld. Met behulp van deze middelen kan iedere gemeente zelf invulling geven aan ambulante zorg/ondersteuning voor mensen met een (ernstige) psychiatrische aandoening.
Gemeente Achtkarspelen
63
Begroting 2023-2026 Een bureau voert een nulmeting uit naar de EPA-doelgroep in onze gemeente. Doel van dit onderzoek is feiten en cijfers over de EPA-doelgroep te verzamelen. Ook om in kaart te brengen hoe de zorgverlening voor deze doelgroep nu is georganiseerd. En om te beoordelen waar verbetermogelijkheden worden gezien in de integrale zorg- en ondersteuning aan deze doelgroep. Tot slot wordt bekeken of implementatie van de Friese EPA passend zou zijn voor deze doelgroep in onze gemeente. Afhankelijk van de opbrengsten van de nulmeting zullen de beschikbare middelen efficiënt en effectief voor onze EPA-doelgroep worden ingezet.
[Kadernota nr. 06.04]
Inkoop Wmo & Participatiewet (Implementatieplan) De inkoopstrategie Wmo en Participatie heeft tot doel om effectieve en kwalitatief hoogwaardige dienstverlening te kunnen blijven bieden bij een groeiend aantal zorgbehoeftige inwoners (door vergrijzing). In deze inkoopstrategie wordt gekozen voor twee verschillende manieren van inkoop en bekostiging (wijze waarop we gaan betalen voor de ondersteuningsdiensten). We maken hierbij onderscheid in de inkoop van de ondersteuning aan ouderen en de inkoop van de ondersteuning aan (jong-) volwassenen. Daarnaast onderzoeken we of vervoer van en naar de dagbesteding op een andere wijze kan worden georganiseerd. Het vertalen van en het tot uitvoering brengen van de inkoopstrategie vraagt om een zorgvuldig proces naar inwoners, zorgaanbieders en naar de ambtelijke organisatie. Met het implementatieplan brengen we in kaart welke activiteiten en inzet nodig is om het inkoopproces te doorlopen en de inkoopstrategie te implementeren. De totale kosten voor het implementatieplan voor de gemeente Achtkarspelen bedragen € 122.000.
[Kadernota nr. 06.03]
Participatiebeleid (uitvoeringsplan) Uitvoeringsplan De raad heeft in december 2021 het nieuwe participatiebeleid vastgesteld. Wij hebben toen aangegeven dat we het nieuwe participatiebeleid uitvoeren binnen de bestaande budgettaire kaders. Dit met de kanttekening dat we op basis van een uitvoeringsplan bekijken of we onze ambities voor de komende jaren kunnen waarmaken met de inzet van de bestaande budgetten. Vanaf 1 januari 2023 willen wij re-integratie dienstverlening organiseren bij De Kruidhof. Dit heeft de raad in oktober 2021 besloten. Deze ontwikkeling betrekken wij bij het opstellen van het uitvoeringsplan. Wegens personele wisselingen en ziekte lukt het niet om dit plan dit jaar nog op te stellen. Wij streven ernaar dat het uitvoeringsplan medio 2023 klaar is. Herstel ombuiging 2021 Bij de begroting 2021 is de ombuiging op De Kruidhof vastgesteld die vanaf 1 januari 2023 gerealiseerd moet zijn. De uitbreiding van het exploitatiemodel van De Kruidhof biedt de mogelijkheid om (meer) activerings- en participatietrajecten gericht op werk uit te voeren. Het uitgangspunt daarbij was dat er geen ombuiging voor het bestaande participatiebudget in de begroting zou worden opgenomen. Er is per abuis toch een structurele ombuiging opgenomen van € 111.000. Dat herstellen we nu.
Coördinatiepunt Social Return On Investment (CP SROI) We nemen € 7.000 structureel op in de begroting voor het CP SROI. Het CP SROI adviseert en ondersteunt opdrachtgevers en opdrachtnemers bij de uitvoering en monitoring van de Social Return afspraken in Fryslân. Tot en met 2020 werden de kosten van het CP SROI betaald door Werkgeversservicepunt Fryslân Werkt. Vanaf 2021 betalen de Friese gemeenten deze kosten zelf op basis van een verdeelsleutel. Deze kosten waren nog niet structureel opgenomen in de begroting. [Kadernota nr. 06.06]
Gemeente Achtkarspelen
64
Begroting 2023-2026
Subsidies visie Sociale Basis We willen werken aan een stevige sociale basis in de dorpen in de gemeente Achtkarspelen. De visie sociale basis (4 november 2021) vormt het kader voor het versterken van de sociale basis. De subsidieregeling versterken sociale basis 2023 2027 biedt een kader voor partijen om subsidie aan te vragen voor activiteiten die bijdragen aan het versterken van de sociale basis. Partijen konden tot 1 april 2022 een subsidieaanvraag indienen voor 2023. De aanvragen zijn beoordeeld door een commissie. De uitkomsten zijn voorgelegd aan het college en vervolgens via een separaat raadsvoorstel aan de raad. Op basis daarvan is er voor 2023 incidenteel € 157.000 extra beschikbaar gesteld voor de bouwsteen ontmoeten & betrokkenheid.
[Kadernota nr. 06.02]
Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Ondersteuning pleegouders ter voorkoming van breakdown Helaas is in de afgelopen jaren het aantal pleeggezinnen teruggelopen. Dit heeft onder andere met de complexe problematiek van kinderen te maken, maar ook met een verandering in de maatschappij. De maatschappij is meer individueel ingericht, dat maakt dat minder gezinnen bereid zijn om de zorgen van andere kinderen dan hun eigen op zich te nemen. Ook de negatieve berichtgeving in de media over de jeugdzorg draagt niet bij aan het vergroten van het aantal pleeggezinnen. Het onderzoeken of een tussenvorm tussen een gezinshuis en pleeggezin wenselijk is, is zeker de moeite waard. Jeugdhulp Fryslân is de grootste aanbieder van pleegzorg in Friesland. Het selecteren van pleeggezinnen, de match, het begeleiden van pleegouders, de financiën alles wordt door Jeugdhulp Friesland georganiseerd. Wij als gemeente monitoren en financieren dit. In de komende periode zullen wij gesprekken voeren met Jeugdhulp Friesland om te inventariseren en onderzoeken wat zij als helpend ervaren. Wij zullen de raad over de voortgang informeren. [Motie nr. P6-M2]
Motie: Sterke gezinnen Binnen de gemeente Achtkarspelen zijn we ons bewust van de kracht van de gezinnen en de gemeenschap. Als college onderkennen wij een aantal punten uit het manifest. Veel van deze punten zijn al opgenomen in het beleid en in de uitvoering zoals bijvoorbeeld het aanbod van opvoedondersteuning en het doorbreken van taboes. Ook het integraal werken hebben wij omarmd. Wij zijn erg blij met de inhoud en aanbevelingen van dit manifest. Als er een nieuw vraagstuk binnenkomt, kunnen wij het manifest ernaast leggen en hiervan profiteren. [Motie nr. P6-M3]
Overige ontwikkelingen Energiearmoede De hoge inflatie en stijgende energiekosten hebben tot gevolg dat steeds meer mensen in financiële problemen raken. Dat maakt dat armoedebestrijding een belangrijk thema is voor ons. In onze strijd tegen armoede streven we naar een zo groot mogelijk bereik van de huidige minimaregelingen. Voor onze inwoners zijn we bereikbaar en vindbaar en gaan we kijken waar onze inspanningen nóg beter kunnen. Dit zal in projectvorm worden opgepakt. Ontwikkeling tarieven Maatwerkvoorzieningen De tarieven voor de maatwerkvoorzieningen (Jeugd, Wmo en Participatie) worden jaarlijks geïndexeerd. Uitgangspunt hierbij is het door de Nederlandse Zorgautoriteit
Gemeente Achtkarspelen
65
Begroting 2023-2026 gehanteerde prijsindexcijfer. Zij maken gebruik van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Deze is (voorlopig) voor 2023 vastgesteld op 3,72%. Nieuwkomers Asielopvang Nog steeds is er met 44.000 plekken te weinig capaciteit om alle asielzoekers in Nederland onderdak te bieden. Voor de zomervakantie zijn 225 noodopvangplekken in het Fries Congrescentrum in Drachten gecreëerd als antwoord op de toegenomen vraag voor noodopvang. Inmiddels is bekend dat er landelijk nog eens 5.600 plaatsen noodopvang moeten komen, bovenop de 5.500 die al zijn gerealiseerd. Het is nog onduidelijk hoe deze extra vraag in Fryslân ingevuld gaat worden. Statushouders Momenteel verblijven er 16.000 statushouders in de landelijke asielzoekerscentra die wachten op een woning in een Nederlandse gemeente. Versnelde doorstroom van deze groep voorkomt herhaling van de schrijnende situaties die we afgelopen zomer in Ter Apel zagen. Welke gevolgen het asielakkoord heeft voor onze gemeente is vooralsnog onduidelijk. Wel is duidelijk dat de komende twee jaar 20.000 statushouders gehuisvest moeten worden. De taakstelling qua huisvesting is voor 2023 nog niet bekend, maar zal boven die van 2022 (38) liggen. Ondanks de inzet van de projectleider ‘versnelling huisvesting statushouders’ heeft de gemeente nog steeds een achterstand.
Deze wordt wel ingelopen, maar is nog niet opgelost. Samen met Stichting Wonen Achtkarspelen wordt geprobeerd meer woningen vrij te spelen voor statushouders. Naast de huisvesting is ook de begeleiding een gemeentelijke taak. Het gaat dan o.a. om het organiseren van huisartsenzorg, school en leerlingenvervoer. Deze taken hebben onze aandacht, evenals de verdere integratie van deze nieuwe inwoners van onze gemeente. Huisvesting via de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR) is een mogelijkheid die serieus wordt bekeken. Via deze regeling kunnen statushouders eerder naar een gemeente verhuizen en tijdelijk in bijvoorbeeld een hotel of recreatiewoning gehuisvest worden. De kosten worden gedurende zes maanden gedragen door de COA. Is er dan nog geen definitief onderdak gevonden dan komen die kosten voor rekening van de gemeente. Oekraïners De opvang van Oekraïners zal ook in 2023 nog nodig zijn. Naast de opvang bij particulieren, is er opvang in de kerk van Twijzel (35 bedden) en in de kerk van Kootstertille (35 bedden). De veiligheidsregio heeft de Friese gemeenten verzocht om het aantal opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne uit te breiden; voor Achtkarspelen gaat het om 88 extra plekken. Er zijn momenteel gesprekken gaande met mogelijke locaties. De te maken kosten worden als volgt vergoed: een vergoeding van 100 euro per dag per beschikbaar bed.
Een aparte vergoeding van het leefgeld aan vluchtelingen in de particuliere opvang (op basis van daadwerkelijk gemaakte kosten) en een aparte vergoeding van bouw- en transitievergoeding (op basis van daadwerkelijk gemaakte kosten). Jeugdzorg Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de VNG en het rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt afgerond. De Hervormingsagenda Jeugd heeft 2 doelen, die nadrukkelijk aan elkaar zijn gekoppeld: 1. Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is. 2. Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel.
Gemeente Achtkarspelen
66
Begroting 2023-2026 Dit sluit aan bij de regionale Fryske Regiovisie die dit najaar aan de raden wordt gepresenteerd en het Toekomstscenario waarin het rijk een stelselwijziging wil mee bereiken. Op dit moment werken het rijk en VNG nog aan de exacte invulling van de Hervormingsagenda. De verwachting is dat dit in het najaar 2022 wordt afgerond. De effecten hiervan voor onze gemeente zullen in 2023 nader worden uitgewerkt. Herinrichting beschermingsketen Jeugdzorg (Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming) Kinderen en gezinnen moeten kunnen rekenen op bescherming en tijdige hulp en daarbij hebben we alle betrokkenen hard nodig. In de huidige jeugdbeschermingsketen (lokale teams, Veilig Thuis (VT), Gecertificeerde Instellingen (GI) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) zijn knelpunten benoemd zoals kinderen krijgen niet snel genoeg de juiste hulp, er zijn veel organisaties die werken met een gezin die onvoldoende op elkaar aansluiten en aparte schakels vormen en de achterliggende problematiek binnen het gezin krijgt te weinig aandacht. Dit heeft grote gevolgen voor de betrokken gezinnen. Daarom is een herziening van de Jeugdbeschermingsketen noodzakelijk. In opdracht van de Vereniging van de Nederlandse Gemeenten (VNG) en de ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport is “Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming” opgesteld.
Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zet de stap naar een structuur die vertrouwen ondersteunt en die de kracht van het gezin stimuleert, zodat het gezin samen met professionele ondersteuning kan werken aan het verbeteren van de thuissituatie. Dat vergt een geheel nieuwe opzet van de kind- en gezinsbescherming. Er komt een Lokaal Team om kinderen, volwassenen en gezinnen heen te staan, dat hulp verleent. Mocht dat niet voldoende zijn, dan kan het Regionaal Veiligheidsteam ondersteuning bieden. Het gezin, al dan niet met kinderen, krijgt dus een vaste professional of een vast duo dat langdurig bij hen betrokken blijft. Met het Lokaal Team wordt de bestaande infrastructuur binnen gemeenten bedoeld. Binnen het sociaal domein behouden gemeenten de huidige verantwoordelijkheden in de zorg en ondersteuning aan inwoners en blijven de taken op het gebied van (gezondheids)zorg, participatie en zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp (net als nu) vastgelegd in de betreffende wetten. De wetgeving met betrekking tot het Toekomstscenario is in 2025 gereed; vanaf 1 januari 2026 moeten de Lokale en regionale Teams werken. Dit is een majeure operatie. Bij SDF is een kwartiermaker Toekomstscenario benoemd voor het opzetten van het Regionale Team; de Lokale Teams zullen een lokale verantwoordelijkheid worden.
Inkoop Jeugdzorg Op dit moment loopt in Friesland het aanbestedingstraject voor de inkoop van de specialistische jeugdhulp via Sociaal Domein Fryslân. De verwachting is dat dit in het najaar van 2022 zal worden afgerond. Daarna is pas duidelijk welke gevolgen dit eventueel voor ons als gemeente heeft. Subsidieregeling Sociale Basis De visie sociale basis is uitgewerkt in de Subsidieregeling Versterken Sociale Basis 20232027. In 2022 is gestart met het toekennen van ingediende subsidies. Dit heeft geleid tot een aantal bezwaarschriften over afgewezen beschikkingen. Door het in behandeling nemen van een aantal bezwaarschriften over afgewezen beschikkingen is twijfel ontstaan over een juiste uitvoering van de subsidieregeling. Om iedere indiener recht te doen, is hun ingediende aanvraag over 2023 later alsnog toegekend. Het incidentele financiële effect hiervan voor de begroting 2023 is € 64.000. Tegelijkertijd is afgesproken dat een externe partij de evaluatie in de 1e helft van 2023 gaat uitvoeren. Zodat de resultaten daarvan verwerkt kunnen worden in de Kadernota 2024. De resultaten daarvan kunnen worden opgenomen in de Kadernota 2024-2027.
Gemeente Achtkarspelen
67
Begroting 2023-2026
Financieel begroting (x € 1.000)
2022
2023
Lasten
44.615
45.681
Baten
11.542
Saldo
- 33.073
meerjarenperspectief verschil
2024
2025
2026
1.066
44.591
44.357
44.237
11.599
58
11.613
11.613
11.613
- 34.082
- 1.008
- 32.978
- 32.743
- 32.623
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 Subsidies visie Sociale Basis 2023; 06.02
- 157 N
Inkoop Wmo & Participatiewet: 06.03
- 73 N
Uitvoering Participatiewet (herstel ombuiging); 06.06
- 111 N
Uitvoering Participatiewet (Coördinatiepunt Social Return On Investment); 06.06
-7N
Mutaties bestaande ombuigingen Herstelplan Sociaal Cultureel Werk (Incidenteel 2022, Kadernota 2022-2025)
142 V
Overige ontwikkelingen Tariefontwikkeling Wmo maatwerkvoorzieningen
-324 N
Tariefontwikkeling Jeugd maatwerkvoorzieningen
-196 N
Indexatie welzijn / minimabudgetten
- 36 N
Ontwikkeling aantallen Wmo maatwerkvoorzieningen
- 27 N
MOA CAO ontwikkeling
- 153 N
Actualisatie DVO Caparis (aantal x prijs)
150 V
Bijstelling bijdrage GR JoBinder
- 15 N
Actualisatie voorziening Onderhoud Welzijnsgebouwen
- 125 N
Actualisatie personeelslasten (bijdrage WM8KTD) Overige verschillen per saldo Subsidies visie Sociale Basis, incidentele verstrekkingen 2023 Totaal
-13 N 1V -64 N - 1.008 N
Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten.
Gemeente Achtkarspelen
68
Begroting 2023-2026 Legenda
tableCell12 Indicator Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin
Meting
Eenheid
Refertejaar
5,0
%
(2020)
3,0
%
(2020)
365,9
aantal
(2021)
1,0
%
(2020)
1,9
%
(2021)
12,4
%
(2021)
0,3
%
(2020)
613,7
aantal
(2020)
67,7
%
(2020)
700,0
aantal
(2021)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bijstandsuitkeringen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met delict voor rechter Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdbescherming Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdhulp Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdreclassering Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Lopende re-integratievoorzieningen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Netto arbeidsparticipatie Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân Gemeenschappelijke regeling
Gemeente Achtkarspelen
69
Begroting 2023-2026 Sociale Werkvoorziening Fryslân Gemeenschappelijke regeling (licht) Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân Stichting / Vereniging MOA
Gemeente Achtkarspelen
70
Begroting 2023-2026
7. Volksgezondheid en milieu
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Volksgezondheid Begin 2022 is de nieuwe gezondheidsnota ‘Tegearre sûn fiele’ vastgesteld. Hierin staat beschreven op welke manier wij de gezondheid van inwoners de komende 6 jaar willen stimuleren. Dit willen we doen vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid. Samen met inwoners en organisaties dragen we bij aan bewustwording en een gezonde omgeving. We richten ons op factoren die de gezondheid beïnvloeden en gezondheidsverschillen verkleinen en bieden ruimte aan preventie en nieuwe, lokale, initiatieven. Riolering Het doel is om de gemeente op een adequate manier te ontdoen van afvalwater en wateroverlast te beperken. Dit gebeurt door uitvoering te geven aan het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP), onder andere door de aanleg van regenwaterstructuren. Achtkarspelen voldoet aan wettelijke zorgplichten zoals vastgelegd in de Wet Milieubeheer en de Waterwet. Hierbij is doelmatig beheer het streven: kwaliteit vergroten tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. Verstening van tuinen en groen bij openbare gebouwen moet worden beperkt en ontmoedigd omdat dit een negatief effect op afwatering heeft. Afval Wij blijven inzetten op een verdere verbetering van het afvalscheidingspercentage en het terugdringen van het aantal kilo’s huishoudelijk restafval.
Hiervoor wordt ingezet op communicatie en facilitering om afval op juiste wijze te scheiden en aan te bieden. Het aantal deelstromen dat op de milieustraat wordt verder uitgebreid. Milieubeheer Met de komst van de Omgevingswet, zoals deze na verwachting per 1 januari 2023 dan eindelijk daadwerkelijk inwerking zal treden, gaat er voor de milieutaken veel veranderen. Er komt ruimte om binnen een bepaalde bandbreedte af te wijken van de huidige milieuregels en er wordt ingezet op nieuwe instrumenten. Een grote uitdaging waarbij extra inspanning moet worden geleverd - ligt bij de onderwerpen ‘’externe veiligheid’’ en ‘’geluid’’. Voor externe veiligheid wordt een switch gemaakt van risicocontouren naar aandachtsgebieden, en voor geluid worden de Basisgeluidsemissie (BGE) geïntroduceerd. Stikstof Tot voorkort was het onderdeel stikstof in de gemeente Achtkarspelen niet specifiek benoemd in de begroting. Vanwege de ontwikkelingen en onzekerheden in het stikstofdossier wordt hier in deze begroting wel een paragraaf aan gewijd. Op 10 juni 2022 is door minister van der Wal – Zeggelink (Natuur en Stikstof) en voormalig minister Staghouwer (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied aangeboden aan de Tweede Kamer. In deze startnotitie zijn richtinggevende stikstofdoelen opgenomen.
In 2023 zullen de gepresenteerde richtinggevende doelen, per gebied, door lokale overheden – waarbij de provincies het bevoegd gezag zijn - nadere worden uitgewerkt tot gebiedsplannen. De onzekerheid over de vorm van deze uitwerking, en daarmee ook het effect hiervan op onze gemeente, is op dit moment groot. Wij verwachten dat het stikstofdossier zowel in 2023 als in de navolgende jaren een blijvende invloed zal hebben op onze werkzaamheden. Niet alleen door bovenstaande maar ook omdat er nog een groot aantal punten met betrekking tot stikstof ter beoordeling bij de Raad van State liggen. Er dient onder andere nog uitspraak te worden
Gemeente Achtkarspelen
71
Begroting 2023-2026 gedaan over het wel of niet mogen uitzonderen van de bouwfase (zoals opgenomen in Wet stikstofreductie en natuurverbetering), de bruikbaarheid van het huidige rekenmodel en de invloed van beweiden en bemesten. Duurzaamheid In 2021 zijn zowel de Duurzaamheidsagenda als de Transitie Visie Warmte vastgesteld. De komende jaren zal de uitvoering hiervan een groot beroep doen op de gemeente, haar inwoners en de bedrijven en instellingen.In 2024 vindt een eerste evaluatie van de Duurzaamheidsagenda plaats.
Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Voortzetten energiecoaching In 2022 zijn we in Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel gestart met het aanbieden van energie coaching waarvoor incidentele middelen door de provincie beschikbaar zijn gesteld. Energie coaching brengt de energietransitie verder dicht bij de mensen, waarmee de bewustwording wat we doen en waarom we dat doen toeneemt. Door op deze manier in gesprek te komen met onze inwoners, krijgen wij bovendien ook beter zicht op hulp en ondersteuning die mensen mogelijk verder nodig hebben. Om energie coaching in de huidige vorm voort te kunnen zetten is jaarlijks € 55.000 nodig. In eerste instantie gaan we uit van een uitzetting van de begroting voor één jaar omdat wij de energie coaching willen betrekken bij de aangekondigde evaluatie van het Energieloket. Afhankelijk van de evaluatie zullen wij de raad voorstellen energie coaching al dan niet structureel in te gaan bedden in onze organisatie. Daarnaast gaan wij ons de komende tijd inzetten om een netwerk van vrijwillige energiecoaches te ontwikkelen die bekend zijn met de lokale situatie, in samenwerking met lokale energiecoöperaties en de woningbouwcorporaties. Ook zal op dit gebied de samenwerking binnen Anno verder worden gezocht.
De materiële kosten (€ 7.000) worden in dit programma verantwoord, de personele kosten in programma 0. [Motie nr. P7-M1]
Overige ontwikkelingen Hogere bijdrage Veiligheidsregio Fryslân GGD Jaarlijks wordt de begroting van de Veiligheidsregio Fryslân aangeboden. In deze begroting zijn een aantal beleids- en autonome ontwikkelingen op het gebied van gezondheid vertaald. Deze ontwikkelingen leiden voor Achtkarspelen tot een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân van € 47.000. Minder serviceverlening vergunningen Door te stoppen met de hulp van de backoffice aan (potentiële) aanvragers van vergunningen en het niet meer beantwoorden van vragen over specifieke deskundigheden (vooral milieuvragen die niet met een aanvraag te maken hebben), kan structureel bespaard worden op vergunningen en telefonie en incidenteel voor online dienstverlening. Deze besparing levert voor Achtkarspelen in 2023 € 7.500 op en structureel € 5.000 per jaar vanaf 2024. Actualisering Gemeentelijk Rioleringsplan De gemeente moet op grond van de Wet milieubeheer beschikken over een actueel gemeentelijk rioleringsplan (GRP). De gemeenteraad stelt daartoe telkens voor een daarbij te bepalen periode een dergelijk plan vast. Op 8 december 2016 heeft de
Gemeente Achtkarspelen
72
Begroting 2023-2026 gemeenteraad het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) 2016-2021 vastgesteld. In het plan hebben we aangegeven hoe we invulling geven aan de van oudsher geldende zorgplicht voor de inzameling en het transport van afvalwater. Daarbij hebben we ook een tijdstip aangeduid waarop/waarbinnen onderhoud/vervanging van voorzieningen plaatsvindt. De bijbehorende beheercyclus vullen we in middels een kostendekkingsplan en het beschikbaar stellen van deze gelden via de begrotingen. Een speerpunt in het GRP is het voorkomen van wateroverlast en het inspelen op toekomstige klimaatontwikkelingen. Hiervoor hebben we een regenwaterstructuurplan opgesteld. De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van het GRP 2016-2021 gekozen om de variant wenselijk door te zetten. In 2021 is gestart met het actualiseren van het GRP. Omdat er nog geen nieuw GRP is vastgesteld is het huidige GRP 2016-2021 nog steeds van kracht en is voor 2022 het huidige GRP 2016-2021 geëxtrapoleerd en op deze wijze verwerkt in de begroting 2022. Vooruitlopend op definitieve besluitvorming door de gemeenteraad over het nieuwe GRP 2023-2027, is er een geactualiseerd voorlopig kostendekkingsplan gemaakt welke als basis dient voor de begroting 2023. Na vaststelling van het nieuwe GRP door de gemeenteraad zal, afhankelijk van de gemaakte keuzes, de begroting hier op worden aangepast.
Tot die tijd blijft het huidig GRP 20162021 ook in 2023 van kracht. Afvalstoffenheffing en Rioolheffing Voor een nadere toelichting op de afvalstoffenheffing en rioolheffing verwijzen wij naar de paragraaf Lokale Heffingen
Financieel begroting (x € 1.000)
2022
2023
meerjarenperspectief verschil
2024
2025
2026
Lasten
7.894
8.102
208
8.103
8.177
8.213
Baten
7.103
7.553
450
7.577
7.631
7.655
Saldo
- 791
- 549
242
- 526
- 547
- 558
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Motie voortzetten energiecoaching (materieel budget). Personele kosten binnen programma 0
-7 N
Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Aanpassing bijdrage Veiligheidsregio Fryslân GGD
-47 N
Extra volume en hogere verwerkings- en transportkosten GFT/huishoudelijk afval
-45 N
Daling verwerkingskosten afvalstromen milieustraat
39 V
Extra inkomsten betaalsysteem milieustraat
20 V
Actualisatie kunststoffen/drankenkartons/papier/glas
42 V
Incidenteel extra onderhoud milieustraat 2022
80 V
Mutaties bestaande ombuigingen Minder serviceverlening vergunningen
8V
Overige ontwikkelingen
Gemeente Achtkarspelen
73
Begroting 2023-2026 Actualisatie personeelskosten
-42 N
Actualisatie kapitaalslasten afval (vrijval extra afschrijving vergunning/KCA depot)
64 V
Actualisatie bijdrage WM8KTD
46 V
Indexatie riolering
-36 N
Actualisatie kapitaalslasten riolering
-69 N
Aanpassing rioolheffing o.b.v. heffingsberekening
208 V
Indexatie afval
-111 N
Aanpassing afvalstoffenheffing o.b.v. heffingsberekening
95 V
Verhoging budgetten gas en elektriciteit
-9 N
Overige verschillen per saldo
6V
Totaal
242 V
Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda
tableCell12 Indicator Hernieuwbare elektriciteit
Meting
Eenheid
Refertejaar
20,8
%
(2020)
209,0
kg
(2020)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Omvang huishoudelijk restafval Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) Vennootschap / Coöperatie Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin) N.V. Fryslân Miljeu (handelsnaam Omrin)
Gemeente Achtkarspelen
74
Begroting 2023-2026
8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening richt zich op een goede ruimtelijke kwaliteit van het gemeentelijk grondgebied, een plezierig, veilig woon- en werkklimaat en een evenwichtige woningmarkt. De eind 2020 vastgestelde Woonvisie, de woningbouwafspraken met de provincie en het huidige coalitieakkoord vormen de basis voor het woonbeleid van de komende jaren. De doorvertaling hiervan vindt onder meer plaats door middel van de woningbouwprogrammering, die het college in het derde kwartaal van 2022 heeft vastgesteld. En door middel van de Prestatieafspraken 2023, die met de woningbouwcorporatie in december 2022 worden ondertekend. De inwerkingtreding van de Omgevingswet staat nu gepland voor 1 januari 2023. De regels voor de omgeving waar we wonen, werken en recreëren worden in deze wet samengevoegd en vereenvoudigd. Het biedt meer ruimte voor maatwerk en initiatief en leidt tot betere en snellere besluitvorming. In dit jaar werken we verder aan de implementatie van de Omgevingswet in onze organisatie. Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.
Nieuw of gewijzigd beleid Omzetting van het dashboard (digitalisering) voor Liberaux In het kader van de Kwaliteitscriteria, willen bij digitale uitwisseling van kennis met andere gemeenten en daarom gaan wij het VTH-dashboard digitaliseren. De kwaliteitscriteria betreft een wettelijke plicht waaraan vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het kader van de uitvoering van de regelgeving in het Wabodomein aan moet voldoen. Provincie breed is afgesproken dat de samenwerkende Fryske gemeenten deze stap zetten. Door het VTH-dashboard te digitaliseren maken wij maximaal gebruik van de provinciale samenwerking op gebied VTH met een positief effect op onze efficiency, inzicht en kennis. De kosten voor Achtkarspelen worden geschat op € 4.000.
[Kadernota nr. 00.04.18]
Overige ontwikkelingen Ombuiging verhogen leges RO Uit onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges bleek eerder dat de besteedde tijd aan het opmaken van principe verzoeken ruimtelijke ordening en het opstellen en wijzigen van bestemmingsplannen (lang) niet in rekening werden gebracht. Dit heeft geleid tot de taakstelling uit de begroting 2021 waarvoor een ombuiging van € 60.000 is opgenomen. Het is de vraag of we deze ombuiging realiseren gelet op de resultaten van 2022, te verwachten aantallen in 2023 (en verder) en de besluitvorming over de (hoogte van de) nieuwe leges op basis van de Omgevingswetprocessen. Bij de begroting 2022 is besloten in twee stapjes naar 100% kostendekkendheid van de leges toe te groeien. Het effect van 100% kostendekkendheid in 2023 leidt tot een voordeel t.o.v. 2022 van € 6.000.
Gemeente Achtkarspelen
75
Begroting 2023-2026 Lagere winstverwachting bouwgrondexploitaties woningbouw Op basis van de geactualiseerde Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) verwachten we de komende jaren minder winst te kunnen nemen op de bouwgrondexploitaties van woningbouwcomplexen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt doordat het afgelopen jaar een groot aantal complexen zijn afgesloten en het aantal te verkopen kavels de komende jaren afneemt. De geraamde winst over 2023 is ongeveer € 20.000. Ten opzichte van de raming van 2022 is dit € 54.000 lager. Lagere toerekening interne uren aan bouwgrondexploitaties Met de afname van het aantal bouwgrondcomplexen en de vermindering van de ontwikkeling van nieuwe projecten is het aantal doorbelaste interne uren aan de complexen beperkt. De raming van € 170.000 wordt hiermee niet meer gehaald en zal moeten worden teruggebracht naar een meer realistische doorbelasting van uren. De raming is hierdoor bijgesteld naar € 70.000 en levert hiermee een nadeel op van € 100.000.
Financieel begroting (x € 1.000)
2022
2023
meerjarenperspectief verschil
2024
2025
2026
Lasten
2.403
2.515
111
2.188
2.187
2.189
Baten
948
803
- 145
782
782
782
Saldo
- 1.456
- 1.711
- 256
- 1.407
- 1.405
- 1.407
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Omzetting dashboard Liberaux; 04.18
-4 N
Mutaties bestaande ombuigingen Leges Ruimtelijke Ordening (100% kostendekkend in 2023)
6V
Overige ontwikkelingen Lagere toerekening interne uren aan bouwgrondexploitaties
-100 N
Lagere winstverwachting bouwgrondexploitaties
-54 N
Budget investeren in ontwikkeling Achtkarspelen (eenmalig in 2022)
10 V
Actualisatie bijdrage WM8KTD
-97 N
Overige verschillen per saldo
-17 N
Totaal
-256 N
Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Gemeente Achtkarspelen
76
Begroting 2023-2026 Legenda
tableCell12 Indicator Demografische druk
Meting
Eenheid
Refertejaar
80,2
%
(2022)
870,0
euro
(2022)
980,0
euro
(2022)
208,0
euro
(2021)
6,1
aantal
(2021)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemiddelde WOZ-waarde Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Nieuw gebouwde woningen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Welstandscommissie Hûs en Hiem
Gemeente Achtkarspelen
77
Begroting 2023-2026
Overhead
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen We willen een zo efficiënt en effectief mogelijke bedrijfsvoering, die past bij tegenwoordige ontwikkelingen. Met een focus gericht op de (middel)lange termijn, waardoor de programma’s kunnen worden uitgevoerd en de maatschappelijke doelstellingen daarbinnen kunnen worden gerealiseerd. En een, binnen de beschikbaar gestelde middelen, zo optimaal mogelijke dienstverlening aan de burgers en een zo efficiënt mogelijke ondersteuning van het bestuur. In de Kadernota 2023 - 2026 is beschreven wat we willen bereiken vanaf 2023 en hoe we dat willen gaan doen. Deze onderwerpen worden hieronder nader toegelicht. Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.
Nieuw of gewijzigd beleid Capaciteitsuitbreiding contractmanagement en contractbeheer Inhuur van een projectleider voor 1 jaar voor 24 uur per week om de visie op Contractmanagement en werkwijze binnen team advies en vervolgens de gehele organisatie goed te implementeren. [Kadernota nr. 00.04.11]
DIV: Medewerker semi statisch en openbaar archief We begroten een structurele uitbreiding van de formatie met 0,49 fte op de functie medewerker semi-statisch en openbaar archief, die nodig is om het huidig niveau van dienstverlening in stand te houden. [Kadernota nr. 00.04.19]
Facilitair senior beleidsadviseur We willen één brede functie (0,85 fte) toevoegen aan team Interne Diensten (Facilitair) om daarmee alle drie organisaties duurzaam en slagvaardig te kunnen bedienen op strategisch en tactisch niveau incl. projectleiding. [Kadernota nr. 00.04.07]
Formatie medewerker recordbeheer We begroten een tijdelijke extra investering in de formatie van medewerker recordbeheer bij het team DIV, door deze formatie voor een periode van twee jaar tijdelijk uit te breiden met 1,5 fte. De formatie en de huidige bezetting is op dit moment zowel kwantitatief als kwalitatief ontoereikend om de vele werkzaamheden uit te kunnen voeren. Met de extra investering in de formatie van medewerker recordbeheer bij het team DIV kunnen we de vereiste en gevraagde werkzaamheden uitvoeren. [Kadernota nr. 00.04.01]
Gemeente Achtkarspelen
78
Begroting 2023-2026
HR: Recruitment Om de juiste kandidaten voor onze organisatie te werven is het belangrijk om een goede arbeidsmarktstrategie te ontwikkelen. De ontwikkeling en uitvoering van een arbeidsmarktstrategie valt uiteen in twee punten: 1. De ontwikkeling van een arbeidsmarktcampagne (incidentele kosten) 2. Het sluiten van een raamcontract met een of meer recruitmentbureaus (structurele kosten) [Kadernota nr. 00.04.16]
HR: Vlootschouw in het kader van Strategisch Personeelsplan (SPP) Inzicht in de kwaliteiten, mogelijkheden en groeipotentieel van ons huidige medewerkersbestand, afgezet tegen onze opgaven, is essentieel voor de ontwikkeling van de organisaties. Op deze manier kunnen HR-instrumenten als werving & selectie, mobiliteit en leren & ontwikkelen heel gericht en effectief ingezet worden. Om dit bewerk te stellen moet het volgende worden geïmplementeerd: - Het inhuren van expertise (€ 38.400) - Aankoop tool inclusief implementatie en licentie (€ 30.000) - Opleiding medewerkers HR (€ 5.000) [Kadernota nr. 00.04.17]
I&A: doorontwikkelingen team en organisatie Het is van groot belang dat we de continuïteit van onze ICT-omgeving kunnen waarborgen en andere manieren van (digitaal) werken kunnen faciliteren. De praktijkervaring van team I&A leert dat het onmogelijk is om dit met de huidige bezetting te doen. Met de invulling van een tweetal functies en daarnaast een tijdelijk programmabudget kunnen we de doorontwikkeling verder mogelijk maken. Dit kan worden gezien als een eerste deel van deze maatregelen, eerst op incidentele basis, om te kunnen beschikken over specialistische functies die deze doorontwikkeling faciliteren. Het gaat dan om een architectuurspecialist en een coördinator functioneel beheer & datagedreven werken plus een programmabudget ‘Ontwikkelopgave I&A’. [Kadernota nr. 00.04.20]
IBP / Informatieveiligheid De Wet politiegegevens (Wpg) stelt het verplicht om periodiek audits te laten uit voeren. Dit is één keer per vier jaar extern en in de overige jaren vinden interne audits plaats. Beide audits worden door een externe partij verricht. Om deze Wpg-audits uit te kunnen voeren, is een budget van in totaal € 5.000 (€ 2.500 per gemeente) noodzakelijk. [Kadernota nr. 00.04.02]
ICT Datagedreven werken We hebben op dit moment onvoldoende rapportagemogelijkheden voor een groot aantal applicaties. Dit is nog een gevolg van de overgang van Centric naar Pink-applicaties. We willen nu één oplossing aanschaffen, waarbij de rapportages uit verschillende applicaties binnen één centraal dashboard kunnen worden aangeboden. Hierdoor wordt de data toegankelijker, zijn wij eigen baas over de data en is dit kostenbesparend. De keuze voor een centrale oplossing maakt voor de toekomst ook de weg vrij om door te ontwikkelen naar datagedreven werken en sturing. [Kadernota nr. 00.04.04]
Gemeente Achtkarspelen
79
Begroting 2023-2026
ICT Diverse noodzakelijke upgrades De servers in het datacenter moeten elke zeven jaar vervangen worden omdat ze technisch zijn afgeschreven (kans op uitval is hoog en er is geen onderhoud meer mogelijk). Om deze servers in stand te houden moeten onderhoudslicenties voor de servers worden aangeschaft. Naast de licenties is het mogelijk om onderhoud en upgrade support bij deze licenties af te nemen, waarmee je periodiek kunt upgraden. Deze upgrade licenties hebben wij in het verleden niet aangeschaft, maar zijn nu wel noodzakelijk om continuïteit te bieden in gebruik en veiligheid van deze servers. De kosten hiervoor bedragen € 26.000 per jaar, zijnde € 13.000 per gemeente. [Kadernota nr. 00.04.03]
ICT Informatieveiligheid (technisch) Gezien de toenemende complexiteit van dreigingen en aanvallen zijn conventionele beveiligingsmaatregelen steeds vaker niet meer toereikend. Er worden daartoe diverse maatregelen ondernomen, conform de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Deze geldt als basisnormenkader binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen) voor informatiebeveiliging. Als 8KTD willen we een veilige informatievoorziening leveren, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid is daarbij leidend voor onze organisatie. We stellen voor de middelen ter beschikking te stellen om aan de gestelde eisen te kunnen voldoen. [Kadernota nr. 00.04.05]
Kwantitatieve en kwalitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie) We willen de nu beschikbare tijdelijke flexibele schil bij zowel Hrm (3,5 fte) als bij Communicatie (2,0 fte) in 2023 graag continueren. Op deze manier kan er een kwantitatieve en kwalitatieve impuls worden gegeven om tot een toekomstbestendige inrichting te komen en om de voortgang in de werkzaamheden te borgen bij team advies. [Kadernota nr. 00.04.12]
Noodzakelijke upgrading financieel informatiesysteem naar een nieuw platform in de cloud Het is noodzakelijk om het financieel systeem vervroegd te upgraden naar een nieuw platform (van dezelfde leverancier) in de cloud. Dit is nodig om hiermee de aanzienlijke tekortkomingen en continuïteitsrisico's van het huidige systeem op te lossen op het gebied van gebruiksvriendelijkheid, performance en functionaliteit. [Kadernota nr. 00.04.08]
Organiseren en faciliteren van het thuiswerken We vragen incidenteel middelen beschikbaar te stellen voor het kunnen voorzien in thuiswerkplekvoorzieningen voor naar schatting 380 medewerkers in 2023, en in de daarop volgende jaren structureel jaarlijks voorzieningen voor personele wisselingen van naar schatting 75 medewerkers. [Kadernota nr. 00.04.09]
Gemeente Achtkarspelen
80
Begroting 2023-2026
Samengestelde objectregistratie (SOR) De Samenhangende Objectenregistratie (SOR) wordt een landelijk uniforme registratie met daarin basisgegevens over objecten in de fysieke werkelijkheid. Hierbij moet worden gedacht aan spoorlijnen, wegen, water, gebouwen en bomen, maar ook aan nietzichtbare objecten, zoals bestuurlijke gebieden, woonplaatsen en openbare ruimten. In kader van de SOR moet per 1 maart 2023 de basisregistratie kadaster (BRK) worden samengevoegd met de basisregistratie adressen en gebouwen (BAG). In 2023 vindt dan de doorontwikkeling plaats op het gebied van Beheer openbare Ruimte (BOR) en geografie. We stellen voor de hiervoor beschikbare software aan te schaffen. [Kadernota nr. 00.04.21]
Overige ontwikkelingen Kosten Gemeentehuis De kosten voor gas en elektriciteit zijn geactualiseerd naar aanleiding van de onzekere en snelstijgende prijsontwikkelingen in de markt. Wij voorzien een stijging van de energiekosten voor het gemeentehuis van € 47.000. In de begin 2022 vastgestelde nota kapitaalgoederen is een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) opgenomen voor het gemeentehuis en Jeltingahûs. Vanuit dit MJOP wordt een gemiddelde jaarlijkse storting in de voorziening onderhoud gemeentehuis berekend van € 85.000. Dat is € 40.000 meer dan oorspronkelijk was begroot. Hiernaast voorzien wij een verhoging van de schoonmaakkosten van € 15.000 (incidenteel voor 2023 en € 25.000 structureel vanaf 2024) als gevolg van een nieuw contract voor schoonmaakwerkzaamheden gemeentehuis, beide gemeentewerven en de Kruidhof. Actualisatie kapitaallasten De aan overhead gerelateerde begrote kapitaallasten vallen € 140.000 voordeliger uit dan afgelopen jaar. Dit heeft te maken met een verlaging van de afschrijvingskosten ICT en gemeentehuis 2023. Contributies aan VNG De te betalen contributies aan de VNG en GGU ad € 121.000 zijn administratief 'verplaatst' naar programma 0, taakveld bestuur. Daarom levert dit binnen Overhead een voordeel op. Op totaalniveau budgetneutraal. Bijdrage aan de Werkmaatschappij De bijdrage aan de Werkmaatschappij valt € 924.000 hoger uit dan begroot voor 2022.