CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2023-2026

Raadsvergadering 3 november 2022, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Programmabegroting 2023-202633.351 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Momenteel zijn wij aan het onderzoeken hoe wij dit het beste kunnen inregelen. Sinds 2022 werken wij aan een doorvertaling van onze visie naar onze lokale inkoop van voorzieningen op grond van de Participatiewet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). In maart 2022 is er een visie hierop door de gemeenteraad vastgesteld, doorwerkend naar het invoeringsplan dat in 2023 zal worden uitgewerkt. De kaders voor de veranderingen komen uit het beleidskader sociaal domein, dat in april 2019 is vastgesteld door de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Dit beleidskader bestond mede uit een aantal financiële maatregelen. In samenhang werken wij aan deze veranderingen om de komende jaren de passende zorg en ondersteuning aan onze inwoners te kunnen geven en budgetoverschrijdingen te voorkomen. Onderwijs De afgelopen jaren heeft het onderwijs het zwaar te verduren gehad tijdens de Coronacrisis. Onderwijsachterstanden en extra zorg vooral rond de kwetsbare jongeren zijn daarvan een gevolg. Samen met de onderwijspartners wordt in 2023 geïnvesteerd in herstel en een vernieuwd perspectief. Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023. De gemeente Achtkarspelen zal voor dit specifieke doel over de totale periode in totaal ruim € 525.000 ontvangen.

We zoeken voor de besteding van deze middelen aansluiting bij de behoefte van het onderwijs. We vertrouwen erop dat in goed overleg met de lokale partners binnen de kaders van de regeling voor duurzame investeringen wordt gekozen.

BESTUUR EN DIENSTVERLENING Organisatieontwikkeling De in de kadernota aangekondigde maatregelen worden in deze begroting definitief vastgesteld. De onderwerpen betreffen: 1. Personeelsbeleid en ontwikkeling; 2. Versterking ondersteuning; 3. Thuiswerken; 4. Strategische adviseren worden in deze begroting definitief vastgesteld.

Gemeente Achtkarspelen

29

Begroting 2023-2026 Tussen het vaststellen van de kadernota en deze begroting is het niet reëel om te verwachten dat de besproken maatregelen al direct tot een verandering van de situatie heeft geleid. Er is nog steeds sprake van een hoog ziekteverzuim, uitstroom medewerkers en lastige invulling van vacatures. 1. Personeelsbeleid en ontwikkeling Het strategisch personeelsplan verwachten we uiterlijk medio 2023 aan u voor te leggen. In het vorig jaar uitgevoerde benchmarkonderzoek is aangegeven dat ons loongebouw op dit moment niet marktconform is. Het is niet toegesneden op de schaalgrootte en de daarmee vereiste strategische capaciteit van de organisatie. De resultaten en voorstellen gekoppeld aan het lopende onderzoek naar het loongebouw worden in 2023 aan uw gepresenteerd. Hetzelfde geld voor het opstellen van een arbeidsmarktstrategie. De werkdruk bij veel medewerkers en leidinggevenden is te hoog. Specifiek bij leidinggevenden komt dit mede door de omvang van een aantal medewerkers die een leidinggevende aanstuurt. Waar een algemeen aanvaardbare omvang van 15 tot 20 mensen normaal is, hebben wij teams met 40 tot 50 mensen met 1 leidinggevende. De verwachting bij deze maatregel is dat dit zal leiden tot hogere kosten. Die wordt u via een aparte begrotingswijziging voorgesteld.

De aanbevelingen uit de evaluatie van de werkmaatschappij waarbij er voor de komende jaren ingezet wordt op verdere doorontwikkeling van de huidige wijze van samenwerking worden vertaald in een onderbouwd plan van aanpak. Gezien de personele zeer krappe bezetting wordt dit plan van aanpak niet eind 2022 maar medio 2023 aan u voorgesteld. 2. Versterking ondersteuning Kwantitatieve en kwalitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie) In de periode tot eind 2022 wordt gewerkt aan een plan voor een toekomstbestendige inrichting en bemensing van de teams HRM en Communicatie. In 2023 ontvangt u een structurele, op de werklast toegesneden uitbreiding van formatie voor beide teams. Het risico bij deze maatregel is aanwezig dat dit zal leiden tot hogere kosten. Die wordt u via een aparte begrotingswijziging voorgesteld. 3. Thuiswerken Organiseren en inrichten van thuiswerkplekken Op grond van de Arbeidsomstandigheden wet zijn we als werkgever gehouden onze verantwoordelijkheden te nemen in het faciliteren van thuiswerken. In het eerste kwartaal van 2023 wordt het inkoopproces voor het inrichten van thuiswerkplekken afgerond. De verwachting is dat de benoemde kosten in de kadernota toereikend zijn. 4.

Strategische advisering Taakverzwaring strategische advisering De structurele aanpak van de gewenste verschuiving van uitvoering naar strategie maakt onderdeel uit van het nog te ontwikkelen strategische personeelsplan. Op korte termijn is er echter zeer dringende behoefte om tot versterking te komen van de strategische advisering gelet op het feit dat we ervaren dat er een veelheid aan vraagstukken is, waar geen capaciteit voor geraamd is. Hierbij moet gedacht worden aan bijdragen aan regionale inzet herijking gemeentefonds, samenwerking tussen diverse overheden, advisering collegeleden bij deelname aan Friese of landelijke commissie van de VNG. De samenhangende kosten hiervoor zijn geraamd op € 65.000 (structureel). Bestuursondersteuning college In 2021 is besloten tot het beschikbaar stellen van structureel budget voor de bestuurssecretaris Achtkarspelen voor 18 uur. Deze functie draait nu een jaar. Gebleken is dat het aantal beschikbare uren onvoldoende is om uitvoering te kunnen geven aan deze taken.

Gemeente Achtkarspelen

30

Begroting 2023-2026

Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en rechtmatigheid Vanaf het verslagjaar 2023 moeten gemeenten een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels voor het financiële reilen en zeilen in de organisatie. Bijvoorbeeld over naleving van de voorwaarden voor subsidies en Europese aanbestedingen of van regels met betrekking tot lasten waarvoor geen voorafgaande dekking opgenomen was in de begroting. Het uitvoeren van de (Verbijzonderde) Interne Controles is een belangrijk instrument om de rechtmatigheid te kunnen beoordelen. Nu voert de organisatie deze ook al uit voor de accountant, maar straks zijn zij dus ook de grondslag voor het afgeven van de eigen rechtmatigheidsverantwoording door het college. De afgelopen drie jaar zijn er veel stappen gezet om de VIC te implementeren. Ook voor 2023 en de jaren daarna zal het nog de nodige inspanning vragen om de kwantiteit en kwaliteit van de VIC op het gewenste niveau te krijgen. Na de zomer van 2023 zullen we de raad via een tussenrapportage informeren over de VIC en de stand van zaken rondom de rechtmatigheidsverantwoording over het eerste helft 2023. Kwaliteit van de (risico)beheersing Risicomanagement is een instrument dat ingezet wordt om risico’s efficiënter en effectiever te beheersen en doelstellingen te realiseren.

Risico's managen geeft geen garantie dat gebeurtenissen met een negatief gevolg niet meer zullen optreden; het geeft wel aan dat actief wordt gewerkt aan het in beeld brengen, voorkomen en het bewust verminderen van het effect van risico’s. In 2021 heeft de Rekenkamercommissie onderzoek verricht naar Risicomanagement in de drie organisaties Tytsjerksteradiel, Achtkarspelen en de Werkmaatschappij. Een citaat uit dit rapport: "Aan een verdere kwaliteitsslag rond risicomanagement en interne controle is de afgelopen jaren hard gewerkt. Eerst door de rechtmatigheid op orde te brengen en vervolgens door stappen te zetten in het versterken van de interne controles. Anno nu werkt de organisatie aan de procesoptimalisatie en het verankeren van het risicomanagement daarbinnen. Daarmee zien we dat de gemeenten en de uitvoeringsorganisatie de slag gemaakt hebben van ‘overleven’ naar een meer beheersmatige werkomgeving". De conclusies en aanbevelingen zijn opiniërend behandeld in de raadsvergadering van 3 maart 2022 en de opvolging is onderhanden. De aanbevelingen van het rekenkameronderzoek sluiten goed aan bij de volgende stap die wij willen zetten op het gebied van risicomanagement. Als gemeente vinden we het belangrijk om een integrale benadering als basis te hebben.

Daarom ontwikkelen wij een Gemeente Brede Risico Analyse (GBRA) die de belangrijkste risico's en de beheersing hiervan inzichtelijke maakt. Cybersecurity, Informatiebeveiliging en Privacy Met de toenemende digitalisering neemt het belang van informatieveiligheid en privacy nog steeds toe. Cybersecurity zal steeds meer aandacht en prioriteit krijgen. Bewustwording van risico's vraagt continu aandacht en we moeten voorbereid zijn op cyberaanvallen en moeten hierop adequaat kunnen handelen. We merken dat de digitale dreigingen fors toenemen en dreigingen steeds geavanceerder worden. De complexiteit en impact van security-incidenten nemen toe op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau. Betrouwbare en veilige informatievoorziening is een absolute voorwaarde voor een gemeente. Conventionele beveiligingsmaatregelen zijn steeds vaker niet meer toereikend. Er worden daartoe in 2023 diverse maatregelen ondernomen om onze gemeente tegen deze risico's te beschermen.

Gemeente Achtkarspelen

31

Begroting 2023-2026

Integriteit, Fraude en Corruptie Wij willen een kritische houding hebben ten opzichte van risico's op het gebied van integriteit, fraude en corruptie en de beheersing hiervan: voorkomen is beter dan genezen. Welke risico's kunnen zich voordoen? Hoe beheersen we deze? Hiertoe is een risicoanalyse opgesteld, wordt een nieuw overkoepelend beleidsplan opgesteld en wordt getoetst of de beheersmaatregelen van de hoogste risico's in voldoende mate worden nageleefd. De accountant geeft in haar controlewerkzaamheden expliciet aandacht voor de beheersing van fraude en misbruik- en oneigenlijk gebruik risico's. Tijdens de uitvoering van de controle van de jaarrekeningen zijn in de afgelopen jaren geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. Voortgang Ombuigingen In de begroting 2021-2024 is een pakket van ombuigingen meegenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Deze taakstellingen maken uiteraard ook onderdeel uit van de begroting 2023-2026. Voor wat betreft de ombuigingen gaan we ervan uit dat deze conform planning in de diverse jaren worden gerealiseerd. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling tijdig en volledig gerealiseerd wordt. Daar waar zich ontwikkelingen voordoen melden we u dit via de overige ontwikkelingen in de periodieke begrotingswijzigingen.

In de navolgende tabel is een overzicht opgenomen van de oorspronkelijke taakstelling inclusief de aanpassingen hierop.

Gemeente Achtkarspelen

32

Begroting 2023-2026

Bedragen (x € 1.000)

2021

2022

2023

2024

2025

15

15

15

10

10

10

10

40

40

40

40

8

5

5

100

100

100

100

Beheer - 3.19 Stoppen aanleg fietspaden

14

27

41

41

Beheer - 3.21 Goedkopere uitvoering brug Rysloane

7

7

7

7

Beheer - 3.27 Pasjessysteem milieustraat

20

20

20

20

Ruimte - 2.14 en 2.30 Veiligheid werkbudget Economie en RMT Ruimte - 2.14 en 2.30 Veiligheid werkbudget Economie en RMT

10

Ruimte - 2.14 en 2.30 Veiligheid werkbudget Economie en RMT Ruimte - 2.22 Geen serviceverlening Vergunningen Beheer - 3.17 Kwaliteitsniveau wegenonderhoud

100

Beheer - 3.36 Huurinkomsten It Vleckehus

54

54

54

54

54

Sociaal Domein - 1.2 Verlagen budget popv

20

20

20

20

20

Sociaal Domein - 1.3 Logopedie in GOAB

18

18

18

18

18

Sociaal Domein - 1.9 t/m 1.12 Stoppen div. welzijns activiteiten

60

175

175

175

175

414

414

Sociaal Domein - 1.18 Spitkeet (lasopleiding) + Beurtschip naar regiodeal

121

121

121

121

121

Sociaal Domein - 1.19 Projecten en MOA

111

111

111

111

111

Sociaal Domein - 1.20 Schrappen "overige en onvoorzien"

26

26

26

26

26

138

138

138

138

Sociaal Domein - 1.17 Reductie pers. Gebiedsteams

Sociaal Domein - 1.22 t/m 1.24 Aanpassen div. ink.reg. Sociaal Domein - 1.26 Heronderzoeken wmo

200

200

200

200

200

Sociaal Domein - 1.31 Beschermd wonen

140

140

140

140

140

Sociaal Domein - 1.32 Vacatureruimte burger en participatie

33

33

33

33

33

Sociaal Domein - 1.33 Kruidhof - omvorming tot gem. participatiebedrijf

16

24

30

162

162

Sociaal Domein - 1.34 college 15 september 2020

70

70

70

70

70

Inkomsten verhogen - 4.1 OZB eigenaren niet-woningen

114

114

114

114

114

Inkomsten verhogen - 4.1 OZB gebruikersdeel niet-woningen

74

74

74

74

74

Inkomsten verhogen - 4.1 OZB eigenaren woningen

352

352

352

352

352

Inkomsten verhogen - 4.1 Verhogen leges RO

60

60

60

60

Inkomsten verhogen - 4.7 Toeristenbelasting

20

20

20

20

48

113

270

270

70

70

4

4

4

4

138

138

138

1.682

2.131

2.238

2.884

2.884

Samenwerking - 5.3 Intensiveren samenwerking op één locatie

225

225

225

225

Sociaal Domein - 1.8 Stoppen subsidie Wâldsang

288

288

288

288

256

124

124

3.007

3.521

3.521

Samenwerking - 5.1 Intensiveren samenwerking c.a. - procesoptimalisatie

24

Samenwerking - 5.5 Kaders rondom personele aspecten (BV via WM) Kapitaallasten - 3.25 Besparing Onderhoud wegens afstoten monumentale woning Drogeham Kapitaallasten - 3.35 temporisering projecten Totaal te realiseren ombuigingen Vervallen onderwerpen:

Sociaal Domein - 1.33 Kruidhof - omvorming tot gem. participatiebedrijf Oorspronkelijk

1.682

2.644

Voorafgaande kosten (8K) 1.30 Kruidhof omvormen tot het gemeentelijk participatiebedrijf

-80

5.1 - Harmoniseren van beleid en uitvoering, optimaliseren van processen

-200

5.4 - Frictiekosten

-123

-200

Procesoptimalisatie Naast de reguliere bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk het komende jaar op het realiseren van de ombuigingen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het project Procesoptimalisatie dat medio 2021 is gestart. Wij zetten dit traject voort in 2023. Het verbeteren van onze werkprocessen moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en tevreden klanten en medewerkers. Om de gestelde doelen te bereiken is gekozen voor het middel van procesoptimalisatie. Een aantal processen binnen de gemeente is geanalyseerd en ontworpen volgens de uitgangspunten van procesoptimalisatie: een identieke werkwijze tussen Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen, optimale inzet van digitalisering, effectief en efficiënt en de klant centraal.

Gemeente Achtkarspelen

33

Begroting 2023-2026 Procesoptimalisatie heeft inmiddels een groot deel van zijn werkwijze en aanpak ontwikkeld. We zien in de uitvoering wel dat er sprake is van een grote afhankelijkheid van beschikbaarheid van personeel. Ook zijn op dit moment eventuele vervolgkosten nog niet inzichtelijk. Dit maakt dat een winstwaarschuwing wordt afgegeven over de geprognotiseerde opbrengst in 2023. Het nieuwe Werken De Coronapandemie heeft een grote impact op de samenleving. Ook op onze organisatie en medewerkers. Lange tijd gold het dringende advies om thuis te werken, tenzij het niet anders kon. Medewerkers zijn hierin zoveel mogelijk gefaciliteerd, waarbij vooralsnog gekozen is voor (deels) tijdelijke oplossingen. Bij de toekomstige manier van werken (‘je werkt waar dat nodig is’) zal de focus daarom komen te liggen op een 'hybride' vorm van werken: deels thuis en deels op kantoor of locatie. Hierbij lenen concentratiewerkzaamheden, telefoneren, lezen en administratieve taken zich bij uitstek om thuis uit te voeren. Veel overleggen kunnen plaatsvinden via de inmiddels beschikbare hybride-vergadersystemen en het kantoor wordt gezien als de ideale plek voor ontmoeting en samenwerking.

Opvolging Management Letter Onze accountant stelt jaarlijks na de interimcontrole en de jaarrekeningcontrole een Management Letter op waarin zij de belangrijkste uitkomsten van haar werkzaamheden beschrijft, die relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening en voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente en de risico's die van belang zijn. De organisatie is actief met het opvolgen van de aanbevelingen uit de managementletter. Daar waar zich afwijkingen of bijzonderheden in de opvolging voor doen, wordt daarover gerapporteerd bij de begrotingswijzigingen richting de Raad. Ontwikkeling leges omgevingswet Op dit moment speelt de invoering van de Omgevingswet voor de gemeenten. Er zijn nog veel onduidelijkheden over de invoering en de werking. De Eerste Kamer neemt op 8 november 2022 het besluit over de inwerkingtreding. Daarom is in deze begroting bij de leges in relatie tot de Omgevingswet nog de huidige legestabel van toepassing. Na 8 november 2022 kunnen we de meest actuele situatie bepalen op basis van de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Ons voorstel is om de legestabel vervolgens op basis van dit besluit te actualiseren en wijzigingen als gevolg van de invoering van de Omgevingswet te agenderen voor december.

Lokale inclusieve agenda Gemeenten hebben vanuit de ratificatie van het VN-verdrag handicap de verplichting om een Lokale Inclusieve Agenda (LIA) op te stellen. In de LIA wordt beschreven welke activiteiten/instrumenten de gemeente inzet om de gemeente toegankelijker te maken voor mensen met een beperking. Vanwege overige prioritering is hier tot nu toe geen voorrang aan gegeven. De gemeenteraad van Tytsjerksteradiel heeft hun college inmiddels de opdracht gegeven om te komen tot een LIA. Een mooi moment om ook in Achtkarspelen met de LIA aan de gang te gaan. Tegelijkertijd kan de uitvoering van de motie Dementievriendelijke gemeente hierin meegenomen worden. Voor zowel het opstellen als het uitvoeren van de LIA heeft de gemeenteraad nog geen budget beschikbaar gesteld. Voor het opstellen van een LIA kan meegelift worden op de ontwikkelingen in Tytsjerksteradiel. Op dit moment is nog niet te zeggen of en zo ja hoeveel budget nodig is voor het uitvoeren van de LIA. Mocht budget nodig zijn, dan zal de raad gevraagd worden om hiervoor budget vrij te maken.

Gemeente Achtkarspelen

34

Begroting 2023-2026 Impact hoge inflatie en energiekosten personeel Medewerkers kunnen ook last hebben van de hoge inflatie en energiekosten. Als goed werkgever bieden wij medewerkers die daar behoefte aan hebben de mogelijkheid tot ondersteuning. Naast de aandacht vanuit leidinggevenden en HRM zijn Budgetcoaches, schuldhulpverlening of maatschappelijk werk beschikbaar. Medewerkers kunnen ook meer uren werken (indien daar ruimte toe is). In situaties waar dit speelt zal worden gekeken naar individuele maatwerkoplossingen.

Gemeente Achtkarspelen

35

Begroting 2023-2026

2 BESLUITVORMING Wij stellen u voor: 1. De begroting voor het jaar 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 vast te stellen, inclusief de per programma voorgestelde onttrekkingen aan en stortingen in reserves; 2. Kennis te nemen van het effect op de bijdrage aan de WM8KTD voor de wijzigingen waarop dit van toepassing zoals vermeld in paragraaf 1.3.2 en te besluiten geen zienswijze in te dienen voor de wijzigingen van de begroting 2023-2026 van de WM8KTD. 3. Akkoord te gaan met de uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente en de daarbij behorende bijlagen, zoals verwoord en opgenomen in de programmabegroting; 4. Akkoord te gaan met de lastenontwikkeling voor de burger, zoals opgenomen in paragraaf Lokale heffingen; 5. Akkoord te gaan met de overige uitgangspunten voor het tarievenbeleid zoals voorgesteld in paragraaf Lokale heffingen; 6. Akkoord te gaan met grondprijzenbeleid voor het jaar 2023 zoals voorgesteld in de paragraaf Grondbeleid; 7. Akkoord te gaan met het verrekenen van de in 2022 teveel geheven Ozb-belasting (totaal € 300.000) ten behoeve de Ozb-opbrengst 2023 en dit overeenkomstig in de tarieven te verwerken; 8. Akkoord te gaan met bijstelling van de investeringskredieten en samenhangende kapitaallasten zoals toegelicht in paragraaf 1.3.2 Wonen en Werken van Ontwikkelingen in beleid; 9.

De in paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing beschreven risico's te bevestigen. Vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 3 november 2022. De voorzitter, De griffier,

Gemeente Achtkarspelen

36

Begroting 2023-2026

3 BELEIDSBEGROTING

Gemeente Achtkarspelen

37

Begroting 2023-2026

3.1 Programmaplan

Gemeente Achtkarspelen

38

Begroting 2023-2026

0. Bestuur en ondersteuning

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen In dit programma gaat het over de dienstverlening ter ondersteuning van onze eigen bestuursorganen, maar ook aan onze burgers, bedrijven en organisaties. Als bestuur willen we transparant, efficiënt en integer zijn en voor onze samenleving dienstbaar, laagdrempelig, herkenbaar en aanspreekbaar. Speerpunten in dit programma zijn een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Hierbij heeft de samenwerking met Tytsjerksteradiel een belangrijke meerwaarde. Ten behoeve van deze(ambtelijke) samenwerking is het van belang dat de gemeentebesturen van beide gemeenten in hun zelfstandige rol regelmatig met elkaar in contact treden. In de Kadernota 2023 schetsen we de nieuwe ontwikkelingen voor 2023 en volgend. Een aantal onderwerpen benoemen we nog specifiek: Organisatieontwikkeling Door een hoog ziekteverzuim, aanzienlijk verloop en het feit dat vacatures moeilijk te vervullen zijn door een krappe arbeidsmarkt is de werkdruk in de organisatie hoog. Dit is terug te zien in het uitgevoerde MTO van mei 2022. Het gaat daarbij vooral om problematiek die zich in de werkmaatschappij voordoet, al hebben ook de clusters Beheer last van de moeilijke arbeidsmarkt.

Gevolg van de geschetste problematiek is naast een hoge werkdruk, ook dat de uitvoering van taken onder druk komt te staan met als risico dat de dienstverlening verslechtert en ontwikkelingen (zoals nieuw beleid, ICT implementaties, enz.) vertraagt. De oorzaken zijn divers en grijpen ook op elkaar in. Om hier iets aan te doen is het nodig om een aantal zaken in gang te zetten. Daarnaast moet er gewerkt worden aan veranderingen op de langere termijn. Waarbij ook het feit dat tot 2030 ongeveer 25% van het personeelsbestand met pensioen gaat betrokken moet worden. Evenals de aanbevelingen uit de Evaluatie van de werkmaatschappij waarbij er voor de komende jaren ingezet wordt op verdere doorontwikkeling van de huidige wijze van samenwerking. Hiervoor wordt een plan gemaakt. In de Kadernota 2023 - 2026 is een aantal gerichte maatregelen uitgewerkt die vooruitlopend op het nog te ontwikkelen plan wel al in gang gezet moeten worden. Dit betreft de onderwerpen: 1. Personeelsbeleid en ontwikkeling; 2. Versterking ondersteuning; 3. Thuiswerken; 4. Strategische advisering Deze onderwerpen worden hierna verder geduid en uitgewerkt. 1. Personeelsbeleid en ontwikkeling Vlootschouw: in-, door- en uitstroom medewerkers - (KN 00.04.17) In de periode tot 2030 bereikt 25% van onze medewerkers de pensioengerechtigde leeftijd.

Daarnaast hebben we te maken met steeds veranderende opgaven en een krappe arbeidsmarkt. Uit de evaluatie van de WM8KTD blijkt dat er een formatieve verschuiving van uitvoering naar strategie nodig is. In 2021 is gestart met Strategische Personeelsplanning. Onderdeel daarvan is een ‘vlootschouw’ om het ontwikkelpotentieel van onze medewerkers beter in beeld te krijgen. Met dat inzicht kunnen HR-instrumenten als mobiliteit, loopbaanontwikkeling, talentprogramma’s en Leren & Ontwikkelen gerichter en effectiever worden ingezet. Daardoor krijgen onze medewerkers de kans zich te ontwikkelen binnen onze organisatie en binden we waardevolle arbeidskrachten langer aan ons.

Gemeente Achtkarspelen

39

Begroting 2023-2026 Recruitment, werving en selectie personeel (KN 00.04.16) Het is van belang in te zetten op de ontwikkeling van een adequate arbeidsmarktstrategie. Zoals hiervoor is aangegeven wordt de arbeidsmarkt steeds krapper en verandert onze vraag naar arbeidskrachten door onze schaalgrootte en de daarmee samenhangende opgaven. Op dit moment zijn wij onvoldoende onderscheidend in de markt. Het is daarom van belang om onze concurrentiepositie als werkgever te verbeteren zodat we medewerkers met de juiste capaciteiten aan kunnen trekken. Met een specifiek hierop toegespitst Werving en Selectiebeleid en de inzet van gericht recruitment willen we onze achterstand inlopen. Onderzoek loongebouw De doorontwikkeling van onze organisaties vergt een nader onderzoek naar ons loongebouw. In het vorig jaar uitgevoerde benchmarkonderzoek is aangegeven dat ons loongebouw op dit moment niet marktconform is. Het is niet toegesneden op de schaalgrootte en de daarmee vereiste strategische capaciteit van de organisatie. Het is waarschijnlijk dat een op de huidige situatie (Werkmaatschappij, werkend voor een gebied met >60.000 inwoners) toegesneden loongebouw positieve effecten heeft op onze arbeidsmarktpositie. Dit onderzoek voeren we in 2022 uit, zodat de eventuele gevolgen hiervan bij de begroting afgewogen kunnen worden. De kosten voor het onderzoek worden geschat op € 15.000.

De helft van dit bedrag komt voor rekening van onze gemeente. Herinrichting teams De werkdruk bij de leidinggevenden is veel te hoog. Dit komt mede door de omvang van een aantal teams. Waar een algemeen aanvaardbare omvang van 15 tot 20 mensen normaal is, hebben wij teams met 40 tot 50 mensen en 1 leidinggevende. Gevolg hiervan is ook dat medewerkers aangeven onvoldoende contact te hebben met hun leidinggevende, hetgeen de werkbeleving niet ten goede komt. Het college ziet de urgentie dat deze situatie moet veranderen en zal daartoe een voorstel ontwikkelingen. 2. Versterking ondersteuning Kwantitatieve en kwalitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie) – (KN 00.04.12) In de periode tot eind 2022 wordt gewerkt aan een plan voor een toekomstbestendig inrichting en bemensing van de teams HRM en Communicatie. Dit plan wordt in 2023 ten uitvoer gebracht. Gezien de ervaren knelpunten en de daarmee samenhangende continuïteitsrisico’s wordt het als noodzakelijk gezien de huidige tijdelijke bemensing (3,5 fte voor HRM en 2 fte voor Communicatie) te continueren en in 2023 te komen tot een structurele, op de werklast toegesneden uitbreiding van formatie voor beide teams. Facilitaire ondersteuning door slimmer organiseren Willen we een aantrekkelijke werkgever zijn dan moeten we zorgen dat onze medewerker goed toegerust hun werk kunnen doen.

Dit betekent dat er structureel aandacht moet zijn voor ontwikkelingen zoals het thuiswerken en de impact die dat heeft op de bestaande werkplekken, vervoerskosten, gebouwen, e.d., waarbij er ook gestreefd wordt naar een zo efficiënt en effectief mogelijk gebruik van middelen. Daarom willen we hierin investeren, vanuit de overtuiging dat dit op termijn ook zeker tot opbrengsten zal leiden. 3. Thuiswerken Organiseren en faciliteren van het thuiswerken (KN.00.04.09) Uit oogpunt van goed werkgeverschap en positionering op de arbeidsmarkt willen we onze medewerkers, ook nu de Covidcrisis voorbij lijkt te zijn, de mogelijkheid bieden om thuis te werken. Uit een enquête onder de medewerkers is gebleken dat het merendeel van onze medewerkers hier ook behoefte aan heeft. Het faciliteren en organiseren van deze voorziening biedt het voordeel dat we een aantrekkelijk werkgever kunnen blijven, we bijdragen aan onze gemeentelijke duurzaamheidsagenda en het bieden van werkplezier/ balans tussen werk en privé. Op grond van de Arbeidsomstandigheden wet zullen we als werkgever ook hierin onze verantwoordelijkheden moeten nemen. Het niet

Gemeente Achtkarspelen

40

Begroting 2023-2026 faciliteren van thuiswerkplekvoorzieningen neemt grote risico's van uitval van medewerkers door ziekte als gevolg van lichamelijk ongemak met zich mee 4. Strategische advisering Taakverzwaring strategische advisering (KN 00.01) Uit de evaluatie WM8KTD is gebleken dat de organisatie op meerdere fronten strategische advisering tekort komt. De strategische capaciteit is niet meegegroeid met omvang en complexiteit van de organisatie en staat extra onder druk door een groot verloop onder het personeel. Daarnaast komen er steeds meer taken en nieuwe wetten en regels op de gemeenten af die leiden tot strategische, integrale vraagstukken. De structurele aanpak van deze gewenste verschuiving van uitvoering naar strategie maakt onderdeel uit van het nog te ontwikkelen plan. Op korte termijn echter is er zeer dringende behoefte om tot versterking te komen van de strategische advisering gelet op het feit dat we ervaren dat er een veelheid aan vraagstukken is, waar geen capaciteit voor geraamd is. Hierbij moet gedacht worden aan bijdragen aan regionale inzet herijking gemeentefonds, samenwerking tussen diverse overheden, advisering collegeleden bij deelname aan Friese of landelijke commissie van de VNG. Bestuursondersteuning college (KN 00.09) In 2021 is besloten tot het beschikbaar stellen van structureel budget voor de bestuurssecretaris Achtkarspelen voor 18 uur.

Deze functie draait nu een jaar. Gebleken is dat het aantal beschikbare uren onvoldoende is om uitvoering te kunnen geven aan deze taken. Om de kwaliteit op bestuurlijke vraagstukken en bestuursprocessen te borgen, is 10 uur extra nodig voor deze functie. Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Bestuursondersteuning college Achtkarspelen In 2021 is besloten tot het beschikbaar stellen van structureel budget voor de bestuurssecretaris Achtkarspelen voor 18 uur. Deze functie draait nu een jaar en gebleken is dat het aantal beschikbare uren onvoldoende is om uitvoering te kunnen geven aan deze taken. Om de kwaliteit op bestuurlijke vraagstukken en bestuursprocessen te borgen, is 10 uur extra nodig voor deze functie. [Kadernota nr. 00.09]

Dorpencoördinator De afgelopen periode is herhaaldelijk gebleken dat met het ontbreken van een vast aanspreekpunt voor onze dorpen en burgerinitiatieven een gat is gevallen in onze dienstverlening. We willen een betrouwbare overheid zijn door initiatieven van inwoners te stimuleren en te zorgen dat deze op de juiste plek in de gemeentelijke organisatie landen. We willen werken volgens onze visie op de Sociale Basis. We willen onze dorpshuizen en dorpsbelangen faciliteren en betrekken bij de gemeentelijke plannen. Dat willen we doen door hier met vaste contactpersonen te gaan werken.

[Kadernota nr. 00.07]

Historische informatie en materiaal gemeente Achtkarspelen en restauratie daarvan Een van de aspecten die de kwaliteit van onze archieven in Achtkarspelen verhoogt, is het investeren in interessante, cultuurhistorische en van belang zijnde documenten over de gemeente. En daarnaast het kunnen restaureren van reeds beschikbare informatie in

Gemeente Achtkarspelen

41

Begroting 2023-2026 de archieven, zodat deze voor de lange termijn veilig gesteld worden. Dit vraagt een budget van in totaal € 4.000 per jaar, voor de duur van 4 jaar.

[Kadernota nr. 00.02]

Inrichten Mijngemeente.nl We beschikken nu over Mijn Overheid, welke is bedoeld voor het publiceren van eindbeschikkingen en bekendmakingen (bijvoorbeeld aanslag onroerende zaken). Mijn Overheid is echter niet geschikt voor interactie tussen burger en gemeente. Zo vindt er bijvoorbeeld na een digitale aanvraag voor een omgevingswet nog veel communicatie analoog of via e-mail plaats. Met het gebruik van Mijn Gemeente kunnen we tijdens het proces tussen aanvraag en besluit wel volledig digitaal communiceren met de burger. Aanvullend op Mijn Overheid willen we een kanaal Mijn Gemeente in richten, waarin communicatie met onze inwoners zoveel mogelijk digitaal kan plaatsvinden. Wij vragen een jaarlijkse bijdrage van € 13.000 (per gemeente) om dit te realiseren. [Kadernota nr. 00.03]

Invulling actiepunten vanuit Communicatiestrategie De huidige tijd vraagt om een heldere en consistente positionering van de twee gemeenten en de werkmaatschappij. Door de communicatie van de beide gemeenten en van de werkmaatschappij professioneler, consistenter en helderder aan te pakken wordt dit bewerkstelligt. 1. Extern: zorg dragen voor een professionele uitstraling van de drie organisaties en zorgen voor begrijpelijke teksten (B1-niveau) in alle uitingen. 2. Intern: De drie organisaties zijn in ontwikkeling. Werken voor deze drie organisaties is soms complex. Een goede interne communicatie zorgt ervoor dat medewerkers zich verbonden voelen met de organisatie en op een juiste, tijdige en begrijpelijke wijze worden geïnformeerd over de organisatieontwikkeling.

[Kadernota nr. 00.04]

Taakverzwaring strategische advisering colleges, raden, DB en AB Uit evaluatie / onderzoek is gebleken dat de organisatie op meerdere fronten behoefte heeft aan strategische capaciteit. De aard en frequentie van complexe dossiers waarmee de organisatie te maken krijgt neemt steeds meer toe. Daarnaast komen er steeds meer taken en nieuwe wetten en regels op de gemeenten af die leiden tot strategische, integrale vraagstukken. Het Dagelijks Bestuur van de Werkmaatschappij (DB) moet gelet op de beleidsmatige en organisatorische opgaven meer volgens strategische plannen en agenda's gaan werken. De strategische capaciteit is niet meegegroeid met omvang en complexiteit van de organisatie en staat extra onder druk door een groot verloop onder het personeel. Daarmee is de beschikbare capaciteit om adequaat te ondersteunen op strategische vraagstukken structureel ontoereikend. De complexiteit van de onderwerpen vraagt steeds meer integrale strategische voorbereiding, ook met andere gemeenten.

[Kadernota nr. 00.01]

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Concreet uitvoeringsplan organisatiebeleid De organisatie heeft moeite om personeel aan zich te binden en om goed personeel vast te houden. Tevens is uit onderzoeken gebleken dat het werkplezier voor de medewerkers de afgelopen jaren is gedaald. De raad heeft ons verzocht om de medewerkers een stip op de horizon te bieden en om met een structureel uitvoeringsplan te komen. We onderkennen deze problemen en willen dan ook graag samen met de raad hieraan werken en ervoor zorgen dat de gemeente een gezonde en plezierige organisatie is om voor te werken. [Motie nr. PO-M2]

Gemeente Achtkarspelen

42

Begroting 2023-2026

Overige ontwikkelingen Verhoging OZB woningen en niet-woningen Het Ozb-tarief wordt in 2023 verhoogd met een inflatiecorrectie van 1,9% voor de totale omzet ten opzichte van 2022 op basis van de vastgestelde kaderbrief. Door een technische onvolkomenheid is in 2022 gemiddeld € 30 tot € 45 per woning teveel aan heffingsaanslag in rekening gebracht bij woningeigenaren. Het totaal ontvangen bedrag zal bij de bepaling van het tarief 2023 worden gecompenseerd. Hierdoor vloeit het teveel geïncasseerde bedrag weer terug. Per saldo nemen de begrote baten OZB woningen en niet-woningen met € 99.000 toe ten opzichte van 2022. Aanpassing bijdragen Werkmaatschappij Voor 2023 zijn de bijdragen van de beide gemeenten aan de Werkmaatschappij geactualiseerd op basis van doorbelastingen van geactualiseerde kosten binnen de Werkmaatschappij. In het publieksdeel hebben we hier een algemene toelichting op gegeven. Voor programma 0 leidt deze bijdrage tot een hogere bijdrage van € 283.000 ten opzichte van de primitieve begroting 2021 (inclusief bijdrage van € 48.000 inzake de motie voortzetting Energiecoaches). Grotendeels wordt de verhoging verklaard door de indexatie van (personeels-)kosten binnen de Werkmaatschappij. Dividend Stedin Wij verwachten over 2023 een afname van de dividenduitkering van € 80.000 ten opzichte van 2022.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

4.457

5.756

1.300

3.218

3.090

1.987

Baten

63.598

67.667

4.068

66.241

65.745

62.326

Saldo

59.142

61.910

2.769

63.023

62.655

60.339

Stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (alle programma's) Saldo

1.886

2.357

471

814

345

337

TOTAAL

61.028

64.267

3.239

63.837

63.000

60.676

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 De financiële gevolgen n.a.v. de Kadernota 2023 zijn begroot onder Overhead 00.01 - Taakverzwaring strategische advisering colleges, raden, DB en AB 00.02 - Historische informatie en materiaal gemeente Achtkarspelen en restauratie daarvan 00.03 - Inrichten Mijngemeente.nl

Gemeente Achtkarspelen

43

Begroting 2023-2026 00.04 - Invulling actiepunten vanuit Communicatiestrategie 00.07 - Dorpencoördinator 00.09 - Bestuursondersteuning college Achtkarspelen Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Actualisatie bijdrage personeelskosten werkmaatschappij

283 N

Actualisatie personeelskosten DO

44 N

Netto toename Algemene Uitkering Gemeentefonds

3.444 V

Contributies en lidmaatschappen VNG en GGU (overheveling uit overhead)

128 N

(Lagere) dividenduitkering (Stedin)

80 N

Saldo diverse ontwikkelingen

41 N Sub.

2.868 V

Onroerende-zaak Belasting, Ozb Ozb - vervallen eenmalige tegemoetkomingen (begroting 2022)

85 V

Ozb - toename indexatie 1,9%

116 V

Ozb - minderopbrengst correctie teveel geïncasseerd 2022

300 N Sub.

-99 N

Totaal

2.769 V

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Apparaatskosten

829,3

euro

(2023)

9,8

fte

(2023)

2,8

euro

(2023)

9,6

fte

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bezetting Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Externe inhuur Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Formatie Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Achtkarspelen

44

Begroting 2023-2026

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel Vennootschap / Coöperatie BNG Bank NV Stedin

Gemeente Achtkarspelen

45

Begroting 2023-2026

1. Veiligheid

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Veiligheid is het aanwezig zijn van orde en rust in het publieke domein en van bescherming van leven, gezondheid en goederen tegen acute en dreigende aantastingen. Onveiligheid is te omschrijven als alles wat inbreuk op veiligheid maakt. Die inbreuken kunnen zowel feitelijke aantastingen zijn, maar ook gevoelens van onveiligheid. Het programma Veiligheid omvat alle gemeentelijke activiteiten op het gebied van handhaving van de openbare orde, bevordering van de veiligheid en activiteiten rondom de bijzondere wetten. Hieraan wordt op verschillende manieren vormgegeven door het stellen van regels, het maken van beleid, uitvoering geven aan handhaving, organisatie van de crisisbeheersing, de brandweer en de samenwerking met de politie. Het programma Veiligheid is onderverdeeld in twee aandachtsgebieden: Crisisbeheersing en brandweer Hieronder valt onder andere de Veiligheidsregio Fryslân en gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg. Openbare orde en veiligheid Hieronder vallen diverse gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Ook ontwikkelingen met betrekking tot ketenpartners als politie, Veiligheidshuis en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) vallen hieronder.

Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Jurist veiligheid We gaan de juridische schil van het veiligheidsdomein op peil brengen door het aanstellen van een juridische adviseur/beleidsmedewerker voor 0,25 fte. Door de juridisch adviseur toe te voegen in de hele keten kunnen zware juridische klussen in de keten zelf met juiste antenne voor openbare orde en veiligheid worden afgewikkeld. De totale kosten voor de gemeente Achtkarspelen worden geschat op € 27.500. Van dit bedrag worden de loonkosten (€ 22.000) verantwoord in dit programma en de overheadkosten (€ 5.500) in het programma Overhead.

[Kadernota nr. 01.01]

Schenken onder de 18 jaar We willen dat er minder alcohol wordt geschonken aan mensen onder de 18 jaar. Wij hebben geconstateerd dat het naleefgedrag voor wat betreft het schenken onder de 18 jaar slecht is. Wij willen het naleefgedrag op dit punt verbeteren in het belang van de gezondheid en zullen hierop tweejaarlijks proactief controles laten uitvoeren door een extern bureau. Als wij dit niet doen dan blijft het naleefgedrag naar verwachting laag. Dit brengt gevolgen voor de gezondheid met zich mee alsmede gevolgen voor de openbare orde en de handhaving hiervan. De totale kosten voor de gemeente Achtkarspelen worden geraamd op € 30.000. [Kadernota nr. 01.02]

Moties

Gemeente Achtkarspelen

46

Begroting 2023-2026 Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Op jeugd gerichte BOA De toenemende alcohol- en drugsproblematiek vraagt in de gemeente om versterking. Hiervoor wordt een op jeugd gerichte BOA aangenomen die een belangrijke preventieve taak heeft en contacten onderhoudt met de jeugd van Achtkarspelen. Deze BOA zal samenwerken met de dorpencoördinator, jongerenwerkers, gebiedsteams, scholen en de politie. De op jeugd gerichte BOA, zoals opgenomen in de Kadernota, start al in 2023. Hier wordt geld voor vrijgemaakt in de begroting. De totale kosten (inclusief overhead) op basis van 1fte bedragen € 88.000 per jaar. De loonkosten (€ 70.000) worden in dit programma verantwoord, de overheadkosten (€ 18.000) in programma Overhead. [Motie nr. P1-M1]

Overige ontwikkelingen Hogere bijdrage Veiligheidsregio Fryslân Jaarlijks wordt de begroting van de Veiligheidsregio Fryslân aangeboden. In deze begroting zijn een aantal beleids- en autonome ontwikkelingen op het gebied van brandweer en crisisbeheersing vertaald. Deze ontwikkelingen leiden voor Achtkarspelen tot een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân van € 80.000. Ombuiging stoppen met niet-wettelijke taken Veiligheid De gemeente voert een aantal niet-wettelijke taken uit in het kader van Veiligheid. Bij de begroting 2021 is op het taakveld Veiligheid een bezuiniging vastgesteld van € 15.000 met ingang van 2023. Bij het invullen van deze taakstelling is gebleken dat een groot deel van deze ombuiging met ingang van 2022 gerealiseerd kan worden op de werkbudgetten van veiligheid en crisisbeheersing. Met ingang van 2023 wordt het resterende deel van € 2.000 van deze ombuiging gerealiseerd. Aanpassing legestarieven drank & horeca en evenementenvergunningen en kostendekkendheid leges vanaf 2023 In het kader van de ombuigingen (begroting 2021) is als uitgangspunt afgesproken dat de tarieven de leges op het gebied van evenementen en horeca kostendekkend moeten zijn. Hierbij is voor de komende jaren een ingroeipad afgesproken met een gefaseerde stijging naar 100% kostendekkendheid.

We zien dat de combinatie van beoogde tariefaanpassingen vanuit kostendekkendheid en de maatschappelijke effecten hiervan op dit moment vraagt om temporisering van het ingroeipad. Ons voorstel is om voor 2023 voor de leges voor het overgrote deel alleen te verhogen met het indexpercentage van 1,9%. Omdat het ingroeipad van de verhoging van de leges al in de meerjarenbegroting 2022-2025 was opgenomen, betekent dit voor 2023 een eenmalig nadeel van € 47.000. Het netto effect op de legesontvangsten bedraagt € 14.000 (nadeel). In de aanloop naar de Kadernota 2024-2027 werken we voor de komende jaren uit wat een haalbaar en wenselijk ingroeipad voor de verhoging van deze leges is. Vergoeding piketdiensten Veiligheidsregio Fryslân Tot 2022 werd de vergoeding van de medewerkers die piketdiensten draaien voor de crisisorganisatie van de Veiligheidsregio Fryslân en de vergoeding die de gemeente daarvoor ontving op verschillende kostenplaatsen binnen de begroting begroot en waren hierdoor de baten en lasten niet met elkaar in overeenstemming. De ontvangen vergoeding die voorheen in dit programma werd geraamd is nu verdeeld naar de juiste kostenplaatsen binnen andere programma's. Hierdoor ontstaat binnen dit programma een nadeel van € 45.000. Per saldo voor de begroting is dit neutraal.

Gemeente Achtkarspelen

47

Begroting 2023-2026

Financieel begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

2.202

2.391

189

2.409

2.500

2.513

Baten

66

8

- 59

67

80

80

Saldo

- 2.136

- 2.384

- 248

- 2.342

- 2.420

- 2.434

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 Jurist veiligheid; 01.01

-22 N

Schenken onder de 18 jaar; 01.02

-30 N

Motie: op jeugd gerichte BOA

-70 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân

-80 N

Mutaties bestaande ombuigingen Veiligheid (begroting 2021; 1.14)

2V

Leges drank & horeca en evenementenvergunningen

-14 N

Overige ontwikkelingen Vergoeding piketdiensten Veiligheidsregio Fryslân

-45 N

Actualisatie bijdrage WM8KTD

11 V

Totaal

-248 N

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners

Meting

Eenheid

Refertejaar

0,4

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Achtkarspelen

48

Begroting 2023-2026 Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners

3,0

aantal

(2021)

3,8

aantal

(2021)

0,7

aantal

(2021)

7,0

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Verwijzingen Halt Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân

Gemeente Achtkarspelen

49

Begroting 2023-2026

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma omvat de wijze waarop de gemeente omgaat met mobiliteit, zoals het beheer van wegen, straten en pleinen. Ook omvat dit programma verkeersmaatregelen, openbaar vervoer en parkeren. Ten aanzien van het onderdeel 'waterstaat' vallen binnen dit programma economische en recreatieve havens en de afwatering (doorgaande waterwegen). Hierbij moet worden opgemerkt dat de gemeente geen recreatieve havens in beheer heeft en dat de doorgaande waterwegen primair in eigendom en beheer zijn bij Wetterskip Fryslân, Provincie en/of Rijkswaterstaat. Doelstelling van de gemeente is om een duurzame, schone en veilige leefomgeving te creëren en in stand te houden. De openbare ruimte bestaat uit verschillende onderdelen, zoals wegen, pleinen, fietspaden voetpaden en overige verhardingen. Het onderdeel 'groen' (inclusief de sloten en vijvers) komt verder aan de orde in programma 5 Sport, cultuur en recreatie. Riolering valt onder programma 7, Volksgezondheid en milieu. Uitwerking Kadernota 2023-2026 In de Kadernota 2023-2026 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 14 juli 2022 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Aanleggen voetpad korfbalterrein Boelenslaan Vanuit het dorp Boelenslaan (Plaatselijk Belang, korfbalvereniging en de basisschool) is het verzoek gekomen om door middel van het aanleggen van een toegangspad een kortere route te creëren naar het sportveld. De totale investering bedraagt € 20.000 en zal ten laste van een investeringskrediet worden gebracht. De verwachting is dat de realisatie in 2023 plaats vindt, waardoor de jaarlijkse kapitaalslasten in 2024 € 1.100 per jaar zullen bedragen. [Kadernota nr. 02.14]

Civieltechnische medewerker Structurele uitbreiding van 1 fte civieltechnische werkvoorbereiding bij het team Infra & Gebouwen van de gemeente Achtkarspelen. Doordat de civieltechnisch medewerker wordt doorbelast op de projecten komen de extra personeelskosten ten laste van bestaande budgetten van projecten. Per saldo leidt dit dus niet tot uitzetting van de begroting.

[Kadernota nr. 02.13]

Nieuw verkeer- en vervoerbeleid Voor het opstellen van het Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan (Mobiliteitsplan) de benodigde financiële middelen beschikbaar stellen. Deze kosten zijn geraamd op €30.000.

[Kadernota nr. 02.01]

Zwerfafval De landelijke zwerfafvalvergoeding van Nedvang stopt per 1 januari 2023. Met deze vergoeding is de afgelopen jaren het zwerfafvalproject met Plaatselijke Belangen en de MOA bekostigd. Om door te kunnen gaan met het aanpakken van het zwerfafvalprobleem en het project is € 35.000 per jaar nodig.

[Kadernota nr. 02.15]

Gemeente Achtkarspelen

50

Begroting 2023-2026 Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Doortrekken wandelpad / schelpenpad Gerkesklooster In uw vergadering over kadernota 2023 is een motie aangenomen voor het doortrekken van het schelpenpad vanaf de Singel en Monnikenweg in de richting van de Dokkumertrekvaart in Gerkesklooster. De aanlegkosten zijn geraamd op ca. € 20.000. In de meerjarenbegroting 2023-2026 is rekening gehouden met realisatie in 2024. Dit zorgt ervoor dat de kapitaallasten van € 1.450 vanaf 2025 zijn opgenomen in de begroting. [Motie nr. P2-M2]

Motie: Realiseren fietspad met brug Vierstromenland Surhuisterveen Bij de behandeling van de kadernota 2023 is een motie aangenomen voor het aanbrengen van een fietspad en brugverbinding te realiseren in Vierstromenland Surhuisterveen. De kosten voor de aanleg zijn geraamd op € 75.000. In de meerjarenbegroting 2023-2026 is rekening gehouden met realisatie in 2024. Dit zorgt ervoor dat de kapitaallasten van € 3.375 vanaf 2025 zijn opgenomen in de begroting. [Motie nr. P2-M1]

Overige ontwikkelingen Herinrichting Groningerstraat Surhuisterveen In de begroting 2022 is een motie (P2-M3) aangenomen voor de herinrichting c.q. reconstructie van de Groningerstraat in Surhuisterveen. De totale investering in 2022 bedraagt € 350.000. De kapitaallasten van € 10.500 worden vanaf 2023 opgenomen in de begroting waardoor een negatief verschil ontstaat in de exploitatie van 2023 ten opzichte van 2022. Vervanging brug Rysloane / Miedwei In de begroting 2021 is de vervanging van de brug Rysloane / Miedwei opgenomen. De brug is aan het einde van zijn technische levensduur en voldoet niet meer aan de eisen. De uitvoering van de werkzaamheden is gepland in 2022 waarna vanaf 2023 de kapitaallasten worden opgenomen in de begroting 2023. De opname van de kapitaallasten zorgt voor een negatief verschil van de primitieve begroting 2023 ten opzichte van de primitieve begroting 2022 van € 9.000. Actualisatie kapitaallasten De stijging van de kapitaallasten van € 24.000 in de primitieve begroting 2023 ten opzichte van de primitieve begroting 2022 wordt voornamelijk veroorzaakt doordat enkele projecten uit de begroting 2022 en 2020 in 2022 zijn gerealiseerd waardoor de kapitaallasten vanaf 2023 in de exploitatie worden verantwoord.

Projecten waar de kapitaallasten betrekking op hebben zijn: - 2e fase Alde Dyk Kootstertille - B2022; 02.09 - Groningerstraat fietspad naar 1 kant brengen - B2022; 02.10 - Kruispunt Blauwhuisterweg - Boelenswei aanpassen - B2022; 02.08 - Revitalisering industrieterrein De Bosk Harkema - B2022; 02.07 - Gefaseerde uitvoering schoolzones tot en met 2022 - B2020 Onderhoudskosten op basis van vastgestelde nota kapitaalgoederen Tijdens de raadsvergadering van 3 maart 2022 is de nota kapitaalgoederen vastgesteld voor het kwaliteitsniveau basis. Op totaalniveau (organisatiebreed) leidt de aanpassing van jaarlijkse onderhoudskosten tot een uitzetting op de exploitatie van € 70.000. Daarnaast zorgt de inrichting van de voorziening overige gebouwen voor een constanter verloop van de planmatige onderhoudskosten.

Gemeente Achtkarspelen

51

Begroting 2023-2026 De afwijking in programma 2 van per saldo € 12.000 wordt veroorzaakt doordat de jaarlijkse onderhoudskosten zijn aangepast naar de stand zoals uitgewerkt in de nota kapitaalgoederen. Daarnaast wordt de mutatie veroorzaakt doordat de kosten van het planmatig onderhoud niet ten laste van de exploitatie worden gebracht maar (op basis van een jaarlijks constant bedrag) ten laste van de voorziening worden gebracht. Indexatie kosten De kosten voor programma 2 zijn geactualiseerd en verhoogd met een index van 1,9%. Deze indexatie zorgt voor € 42.000 hogere onderhoudskosten voor met name het onderhoud aan wegen, fietspaden en voetpaden. De extra indexatie van de onderhoudskosten leidt tot € 61.000 hogere kosten in 2023 ten opzichte van 2022. Daarnaast zorgen de wereldwijde ontwikkelingen ten aanzien van de brandstoffen voor een stijging van de brandstofkosten voor het rijdende materieel van € 12.000 ten opzichte van de primitieve begroting 2022. Het restant van de prijsontwikkeling van € 10.000 wordt veroorzaakt door indexaties van allemaal (kleinere) budgetten.

Financieel begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

5.477

5.890

413

6.108

6.200

6.278

Baten

356

429

72

408

435

435

Saldo

- 5.121

- 5.462

- 341

- 5.700

- 5.765

- 5.843

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Nieuw verkeer- en vervoerbeleid; 02.01

-30 N

Zwerfaval; 02.15

-35 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Motie kadernota 2022-2025; Herinrichting c.q. Groningerstraat Surhuisterveen; P2-M3

-11 N

Vervangen brug Rysloane / Miedwei - B2021; 02.07

-9 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-87 N

Actualisatie kapitaallasten

-24 N

Ontwikkeling onderhoudskosten agv in 2022 vastgestelde nota kapitaalgoederen

12 V

Verhoging budgetten gas- en elektriciteitskosten

-34 N

Actualisatie budgetten wegen

-125 N

Diversen Totaal

Gemeente Achtkarspelen

2V -341 N

52

Begroting 2023-2026

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Vennootschap / Coöperatie Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF

Gemeente Achtkarspelen

53

Begroting 2023-2026

3. Economie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij willen de lokale economie vitaal houden en toekomstbestendig maken. Daarbij werken wij zoveel mogelijk samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en de provincie. Het economisch beleid van onze gemeente is gericht op: • Het versterken van het ondernemersklimaat, om daarmee de werkgelegenheid te behouden en te vergroten; • De regionale samenwerking zetten wij in om voor onze ondernemers voldoende kwalitatieve bedrijventerreinen beschikbaar te krijgen. • Op economisch gebied werken we regionaal samen, via de Versnellingsagenda en ANNO pakken wij uitdagingen aan op de thema’s zoals onderwijs-arbeidsmarkt en innovatie-ondernemerschap. Wij blijven investeren in de winkelcentra.

Overige ontwikkelingen Bijdrage Friese projectenmachine In 2023 betaalt Achtkarspelen € 0,64 per inwoner voor de Friese projectenmachine. In 2022 is dit € 0,41 per inwoner. Het nadelige verschil van € 18.000 dat binnen dit programma tot uiting komt betreft de volledige bijdrage 2023 aan de Friese projectenmachine. Dit verschil ontstaat doordat de bijdrage 2022 in de primitieve begroting 2022 nog niet was opgenomen, en deze stand als basis wordt genomen voor de vergelijking met de begroting 2023. De bijdrage 2022 is later via een begrotingswijziging alsnog toegevoegd aan de begroting 2022. Bijdrage Merk Fryslân De jaarlijkse bijdrage aan Merk Fryslân voor brede regiomarketing was nog niet opgenomen in de begroting. Vanaf 2023 is deze bijdrage toegevoegd aan de begroting bij bevordering toerisme. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 4.000. Lagere winstverwachting bedrijventerreinen Op basis van de geactualiseerde Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) verwachten we de komende jaren minder winst te kunnen nemen op de bouwgrondexploitaties van bedrijventerreinen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt doordat het afgelopen jaar een aantal complexen zijn afgesloten en het aantal te verkopen kavels de komende jaren afneemt. De geraamde winst over 2023 is ongeveer € 300.000. Ten opzichte van de raming van 2022 is dit € 74.000 lager.

Financieel begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

654

706

53

660

446

446

Baten

406

333

- 74

47

30

30

Saldo

- 247

- 374

- 126

- 613

- 416

- 416

Gemeente Achtkarspelen

54

Begroting 2023-2026

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2023 Niet van toepassing Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Bijdrage Friese projectenmachine

-18 N

Bijdrage Merk Fryslân

-4 N

Overige ontwikkelingen Lagere winstverwachting bedrijventerreinen

-74 N

Actualisatie bijdrage WM8KTD

-33 N

Diverse verschillen per saldo

3V

Totaal

-126 N

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Banen

537,4

aantal

(2021)

43,5

%

(2021)

155,4

aantal

(2021)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Functiemenging Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Vestigingen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Achtkarspelen

55

Begroting 2023-2026

4. Onderwijs

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. De Friese taal en cultuur neemt daarin een belangrijke plaats in. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen het programma onderwijs worden de wettelijke verplichtingen zoals de onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorkomen en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid; • In elk dorp is een basisschool • Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling • Behoud breed richtingenaanbod Voortgezet Onderwijs • Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt • Aanpakken van laaggeletterdheid • Voor- en Vroegschoolse Educatie, een basisvoorziening voor ieder kind

Overige ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023. De gemeente Achtkarspelen zal over de totale periode in totaal ruim € 525.000 ontvangen. We zoeken voor de besteding van deze middelen aansluiting bij de behoefte van het onderwijs. We vertrouwen erop dat in goed overleg met de lokale partners binnen de kaders van de regeling voor duurzame investeringen wordt gekozen.

Financieel begroting (x € 1.000)

2022

2023

meerjarenperspectief verschil

2024

2025

2026

Lasten

3.660

3.673

14

3.545

3.534

3.527

Baten

1.017

1.010

-7

856

856

856

Saldo

- 2.643

- 2.663

- 21

- 2.690

- 2.678

- 2.672

Gemeente Achtkarspelen

56

Begroting 2023-2026

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2022 en 2023 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Actualisatie bijdrage GR JoBinder

-30 N

Actualisatie Eigen bijdragen leerlingenvervoer

- 17 N

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten (bijdrage WM8KTD)

34 V

Actualisatie kapitaallasten

- 16 N

Indexatie

-21 N

Aanscherpen / actualisatie budgetten Onderwijs (Begroting 2022)

25 V

Overige verschillen per saldo

4V

Totaal

-21 N

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=7af0d440-1e72-47a8-a68f-bac76b8093b9