05 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025
Tekst van het document
Uitbreiding ondersteuning gaswinning De problematiek van de gaswinning vraagt extra inspanningen ook al is het gemeentebestuur geen bevoegd gezag. Luisteren naar maatschappelijke onrust en beïnvloeding zoveel mogelijk benutten is van belang. Dit vraagt extra inspanningen (1 fte) waarvoor de kosten voor onze gemeente € 32.500 per jaar bedragen. Vooralsnog houden wij rekening met een voortzetting over drie jaren. [Kadernota nr. 07.08]
Overige ontwikkelingen Actualisering Gemeentelijk Rioleringsplan De gemeente moet op grond van de Wet milieubeheer beschikken over een actueel gemeentelijk rioleringsplan (GRP). De gemeenteraad stelt daartoe telkens voor een daarbij te bepalen periode een dergelijk plan vast. Op 8 december 2016 heeft de gemeenteraad het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) 2016-2021 vastgesteld. In het plan hebben we aangegeven hoe we invulling geven aan de van oudsher geldende zorgplicht voor de inzameling en het transport van afvalwater. Daarbij hebben we ook een tijdstip aangeduid waarop/waarbinnen onderhoud/vervanging van voorzieningen plaatsvindt. De bijbehorende beheercyclus vullen we in middels een kostendekkingsplan en het beschikbaar stellen van deze gelden via de begrotingen. Een speerpunt in het GRP is het voorkomen van wateroverlast en het inspelen op toekomstige klimaatontwikkelingen. Hiervoor hebben we een regenwaterstructuurplan opgesteld. De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van het GRP 2016-2021 gekozen om de variant wenselijk door te zetten. In 2021 is gestart met het actualiseren van het GRP. Omdat er nog geen nieuw GRP is vastgesteld is het huidige GRP nog steeds van kracht en is voor 2022 het huidige GRP 2016-2021 geëxtrapoleerd en op deze wijze verwerkt in de begroting 2022.
Afvalstoffenheffing en Rioolheffing Voor een nadere toelichting op de afvalstoffenheffing en rioolheffing verwijzen wij naar de paragraaf Lokale Heffingen
Financieel rekening (x € 1.000)
2020
begroting 2021
2022
meerjarenperspectief verschil
2023
2024
2025
Lasten
7.064
7.356
7.894
538
7.803
7.795
7.875
Baten
6.570
6.934
7.103
169
7.182
7.245
7.297
Saldo
- 494
- 422
- 791
- 370
- 622
- 550
- 578
Gemeente Achtkarspelen
59
Begroting 2022-2025
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Privaatrechtelijk optreden (01.02)
-7 N
Uitbreiding ondersteuning gaswinningsdossier (07.08)
-33 N
Formatie gemeentelijk beleid op het vlak van milieu (07.10)
-17 N
Basiskaart Geluid Emissies (02.01)
-60 N
Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Bijdrage aan Veiligheidsregio Fryslân onderdeel gezondheidszorg
-20 N
Bijdrage aan uitvoeringsdienst FUMO
-40 N
Onderzoek duurzame bedrijventerreinen (incidenteel in 2021)
23 V
Aanpassing rioolheffing (o.b.v. tariefsberekening)
158 V
Mutatie voorziening riolering in verband met tariefskorting
-277 N
Onderhoudsbudget nieuw grondwatermeetsysteem
-18 N
Aanpassing afvalstoffenheffing (o.b.v. tariefsberekening)
20 V
Hogere opbrengsten papierinzameling door herstel papierprijs
48 V
Hogere opbrengsten door volumetoename ingezameld kunststof
46 V
Toename inzamelkosten en exploitatie milieustraat door Fryslân Milieu
-16 N
Toename verwerkingskosten huish. afval/GFT/kunststof/drankenkartons
-29 N
Toename verwerkingskosten afvalstromen milieustraat
-107 N
Groot onderhoud vloeistofdichte vloer milieustraat
-80 N
Ombuigingen Pasjessysteem milieustraat Buitenpost (begroting 2021 - 3.27)
50 V
Overige ontwikkelingen Actualisatie bijdrage WM8KTD
-35 N
Actualisatie kapitaallasten
-78 N
Actualisatie onderhoudslasten riolering
-10 N
Diverse verschillen per saldo
-12 N
Totaal
-370 N
INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten.
Gemeente Achtkarspelen
60
Begroting 2022-2025 Legenda
tableCell12 Indicator Hernieuwbare elektriciteit
Meting
Eenheid
Refertejaar
17,8
%
(2019)
197,0
kg
(2019)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Omvang huishoudelijk restafval Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) Vennootschap / Coöperatie Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin) N.V. Fryslân Miljeu (handelsnaam Omrin)
Gemeente Achtkarspelen
61
Begroting 2022-2025
8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening richt zich op een goede ruimtelijke kwaliteit van het gemeentelijk grondgebied, een plezierig, veilig woon- en werkklimaat en een evenwichtige woningmarkt. Eind 2020 heeft de raad de nieuwe Woonvisie vastgesteld, waarin verschillende speerpunten uit ons coalitieakkoord en de woningbouwafspraken met de provincie uitgewerkt zijn. In mei 2021 heeft het college de woningbouwprogrammering vastgesteld en wordt in regio verband ter goedkeuring voorgelegd aan de provincie. In de Prestatieafspraken 2022 die in december 2021 worden ondertekend, zal de Woonvisie tevens door vertaald worden. Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De regels voor de omgeving waar we wonen, werken en recreëren worden in deze wet samengevoegd en vereenvoudigd. Het biedt meer ruimte voor maatwerk en initiatief en leidt tot betere en snellere besluitvorming. In dit jaar werken we verder aan de implementatie van de Omgevingswet in onze organisatie. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.
Nieuw of gewijzigd beleid Participatiewebsite De dynamiek van de samenleving verandert. Gemeente en inwoners gaan steeds vaker gezamenlijk op zoek naar wat hun woonomgeving mooier, beter en leefbaarder kan maken. Deze betrokkenheid van inwoners bij het beleid van de gemeente is, evenals de betrokkenheid van de gemeente bij haar inwoners, een vorm van participatie. De participatie website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven, de omgevingsvisie vorm te geven en om beleidsdoeleinden interactief met de inwoners te delen. Per jaar wordt uitgegaan van 4 burgerinitiatieven. Daarnaast wordt uitgegaan van 4 projecten met een looptijd van 1 jaar. Van deze projecten zijn er 2 gemeenschappelijk met Tytsjerksteradiel vorm gegeven. Daarnaast worden er 6 projecten met een looptijd van 3 tot 6 maanden geraamd, waarvan er 4 gemeenschappelijk met Tytsjerksteradiel vorm worden gegeven. Totale kosten € 31.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 8.000 wordt doorbelast en het overige verdeeld is over twee andere programma's. [Kadernota nr. 08.09c]
Uitvoering woningbouwprogrammering Door de regionale woningbouwprogrammering wordt met instemming van de provincie ruimte geboden voor meer lokale invulling van de woningbehoefte. Deze uitvoering biedt meer ruimte voor woningbouwplannen en vragen dus meer capaciteit. Om de realisatie van de woningbouwprogrammering mogelijk te maken is voor Achtkarspelen een extra personele schil op ruimtelijke ordening noodzakelijk. Voor de jaren 2022 en 2023 wordt hiervoor € 200.000 begroot. [Kadernota nr. 08.05]
Gemeente Achtkarspelen
62
Begroting 2022-2025
Overige ontwikkelingen Lostrekken woningbouw Achtkarspelen (P8-M2 - Motie VVD, CDA, GBA, PvdA) Onze inzet is zo veel mogelijk woningbouwplannen te actualiseren naar locaties waar daadwerkelijk gebouwd gaat worden! 'Slapende’ bouwprojecten' worden herijkt om zo nieuwe ontwikkelmogelijkheden te benutten voor extra woningbouw. Voor aanvang van het begrotingsjaar voeren wij een controle uit op het huidige bestand. Wij werken samen met de provincie Friesland om te bezien of deze woningbouwplannen kunnen worden ingetrokken, zodat de betrokken woningaantallen op een andere locatie kunnen worden gerealiseerd. Het opheffen van ‘slapende ‘woningbouwplannen kan een effect hebben op de begroting. Zodra dit aan de orde is, zullen wij de gemeenteraad hierover informeren en zo nodig voorstellen doen. Investeren in ontwikkeling Achtkarspelen (P8-M3 - Motie VVD, CDA, GBA) Wat gaan we daarvoor doen? Er wordt een plan voor de gemeenteraad opgesteld om de doelen uit de motie te bereiken. Dit plan voorziet in een overzicht van de geprojecteerde gemeentelijke uitbreidingsmogelijkheden in de dorpen waarbij inzicht wordt gegeven in vernieuwende mogelijkheden om die plannen versneld vlot te trekken. Daarnaast maakt het onderzoek helder welke zaken door ze extern uit te laten voeren een versnelling realiseren in de planrealisatie.
De inzet is om dit onderzoek begin 2022 gereed te hebben en de verwachte onderzoekskosten bedragen € 10.000,-. Ombuiging verhogen leges RO Uit onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges blijkt dat de bestede tijd aan het opmaken van principe verzoeken ruimtelijke ordening en het opstellen en wijzigen van bestemmingsplannen (lang) niet in rekening worden gebracht. Het voorstel is om 100% kostendekkende tarieven in te stellen. Dit is de opdracht van de taakstellingsvoorstellen uit de begroting 2021 waarvoor een taakstelling van € 60.000 is opgenomen. Op basis van de voorgestelde tarieven en verwachte aantallen is de taakstelling realiseerbaar.
Financieel rekening (x € 1.000)
2020
begroting 2021
2022
meerjarenperspectief verschil
2023
2024
2025
Lasten
2.514
2.784
2.403
- 381
2.393
2.076
2.076
Baten
1.879
1.174
948
- 226
899
900
901
Saldo
- 634
- 1.611
- 1.456
155
- 1.494
- 1.175
- 1.174
Gemeente Achtkarspelen
63
Begroting 2022-2025
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Privaatrechtelijk optreden (01.02)
-9 N
Participitatiewebsite (08.09c)
-8 N
Uitvoering Woningbouwprogrammering (08.05)
-200 N
Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Motie investeren in ontwikkeling Achtkarspelen
-10 N
Budget implementatie Omgevingswet
-95 N
Lagere winstverwachting bouwgrondexploitaties (o.b.v. vastgestelde meerjarenprognose)
-49 N
Ombuigingen Verhogen leges RO (begroting 2021 - 4.1, oorspronkelijke ombuiging € 60.000)
62 V
Overige ontwikkelingen Actualisatie budget bestemmingsplannen
22 V
Actualisatie bijdrage WM8KTD
393 V
Actualisatie waterschapslasten bouwgrondexploitaties
22 V
Wijziging systematiek raming van de lasten en baten bouwgrondexploitaties (o.b.v. vastgestelde meerjarenprognose) Lagere toegerekende rente geldleningen woningbouw (voordeel binnen programma 0, per saldo neutraal) Diverse verschillen per saldo
46 V -62 N
Totaal
155 V
43 V
INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda
tableCell12 Indicator Demografische druk
Meting
Eenheid
Refertejaar
79,8
%
(2021)
760,0
euro
(2021)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting
Gemeente Achtkarspelen
64
Begroting 2022-2025 Prognose o.b.v. de historie Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
870,0
euro
(2022)
191,0
euro
(2020)
5,5
aantal
(2020)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Gemiddelde WOZ-waarde Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Nieuw gebouwde woningen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Welstandscommissie Hûs en Hiem
Gemeente Achtkarspelen
65
Begroting 2022-2025
Overhead
Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Een zo efficiënt en effectief mogelijke bedrijfsvoering, die past bij tegenwoordige ontwikkelingen. Met een focus gericht op de (middel)lange termijn, waardoor de programma’s kunnen worden uitgevoerd en de maatschappelijke doelstellingen daarbinnen kunnen worden gerealiseerd. Een, binnen de beschikbaar gestelde middelen, zo optimaal mogelijke dienstverlening aan de burgers en een zo efficiënt mogelijke ondersteuning van het bestuur. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.
Nieuw of gewijzigd beleid Bestuurssecretaris 8K (0,5 fte, 18 uur p/wk) Door de aanstelling van een bestuurssecretaris vindt een kwaliteitsimpuls plaats van de bestuurlijke besluitvorming. De bestuurssecretaris zorgt voor een integrale beoordeling van collegestukken en bewaakt of voldaan wordt aan actuele wet- en regelgeving. Daarnaast verzorgt de bestuurssecretaris de terugkoppeling van de collegebesluiten alsmede de juiste vastlegging. De bestuurssecretaris is een vast punt bij wie de opstellers van stukken terecht kunnen met vragen rondom het complexer wordende besluitvormingsproces. De interne communicatie naar opstellers van adviezen wordt verbeterd en versneld en er kan beter op planning en tijdige aanlevering van stukken worden gestuurd. De kosten bedragen € 45.000 per jaar. [Kadernota nr. 00.16]
Continuering FTE HRM voor 2022 Naast de reguliere dienstverlening levert team HRM de noodzakelijke ondersteuning aan en advisering op diverse doorontwikkelingen binnen de organisatie. Daarnaast is het team verantwoordelijk voor het opstellen en actualiseren van het HRM-beleid. Voor het totale takenpakket had het team tijdelijk 1,12 fte extra beschikbaar. Het beoogde opstellen en actualiseren van dit beleid is in de afgelopen jaren (2020/2021) slechts gedeeltelijk gelukt doordat inzet voor de Coronacrisis prioriteit heeft gekregen. In 2022 willen we de huidige dienstverlening continueren en de achterstand in het opstellen en actualiseren van beleid wegwerken. Hiervoor is de tijdelijk extra capaciteit (1,12 fte, bestaande uit 0,45 fte HRM-ondersteuning en 0,67 fte HRM-advies) nog een jaar langer nodig. Kiezen we niet voor extra inzet, dan wordt de benodigde extra advisering voor diverse organisatieonderdelen waar doorontwikkeling noodzakelijk geacht wordt, gestopt of afgebouwd. Een deel van de afdelingsondersteuning valt weg. Diverse beleidsonderdelen worden niet verder ontwikkeld en vastgesteld voor de organisatie. We stellen voor om benodigde tijdelijke capaciteit voor 2022 beschikbaar te stellen. De totale incidentele kosten voor de tijdelijk extra capaciteit (1,12 fte) bedragen € 90.000 (€ 45.000 per gemeente, 2022).
De kosten worden ten laste van de algemene reserve gebracht. [Kadernota nr. 00.04]
Gemeente Achtkarspelen
66
Begroting 2022-2025
Energiecoördinator gemeentelijke gebouwen (0,5 fte) Structureel € 35.000 beschikbaar stellen voor uitbreiding van de formatie met 0,5 fte voor een energiecoördinator gemeentelijke gebouwen. Dit is nodig omdat volgens de wet milieubeheer we verplicht zijn, boven een bepaald energieverbruik, het energie verbruik te monitoren. Daarnaast moet gezorgd worden voor het vertalen van beleid en wetgeving naar meerjaren energie advies. Ook is behoefte aan capaciteit voor het regelen en coördineren van de vastgestelde energie doelen ten aanzien van de gemeentelijke gebouwen. [Kadernota nr. 00.12]
Formatie-uitbreiding i.v.m. subsidie in relatie tot staatssteuntoets Door toenemende druk vanuit wet- en regelgeving op de rechtmatigheid van diverse processen, wordt systematisch geanalyseerd waar we als organisatie risico’s lopen. Daaruit is gebleken dat wij niet voldoen aan Europese Wetgeving op het gebied van subsidies. Om dat nu wel te bereiken moeten wij voldoen aan de toets op staatssteun bij subsidies. Alle subsidies (bestaande en nieuwe) moeten getoetst worden. De gemeente loopt mogelijk aanzienlijke financiële risico's, niet alleen zelf maar ook samen met partners of subsidieontvangers. Toegekende subsidies moeten mogelijk teruggevorderd worden wanneer deze niet voldoen aan de staatssteuntoets. Naast de financiële risico's is er ook kans op imagoschade voor de gemeente in haar rol als betrouwbare partner voor inwoners, ondernemers en partners. Voorgesteld wordt om structureel budget beschikbaar te stellen voor het aannemen van een specialist en hiermee het specialisme in huis halen om de toets uit te kunnen voeren en nieuwe trajecten van actueel advies te kunnen voorzien. Het aannemen van 0,5 fte specialist kost in totaal € 40.000,- (€ 20.000,- per gemeente).
[Kadernota nr. 00.09]
Herindeling Team Communicatie / tijdelijke uitbreiding inzet personeel De sterk veranderende organisatie vraagt steeds meer van team Communicatie en ook de opdrachten worden complexer met meer tijdsdruk. De vraag vanuit bestuur en organisatie (huidig takenpakket) ligt veel hoger dan met de huidige formatie bediend kan worden. Het team komt voor het jaar 2022 met de huidige opdrachtenlijst 1,5 formatieplek te kort. Om tot een structurele aanpak te komen is 'meer van hetzelfde' niet de juiste oplossing. Team Communicatie heeft een verandertraject ingezet. Hierbij dient (her)prioritering binnen de organisatie ertoe te leiden dat er in 2023 op basis van duidelijke afspraken gewerkt gaat worden. Inzet voor het team is om in 2023 met de originele bezetting van uren de organisatie effectief te ondersteunen. Naast de invulling van de huidige opdrachten moet het team ook aan de slag met het verandertraject. De extra inzet wordt gebruikt om een deel van de opdrachten voor 2022 uit te kunnen voeren. Zonder deze extra inzet zal de ondersteuning van diverse opdrachten en werkzaamheden niet uitgevoerd kunnen worden. Naast het risico dat er decentraal oplossingen gezocht worden, met hogere kosten als gevolg, zullen ook onze inwoners het gaan merken. De totale incidentele kosten voor de tijdelijke formatie-uitbreiding met 1,5 FTE bedragen € 114.000 (€ 57.000 per gemeente). [Kadernota nr.
00.02]
Gemeente Achtkarspelen
67
Begroting 2022-2025
ICT: Informatieveiligheid Met de toenemende digitalisering neemt het belang van informatieveiligheid ook toe. We merken dat de digitale kwetsbaarheden en dreigingen fors toenemen. Ook de complexiteit en de impact van security-incidenten nemen toe op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau. Betrouwbare (en veilige) informatievoorziening is een absolute randvoorwaarde voor een gemeente. Er worden daartoe diverse maatregelen ondernomen, zoals het implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), die geldt als basisnormenkader binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen) voor informatiebeveiliging. Deze is leidend voor onze organisatie. Als gemeente nemen wij deel aan GGI-Veilig (GGI staat voor Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur) en kunnen daarmee onze digitale weerbaarheid verhogen en onze ICT-infrastructuur nog veiliger maken. Om de volgende stappen te kunnen zetten stellen we voor onder meer Security Information & Event Management (SIEM) en Security Operations Center (SOC) in te zetten. Deze helpen ons deze dreigingen zichtbaar te maken. Monitoring is verplicht gesteld vanuit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Binnen de huidige ICT-begroting zijn onvoldoende middelen beschikbaar om de noodzakelijke volgende stappen structureel op te vangen.
We vragen voor nu een structurele verhoging van het budget van in totaal € 25.000 per jaar. [Kadernota nr. 00.04.01]
ICT: Ontwikkelingen BAG-WOZ: koppeling berichtenverkeer en licenties Gegevens in het belastingenpakket worden bijgewerkt door deze uit het taxatiepakket te importeren. Vanuit het ministerie is bepaald dat dit moet worden vervangen door berichtenverkeer. Hierdoor worden mutaties direct verwerkt wat de kwaliteit ten goede komt. Verder zijn er meer licenties nodig om de WOZ-werkzaamheden goed uit te kunnen voeren. De totale kosten bedragen € 7.000 per jaar. [Kadernota nr. 00.04.05]
MedewerkerTevredenheidsOnderzoek (MTO) 2022 We achten het belangrijk om periodiek (om de twee jaar) een MTO (medewerkerstevredenheidsonderzoek) te houden. We peilen dan de algemene tevredenheid van de medewerkers. Dit levert waardevolle informatie op voor het managementteam waarmee de bedrijfsvoering eventueel bijgesteld kan worden. Het is tevens een vast onderdeel van het 'Goed Werkgeverschap'. In 2019 hebben we voor het laatst een dergelijk onderzoek uitgevoerd. We stellen voor om in 2022 opnieuw een MTO te houden. De kosten van een MTO zijn in totaal ongeveer € 25.000,- (€ 12.500,- per gemeente, 2022). Deze kosten worden ten laste van de reserve gebracht. [Kadernota nr. 00.05]
Gemeente Achtkarspelen
68
Begroting 2022-2025
P&C-coördinator/gemeenteadviseur Om meer grip te krijgen op begroting en jaarrekening is in 2019 het Verbeterplan Bedrijfsvoering vastgesteld. Onderdeel daarvan was een kwantitatieve en kwalitatieve impuls van het team Financiën. Het verandertraject voor Financiën is in gang gezet en loopt volgens plan. In de toegekende uitbreiding van de formatie is voorzien. Diverse acties zijn in gang gezet om de beheersing van de processen op het gewenste niveau te krijgen. Het verbeterplan voorziet erin dat een deel van de kwaliteitsimpuls tijdelijk is, alleen voor de jaren 2020 en 2021. Gezien de veelheid en complexiteit van het werk dat verzet moet worden om de beheersing van de processen op orde te brengen is de duur van de tijdelijke inzet van 1 fte in de vorm van een P&C-coördinator/gemeenteadviseur te kort. Om de P&C-cyclus en het faciliteren van de sturing van de drie entiteiten goed vorm te kunnen geven is het voor het team Financiën noodzakelijk deze functie structureel in te vullen. Tegelijkertijd is het team bezig om het werk efficiënter en effectiever in te richten. Daar worden de komende jaren nog flinke stappen in gezet, en naar verwachting leveren deze inspanningen een besparing op in de formatie. Dit zal effectief zijn met ingang van het jaar 2024.
Dit betekent dat vanaf dat moment het team Financiën deze formatieplaats zelf financiert; tot dat moment is incidentele financiering voor de jaren 2022 en 2023 noodzakelijk. De incidentele kosten voor de jaren 2022 en 2023 bedragen € 94.000 per jaar (€ 47.000 per gemeente, 2022 en 2023). Deze kosten worden ten laste van de reserve gebracht. [Kadernota nr. 00.11]
Spraakverkeer i.c.m. KCC-functionaliteit voor telefonie De dienstverlening van de gemeente moet aansluiten op de hedendaagse uitdagingen: moderne bereikbaarheid met verschillende contactvormen die burgers en bedrijven nu al gebruiken en nieuwe manieren van samenwerking, onafhankelijk van locatie en tijd. We gebruiken op dit moment onder meer een communicatieplatform voor spraak en Klantcontactcenter-functionaliteit uit 2005. Om door te kunnen ontwikkelen, moeten we investeren in vernieuwende spraak, UC en KCC-functionaliteit, waarbij we de al bij de organisatie in gebruik zijnde applicaties maximaal willen kunnen aansluiten. Omdat we in afwachting waren van een collectieve inkoop van telefonie, via GT Connect, hebben we de huidige software nog niet vervangen en is een echte vernieuwing uitgesteld. De overeenkomst GT Connect is inmiddels ontbonden, waardoor we alsnog zelf een nieuw platform moeten selecteren en implementeren. Een noodzakelijke upgrade kost jaarlijks € 20.000. Naast de aanschaf (structurele kosten), verwachten we éénmalige implementatiekosten. De hoogte hiervan is onbekend, omdat dit afhankelijk is van te maken keuzes. Deze kosten zijn daarom ook (nog) niet begroot. [Kadernota nr. 00.04.07]
Ontwikkelingen in bestaand beleid Aanbesteding Microsoft-licenties Wij hebben we een Europese aanbesteding uitgevoerd voor Microsoft 365 licenties. Het resultaat van deze aanbesteding is dat de goedkoopste inschrijving duurder uitvalt dan het huidige contract. De oorzaak ervan zit hem vooral in het feit dat de functionaliteit van de voor ons benodigde licenties is uitgebreid en dat deze licenties duurder zijn geworden. Ook voorwaarden die vanuit de VNG zijn gesteld aan deze licenties en die ons
Gemeente Achtkarspelen
69
Begroting 2022-2025 onder meer betere juridische voorwaarden voor opslag van gegevens in de Cloud geven, spelen daarbij een rol. De extra kosten bedragen structureel € 15.000,- per jaar. [Kadernota nr. 21.11]
Overige ontwikkelingen Actualiseren personeelskosten Overhead De personeelskosten Overhead zijn geactualiseerd aan de personeelsbegroting en tonen per saldo een voordeel van € 153.000.
hand
van
de
Financieel rekening
begroting 2021
2022
meerjarenperspectief
(x € 1.000)
2020
verschil
2023
2024
2025
Lasten
10.111
9.356
9.748
392
9.160
9.049
8.956
Baten
234
113
113
-
113
113
113
Saldo
- 9.876
- 9.243
- 9.635
- 392
- 9.048
- 8.936
- 8.843
Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Coördinatie Energiebeheer taken
-35 N
Als onderdeel van de Bijdrage aan de WM: 00.04.01 KN ICT Informatieveiligheid
-25 N
00.04.05 KN ICT Ontwikkelingen BAG / WOZ
-7 N
00.04.07 KN ICT Spraakverkeer
-20 N
21.11 KN ICT Meerkosten Microsoft Licenties
-15 N
00.16 KN Bestuurssecretaris
-45 N
08.09c KN Participatiewebsite
-8 N
00.02 KN Tijdelijke uitbreiding inzet personeel communicatie
-57 N
00.04 KN Continuering fte HRM
-45 N
00.09 KN Formatie i.v.m. Subsidies i.r.t. staatssteun
-20 N
00.11 KN P&C Coördinator / gemeente-adviseur
-47 N
06.11 KN Uitbreiding Communicatie Sociaal Domein
-35 N
00.05 KN MTO
-13 N
Licentiekosten pakket kostendekkendheid leges
-4 N
Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Ontwikkeling, vorming en binding personeel: aanpassing budget aan formatie
-29 N
Overige ontwikkelingen Actualisatie Bijdrage aan WM (excl. Kadernota)
-263 N
Actualisatie personeelskosten incl. inhuur t.b.v. omgevingswet
203 V
Actualisatie kapitaallasten
9V
Indexatie incl. verzekeringen
-8 N
Gemeente Achtkarspelen
70
Begroting 2022-2025 Indexatie en diverse budgetbijstellingen
71 V
Totaal
-392 N
INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda
tableCell12 Indicator Overhead
Meting Eenheid Refertejaar 10,4 euro (2022)
Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie
Gemeente Achtkarspelen
71
Begroting 2022-2025
3.2 Paragrafen
Gemeente Achtkarspelen
72
Begroting 2022-2025
3.2.1 Lokale heffingen
Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dit is van belang voor de integrale afweging tussen aan de ene kant beleid en aan de andere kant de inkomsten. Ook laten we zien welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. De lokale heffingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De heffingen worden voor het grootste deel opgebracht door burgers.
Algemeen De uitgangspunten van ons legesbeleid worden expliciet opgenomen in deze paragraaf. Door het eenduidig opnemen van informatie over tarieven en heffingen in de verschillende jaarstukken en het daarbij verstrekken van inzicht in de mate van kostendekkendheid op hoofdlijnen krijgt de raad sturingsmogelijkheden aangereikt. Zo kan de raad op een verantwoorde wijze keuzes maken ten aanzien van de gewenste en benodigde hoogte van tarieven c.a.
Basis van het beleid Per 1 januari 1994 zijn de (huidige) Gemeentewet en de wet Materiële belastingbepalingen van kracht geworden. De huidige legesverordening kent nog steeds zijn basis vanuit deze wetswijziging. Bij de jaarlijkse vaststelling van deze verordening is telkens vanuit deze kaders verder gewerkt.
Uitgangspunten van beleid voor deze begroting Bij het samenstellen van de begroting 2022 en de meerjarenraming is op grond van de kaderbrief van december 2020, de Kadernota 2023 - 2025 (voorjaar 2021) en de nadere kaderstelling voor de begroting 2022 en verder rekening gehouden met de volgende uitgangspunten:
Tarieven afvalstoffenheffing en rioolheffing 100% kostendekkend. Er kan een korting worden gegeven door middel van een onttrekking uit de voorziening om fluctuaties in de tarieven te egaliseren. Het saldo van de voorziening reiniging is per 1-1-2021 nihil en daarom is tariefkorting op de afvalstoffenheffing 2022 op voorhand niet mogelijk. Voor de Afvalstoffenheffing geldt voor gebruikers een differentiatie in tarief tussen eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens in de verhouding 70 : 100. Voor de rioolheffing is de heffing op basis van vaste tarieven bij gebruiker en eigenaar. De doorgevoerde indexatie ozb-heffing wordt in 2022 (eenmalig) niet doorbelast, maar ten laste van de beschikbare coronamiddelen verrekend.
Belasting, heffingen en leges In het hiernavolgende overzicht worden de opbrengsten van de gemeentelijke belasting, heffingen en leges voor 2022 weergegeven. Ook is er een vergelijking met de begroting van 2021 gemaakt.
Gemeente Achtkarspelen
73
Begroting 2022-2025
Begroting Begroting (x € 1.000)
2022
Verschil
2021
Afvalstoffenheffing
7.3
Afval
3.937
3.918
20
265
335
- 70
4
6
-2
Burgerzaken
0.2
Burgerzaken
Forensenbelasting
3.4
Economische promotie
Omgevingsvergunningen
8.1
Ruimtelijke ordening
84
-
84
8.3
Wonen en bouwen
394
394
-
Overige
1.2
Openbare orde en veiligheid
16
-
16
2.1
Verkeer en vervoer
15
34
- 19
2.4
Economische havens en waterwegen
-
15
- 15
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
6
6
-
5.7
Openb. groen en (openlucht)recreatie
7
7
-
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
15
15
-
3.980
3.926
54
OZB
0.61 OZB woningen Verleende korting/compensatie 0.62 OZB niet-woningen Verleende korting/compensatie
-54 2.142
-54 2.111
-31
31 -31
Precario
0.64 Belastingen overig
-
1.605
- 1.605
45
46
-1
2.197
2.039
158
13.022
14.457
- 1.434
Reclamebelasting
0.64 Belastingen overig Rioolheffing
7.2
Riolering
TOTAAL
Toelichtingen Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelastingen zijn belastingen die worden geheven over binnen de gemeentegrenzen gelegen onroerende zaken. De WOZ-waarde vormt de heffingsmaatstaf voor de OZB. De reguliere indexatie per 2022 (1,4%) wordt naar aanleiding van de aangenomen motie van 8 juli 2021 voor de jaarschijf 2022 niet ten laste gebracht van inwoners en bedrijven, maar bekostigd uit het beschikbare compensatiebudget COVID-19. De tarieven worden jaarlijks wel gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling van de onroerende zaken.
Gemeente Achtkarspelen
74
Begroting 2022-2025
Overige belastingen Reclamebelasting De opbrengsten van de reclamebelasting (Surhuisterveen) worden gebruikt om een ondernemersfonds te voeden. Het doel van dit fonds is om het de ondernemers mogelijk te maken in het centrum promotionele activiteiten te organiseren en in te spelen op de ontwikkelingen van het Nieuwe Winkelen en de leegstandsproblematiek. Het betreft een vast bedrag van € 467,90 per pand. Forensenbelasting De belastingsoort wordt opgelegd aan personen die meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning tot hun beschikking hebben voor zichzelf of voor hun gezin, zonder dat ze hun hoofdverblijf in de gemeente hebben. De aanslag wordt opgelegd aan degene die de gemeubileerde woning tot zijn beschikking heeft. De insteek van deze belasting is om de voordelen, die door de redelijk structurele aanwezigheid worden genoten van de gemeentelijke voorzieningen, financieel worden gecompenseerd. Het betreft een belasting die aan een gering aantal eigenaren wordt opgelegd. Begroot is een opbrengst van € 3.366 voor 2022. Toeristenbelasting Vanaf 2022 heft de gemeente Achtkarspelen toeristenbelasting. Toeristenbelasting is een algemene belasting die een gemeente kan heffen. Hiermee kan de gemeente bijvoorbeeld het gebruik van voorzieningen door toeristen financieren.
De eigenaar van een verblijfslocatie neemt het tarief voor de toeristenbelasting op in zijn eigen tarief en ‘sluist’ deze specifieke belastinggelden volledig door aan de gemeente. De eigenaar van de verblijfslocatie ontvangt daarvoor een belastingaanslag die gebaseerd is op het aantal geregistreerde overnachtingen, het aantal verblijven of de overnachtingsprijs. Voor 2022 bedraagt het tarief € 1,50 per persoon per nacht. Alleen de verblijfslocaties waarover momenteel nog geen woonforensenbelasting wordt geheven komen in aanmerking voor het heffen van toeristenbelasting. Op basis van een aantal inschattingen zal de structurele opbrengst € 20.000 bedragen ingaande per 2022. Kostendekkende tarieven Onder de kostendekkende tarieven vallen de Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en leges Burgerzaken. De kostenopbouw heeft te maken met directe- en indirecte kosten. Onder de directe kosten vallen de kosten op de taakvelden welke betrekking hebben op de heffing. Onder indirecte kosten vallen overhead, minimabeleid en btw. De overhead moet extracomptabel worden toegerekend en wordt berekend aan de hand van een methode waarbij een opslagpercentage over de directe lasten wordt gehanteerd voor de dekking van de overheadkosten.
Dit percentage is berekend door de omvang van alle lasten van alle taakvelden (gecorrigeerd met de overheadkosten en het saldo) te delen door de omvang van de overheadkosten.
Afvalstoffenheffing (ASH) De gemeente Achtkarspelen heft afvalstoffenheffing. Met de opbrengsten hiervan kunnen wij het inzamelen en verwerken van het huishoudelijk afval betalen. De volgende uitgangspunten voor de bepaling van het tarief zijn gehanteerd: Bij de totstandkoming van de afvalstoffenheffing geldt het uitgangspunt dat het 100% kostendekkend plaatsvindt. Doordat de voorziening reiniging per 1-1-2021 nihil is, kan er geen korting worden gegeven door middel van een onttrekking uit de voorziening om fluctuaties in tarieven te egaliseren.
Gemeente Achtkarspelen
75
Begroting 2022-2025
Voor gebruikers een differentiatie in tarief tussen eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens in de verhouding 70:100. Daling van de afvalstoffenheffing voor meerpersoonshuishoudens met € 0,84 en voor eenpersoonshuishoudens met € 0,60.
In 2022 zien we een combinatie van ontwikkelingen: positieve ontwikkelingen: herstel van de oud papier prijs, daling aanbod grof huishoudelijke afval op de milieustraat en inkomsten van de nieuwe tariefstelling van de milieustraat. Negatieve ontwikkeling zijn: extra lasten afvalinzameling huis aan huis en met name gestegen tarieven voor de verwerking van afvalstromen van de milieustraat. Tot slot zijn er in 2022 investeringen en onderhoud noodzakelijk op de milieustraat. Het totaal van de ontwikkelingen leidt tot een beperkte daling van de afvalstoffenheffing. Tarieven afvalstoffenheffing
Begroting Begroting 2021
Verschil
Verschil %
2022
Meerpersoonshuishouden
367,56
366,72
-0,84
-0,23%
Eenpersoonshuishouden
257,28
256,68
-0,60
-0,23%
In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing weergegeven, zoals deze meerjarig is verwerkt in de begroting. De baten bestaan uit: afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, inkomsten oud papier, metaal, textiel en glas. Taakveld 7.3 Afval
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
(x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
Lasten
4.223
4.366
4.393
4.392
4.392
waarvan directe kosten waarvan indirecte kosten
3.051
3.373
3.400
3.399
3.399
1.172
993
993
993
993
Baten
4.203
4.366
4.393
4.392
4.392
151
156
157
157
157
99,52%
100,01%
99,99%
100,01%
100,00%
Saldo - kosten per inwoner in hele euro's
Kostendekkendheid
-20
Rioolheffingen (RH) De gemeente heeft zelf een grote mate van beleidsvrijheid om de heffingsmaatstaf en belastingplichtige voor de rioolheffing te bepalen. Bij de invoering van rioolheffing in 2006 zijn de volgende uitgangspunten voor het tariefbeleid geformuleerd: Bij de totstandkoming van de rioolheffing geldt het uitgangspunt dat het 100% kostendekkend plaatsvindt. Er kan een korting worden gegeven door middel van een onttrekking uit de voorziening om fluctuaties in tarieven te egaliseren. Heffing op basis van vaste tarieven bij gebruiker en eigenaar. In het lopende gemeentelijk rioleringsplan zijn een groot aantal maatregelen vastgesteld die noodzakelijk zijn om het rioleringsstelsel klimaatrobuust te maken. Een belangrijk speerpunt is het investeren in regenwaterstructuren waarmee de afvoer van regenwater los wordt gekoppeld van het reguliere rioleringsstelsel. Hiermee kunnen extreme regenbuien zoals op zondag 25 juli 2021 beter worden opgevangen. Om al deze extra
Gemeente Achtkarspelen
76
Begroting 2022-2025 maatregelen te kunnen financieren naast de reguliere vervanging van het riool is een verhoging van de rioolheffing noodzakelijk. De volledig noodzakelijke verhoging van de rioolheffing wordt echter niet doorgerekend aan de inwoners. Er wordt uit de egalisatievoorziening eveneens een korting gegeven om de stijging af te vlakken.
Er wordt een korting gegeven op de rioolheffing van € 35,28 voor zowel rioolaansluiting als IBA's. Verhoging van de rioolheffing met € 11,88 voor zowel rioolaansluitingen als IBA's
Bij het vaststellen van de tarieven is rekening gehouden met een onttrekking uit de voorziening van € 426.000. Op deze wijze kunnen fluctuaties in tarieven worden geëgaliseerd. Tarieven rioolheffing Begroting Begroting Verschil Verschil % 2021 Aangesloten op riool of IBA
2022
170,16
182,04
11,88
6,98%
In onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid van riolering weergegeven, zoals deze meerjarig is verwerkt in de begroting. Onder de lasten worden alle lasten voor de rioolheffing verwerkt. Het taakveld riolering is het centrale taakveld. Hiervan wordt 95% in de heffing betrokken. Daarnaast worden kosten doorberekend van taakveld belastingen overig, dat zijn de kosten voor de heffing en invordering, alsmede kosten van taakveld wegen en vervoer, dat zijn met name kosten van tractiemiddelen, kosten van taakveld afvalinzameling, dat gaat om de kosten van straatreiniging. Voorts worden kosten van taakveld inkomensregelingen meegenomen, dat gaat om de kosten kwijtschelding rioolheffing. Over alle deze kosten wordt een opslag voor overhead meegenomen. Tot slot wordt de compensabele BTW meegenomen in de heffing. Het totaal van alle kosten wordt omgeslagen over het aantal heffingsplichtingen, dat zijn de percelen met een rioolaansluitingen en percelen met een IBA. Taakveld 7.2 Riolering
(x € 1.000)
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
Lasten
2.729
2.734
2.787
2.851
2.904
waarvan directe kosten waarvan indirece (perceptie)kosten
2.081
2.221
2.263
2.315
2.359
648
513
524
536
545
Baten
2.729
2.734
2.787
2.851
2.904
98
98
100
102
104
100%
100%
100%
100%
100%
Saldo - kosten per inwoner in hele euro's
Kostendekkendheid
Gemeente Achtkarspelen
77
Begroting 2022-2025
Leges Burgerzaken Wij gaan in de begroting voor de leges Burgerzaken uit van de veelal wettelijk vastgestelde tarieven. De kostendekkendheid voor 2022 wordt weergegeven in onderstaande tabel. Voor 2022 wordt er een daling verwacht van de leges Burgerzaken, vooral bij de rijbewijzen. De directe kosten zijn maar deels variabel, met name ICT en personeelskosten dalen niet lineair met de verwachte daling van de opbrengst. Taakveld 0.2 Burgerzaken
(x € 1.000)
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
Lasten
394
352
352
352
352
waarvan directe kosten waarvan indirecte (perceptie)kosten
357
338
338
338
338
37
14
14
14
14
Baten
340
265
265
265
265
Saldo - kosten per inwoner in hele euro's
-54
-87
-87
-87
-87
14
13
13
13
13
86,32%
75,27%
75,27%
75,27%
75,27%
Kostendekkendheid
Leges Omgevingsvergunningen De kostendekkendheid van de omgevingsvergunningen voor 2022 wordt weergegeven in onderstaande tabel. Taakveld 8.3 Wonen en Bouwen
(x € 1.000)
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
Lasten
440
401
401
401
401
waarvan directe kosten waarvan indirecte (perceptie)kosten
398
356
356
356
356
42
45
45
45
45
Baten
394
394
394
394
394
Saldo - kosten per inwoner in hele euro's
-46
-7
-7
-7
-7
16
14
14
14
14
89,55%
98,15%
98,15%
98,15%
98,15%
Kostendekkendheid
Gemeente Achtkarspelen
78
Begroting 2022-2025
Effecten voor de huishoudens Wij hebben de veranderingen in de tarieven voor OZB, Afvalstoffenheffing en Rioolheffing voor onze burgers in de onderstaande tabellen in beeld gebracht. Lastenplaatje voor vier voorbeeldhuishoudens Tarieven gemeentelijke belastingen
2021
2022
Verschil €
Verschil %
(x € 1.000)
OZB eigenaren woningen (= kengetal)
186,63
186,63
0,00
0,00%
Rioolheffing gebruikers EPH*
170,16
182,04
11,88
6,98%
Rioolheffing gebruikers MPH**
170,16
182,04
11,88
6,98%
Rioolheffing eigenaren/bewoners
170,16
182,04
11,88
6,98%
Afvalstoffenheffing EPH
257,28
256,68
-0,60
-0,23%
Afvalstoffenheffing MPH
367,56
366,72
-0,84
-0,23%
Rijtjeshuis - Huurder - EPH
Verschil €
Verschil %
OZB eigenaren woningen
0,00
0,00
0,00
0,00%
Rioolheffing gebruikers
170,16
182,04
11,88
6,98%
Afvalstoffenheffing
257,28
256,68
-0,60
-0,23%
Rijtjeshuis - Huurder - MPH
2021
Verschil €
Verschil %
OZB eigenaren woningen
0,00
0,00
0,00
0,00%
Rioolheffing gebruikers
170,16
182,04
11,88
6,98%
Afvalstoffenheffing Twee onder één kap - eigenaar /bewoner MPH
2021
2022
367,56 2021
2022
366,72 2022
-0,84
-0,23%
Verschil €
Verschil %
OZB eigenaren woningen
328,79
328,79
0,00
0,00%
Rioolheffing gebruikers
170,16
182,04
11,88
6,98%
Afvalstoffenheffing Vrijstaand - eigenaar/bewoner - MPH
367,56 2021
366,72 2022
-0,84
-0,23%
Verschil €
Verschil % 0,00%
OZB eigenaren woningen
616,49
616,49
0,00
Rioolheffing gebruikers
170,16
182,04
11,88
6,98%
Afvalstoffenheffing
367,56
366,72
-0,84
-0,23%
* EPH = eenpersoonshuishouden ** MPH = meerpersoonshuishouden
Kwijtschelding Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van belasting. Dit is het geval als aan de voorwaarden voor kwijtschelding van de Invorderingswet is voldaan. Tot nu toe is in onze gemeente maximaal gebruik gemaakt van de mogelijkheden voor kwijtschelding. Zo is bij ons ook kwijtschelding voor het eigenarendeel van de OZB mogelijk als regulier onderdeel van ons minimabeleid. In een deel van de gevallen (langdurige bijstandscliënten, ouderen met een laag inkomen) wordt automatische kwijtschelding verleend.
Gemeente Achtkarspelen
79
Begroting 2022-2025 Onderstaande cijfers 2021 betreffen de aantallen zoals die tot en medio september 2021 zijn behandeld. Kwijtschelding
Voorlopig 2020
2021
2022
Automatische kwijtschelding
460
462
507
Toekenning op aanvraag (volledig)
217
128
141
Toekenning op aanvraag (gedeeltelijk)
26
14
15
Totaal aantal kwijtscheldingen
703
604
663
Aantal afgewezen aanvragen
183
195
209
Kwijtschelding in bedrag
289.802
289.220
297.000
Gemeente Achtkarspelen
80
Begroting 2022-2025
3.2.2 Weerstandsvermogen c.a.
Inleiding Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. Weerstandsvermogen onderscheiden we in twee delen weerstandscapaciteit risicobeheersing Met weerstandscapaciteit bedoelen we alle middelen en mogelijkheden waarmee de gemeente onvoorziene kosten op kan vangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en maar die gevolgen kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente. Deze paragraaf geeft een beeld van de weerstandscapaciteit en de risico's en het beleid dat daarbij hoort. Ook presenteren we een aantal verplichte kengetallen. Deze vertellen iets over de financiële positie van onze gemeente.
Structureel Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. Bij ons gaat het om de optelsom van het begrotingsoverschot en de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit is bijvoorbeeld de mogelijkheid om de OZB-tarieven te verhogen. Wij hebben geen mogelijkheid om de Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing te verhogen. Het kostendekkingspercentage is hier al (ongeveer) 100%. bedragen x € 1.000
Begrotingsoverschot / tekort
2022
2023
2024
2025
223
386-
1.403
1.900
Onbenutte belastingcapaciteit OZB
-
-
-
-
Onbenutte belastingcapaciteit ASH
-
-
-
-
Onbenutte belastingcapaciteit Rioolrecht
-
-
-
-
223
386-
1.403
1.900
TOTAAL
Incidenteel De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen dat ingezet kan worden om eenmalige tegenvallers op te vangen. In beginsel betreft dit de optelsom van het vrij aanwendbare deel van de reserves en de stille reserves. Het vrij aanwendbare deel van de reserves is dat deel van de reserves waarvoor nog geen bestemming is vastgelegd. Bij ons is dit de Algemene Reserve. De stille reserves hebben betrekking op activa die op de balans lager zijn gewaardeerd dan de marktwaarde en die op korte termijn verkoopbaar zijn. Voor zover op dit moment bekend, hebben wij geen stille reserves.
Gemeente Achtkarspelen
81
Begroting 2022-2025
Reserves Inleiding We schatten risico's zo goed mogelijk in. Maar we moeten ook nagaan wat er werkelijk aan weerstandsvermogen beschikbaar is. Bij weerstandsvermogen gaan we uit van incidentele dekking. Als een risico optreedt en een structureel karakter hebben dan vangen we de gevolgen eerst eenmalig op via het incidentele weerstandsvermogen. Vervolgens zoeken via de eerstvolgende Kadernota een structurele oplossing. Het weerstandsvermogen bestaat uit de Algemene Reserve. De raad beslist over de inzet van de Algemene Reserve. Bestemmingsreserves zijn nadrukkelijk voor specifieke doelen bestemd.
Huidige stand De stand van de (verwachte) Algemene Reserve per eind 2022 bedraagt € 10.529.000. Rekening houdend met de bestemmingsreserve (€ 7.314.000) voor Zwembad De Kûpe, bedraagt de totale reservepositie ultimo 2022 € 17.843.000. Ontwikkeling reserve (x € 1000) Vrije reserve Algemene reserve weerstandsvermogen Saldo onttrekkingen/stortingen Saldo Algemene Reserve Resultaatvermeerdering/-vermindering Eindsaldo o.v.v. resultaatbestemming
Werkelijk Ultimo 2020 13.622 4.156 -660 17.118
Bestemmingsreserve 'De Kûpe' (x € 1000) Stand per 1-1 Onttrekkingen Saldo per 31-12
Werkelijk Ultimo 2020
17.118
Totaal*
17.118
Raming 2021 14.038 3.080 -11.891 5.227 6.590 11.817
Raming 2022 8.737 3.080 -1.576 10.241 288 10.529
Raming 2023 7.449 3.080 -870 9.659 223 9.882
Raming 2024 6.802 3.080 -224 9.658 -386 9.272
Raming 2025 6.192 3.080 -15 9.257 1.403 10.660
Raming 2021 7.624 7.624
Raming 2022 7.624 -310 7.314
Raming 2023 7.314 -310 7.004
Raming 2024 7.004 -310 6.694
Raming 2025 6.694 -310 6.384
19.441
17.843
16.886
15.966
17.044
* = excl. Extra bijdragen jeugd en incidentele baten
Gemeente Achtkarspelen
82
Begroting 2022-2025
Afspraken De omvang van de reserves houdt direct verband met het weerstandsvermogen van de gemeente. We vergelijken de financiële risico’s die de gemeente loopt met de weerstandscapaciteit. Daaraan kunnen we toetsen in hoeverre de risico’s opgevangen kunnen worden. De risico's worden beschreven en we vertellen hoe we het risico denken te beheersen. Hiervoor gebruiken we een (risico)matrix. Daarbij wordt op basis van een aantal factoren voor elk risico een inschatting gemaakt van omvang en kans van optreden.
Risico's Inleiding Niet ieder risico is relevant en hoeft ten laste van de weerstandscapaciteit te worden gebracht. Wij beschouwen een risico als volgt: 'Risico’s zijn relatief grote bestaande of toekomstige verplichtingen met een buitengewoon karakter, waarbij de omvang en de kans niet is in te schatten (ook niet bij benadering) en die niet worden afgedekt door een voorziening, verzekering of andere beheersmaatregel.' Risico's < € 50.000 Risico’s, waarvan de financiële tegenvaller lager dan € 50.000 wordt geschat, vallen binnen de reguliere bedrijfsvoering. Dat geldt ook voor risico's waarschijnlijk periodiek terugkeren. Wij kiezen ervoor waar mogelijk deze risico’s te verzekeren of via een voorziening af te dekken. Begrotingstechnische risico’s mogen ook niet leiden tot een beroep op de weerstandscapaciteit omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning & control. Dan gaat het om bijvoorbeeld open-einde regelingen, aantallen bijstandsgerechtigden en bijstelling van rijksbudgetten. Als in het begrotingsjaar materiële afwijkingen van de begroting voorkomen dan melden we dit in de begrotingswijzigingen.
Dat geldt ook voor de niet in geld uit te drukken risico’s van bijvoorbeeld vertragingen in processen, het niet realiseren van beleidsdoelstellingen, risico’s met betrekking tot arbo en veiligheid, faillissement van aannemers en het aantreffen van bodemvervuiling bij aankoop van grond. Risico's > € 50.000 Financiële risico’s groter dan € 50.000 worden opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen.
Verzekering van risico's Een deel van de operationele risico’s kan worden afgedekt door het afsluiten van verzekeringen. We maken daarbij een afweging tussen de kans op schade en de kosten daarvan enerzijds en de verzekeringspremie anderzijds. Het bestaande beleid wordt periodiek beoordeeld en indien nodig bijgesteld. Wat betreft het eigen risico is gekozen voor het standaard eigen risico per gebeurtenis.
Gemeente Achtkarspelen
83
Begroting 2022-2025
Specificatie van risico's Onderwerp Risico
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Onderwerp Risico
Sociaal Domein - Jeugdzorg en Wmo De maatwerkvoorzieningen binnen de Jeugdzorg de Wmo (inclusief Beschermd Wonen)zijn open-einde regelingen. In de afgelopen jaren hebben we steeds meer data en kennis verkregen om de kosten in de Jeugdzorg en de Wmo te voorspellen en te volgen. Deze prognose is opgenomen in de meerjarige begroting. Ondanks dat blijft het risico bestaan dat de groei van het aantal cliënten hoger is dan verwacht. Zeker voor de cliënten die hoog-specialistische zorg ontvangen kan een stijging (of een daling) leiden tot een forse financiële bijstelling. In de begroting houden we namelijk rekening met een gemiddeld aantal cliënten die hoog-specialistische zorg ontvangen. Binnen de Jeugdzorg hebben we daarnaast in 2022 te maken met de invoering van de Woonplaatsbeginsel. Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel in 2022 verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg van naar inschatting zo’n 20.000 kinderen landelijk naar andere gemeenten. Voor onze gemeente betekent dit dat, als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid van de zorg, wij op onze middelen uit het gemeentefonds met ingang van 2022 worden gekort met een bedrag van € 1.200.000. We gaan ervan uit dat we aan de lasten kant op basis van dit principe ook navenant minder zorgkosten zullen krijgen. De eerste uitwerkingen van de effecten van het woonplaatsbeginsel laten dit ook zien.
Op dit moment gaan we, op basis van de huidige gegevens, voor wat betreft het woonplaatsbeginsel uit van een budgettair neutraal effect. Maandelijks worden er prognoses gemaakt van de Jeugd en Wmo maatwerkvoorzieningen. Hierbij wordt de ontwikkeling van het aantal cliënten en de kosten daarvan gemonitord. Indien noodzakelijk zal de raad via de planning en control documenten worden geïnformeerd over de afwijkingen ten opzichte van de begroting. € 800.000 50% € 400.000 Structureel Gewijzigd t.o.v. vorig jaar (grondslag/bedrag) Stikstofdossier en PFAS Stikstofdossier De depositie van stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) is schadelijk voor de natuur. Al jaren is sprake van een overschot aan stikstof in Natura-2000-gebieden. Het Rijk en de Provincie hebben de taak er voor te zorgen dat de stikstofdepositie wordt teruggedrongen en de natuur herstelt. De beperkingen van de stikstofdepositie werkt belemmerend voor nieuwe activiteiten in de bouw en bestaande en nieuwe activiteiten in het verkeer, de agrarische sector en andere ontwikkelingen. Vanaf 1 juli 2021 is de nieuwe Stikstofwet en het bijbehorend Besluit stikstofreductie en natuurbescherming van kracht.
Hiermee zijn de reductiedoelstellingen voor stikstofreductie geformuleerd, is geld vrijgespeeld voor maatregelen en heeft het kabinet met de bouwvrijstelling (voor tijdelijke bouw-, aanleg en sloopactiviteiten) ook ruimte gecreëerd om ontwikkelingen weer mogelijk te maken. Stikstof in de gebruiksfase blijft een issue en kan belemmerend blijven voor nieuwe activiteiten van derden en van de gemeente zelf. Het is overigens onzeker in hoeverre de huidige stikstofregels in nieuwe rechtszaken stand houden. Gelet op de afstand tot Natura-2000 gebieden zijn vooralsnog geen grote belemmeringen voor nieuwe (bouw)projecten in Achtkarspelen te verwachten. PFAS In januari 2020 is de Bodemkwaliteitskaart PFAS voor Fryslân opgesteld. In de maanden daarna is deze BKK-PFAS door de Friese gemeenten, en ook in Achtkarspelen (en Tytsjerksteradiel) vastgesteld. Hierbij is aangesloten bij het generieke beleid zoals opgenomen in het Tijdelijk Handelingskader (THK) van 28
Gemeente Achtkarspelen
84
Begroting 2022-2025
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Onderwerp Risico Strategie Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Onderwerp Risico
Strategie Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Onderwerp Risico
november 2019. In het geactualiseerde THK van 2 juli jl. zijn de landelijke achtergrondwaarden voor PFAS opnieuw verhoogd. Op basis van het nieuwe beleid (geactualiseerde bodemkwaliteitskaart) en verruimde normen voor PFAS zijn er geen (grote) belemmeringen voor de afvoer of toepassing van grond. Voor het toepassen van baggerspecie afkomstig uit baggerwerken zijn echter nog wel belemmeringen. In de toepassingslocaties van het Wetterskip Fryslân, voormalige zandwinputten, zijn de normen nog niet versoepeld. Wanneer de bodemkwaliteitskaart niet geldig is als erkend bewijsmiddel moet men in de huidige situatie wel structureel extra kosten maken voor het analyseren van PFAS binnen een partijkeuring of waterbodemonderzoek. Wanneer de bodemkwaliteitskaart niet geldig is als erkend bewijsmiddel moeten in voorkomende gevallen extra kosten worden gemaakt voor het analyseren van PFAS binnen een partijkeuring of waterbodemonderzoek. € 200.000 10% € 20.000 Structureel Ongewijzigd Bouwgrondexploitatie Het hebben van een bouwgrondexploitatie brengt financiële risico’s met zich mee. In de paragraaf Grondbeleid worden de financiële risico’s van de bouwgrondexploitatie toegelicht. Door het jaarlijks opstellen van geactualiseerde berekeningen op basis van de meest recente ontwikkelingen kunnen wij de raad tijdig informeren via de reguliere P&C-cyclus.
€ 500.000 20% € 100.000 Structureel Ongewijzigd Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Invoering van de Omgevingswet is voorzien per 1 juli 2022 en hier wordt dan ook hard aan gewerkt. Het vraagt van de organisatie aanpassingen in o.a. werkprocessen, ICT en dienstverlening. Landelijk zijn hier minimale eisen aan gesteld. De invoering van de Omgevingswet is de grootste stelselwijziging binnen het fysieke domein, waardoor nog niet alle effecten en benodigdheden voor de implementatie zijn te overzien. Zo is de datum van invoering al een paar keer uitgesteld en is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) nog in ontwikkeling. Niet bekend pm Structureel Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar
Strategie
Duurzaamheid In de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda is een aantal keuzes opgenomen die in meer of mindere mate van invloed kunnen zijn op het weerstandsvermogen. Met name de energietransitie op basis van het klimaatakkoord zal veel extra inzet, en dus kosten, met zich meebrengen. Uit een eerste ruwe uitkomst van het onderzoek van de Raad voor het openbaar bestuur blijkt dat aangaande de benodigde inzet om invulling te kunnen geven aan het klimaatakkoord in de periode 2022-2030 fors is. Het is nog niet duidelijk of hier ook structureel Rijksmiddelen tegenover staan. De duurzaamheidsagenda wordt betaald uit extra rijksmiddelen.
Financieel gevolg
Niet bekend
Gemeente Achtkarspelen
85
Begroting 2022-2025 Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Onderwerp Risico
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Onderwerp Risico
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/structureel Status Onderwerp Risico
Strategie
Gemeente Achtkarspelen
pm Structureel Ongewijzigd t.o.v. vorig jaar Covid-19 (en BUIG) Onvoorziene kosten en daling van inkomsten door Covid-19. Wereldwijd zijn we getroffen door de Covid-19 crisis. Ook in Nederland worden we sinds maart 2020 volop geconfronteerd met de gevolgen hiervan. Covid-19 heeft grote financiële implicaties op de gemeentelijke begrotingen. De gemeenten worden nu al geconfronteerd met aanzienlijke aanvullende kosten. Ook lopen er op verschillende terreinen de inkomsten terug. Denk hierbij bijvoorbeeld aan leges, toeristenbelasting, verhuur van maatschappelijk vastgoed. De financiële impact op de gemeentelijke begroting op het verslagjaar 2021 lijkt vooralsnog te overzien. Compensatieuitkeringen vanuit het rijk lijken voldoende om de extra kosten over het jaar 2021 te kunnen dekken. De sociaal maatschappelijke en de financieel economische schade van de crisis hangt vooral af van het verloop en de tijdsduur. Ondanks dat de coronamaatregelen in het derde kwartaal 2021 grotendeels zijn vervallen, worden voor het verslagjaar 2022 nog na-effecten verwacht waarbij extra beroep op de gemeentelijke BUIG-middelen en de maatschappelijke opvang nodig is. Bij een aanhoudende focus op thuiswerken zullen extra kwalitatieve investeringen nodig zijn in ICT, thuiswerkplekken en andere facilitaire voorzieningen. Monitoren en (waar mogelijk) anticiperen op relevante ontwikkelingen.
De gevolgen en de financiële impact hebben vooral een indirect effect en zijn nog moeilijk in geld uit te drukken. Op grond van onderzoeken (CPB en AEF) kan slechts een voorzichtige inschatting worden gemaakt van de impact op de financiële begroting. € 500.000 50% € 250.000 Incidenteel Nieuw Gesubsidieerde instellingen De gemeente heeft te maken met een variatie aan gesubsidieerde instellingen, zoals: zwembaden, cultuurcentrum, bibliotheek, maatschappelijk werk, etc. Het risico bestaat dat claims van deze instellingen financieel nadeel voor de gemeente kan betekenen. Organisaties kunnen failliet gaan en de gemeente kan het product in de lucht willen houden, en dat brengt mogelijk (frictie)kosten met zich mee. De gemeente sluit overeenkomsten met instellingen die subsidies e.d. van de gemeente ontvangen, waarin productafspraken zijn opgenomen. Tijdens het lopende jaar is regelmatig overleg over de (financiële) voortgang. Het risico dat daardoor financieel gezien iets misgaat wordt daarmee geminimaliseerd. 500.000 20% 100.000 Ongewijzigd Gemeenschappelijke regelingen (excl. SW Fryslân) De gemeente participeert in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Deze regelingen worden beschreven in de paragraaf Verbonden Partijen. De grotere regelingen betreffen de Veiligheidsregio, Jobinder en de FUMO.
De uitvoering van gezamenlijke beleidsterreinen binnen dergelijke regelingen brengt risico's met zich mee, waarvoor gezamenlijk voor dekking moet worden gezorgd. Om er voor te zorgen dat de gemeente zelf de regie blijft voeren wordt er strak toezicht gehouden. Het standpunt van de gemeente
86
Begroting 2022-2025
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/structureel Status Onderwerp Risico
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/structureel Status Onderwerp Risico
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/structureel Status Onderwerp Risico
Gemeente Achtkarspelen
wordt zowel ambtelijk (in overlegorganen) als bestuurlijk (in ABvergaderingen) uitgedragen. 300.000 25% 75.000 Structureel Gewijzigd (percentage 50% naar 25%) Gegarandeerde geldleningen Gemeenten in Nederland hebben de hoogste rating voor kredietwaardigheid. Zij kunnen daardoor goedkoper geld lenen bij de banken dan private ondernemingen. Omdat woningbouwcorporaties een bijdrage leveren aan de publieke taak hebben wij in het verleden een aantal leningen aangetrokken en deze direct doorgeleend aan de woningbouwcorporatie. Daarmee konden zij meeprofiteren deze gunstige leencondities. Later hebben we een andere constructie gehanteerd, waarbij we niet leningen doorlenen, maar waarbij we direct garant staan. Gevolg is wel dat wij hierdoor het risico lopen dat als de derde partij failliet gaat, de gemeente de betalingsverplichting op zich moet nemen. De risico's zijn klein, aangezien garanties alleen verstrekt worden wanneer zij niet bij derden kunnen worden ondergebracht en bij garantieverlening aan verenigingen c.a. aangetoond is dat zij de betalingsverplichtingen kunnen nakomen. Wanneer het risico zich voordoet, kunnen de gevolgen echter aanzienlijk zijn. Wanneer dit risico zich voordoet, kunnen we met de gereserveerde gelden de gevolgen in het eerste jaar afdekken.