05 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025
Tekst van het document
De structurele gevolgen zullen vervolgens via de eerstvolgende kadernota of door een begrotingswijziging worden meegenomen. De leningen die door de gemeente in het verleden zijn verstrekt worden volgens schema afgelost. Het risico op deze post neemt daardoor jaarlijks af. Via toetsing van het jaarverslag beoordelen we of de risico's stabiel blijven. Ook het risico op in het verleden verstrekte garanties neemt elk jaar af, omdat ook op deze leningen de geldgever volgens schema aflost. Bij garanties in het kader van de woningbouw heeft de gemeente zekerheidsrechten, waardoor dit risico zeer klein is. Via het jaarverslag heeft de gemeente inzicht in de financiële positie van de geldnemer. Bij garanties t.b.v. verenigingen vindt overleg plaats als de bank een achterstandsmelding doet. In die gevallen passen we maatwerk toe om escalatie te voorkomen. Op basis van het verleden is het risico op deze post relatief gering. 15.000.000 1% 150.000 Structureel Gewijzigd (Grondslag/bedrag) Kosten personeel De gemeente wordt regelmatig geconfronteerd met onverwachte kosten inzake personeel. Voorbeelden hiervan zijn kosten voor ziektevervanging en niet begrote en niet gecompenseerde CAO verhogingen. Aan de hand van periodieke rapportages en analyses worden tijdig overschrijdingen gesignaleerd en gerapporteerd, zodat er eventueel nog ingegrepen kan worden.
Toch blijft er een relatief groot risico over dat niet beïnvloedbaar is. 1.000.000 50% 500.000 Structureel Ongewijzigd Algemene uitkering (herijking gemeentefonds) Gemeenten worden onvoldoende gecompenseerd in de Rijksbijdrage voor uitgaven en kostenontwikkeling. De gehanteerde modellen zijn onvoldoende transparant en leiden tot ongewenste (her-) verdeeleffecten. De algemene uitkering als belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente een risico.
87
Begroting 2022-2025 Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status Ombuigingen Risico
Strategie
Berichtgeving betreffende ontwikkelingen (herijking) algemene uitkering uit het gemeentefonds valt voor onze gemeente bijzonder negatief uit. Via VFG en VGG wordt gezamenlijk opgetrokken om vuist te maken tegen ongewenste effecten en een rechtvaardigde verdeling. Zodra meer zekerheid wordt geboden zullen wij een nieuwe berekening confronteren met de berekende algemene uitkering in de begroting. Eventuele verschillen inbrengen via reguliere planning- en controlcyclus en daar waar nodig de raad vooraf informeren. Niet bekend pm Structureel Nieuw Ombuigingen In de Kadernota 2021 en begroting 2021 zijn vijf ombuigingslijnen beschreven. Deze ombuigingslijnen schetsen te realiseren bezuinigingen en benodigde incidentele investeringen om structurele bezuinigingen mogelijk te maken. Het risico is aanwezig dat de begrote bezuinigingsbedragen niet of niet geheel worden gerealiseerd in het betreffende jaar waarin deze bedragen zijn begroot. Maatregelenpakket In de begroting 2021 is een maatregelpakket opgenomen. Ook hiervoor is het risico aanwezig dat de begrote bedragen niet of niet geheel worden gerealiseerd in het betreffende jaar waarin deze bedragen zijn begroot. Continue monitoring via de P&C cyclus zodat eventueel tijdig kan worden ingespeeld op het niet of niet geheel realiseren van de ombuigingen en/of taakstellingen.
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/Structureel Status
€ 500.000 20% € 100.000 Structureel Nieuw
Onderwerp Risico
Overige onvoorziene risico's Een risicoanalyse blijft een verwachting van wat we denken dat zou kunnen gaan gebeuren op basis van de huidige beschikbare informatie. De kans is dan ook reëel dat zich in een jaar bepaalde gebeurtenissen voordoen, die vooraf niet waren in te schatten. We stellen voor om dergelijke risico’s ten laste te brengen van het weerstandsvermogen. Het betreft dan risico’s die beperkt door ons beïnvloedbaar zijn en waarvan het financiële gevolg groter is dan € 50.000. 1.000.000 50% 500.000 Structureel Ongewijzigd
Strategie
Financieel gevolg Kans van optreden Benodigd weerstandsvermogen Incidenteel/structureel Status
Voor de risico’s in deze begroting is op basis van bovenstaande classificatie een te verwachten beslag op de weerstandscapaciteit berekend. De conclusie is, dat de financiële impact van de risico’s kan worden opgevangen binnen de weerstandscapaciteit van onze begroting.
Gemeente Achtkarspelen
88
Begroting 2022-2025
Onderwerp
Risico
Sociaal Domein - Jeugdzorg en Wmo PAS en PFAS Bouwgrondexploitatie Covid-19 Gesubsidieerde instellingen Gemeenschappelijke Regelingen (excl. SW Fryslân) Gegarandeerde geldleningen Kosten personeel Algemene Uitkering (herijking gemeentefonds) Overige onvoorziene Risico's Ombuigingen Omgevingswet Duurzaamheid Totaal Reserve weerstandsvermogen
800.000 200.000 500.000 500.000 500.000 300.000 15.000.000 1.000.000 750.000 1.000.000 500.000 pm pm
Kans 50% 10% 20% 50% 20% 25% 1% 50% 50% 50% 20%
Weerstand svermogen 400.000 20.000 100.000 250.000 100.000 75.000 150.000 500.000 375.000 500.000 100.000
2.570.000 3.080.000
Kengetallen Kengetallen zijn verplicht, ze vertellen iets over de financiële gezondheid van de gemeente. Hieronder worden ze weergeven vanaf 2020. Kengetal (weergave in %) Belastingcapaciteit - t.o.v. vorige meting - prognose o.b.v. historie Grondexploitatie - t.o.v. vorige meting - prognose o.b.v. historie Netto schuldquote - t.o.v. vorige meting - prognose o.b.v. historie Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - t.o.v. vorige meting - prognose o.b.v. historie Solvabiliteitsriciso - t.o.v. vorige meting
rekening 2018 2019 104,6 102,4
2021 107,5
[geen/onvoldoende gegevens] 1,7 2,8 1,6
1,5
1,8
1,8
1,8
1,8
62,3
73,7
76,5
77,5
75,9
55,1
68,1
70,9
71,9
70,3
23,0
19,3
17,9
17,1
16,5
-0,5
-2,4
-2,2
1,0
1,9
[ongunstig] [geen/onvoldoende gegevens] 56,3 57,4 43,8 [ongunstig] [geen/onvoldoende gegevens] 49,0 49,8 39,3 [ongunstig] [geen/onvoldoende gegevens] 23,0 24,0 27,4 [ongunstig]
Structurele exploitatieruimte - t.o.v. vorige meting
[ongunstig]
- prognose o.b.v. historie
[geen/onvoldoende gegevens]
Gemeente Achtkarspelen
2025 113,2
[ongunstig]
[geen/onvoldoende gegevens] -1,0 5,6
- prognose o.b.v. historie
begroting 2022 2023 2024 113,2 113,2 113,2
2020 103,2
89
Begroting 2022-2025
3.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding Achtkarspelen heeft een flink aantal vierkante kilometers aan openbare ruimte in beheer. Er wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Daarvoor zijn kapitaalgoederen in de vorm van wegen, riolering, water, groen, verlichting, gebouwen enzovoort nodig. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de (jaarlijkse) lasten. In deze paragraaf gaan wij hier verder op in. 'Kapitaalgoederen' zijn goederen waarvoor investeringen nodig zijn. Het gaat om zaken die daarna regelmatig onderhoud vergen. Deze paragraaf is belangrijk, omdat de blik vaak op de nieuwe investeringen is gericht. Maar onderhoud van de bestaande kapitaalgoederen is wenselijk, voor de huidige gebruikers en om de voorziening in stand te houden voor toekomstige generaties. Het financieel belang van onderhoud is groot, het betreft een substantieel deel van de begroting.
Beleidskader Voor onze planning- en controlcyclus gelden voor de kapitaalgoederen belangrijke aandachtspunten: is er duidelijkheid over de kwaliteit van de kapitaalgoederen in de nota kapitaalgoederen; zijn van alle kapitaalgoederen goede en actuele beheerplannen aanwezig; zijn plannen en beschikbare gelden met elkaar in evenwicht.
Nota Kapitaalgoederen Eind 2019 is in opdracht van de gemeente een adviesbureau gestart met het opstellen van een Nota Kapitaalgoederen. De mate van beheer van gemeentelijk areaal in de openbare ruimte is een belangrijk aspect om te voldoen aan de eisen en wensen van de inwoners, bezoekers en ondernemers. Na de aanleg moet beheer zorgen voor een zo efficiënt mogelijke invulling van de levenscyclus van het object. Optimaal beheer van het kapitaal heeft ook een positieve invloed op de mate van tevredenheid over de leefomgeving. Ten aanzien van functie, gebruik en beleving is het (integrale) belang groot. Immers, alle areaal samen vormt een geheel: de leefomgeving van de inwoners, ondernemers en bezoekers. Om de kwaliteit van de functie, het gebruik en de beleving te borgen is er een beleidskader nodig. Bij het opstellen van een beleidskader en bij het afwegen van de noodzakelijke keuzes spelen een aantal factoren een rol. De belangrijkste factor is de gewenste kwaliteit. Welke kwaliteit kan de gemeente minimaal bieden, rekening houdend met het beschikbare budget? De keuze voor een bepaalde kwaliteit werkt vervolgens door in factoren als veiligheid, risico’s als kapitaalvernietiging en leefbaarheid (uitstraling, comfort, gebruiksgemak). De beheerfase heeft daarom alles te maken met een zorgvuldige afweging van doelen, opbrengsten en kosten.
Deze afwegingen worden samengevat tot kwaliteitsscenario’s, waar uiteindelijk de definitieve scenario’s over het kapitaal worden opgenomen in de Nota Kapitaalgoederen. Einddoel van dit proces is de besluitvorming in de raad (2021) over de keuzes en ambities op het gebied van het beheer van onder andere wegen, kunstwerken en groen.
Gemeente Achtkarspelen
90
Begroting 2022-2025
Beheerplannen, planning en financiën De beheerplannen geven inzicht in de werkzaamheden en kosten die nodig zijn om de goederen in goede staat te houden. Soms geven ze ook inzicht in de diverse kwaliteitsniveaus die mogelijk zijn. Daarnaast moet er in de begroting ruimte zijn voor uitvoering van de plannen. De raad heeft voor de verschillende kapitaalgoederen kaderstellende uitspraken gedaan, die gelden als kader voor de verschillende beheerplannen. Om de kapitaalgoederen op langere termijn in stand te houden, zijn er voldoende (structurele) middelen in de begroting opgenomen. De provincie Fryslân ziet hier als financieel toezichthouder op toe en vanuit de BBV zijn er richtlijnen opgesteld. Met deze paragraaf geven wij op hoofdlijnen inzicht in de omvang en de staat van het onderhoud van de kapitaalgoederen in Achtkarspelen. De actualiteit van de onderhoudsplannen en de daarbij behorende voorzieningen is van belang. Zo moet er voor de onderbouwing van elke voorziening een onderhoudsplan zijn dat is vastgesteld door de raad en niet ouder is dan vijf jaar.
Nadere toelichting Om grip te houden op de kapitaalgoederen letten we op twee belangrijke punten zijn van alle kapitaalgoederen goede en actuele beheerplannen aanwezig is voor de plannen voldoende geld beschikbaar Daarom stellen wij beheerplannen op. In de beheerplannen staat wat er moet gebeuren en ook wat het kost om de goederen in goede staat te houden. Hierna volgt een toelichting op de verschillende kapitaalgoederen.
Wegen Het beleidskader voor het kapitaalgoed wegen is de laatste jaren een belangrijk bespreekpunt geweest. De gemeenteraad heeft ervoor gekozen (25 november 2010) dat alle wegen binnen de gemeente het kwaliteitsniveau ‘basis’ dienen te hebben. De raad heeft niet gekozen voor een gedifferentieerd kwaliteitsniveau. Daarnaast heeft de raad gekozen om het aanwezige achterstallig wegenonderhoud gefaseerd in te lopen. In eerste instantie in tien jaar gerekend vanaf 2010, wat met ingang van 2013 aangepast is naar een temporisering in vijftien jaar. De hiervoor benodigde financiële middelen zijn voor het genoemde raadsbesluit beschikbaar gesteld en opgenomen in de meerjarenbegroting. Hierbij is sprake van een jaarlijks structureel bedrag om het basisniveau te behouden en een jaarlijks bedrag voor het wegwerken van de aanwezige achterstand in wegenonderhoud.
Openbare verlichting De investeringen voor het op peil houden van de openbare verlichting zijn verwerkt in een geactualiseerde meerjarige investeringsplanning. De financiële effecten van deze planning zijn verwerkt in de meerjarenramingen. Per saldo zal er in de komende drie jaar geen uitzetting van de begroting plaatsvinden. Meerjarenperspectief Ten opzichte van voorgaande jaren zullen er jaarlijkse nieuwe investeringen worden opgevoerd. Het gevolg hiervan is dat de kapitaallasten langzaam zullen oplopen. Daar
Gemeente Achtkarspelen
91
Begroting 2022-2025 staan twee voordelige ontwikkelingen tegenover: een klein deel van het structurele exploitatiebudget kan worden verlaagd en in 2025 zal de afschrijving van een 'oude' investering met betrekking tot de ontvlechting (2005) van openbare verlichting aflopen. Dit geeft ruimte om de uitzetting door kapitaallasten deels op te vangen. Met ingang van 2030 wordt het begin van een structurele uitzetting van de begroting verwacht. Deze uitzetting zal naar verwachting stijgen tot € 100.000. Deze hoogte zal omstreeks 2043 bereikt worden en vanaf dat moment zullen de kosten zich rond dit niveau stabiliseren.
Waterbouwkundige werken De gemeente heeft niet een beheerplan voor waterbouwkundige werken, omdat in de gemeente weinig waterbouwkundige werken zijn en het benodigde onderhoud hiervoor relatief laag is. De benodigde inspanning om een goed beeld te krijgen van de onderhoudstoestand staat in onze beleving niet in verhouding tot de te maken kosten voor onderhoud. Het is veel efficiënter om een bepaald percentage van de investeringswaarde van de waterbouwkundige werken per jaar te reserveren voor onderhoud. Eventuele gebreken en noodzakelijk onderhoud wordt door de medewerkers van de afdeling Beheer gesignaleerd. Verder is het niet altijd mogelijk om de onderhoudstoestand goed te bepalen; denk hierbij aan duikers die grotendeels of volledig onder water liggen. Voor individuele gevallen, bij grootschalig onderhoud of vervanging, wordt per geval in de kadernota geld gereserveerd. Het Wetterskip Fryslân heeft het beheer en onderhoud van een aantal duikers en bruggen overgedragen aan de aanliggende eigenaren. Het Wetterskip heeft hun beleid geüniformeerd in de Provincie en heeft in dat verband een nieuwe legger kunstwerken vastgesteld. Als gemeente Achtkarspelen hebben wij, tezamen met Tytsjerksteradiel, hiertegen een zienswijze en bezwaar ingediend aangezien er geen financiële compensatie tegenover staat.
Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in de afspraak dat de betreffende duikers (88 stuks voor onze gemeente) pas per 1-1-2025 over gaan naar de gemeente Achtkarspelen zodat de gemeente tijd genoeg heeft om hier middelen voor vrij te maken in de meerjarenbegroting. Tot die tijd blijven deze duikers in beheer en onderhoud bij het Wetterskip.
Riolering Gemeenten moeten op grond van de Wet milieubeheer beschikken over een actueel gemeentelijk rioleringsplan (GRP). De gemeenteraad stelt daartoe telkens voor een daarbij te bepalen periode een dergelijk plan vast. Op 8 december 2016 heeft de gemeenteraad het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) 2016-2021 vastgesteld. In het plan hebben we aangegeven hoe we invulling geven aan de van oudsher geldende zorgplicht voor de inzameling en het transport van afvalwater. Daarbij hebben we ook een tijdstip aangeduid waarop/waarbinnen onderhoud/vervanging van voorzieningen plaatsvindt. De bijbehorende beheercyclus vullen we in middels een kostendekkingsplan en het beschikbaar stellen van deze gelden via de begrotingen. Een speerpunt in het GRP is het voorkomen van wateroverlast en het inspelen op toekomstige klimaatontwikkelingen. Hiervoor hebben we een regenwaterstructuurplan opgesteld. De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van het GRP 2016-2021 gekozen om de variant wenselijk door te zetten.
Water Het gemeentelijk waterplan is in 2009 vastgesteld en geeft inzicht in verantwoordelijkheden en bevordert de regionale samenwerking en integrale benadering van de waterketen. De gemeente heeft een watervisie opgenomen die richtinggevend is voor de beleidsontwikkeling van de komende jaren tot 2030 voor de thema’s veiligheid, voldoende water, schoon water, afvalwater en zuivering, beheer en onderhoud, gebruik
Gemeente Achtkarspelen
92
Begroting 2022-2025 en beleving en samenwerking en organisatie. Het waterplan is daarna niet meer geactualiseerd. De knelpunten zijn reeds opgelost door uitvoering van maatregelen of verwerkt in watergebiedsplannen van het Wetterskip. VNG, UvW, IPO, VeWin en het Rijk hebben met de ondertekening van het Nationaal Bestuursakkoord Water de ambitie uitgesproken om in gezamenlijkheid de kosten in de waterketen voor de inwoners van Nederland te beperken. Ook de Friese gemeenten, Wetterskip Fryslân, Vitens en provincie Fryslân hebben deze gezamenlijke ambitie onderschreven. Hiervoor hebben de portefeuillehouders Water in 2010 een handtekening onder het Fries Bestuursakkoord Waterketen (FBWK) gezet. Wetterskip Fryslân, de Friese gemeenten, Vitens en provincie Fryslân hebben besloten een vervolg te geven aan het Fries Bestuursakkoord Water Keten 2010-2015. Op 17 november 2016 is het Fries Bestuursakkoord Waterketen 2016-2020 ondertekend door alle deelnemende partijen. Hieronder zijn de hoofdlijnen van het akkoord opgenomen.
Groen Voor het groenonderhoud werken we met een groenbeheerplan (GBI). Hierdoor heeft de gemeente, zowel in de plan- als beheerfase, inzicht in de kosten van het beheer en onderhoud van het openbare groen. Op basis van deze informatie stellen we de jaarlijkse onderhoudsbudgetten vast.
Speelruimte De gemeente heeft een door de raad vastgestelde planning voor aanleg, onderhoud en vervanging van buitenspeelruimte voor kinderen. Om aan de wettelijke onderhoudstaak te kunnen voldoen, beoordelen inspecteurs de speelplaatsen ter plaatse aan de hand van de eisen die in het Attractiebesluit zijn gesteld en redigeren logboeken en inspectiegegevens.
Gebouwen Er is een actuele onderhoudsplanning voor gemeentelijke (openbare) gebouwen. Hierdoor hebben we een goed beeld van de staat van onderhoud van deze gebouwen. Voor een gedeelte van de gemeentelijke gebouwen gebeurt dit via een door de raad vastgesteld integraal huisvestingsplan (IHP) voor bijvoorbeeld binnensportaccommodaties en welzijnsaccommodaties. Voor de overige gemeentelijke gebouwen, waar de gemeente verantwoordelijk voor is, zijn inventarisaties en inspecties uitgevoerd. Op basis van de ingevoerde inspectiegegevens zijn meer-jaren onderhoudsplanningen (MJOP’s) opgesteld. Deze overzichten bieden een inzicht in de te verwachten onderhoudswerkzaamheden met bijbehorende benodigde budgetten voor de komende jaren. De beschikbaar gestelde budgetten waren voldoende om het noodzakelijke onderhoud te kunnen uitvoeren.
Gemeente Achtkarspelen
93
Begroting 2022-2025
Onderhoud kapitaalgoederen
Beheerplan
Vastgesteld in de raad
Looptijd
Lasten verwerkt in de begroting? (J/N)
Bedrag x € 1.000
Achterstallig onderhoud? (J/N)
van
t/m
08.12.2016
2016
2022
J
443
N
2021
2025
J J
3 88
N N
Gemeentehuis c.a. Gebouwen buitendienst
? in voorbereiding in voorbereiding
2022
2026
J
68
N
J
20
N
Monumenten
in voorbereiding
J
112
N
Wegen c.a.
in voorbereiding in voorbereiding in voorbereiding
J
1.362
N
J
312
N
J
378
N
J
1.062
N
J
90
N
Zo ja, hoeveel?
bedragen x € 1.000 Riolering Woningen en gebouwen Welzijnsgebouwen
Sportgebouwen Sportvelden
Groen Openbare verlichting
in voorbereiding in voorbereidfing
Totaal
Gemeente Achtkarspelen
94
Begroting 2022-2025
3.2.4 Financiering Financiering, ook wel treasury genoemd, betekent het beheren van het geld binnen de gemeente. Zo moeten er steeds tijdig financiële middelen aanwezig zijn om de rekeningen te kunnen betalen. Bij tekorten moet de gemeente bijlenen, overschotten moeten we tijdelijk bij de staat beleggen. Het Rijk heeft regels opgesteld over hoe gemeenten hun geld moeten beheren. Deze regels staan in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Deze wet bepaalt ook, dat gemeenten een treasurystatuut moeten hebben. Daarin staat hoe wij geld mogen lenen of uitlenen.
Treasurybeleid De wet stelt verplichtingen op het gebied van treasury. We hebben daarnaast ook zelf verplichtingen vastgelegd in het Treasurystatuut. De wet Fido stelt dit verplicht. Er staat in waarvoor we verantwoordelijk zijn: de treasuryfunctie de uitvoering van de treasury het risicobeheer Het Treasurystatuut is vastgesteld in 2020 (raad 23 april 2020). Schatkistbankieren Vanaf december 2013 zijn gemeenten verplicht hun eventuele overtollige tegoeden aan te houden in de Nederlandse schatkist. Dit zogenaamde “schatkistbankieren” heeft een verlagend effect op de Nederlandse EMU-schuld. Om efficiencyredenen is het daarbij toegestaan een relatief gering bedrag aan overtollige middelen buiten de schatkist te houden. Dit bedrag, het zogenaamde drempelbedrag, bedraagt voor onze gemeente in 2022 € 1.708.000. Het gemiddelde tegoed van de gemeente over een kwartaal mag niet hoger zijn dan deze drempel.
Renterisico Kasgeldlimiet Om tijdelijke tekorten op de lopende rekening aan te vullen trekt de gemeente kortlopende geldleningen aan. Het voordeel van dit type leningen is dat het rentepercentage zeer laag is. Dit mag tot aan een bepaald maximum, de kasgeldlimiet. Deze limiet beperkt dus het renterisico op financieringen voor de korte termijn. De hoogte van de kasgeldlimiet bedraagt een vastgelegd percentage in de Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden. De wettelijke voorschriften bieden overigens de mogelijkheid om de kasgeldlimiet drie achtereenvolgende kwartalen te overschrijden. Voor 2022 bedraagt de kasgeldlimiet: (x € 1.000)
Begrotingstotaal per 1 januari Het door de minister vastgestelde percentage Kasgeldlimiet
Gemeente Achtkarspelen
87.845 8,5% 7.467
95
Begroting 2022-2025 Renterisiconorm De renterisiconorm beperkt het renterisico op financieringen voor de lange termijn. Het totaal van de aflossingen en het bedrag waarop een renteherziening van toepassing mag in elk jaar niet meer dan 20% van het begrotingstotaal. Hieronder staat de norm voor 2022. In de onderstaande tabel is voor 2022 en de jaren daarna het renterisico op de vaste schuld getoetst aan de renterisiconorm. Renterisiconorm
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
85.175
87.845
85.568
82.370
81.588
20%
20%
20%
20%
20%
17.035
17.569
17.114
16.474
16.318
3.646
3.647
3.564
3.536
3.536
13.389
13.922
13.550
12.938
12.782
(x € 1.000) 1 begrotingstotaal per 1 januari 2 vastgesteld percentage (wet FIDO) 3 renterisiconorm (1 / 2 x 100) 4 aflossingen 5 ruimte onder renterisiconorm (3 - 4)
Renteschema We zijn verplicht om een renteschema op te nemen. Dit schema biedt een cijfermatig inzicht in de rentelasten en hoe we dat toerekenen. Renteschema begrotingsjaar 2022 (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Externe rentelasten lange financiering
377
Externe rentelasten korte financiering
-
Externe rentebaten (WoonFriesland)
89
Externe rentebaten (MOA)
-
Externe rentebaten korte financiering
12
Saldo externe rentelasten
276
Rente toe te rekenen aan de bouwgrondexploitatie
9
Rente toe te rekenen wegens projectfinanciering
92
Rentebaten van doorverstrekte leningen projectfinanciering
92
Saldo door te berekenen externe rente
267
Rente eigen vermogen
-
Rente over voorzieningen (gewaardeerd tegen contante waarde)
-
Aan taakvelden (incl. taakveld overhead) toe te rekenen rente
267
Boekwaarde vaste activa per 01-01-2022
84.135
Boekwaarde leningen woningbouw per 01-01-2022
3.021
Boekwaarde voor berekening omslagpercentage per 01-01-2022
81.114
Omslagpercentage
0,329%
Omslagpercentage afgerond
0,500%
Gemeente Achtkarspelen
96
Begroting 2022-2025
Werkelijk aan taakvelden (incl. taakveld overhead) toegerekende rente
329
Renteresultaat op taakveld treasury
62
Ontwikkeling rente en financieringsbehoefte De tarieven voor kortlopende geldleningen bevinden zich nog steeds op een zeer laag niveau. De daling is gestart in 2011 en momenteel kennen we voor korte financieringen zelfs een negatieve rente. Als er liquiditeitstekorten zijn dan zullen deze ook aangevuld worden met kortlopende geldleningen. Ook de tarieven voor vaste geldleningen liggen al lange tijd op een laag niveau. Vaste geldleningen met een loop tijd van 25 jaar en lineaire aflossing kunnen al worden aangetrokken tegen een tarief beneden de 0,50%. De European Central Bank (ECB) heeft de belangrijkste rentestanden niet gewijzigd en kiest ervoor het huidige beleid van lage rentetarieven voort te zetten. Een voorspelling voor de rentetarieven is moeilijk. Elk jaar is de inschatting dat gezien de lage standen de tarieven naar verwachting op zullen lopen. En elk jaar blijven de tarieven laag. Nieuw is de Corona crisis; waardoor de ECB nog meer gericht is op het laag houden van de inflatie en rente. Voor zover er financieringstekorten ontstaan door investeringen, aflossingen of de exploitatie zullen deze tekorten zoveel mogelijk met kortlopende leningen worden aangezuiverd vanwege de al genoemde lage tarieven voor deze financieringsvormen.
Indien dit er toe leidt dat de kasgeldlimiet langer dan twee kwartalen achtereen wordt overschreden of in geval van ontwikkelingen op het gebied van de tarieven voor langlopende geldleningen zullen we deze kortlopende schulden omzetten naar een vaste schuld.
Gemeente Achtkarspelen
97
Begroting 2022-2025
3.2.5 Bedrijfsvoering Onze bedrijfsvoering is gericht op de interne dienstverlening, die nodig is voor de uitvoering van de programma’s. Voor het nieuwe begrotingsjaar spelen onderstaande zaken een nadrukkelijke rol in de bedrijfsvoering. Kwaliteit van de (risico)beheersing Rechtmatigheidsverantwoording college met ingang van verantwoordingsjaar 2022 In tegenstelling tot de verwachting dat het college vanaf 2021 een rechtmatigheidsverantwoording moet gaan afgeven, is dit -als gevolg van landelijke politieke keuzes- doorgeschoven naar 2022. Dit betekent dat onze accountant voor verantwoordingsjaar 2021 haar oordeel over de rechtmatigheid nog mee zal nemen in haar controleverklaring. Haar oordeel zal de accountant grotendeels baseren op de Verbijzonderde Interne Controles die door onze organisatie(s) zelf worden uitgevoerd. Op 18-02-2021 heeft de gemeenteraad en op 19-01-2021 het Bestuur van de Werkmaatschappij het normenkader 2021 en het Controleprotocol 2021-2024 vastgesteld. Deze documenten vormen de eerste stap naar het kunnen afgeven van een rechtmatigheidsverantwoording door het College. In 2021 lag de focus op fase 1 volwassenheidsmodel' van Rechtmatigheid: 'Verantwoording gericht op Financiële Rechtmatigheid en hantering wettelijke normen'.
Onze ambitie is via fase 2 'wettelijk norm plus aantal relevante thema's en processen' door te groeien naar fase 3 'Een In Control Statement' gericht op verantwoording gericht op de bredere bedrijfsvoering. Hiertoe hebben we vanaf 2021 het zogenaamde 'Three Lines of Defence' model ingevoerd waarbij de lijnafdelingen verantwoordelijk zijn voor de beheersing in processen, toetsing en vastlegging hiervan. De clustercontrollers voeren reviews uit en concerncontrol bewaakt als 3e lijn het geheel. In 2022 willen we de AO/IC verder in kaart brengen en ontwikkelen. Met het verder uitrollen van risicomanagement worden de belangrijkste risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen steeds beter in inzichtelijk gemaakt. Tegen deze achtergrond kunnen de controles dan ook steeds vaker primair procesgericht in plaats van gegevensgericht worden uitgevoerd. Controles worden op kwartaalbasis uitgevoerd, gerapporteerd en besproken met leidinggevenden en MT. Aandacht voor frauderisicofactoren en cybersecurity De accountantscontrole gaat van passief naar actief controleren c.q. onderzoeken op frauderisicofactoren. Dit is vanaf 2022 verplicht voorgeschreven door de beroepsgroep van accountants. Dit betekent dat er meer aandacht in de (accountants)controle zal worden (moeten) besteed aan beleidsdocumenten inzake fraude & integriteit: het M&Obeleid, integriteitsrichtlijnen, beleid t.a.v.
screening van personeel en leveranciers en meer aandacht voor het trainen en coachen van de organisatie ten aanzien van het onderkennen en voorkomen van fraude en integriteitsissues. Ook Cybersecurity zal steeds meer aandacht en prioriteit krijgen. Bewustwording van risico's vraagt continu aandacht en we moeten voorbereid zijn op cyberaanvallen en adequaat kunnen handelen. Het nieuwe werken De Coronapandemie heeft een grote impact op de samenleving. Ook op onze organisatie en medewerkers. Lange tijd gold het dringende advies om thuis te werken, tenzij het niet anders kon. Medewerkers zijn hierin zoveel mogelijk gefaciliteerd, waarbij vooralsnog gekozen is voor (deels) tijdelijke oplossingen. Nu we geleidelijk terug gaan naar een situatie waarin we meer op kantoor samenkomen, rijst de vraag hoe onze toekomstige manier van werken er uit zou moeten komen te zien. Willen en moeten we wel weer volledig naar kantoor of werklocatie? Hoe gaat de 'Werkplek van de Toekomst' er uit zien? En wat hebben we daar dan voor nodig? In 2021 zijn hier onderzoeken naar
Gemeente Achtkarspelen
98
Begroting 2022-2025 uitgevoerd en is gewerkt aan een plan voor het werken op de middellange termijn (postcorona). Uit de onderzoeken blijkt dat bij het vervallen van de beperkende maatregelen, de meeste medewerkers een combinatie van thuiswerken en op kantoor/locatie werken als toekomstbeeld zien, waarbij de ontmoeting een steeds belangrijker karakter krijgt. Bij de toekomstige manier van werken (‘je werkt waar dat nodig is’) zal de focus daarom komen te liggen op een 'hybride' vorm van werken: deels thuis en deels op kantoor of locatie. Hierbij lenen concentratiewerkzaamheden, telefoneren, lezen en administratieve taken zich bij uitstek om thuis uit te voeren. Veel overleggen kunnen plaatsvinden via de inmiddels beschikbare hybride-vergadersystemen en het kantoor wordt gezien als de ideale plek voor ontmoeting en samenwerking. De verdere uitwerking en implementatie hiervan is voorzien in 2022.
Gemeente Achtkarspelen
99
Begroting 2022-2025
3.2.6 Verbonden partijen De gemeente Achtkarspelen heeft er voor gekozen om bepaalde processen onder te brengen bij organisaties die in deze processen zijn gespecialiseerd. De gemeente blijft verantwoordelijk voor deze processen. De beleidsvoornemens per verbonden partij zijn opgenomen in het betreffende programma. Hieronder zijn de kerngegevens per verbonden partij weergegeven. De verbonden partijen zijn onderverdeeld in: Gemeenschappelijke regelingen Vennootschappen en coöperaties Stichtingen en verenigingen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk- en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft door vertegenwoordiging in het bestuur of door stemrecht. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld door de gemeente en dat niet verhaalbaar is, of waarvoor aansprakelijkheid bestaat. Dit laatste is van toepassing als de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Met betrekking tot de verbonden partijen hanteert het college de volgende uitgangspunten: De gemeente Achtkarspelen neemt alleen deel in verbonden partijen als daarmee een publieke taak wordt gediend.
De gemeente Achtkarspelen neemt in principe alleen deel in privaatrechtelijke rechtsvormen als de betreffende taak niet vanuit een publiekrechtelijke rechtsvorm kan worden uitgevoerd. Over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de activiteiten van de verbonden partijen is het de bedoeling te komen tot een vorm van analyse en rapportage ten behoeve van de raad. Jaarlijks rapporteert het college aan de raad over de financiële resultaten van de verbonden partijen en de risico’s van de gemeente. Frequent wordt in de raadsvergadering de gelegenheid geboden aan gemeentelijke vertegenwoordigers in verbonden partijen om informatie te verstrekken aan college en/of raad over ontwikkelingen in verbonden partijen.
Gemeenschappelijke regeling Naam
Veiligheidsregio Fryslân
alle bedragen x € 1.000
(zie ook programma Veiligheid)
vestigingsplaats
Leeuwarden
openbaar belang
Behartigen preventieve taken op het gebied van de volksgezondheid en infectieziektenbestrijding; Zo doelmatig mogelijk georganiseerde en gecoördineerde brandbestrijding, maar ook hulpverlening bij ongevallen en rampen bewerkstelligen.
visie op de verbonden partij
Met ingang van 1 januari 2007 zijn de gemeenschappelijke regelingen GGD Fryslân en Brandweer Fryslân opgeheven en zijn beide organisaties ondergebracht in de nieuwe gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân. Het betreft de wettelijke taken op gebied van gezondheid en brandweer die zijn ondergebracht in een gemeenschappelijke regeling.
Gemeente Achtkarspelen
100