CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025

Raadsvergadering 4 november 2021, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Programmabegroting 2022-202531.965 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

In 2009 is de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (Wga) in werking getreden. Het doel van deze wet is een landelijk dekkend stelsel van meldpunten voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Alle gemeenten zijn verplicht te voorzien in een antidiscriminatievoorziening (ADV). Voor de uitvoering van de Wga is in 2009 een bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering. Uit onderzoeken blijkt dat deze huidige financiering voor de uitvoering van de Wga-taken al enige jaren tot knelpunten leidt. De meeste ADV’s zijn op dit moment zeer krap bemeten en bij het grotere publiek relatief onbekend. Om die reden wordt er vanaf 2021 structureel ruim € 6,9 miljoen extra aan de algemene uitkering toegevoegd, zodat de ADV’s ruimere budgetten kunnen krijgen om meer activiteiten te kunnen ontplooien, om zodoende een betere beschikbaarheid en bereikbaarheid voor melders mogelijk te maken. De gemeente Achtkarspelen ontvangt hiervoor € 11.000 extra. Er wordt nog onderzocht hoe deze extra gelden besteed zullen worden. Aanpassing legestarieven drank & horeca en evenementenvergunningen en kostendekkendheid leges vanaf 2023 Uit onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges blijkt dat de bestede tijd aan het opmaken van drank en horeca vergunningen en evenementen vergunningen niet geheel in rekening worden gebracht.

Het voorstel is om 100% kostendekkende tarieven in te stellen Gemeente Achtkarspelen

33

Begroting 2022-2025 conform de opdracht vanuit de taakstellingsvoorstellen 2020. Uit nader onderzoek blijkt dat een verdere deregulering van evenementenvergunningen niet mogelijk is. De taakstelling (ongeveer € 17.000 m.i.v. 2023) kan echter ruimschoots worden bereikt door de tarieven in de jaren 2023 t/m 2025 stapsgewijs te verhogen naar 100% kostendekkend. Dit effect is nu opgevoerd in de meerjarenbegroting. Ondermijning Voor de projecten gesubsidieerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is extern een projectleider aangetrokken. Eind 2021 zijn de projecten “Binnenspiegel” voor Tytsjerksteradiel en “Ongewenste inmenging in dorpen en wijken” voor Achtkarspelen afgerond. Dit in nauwe samenwerking met externe partners. In de loop van 2021 zullen aanbevelingen worden gedaan inzake beide projecten. Er is onder andere al een eerste start gemaakt voor de inrichting van een lokale ondermijningstafel. Op termijn zijn mogelijk extra tijd en middelen noodzakelijk. Dit zal dan worden voorgelegd aan de raad.

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

1.994

2.034

2.202

169

2.240

2.287

2.343

Baten

49

50

66

16

100

112

125

Saldo

- 1.945

- 1.984

- 2.136

- 153

- 2.141

- 2.175

- 2.219

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Privaatrechtelijk optreden (01.02)

-4 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân

-50 N

Extra bijdrage anti-discriminatievoorziening

-11 N

Ombuigingen Veiligheid (begroting 2021 - 1.14)

13 V

Overige ontwikkelingen Bestaande leges drank & horeca en evenementenvergunningen overhevelen van programma 0 naar programma 1 (per saldo neutraal)

16 V

Actualisatie budget crisisbeheersing

3V

Actualisatie budget openbare orde en veiligheid

4V

Actualisatie bijdrage WM8KTD

-122 N

Overige verschillen per saldo

-2 N

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

-153 N

34

Begroting 2022-2025

INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,1

aantal

(2018)

4,6

aantal

(2020)

3,6

aantal

(2020)

0,5

aantal

(2018)

7,0

aantal

(2020)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Verwijzingen Halt Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân

Gemeente Achtkarspelen

35

Begroting 2022-2025

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma omvat de wijze waarop de gemeente omgaat met mobiliteit, zoals het beheer van wegen, straten en pleinen. Ook omvat dit programma verkeersmaatregelen, openbaar vervoer en parkeren. Ten aanzien van het onderdeel 'waterstaat' vallen binnen dit programma economische en recreatieve havens en de afwatering (doorgaande waterwegen). Hierbij moet worden opgemerkt dat de gemeente geen recreatieve havens in beheer heeft en dat de doorgaande waterwegen primair in eigendom en beheer zijn bij Wetterskip Fryslân, Provincie en/of Rijkswaterstaat. Doelstelling van de gemeente is om een duurzame, schone en veilige leefomgeving te creëren en in stand te houden. De openbare ruimte bestaat uit verschillende onderdelen, zoals wegen, pleinen, fietspaden voetpaden en overige verhardingen. Het onderdeel 'groen' (inclusief de sloten en vijvers) komt verder aan de orde in programma 5 Sport, cultuur en recreatie. Riolering valt onder programma 7, Volksgezondheid en milieu. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid 2e fase Alde Dyk Kootstertille (Pinksterblomstrjitte - Balkwar) De eerste fase (ter hoogte van het winkelcentrum) is in 2021 uitgevoerd. Dit gaat om de tweede fase van de Pinksterblomstrjitte tot de Balkwar. De tweede fase willen wij op dezelfde manier inrichten als de eerste fase waardoor een eenduidige inrichting van de Alde Dyk als hoofdontsluitingsweg van Kootstertille ontstaat. De kosten hiervoor ramen we op € 100.000. De realisatie van dit project vindt plaats in 2022. Na oplevering van dit project worden de kapitaallasten van € 3.000 opgenomen in de begroting van het jaar na oplevering, in dit geval vanaf 2023. [Kadernota nr. 02.09]

Groningerstraat (Molenweg - rotonde Skieding) fietspad naar 1 kant brengen De fietspaden ter hoogte van de Groningerstraat vanaf de Molenweg tot de rotonde De Skieding gaan we naar één kant van de weg brengen. De kosten hiervoor ramen we op € 40.000. De realisatie van dit project vindt plaats in 2022. Na oplevering van dit project worden de kapitaallasten van € 1.200 opgenomen in de begroting van het jaar na oplevering, in dit geval vanaf 2023. [Kadernota nr. 02.10]

Kruispunt Blauwhuisterweg - Boelenswei aanpassen (veilige oversteek fietsers) Ter plaatse van de aansluiting van de Boelenswei op de Blauwhuisterweg gaan we een veilige fietsoversteek realiseren, zodat fietsers in twee keer over kunnen steken. De kosten hiervoor ramen we op € 100.000. De realisatie van dit project vindt plaats in 2022. Na oplevering van dit project worden de kapitaallasten van € 3.000 opgenomen in de begroting van het jaar na oplevering, in dit geval vanaf 2023. [Kadernota nr. 02.08]

Gemeente Achtkarspelen

36

Begroting 2022-2025 Revitalisering industrieterrein De Bosk Harkema (extra kosten voor verbreding/dimensionering) Het wegprofiel op bedrijventerrein De Bosk willen we aanpassen ten behoeve van het daadwerkelijke gebruik. Door uitbreidingen van het bedrijventerrein voldoet dit nu niet. Het wegprofiel is veel te smal. De kosten hiervoor ramen we op € 150.000 voor de revitalisering van het bedrijventerrein De Bosk. De realisatie van dit project vindt plaats in 2022. Na oplevering van dit project worden de kapitaallasten van € 4.500 opgenomen in de begroting van het jaar na oplevering, in dit geval vanaf 2023. [Kadernota nr. 02.07]

Overige ontwikkelingen Fuotgongersoerstekplak Dikke Draai-Badlaan Surhústerfean (P2-M2 - Moasje FNP, VVD) Het realiseren van een zebrapad nabij de rotonde Gedempte Vaart/Vierhuisterweg is inpasbaar. Gezien het verwachte gebruik en de locatie is dit een maatregel waar ook al door bewoners en weggebruikers naar is gevraagd bij de gemeente. De verkeersintensiteit op de Gedempte Vaart is hoog met gemiddeld circa 7.500 motorvoertuigen per etmaal. Een zebrapad kan de doorstroom van het verkeer hinderen, al liggen er ook zebrapaden op de Jan Binneslaan en Groningerstraat. De verwachte kosten zijn circa € 2.000. Herinrichting c.q. reconstructie Groningerstraat Surhuisterveen (P2-M3 - Motie GBA, CU, CDA, VVD De reconstructie van het centrum van Surhuisterveen is voltooid. Het gedeelte van de Groningerstraat vanaf de Kolk tot de Dr. van Kammenstraat is nu niet meegenomen met deze reconstructie. Om er een geheel van te maken en om deze weg dezelfde uitstraling te geven als de Kolk zijn de verwachte kosten € 350.000. Hierbij gaan we ook een nieuwe ontsluiting realiseren naar het parkeerterrein van de supermarkt Jumbo. Actualisatie kapitaallasten De kapitaallasten zijn in de begroting 2022 met € 193.000 gestegen ten opzichte van de primitieve begroting 2021. Deze stijging wordt veroorzaakt doordat in 2022 de afschrijvingen starten over de investeringen die in 2021 zijn afgerond.

Dit betreft vooral projecten met betrekking tot rationeel wegenbeheer. Tweede ontsluiting Lauwerskwartier In de primaire begroting 2021 is een bedrag van € 150.000 in de exploitatie opgenomen voor de realisatie van de tweede ontsluiting Lauwerskwartier. In de begroting 2022 is hiervoor geen budget meer opgenomen waardoor ten opzichte van de primaire begroting 2021 de lasten in 2022 € 150.000 lager zijn. De verwachting is dat de uitvoering van de tweede ontsluiting Lauwerskwartier niet in 2021 afgerond zal zijn. De planning en uitvoering is afhankelijk van de Provincie Fryslân, eind 2021 zal hiervoor een overlopende post opgenomen worden. Indexatie en overige prijsontwikkelingen De actualisatie van de budgetten hebben ertoe geleid dat de opbrengsten van leges voor de aanleg van uitritten € 10.000 zijn verhoogd, omdat er de afgelopen jaren meer leges zijn ontvangen dan begroot. Daarnaast zijn de kosten voor de gladheidsbestrijding met € 10.000 verlaagd omdat de gerealiseerde kosten de afgelopen jaren structureel lager waren dan de begroting. De kosten voor de voorziening voor het groot onderhoud van het gemeentehuis zijn verplaatst van programma 2 naar programma 0. Dit zorgt voor een verlaging van de kosten in programma 2 van € 45.000 en een stijging van de kosten in programma 0 van ditzelfde bedrag, waardoor per saldo sprake is van een budget neutrale wijziging.

In de laatste plaats zijn de kosten in 2022 geïndexeerd met 1,4%, dit

Gemeente Achtkarspelen

37

Begroting 2022-2025 zorgt voor € 31.000 hogere kosten in 2022 ten opzichte van de primitieve begroting 2021.

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

5.007

5.215

5.477

262

5.609

5.740

5.613

Baten

531

256

356

100

356

336

275

Saldo

- 4.476

- 4.959

- 5.121

- 162

- 5.252

- 5.404

- 5.338

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-114 N

Actualisatie kapitaallasten

-193 N

2de ontsluiting Lauwerskwartier; realisatie 2021

150 V

Aanpassing bijdragen WM

-44 N

Indexatie en overige prijsontwikkelingen

39 V

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

-162 N

38

Begroting 2022-2025

3. Economie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij willen de lokale economie vitaal houden en toekomstbestendig maken. Daarbij werken wij zoveel mogelijk samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en de provincie. Het economisch beleid (2022) van onze gemeente is gericht op: • Het versterken van het ondernemersklimaat, om daarmee de werkgelegenheid te behouden en te vergroten; • De regionale samenwerking zetten wij in om voor onze ondernemers voldoende kwalitatieve bedrijventerreinen beschikbaar te krijgen. • Op economisch gebied werken we regionaal samen, in het najaar van 2021 is/wordt besloten op een eventueel vervolg hierop.  In 2022 wordt het beleidsplan economie 2022-2025 opgesteld.  Wij investeren in de winkelcentra in Buitenpost en Surhuisterveen. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Agenda Netwerk Noordoost Fryslân III De gemeente Achtkarspelen werkt samen met Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel, Provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân in het Netwerk Noordoost. Na succesvolle afronding van de regionale samenwerkingsagenda’s ANNO I en ANNO II willen we de samenwerking in Noordoost Fryslân voortzetten in ANNO III, zoals besproken in de raadsvergadering van 25 maart 2021. Om hier invulling aan te geven, wordt de samenwerkingsagenda ANNOIII uitgewerkt. De ondersteuning van de regionale samenwerking in ANNO wordt 'lyts en linich' georganiseerd, passend bij de uit te werken tûke agenda. De jaarlijkse bijdrage aan de ANNO organisatie is afgelopen jaren gebaseerd op een bijdrage per inwoner. Omdat de omvang van de derde agenda op dit moment wordt uitgewerkt, wordt de financiële bijdrage van de gemeenten in ANNOII als uitgangspunt genomen. Voor Achtkarspelen betreft dit een jaarlijkse bijdrage van € 37.876. De looptijd van de agenda is vooralsnog t/m 2025. Bij het opstellen van de begroting van de derde ANNO samenwerkingsagenda stellen we, waar mogelijk, de bijdrage naar beneden bij. [Kadernota nr. 03.01]

Bijdrage RMT Om het stimuleren en versterken van het toerisme naar onze gemeente en de regio te continueren is het van belang de jaarlijkse bijdrage van € 40.000 beschikbaar te stellen voor regiomarketing. [Kadernota nr. 03.02]

Gemeente Achtkarspelen

39

Begroting 2022-2025

Overige ontwikkelingen Ombuiging Regio Marketing Toerisme 2.30 Bij het vaststellen van de begroting 2021 is er structureel vanaf 2022 bezuinigd op het budget voor Regio Marketing Toerisme (RMT). Om het stimuleren en versterken van het toerisme naar onze gemeente en de regio te continueren is het van belang de jaarlijkse bijdrage van € 40.000 opnieuw beschikbaar te stellen voor regiomarketing. Dit is bij de kadernota ingebracht. Hiermee wordt de eerdere opgelegde taakstelling niet gerealiseerd.

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

761

573

654

81

653

653

440

Baten

217

420

406

- 14

333

47

30

Saldo

- 545

- 153

- 247

- 95

- 321

- 607

- 410

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Agenda Netwerk Noordoost Fryslân III (03.01)

-38 N

Regio Marketing Toerisme (03.02)

-40 N

Ombuigingen Toeristenbelasting (begroting 2021 - 4.7)

20 V

Regio Marketing Toerisme (begroting 2021 - 2.30)

40 V

Overige ontwikkelingen Lagere winstverwachting bedrijventerreinen (o.b.v. vastgestelde meerjarenprognose)

-32 N

Actualisatie bijdrage WM8KTD

-54 N

Actualisatie budget bevordering toerisme

8V

Overige verschillen per saldo

1V

Totaal

-95 N

INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten.

Gemeente Achtkarspelen

40

Begroting 2022-2025 Legenda

tableCell12 Indicator

Meting

Eenheid

Refertejaar

Banen

528,2

aantal

(2020)

43,2

%

(2020)

149,1

aantal

(2020)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Functiemenging Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Vestigingen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Achtkarspelen

41

Begroting 2022-2025

4. Onderwijs

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen het programma onderwijs worden de wettelijke verplichtingen zoals de onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorkomen en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid;  In elk dorp is een basisschool  Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling  Behoud breed richtingenaanbod Voortgezet Onderwijs  Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt  Aanpakken van laaggeletterdheid  Voor- en Vroegschoolse Educatie, een basisvoorziening voor ieder kind

Ontwikkelingen in bestaand beleid Ontwikkelingen onderwijshuisvesting We actualiseren de voorziene investering nieuwbouw voor de basisscholen en peuteropvang in Twijzelerheide naar het prijspeil 2021/2022. De verhogingen zijn nodig door autonome kostenontwikkeling en door veranderende normen en eisen die aan de onderwijshuisvesting worden gesteld. [Kadernota nr. 21.00]

Overige ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs Gemeenten ontvangen op grond van het Nationaal Plan Onderwijs in totaal € 300 miljoen voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023. Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke doeluitkering die op dit moment nog verder door het Rijk wordt uitgewerkt. De gemeente Achtkarspelen zal over de totale periode in totaal ruim € 525.000 ontvangen. We zoeken voor de besteding van deze middelen aansluiting bij de behoefte van het onderwijs. We vertrouwen erop dat in goed overleg met de lokale partners binnen de kaders van de regeling voor duurzame investeringen wordt gekozen.

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

2.958

3.484

3.660

176

3.627

3.656

3.647

Baten

643

864

1.017

153

1.017

1.017

1.017

Saldo

- 2.314

- 2.620

- 2.643

- 23

- 2.611

- 2.639

- 2.630

Gemeente Achtkarspelen

42

Begroting 2022-2025

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 21.02 - Ontwikkelingen JoBinder (leerlingenvervoer)

-24 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Aanscherping / actualisatie budgetten onderwijs

63 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten (bijdrage WM8KTD)

-36 N

Actualisatie kapitaallasten onderwijshuisvesting

-15 N

Actualisatie materiële uitgaven onderwijshuisvesting (ozb)

-11 N

Totaal

-23 N

INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

Meting

Eenheid

Refertejaar

1,5

%

(2019)

0,0

aantal

(2018)

35,0

aantal

(2019)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Absoluut verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Relatief verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Achtkarspelen

43

Begroting 2022-2025

5. Sport, cultuur en recreatie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Sport en cultuur leveren een bijdrage aan de persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Het vergroot de sociale samenhang en deelname aan de samenleving en draagt bij aan een goed leef- en woonklimaat. Sport en cultuur bevorderen de gezondheid en het welzijn van jong en oud. Achtkarspelen vindt het van belang dat er voldoende voorzieningen zijn, die toegankelijk zijn voor iedereen. Meertaligheid bevordert het lerend vermogen en het zelfvertrouwen van het individu en de gemeenschap. Meertaligheid in Fryslân beschouwt Achtkarspelen als een verrijking en wil de gemeente stimuleren. Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme worden verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Aanleg fietspad Skeanpaed - Wyldpaed-west Voor het realiseren van een veilige fietsverbinding tussen Twijzelerheide (Skeanpaad), Wyldpaed-West en de provinciale weg (N355) is een budget benodigd van (bruto) € 180.000. [Kadernota nr. 05.12]

Bestrijding plaagsoorten (exoten, epr) Het aantal plaagsoorten neemt de afgelopen jaren in de gemeente toe. We streven naar een gezond ecosysteem waarin plaagsoorten zoveel mogelijk op natuurlijke wijze worden bestreden. Er doen zich echter situaties voor waar de gemeente, om wille van de volksgezondheid, direct moet ingrijpen (bijvoorbeeld verwijderen van eikenprocessierupsen bij speeltuinen). We willen plaagsoorten in deze situaties mechanisch verwijderen. De kosten bedragen € 10.000. [Kadernota nr. 05.08]

Bijdrage recreatief park Surhuisterveen / bijenlint In 2017 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen om onderzoek te doen naar de mogelijkheid van een recreatief wandelpark in Surhuisterveen. De uitwerking van deze motie heeft door omstandigheden lang geduurd. Er wordt gewerkt aan een "praatplaat" waarbij bestaande voorzieningen in het dorp worden versterkt en aan elkaar worden verbonden. Basis is om zodoende een herkenbare, bloemrijke en recreatieve wandelroute in Surhuisterveen te creëren. Het plan moet nog met de raad worden besproken en samen ingevuld worden zodat het aansluit bij de wensen vanuit de motie van destijds. De ingeschatte kosten bedragen eenmalig € 15.000 (2022). [Kadernota nr. 05.07]

Cultuurcentrum de Wâldsang Cultuurcentrum de Wâldsang verzorgt het muziekonderwijs in de gemeente. Muziekonderwijs levert een bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling, (cultuur)participatie en sociale cohesie van inwoners. Hiernaast is Cultuurcentrum de Wâldsang een belangrijke cultuurdrager voor de regio en draagt op die manier bij aan de

Gemeente Achtkarspelen

44

Begroting 2022-2025 leefbaarheid van de gemeente. Zonder subsidie kan Cultuurcentrum de Wâldsang geen muziekonderwijs verzorgen. In lijn met de motie die de raad op 3 juni heeft aangenomen, nemen we de financiering van het muziekonderwijs weer structureel op in de begroting. [Kadernota nr. 05.02]

Impuls Spitkeet Openluchtmuseum en Themapark de Spitkeet heeft de afgelopen jaren een aanzienlijke groei doorgemaakt. De Spitkeet is met 19.000 bezoekers in 2019 een van de grootste musea in onze regio. In 2021 heeft het museum een incidentele subsidie ontvangen voor het aanstellen van een coördinator. Om te kunnen doorontwikkelen continueren we de subsidie voor de (tijdelijk) ingestelde coördinatiefunctie in de jaren 2022 en 2023. [Kadernota nr. 05.13]

Klimaatverandering, extra kosten water geven Met de toenemende klimaatverandering, waarbij er langere periodes van extreme hitte/droogte zijn, is het belangrijk dat jonge beplanting (waaronder bomen) in periodes van droogte extra water krijgt. De kosten bedragen € 6.000. [Kadernota nr. 05.09]

Kosten bemonstering zwemwater Skûlenboarch vanwege aanwijzing officieel zwemwater De Provincie Fryslân heeft recreatiestrand Skûlenboarch vanaf 2021 als officiële zwemwaterlocatie aangewezen. Met deze aanwijzing wordt de waterkwaliteit niet meer door de gemeente, maar door Wetterskip Fryslân getoetst. Als gevolg hiervan wordt het budget voor de onderhoudskosten structureel met € 3.000 verlaagd. [Kadernota nr. 05.11]

Lokale omroep RTV NOF We ondersteunen onze lokale omroep RTV NOF. Jaarlijks adviseert de VNG een richtbedrag per huishouden als financiële ondersteuning voor lokale omroepen. Op dit moment bedraagt het VNG-richtbedrag €1,39 per huishouden. Samen met onze buurgemeenten hebben we besloten om de basisbekostiging te verhogen naar het geadviseerde richtbedrag en dit jaarlijks bij te stellen conform het VNG advies. [Kadernota nr. 05.01]

Zorg monumentale bomen De Bomenverordening biedt de mogelijkheid om particuliere bomen met een bijzondere waarde als monumentaal aan te wijzen. De gemeente ondersteunt bij de instandhouding van deze bomen. Zo worden monumentale bomen jaarlijks door de gemeente geïnspecteerd en waar nodig onderworpen aan groot onderhoud. Het is gebleken dat de beschikbare middelen voor het groot onderhoud ontoereikend zijn. Voor een goede zorg aan deze monumentale bomen, maar ook om te voldoen aan gemaakte afspraken met de eigenaren, is een verhoging van het onderhoudsbudget nodig. De kosten bedragen € 7.000. [Kadernota nr. 05.10]

Overige ontwikkelingen Gemeentlik monumintebelied (P5-M1 - Moasje FNP, PvdA) De raad van Achtkarspelen heeft bij de behandeling van de kadernota een motie m.b.t. gemeentelijk monumentenbeleid aangenomen. Rond 2012 heeft Hûs en Hiem de panden in de gemeente Achtkarspelen per dorp geïnventariseerd en gerangschikt op waarde. De gemeenteraad heeft in 2014 de “Objectgerichte beeldinventarisatie Achtkarspelen” vastgesteld. Vanwege de beperkingen die een monumentenstatus met zich mee brengt voor eigenaren is nog geen vervolg gegeven aan de verdere uitwerking.

Gemeente Achtkarspelen

45

Begroting 2022-2025 De motie roept op om aan deze inventarisatie een vervolg te geven en bij de raadsbehandeling is aangegeven dat dit niet tot een formele monumentenstatus zal leiden. Reden hiervoor is vooral gelegen in betere informatie die kan leiden tot de bescherming van de karakteristieke en beeldbepalende panden die de aantrekkelijkheid, het aanzicht en de ruimtelijke kwaliteit van de dorpen binnen de gemeente verhogen. Het vervolg op de inventarisatie zal bestaan uit het op laten stellen van de redengevende beschrijving voor een deel van de panden van de inventarisatie. Er zal nog een keuze worden gemaakt of alle 230 of 111 panden worden beschreven (afhankelijk van de eerder verkregen score). De redengevende beschrijvingen worden vertaald in de bestemmingsplannen (en later omgevingsplannen) ter onderbouwing van de aanduiding ‘karakteristiek’. De kosten voor het opstellen van de redengevende beschrijvingen worden geschat op € 60.000,-. Dit bedrag is afhankelijk van het aantal panden dat beschreven moet worden (230 of 111). Histoaryske kuier- en fytspaden (P5-M2 - Moasje FNP, PvdA, VVD, CU, GBA) Dit onderwerp wordt opgepakt door het college. De eerste stap is om in overleg met de Federatie van Plaatselijke Belangen de bestaande plannen te toetsen op haalbaarheid.

Evenementensubsidies in 2022 en 2023 verdubbelen (P5-M3 - Motie PvdA , FNP) De aan te vragen bedragen en het budget zal voor de jaren 2022 en 2023 worden verdubbeld. Mocht het aantal aanvragen het beschikbaar gestelde (verdubbelde) budget alsnog overschrijden dan zal de raad op de hoogte worden gesteld. Cultuursubsidies in 2022 en 2023 verdubbelen (P5-M4 - Motie PvdA, FNP) Het budget voor cultuursubsidies is op dit moment € 15.000. Dat budget verdubbelen we voor 2022 en 2023 met als dekking de rijksmiddelen coronacompensatie cultuur. Hiermee kunnen we het subsidiebedrag per culturele activiteit de komende twee jaar verhogen. Recreatief fiets- en wandelpad langs PM-kanaal (P5-M5 - Motie PvdA) Een eerste gedeelte van deze route maakt deel uit van de gebiedsontwikkeling in de Drogehamstermieden. Dit punt wordt verder meegenomen bij het overleg met de Federatie bij het overleg over fiets- en wandelpaden. Onderzoek uitbreiding recreatiemogelijkheden natuurgebied Twijzelermieden (P5-M6 - Motie CDA, VVD en GBA) Er wordt binnen de gebiedsontwikkeling in de gehele Mieden ingezet op recreatie en toerisme. Daarbij zal ook onderzocht worden welke mogelijkheden er zijn om specifiek in Twijzelermieden meer verblijfsrecreatie te realiseren.

Cultuurcentrum De Wâldsang In de begroting 2021 is een ombuigingslijn opgenomen waarbij de bijdrage van de gemeente aan cultuurcentrum De Wâldsang vanaf 2022 niet meer wordt verstrekt. Voor de gemeente zorgt dit vanaf 2022 voor een besparing van € 288.000. In de kadernota 2022-2025 is de bijdrage weer (structureel) opgevoerd en hiermee wordt de ombuigingslijn van 2021 tenietgedaan. De bijdrage aan cultuurcentrum De Wâldsang is hiermee per saldo weer opgenomen in de (meerjaren)begroting. Actualisatie kapitaallasten Ten opzichte van de primaire begroting 2021 zijn de kapitaallasten in de primaire begroting 2022 met € 322.000 gestegen. Deze stijging wordt veroorzaakt doordat in 2021 de oplevering van het zwembad De Kûpe heeft plaatsgevonden en vanaf 2022 de kapitaallasten van € 349.000 per jaar in de exploitatie worden verwerkt waarvan de

Gemeente Achtkarspelen

46

Begroting 2022-2025 afschrijvingskosten van € 310.000 worden gecompenseerd uit de hiervoor gevormde bestemmingsreserve. Verwachte SPUK-bijdrage Voor de begroting 2022 is, aan de hand van de werkwijze van de aanvraag voor de SPUK-bijdrage 2021, de SPUK-berekening gemaakt voor 2022. De teruggaaf van de SPUK wordt in de begroting 2022 geraamd op € 110.000. In de primaire begroting 2021 is de SPUK-bijdrage op voorhand niet meegenomen. Actualisatie onderhoudskosten Voor de jaren 2022 en verder is de onderhoudsplanning geactualiseerd. Dit leidt tot hogere onderhoudskosten in de begroting 2022, ten opzichte van de primitieve begroting 2021, van € 76.000. Deze stijging wordt voor € 45.000 veroorzaakt door de begrote onderhoudskosten voor de monumentale kerktorens en de gemeentelijke molens. Voor de sporthallen en gymzalen zorgt de geactualiseerde onderhoudsplanning ervoor dat we in de toekomst meer kosten moeten maken voor groot onderhoud. Omdat we voor de sporthallen en gymzalen een voorziening groot onderhoud hebben gevormd is het van belang dat deze altijd toereikend blijft om het onderhoud uit te voeren. Om de toereikendheid te kunnen waarborgen moet structureel een hogere storting van € 30.000 worden gedaan, dit zorgt voor een negatief effect op de exploitatie in 2022 ten opzichte van 2021.

Financieel rekening (x € 1.000)

2020

begroting 2021

2022

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

Lasten

5.988

5.780

6.649

868

6.605

6.535

6.468

Baten

1.192

634

947

313

947

947

947

Saldo

- 4.796

- 5.147

- 5.702

- 555

- 5.658

- 5.588

- 5.521

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Bijdrage recreatief park Surhuisterveen/bijenlint; 05.07

-15 N

Bestrijding plaagsoorten (exoten, epr); 05.08

-10 N

Klimaatverandering, extra kosten water geven; 05.09

-6 N

Zorg monumentale bomen; 05.10

-7 N

Kosten bemonstering zwemwater Skûlenboarch; 05.11

3V

Privaatrechtelijk optreden; 01.02

-2 N

Impuls Spitkeet; 05.13

-50 N

Lokale omroep RTV NOF; 05.01

-4 N

Cultuurcentrum de Wâldsang; 05.02

-288 N

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Inspecties en opstellen MJOP voor overige sportaccommodaties B2021; 05.09

20 V

Extra maatregelen kunstgras in het kader van zorgplicht 8K B2021; 05.01

-9 N

Miedengebied incidenteel in 2021

30 V

Motie kadernota 2022-2025; Verdubbeling evenementensubsidies; P5-M3

-16 N

Gemeente Achtkarspelen

47

Begroting 2022-2025 Motie kadernota 2022-2025; Gemeentelik monumintebelied; P5-M1

-60 N

Ombuigingen Stoppen aanleg fietspaden; 3.19 B2021

14 V

Ombuigingen Sociaal Wâldsang; 1.8 B2021

288 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten

-43 N

Actualisatie kapitaallasten

-322 N

Actualiseren bijdrage WM

-45 N

Aanpassing verwachte SPUK-bijdrage

110 V

Actualisering onderhoudskosten

-76 N

Areaaluitbreiding Groen

-35 N

Indexatie en overige prijsontwikkelingen

-32 N

Totaal

-555 N

INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator % Niet-sporters

Meting

Eenheid

Refertejaar

58,3

%

(2016)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite Stichting / Vereniging Stichting Sportcentrum 8kspelen

Gemeente Achtkarspelen

48

Begroting 2022-2025

6. Sociaal domein

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Ook is er nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Wij willen dat inwoners zelf de regie hebben bij hun zorgvraag. Wij zetten ons ervoor in dat mensen zorg en ondersteuning ontvangen die past bij hun behoefte en mogelijkheden. Wij stellen daarbij de mens centraal en werken integraal en vanuit het principe één gezin –één plan –één contactpersoon. In de afgelopen jaren werd duidelijk dat er meerjarig grote tekorten waren binnen het sociaal domein. Er zijn analyses uitgevoerd naar de achtergrond van de tekorten en de mogelijkheden tot bijsturing voor onze gemeente. De huidige financiële situatie in het sociaal domein is verbeterd t.o.v. voorgaande jaren. De uitdaging om de uitgaven beheersbaar te houden blijft echter onveranderd groot.

In april 2019 hebben de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel het beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. Hierin zijn de strategische doelstellingen en uitgangspunten voor de periode 2019-2022 benoemd. Daarnaast zijn er diverse financiële maatregelen benoemd om een sluitende begroting voor het sociaal domein te realiseren. De maatregelen zijn nog altijd actueel. Belangrijke pijlers hierin zijn het versterken van de sociale basis, het aanscherpen (kostenbewust, methodisch en uniform werken) van de werkwijze van onze medewerkers en het herinrichten van de inkoop van zorg en ondersteuning in het sociaal domein. Het jaar 2022 is vooral gericht op het nader implementeren van eerdere beleidskeuzes. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Project Beurtschip De subsidieaanvragen in het kader van de Regiodeal zijn afgewezen voor de projecten Beurtschip en Spitkeet. Op basis van de resultaten van het project Beurtschip in de afgelopen jaren, heeft de raad bij de behandeling van de Kadernota besloten om de financiering voor dit project voor 2022 en 2023 op te nemen in de begroting. Daarnaast wordt in deze jaren onderzocht hoe we het project per 2024 op een andere en mogelijk goedkopere wijze kunnen financieren. [Kadernota nr. 06.13]

Uitbreiding formatie Communicatie Sociaal Domein Wij gaan een communicatiestrategie ontwikkelen richting inwoners en partners om de transformatie verder te brengen. Veranderingen in 2022 en 2023 in de sociale basis, de inkoop van zorg en de activiteiten van onze gebiedsteams maken een kwalitatief goede communicatie naar al onze inwoners en partners noodzakelijk. Ook de communicatie

Gemeente Achtkarspelen

49

Begroting 2022-2025 over ons beleid op gebied van armoede en schulden vraagt extra aandacht. Deze middelen en daarmee de impuls aan communicatie in het sociaal domein dragen daaraan bij. [Kadernota nr. 06.11]

Uitbreiding formatie Gebiedsteams We verhogen de kwaliteit van de inzet van de gebiedsteams en de doorontwikkeling transformatie in het Sociaal Domein. Om invulling te kunnen geven aan de veranderopgave en deze effectiever te maken is er tijdelijk meer sturing ingezet. Wij gaan onderscheid maken in onze werkwijze op basis van de complexiteit van de vraag van de inwoner. Immers, 90% van de inwonersvragen zijn eenvoudig van aard; 10% behoort tot de complexe vraagstukken waarbij een regiefunctie vereist is. Preventief wordt zorg verstrekt daar waar wachtlijsten zouden kunnen leiden tot verzwaring van de complexiteit en/of kostenverhoging. Er wordt een apart crisisteam ingericht met betrekking tot acute hulpvragen waarbij de reguliere weg geen soelaas biedt. [Kadernota nr. 06.12]

Uitbreiding formatie zorgadministratie In verband met de oplopende aanvragen, de groeiende vraag om administratieve ondersteuning en de extra taken bij beëindiging van zorgtrajecten breiden we de formatie voor Sociaal Domein voor de jaren 2022 en 2023 uit met 24 uur op de functie administrateur. Dit om het huidige dienstverlenende niveau vast te houden en de komende jaren mee te kunnen in alle ontwikkelingen binnen het sociaal domein. [Kadernota nr. 06.10]

Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie: Uitvoering dorpshuizen De raad heeft op 22 april 2021 een motie aangenomen om het effect van de bezuiniging op het sociaal-cultureel werk te verzachten. Met instemming van de betrokken partijen is uitgekomen op een verlenging van de huidige regeling voor 2022 voor 90% van de huidige regeling. Dat betekent dat er in 2022 een budget van € 142.000 beschikbaar is voor het sociaal-cultureel werk in onze gemeente. Tegelijkertijd gaan we samen met de organisaties in gesprek hoe we de exploitatie van de dorpshuizen kunnen verbeteren. [Kadernota nr. 06.14]

Ontwikkelingen in bestaand beleid Ontwikkelingen Jobinder o.b.v begroting 2022 Jobinder voert namens de gemeente het collectief vervoer uit. Voor de begroting 2022 zal er uitgegaan moeten worden van een autonome groei op basis van een (CBS)indexering van 3% op de regiekosten van de Mobiliteitscentrale, de vervoerskosten en de kosten van het Mobiliteitsbureau ten opzichte van de begroting 2021. Voor de gemeente Achtkarspelen betekent dit een uitzetting van € 44.000. [Kadernota nr. 21.02]

Overige ontwikkelingen Moties  Motie vreemd aan de orde van de dag (CU / GL) Het college ondertekent de brief van de gemeente Houten over kind-vluchtelingen en schrijft een brief aan de informateur om dit onderwerp op tafel te krijgen. Deze brief wordt gedeeld met alle Friese gemeenten. De raad wordt op de hoogte gesteld van verdere ontwikkelingen.

Gemeente Achtkarspelen

50

Begroting 2022-2025

 Menstruatiearmoede (motie P6-M2) Het college heeft kennis genomen van de motie en heeft GGD Fryslân gevraagd te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om deze uit te voeren. Na reactie van de GGD wordt de raad op de hoogte gesteld van het vervolg.  Project De Spitkeet ôfmeitsje (motie P6-M3) De raad heeft de motie van de FNP aangenomen om het project De Spitkeet af te maken als dit project nog niet is afgerond op 1 januari 2022. Het college legt de raad hiertoe in 2022 een begrotingswijziging voor. Beleidsrelevante ontwikkelingen Wmo In de afgelopen jaren nam het beroep op de Wmo maatwerkvoorzieningen, in het bijzonder de huishoudelijke hulp en begeleiding, substantieel toe. Corona en bijbehorende maatregelen hebben voor een deel van de maatwerkvoorzieningen wel voor een trendbreuk gezorgd. Wij verwachten dat deze trendbreuk incidenteel is. Als gevolg van de jarenlange stijging is het budget verhoogd, maar hebben we ook actief een aantal beheersmaatregelen genomen waar we ook in 2022 verder op in zullen zetten (zie ook ombuigingen). Zo zijn langdurende indicaties voor individuele begeleiding opnieuw onderzocht in overleg met inwoner en aanbieder. Dit heeft geleid tot verhoogde doorstroom naar de Wet langdurige zorg en waar mogelijk afschalen van zorg, incidenteel ophoging van zorg.

Uitgangspunt was een meer passende vorm van ondersteuning voor de inwoner, bij recht op Wlz is dat het meest passend. Een verhoogd kostenbewustzijn bij het indiceren van begeleiding en tussentijds evalueren (na afloop of gedurende een indicatie) heeft effect op de kostenbeheersing. We zien dat de beheersmaatregelen effect hebben en kunnen dan ook de begroting op de Wmo maatwerkvoorzieningen, naast de te realiseren ombuigingen, positief bijstellen met een bedrag van € 170.000 (structureel). Daarnaast blijven er binnen de Wmo maatwerkvoorzieningen nog voldoende uitdagingen om de kosten beheersbaar te houden. Vooral de kosten voor huishoudelijke hulp stijgen (mede als gevolg van het ingevoerde abonnementstarief) naar verwachting jaarlijks nog substantieel. Jeugdzorg De vraag naar en het beroep op Jeugdzorg blijft onverminderd groot. Het aantal jeugdzorg cliënten stijgt nog steeds licht en we zien een toenemende vraag naar specialistische zorg. Aanbieders van specialistische zorg hebben aangegeven dat de aard en ernst van de specialistische zorg is toegenomen. Gevolg hiervan is dat de gemiddelde prijs per cliënt is toegenomen. Voor 2022 wordt daarom gerekend met een negatieve bijstelling van de huidige begroting van € 1.200.000,-.

Daarnaast zetten wij ons binnen de Jeugdzorg lokaal, maar ook vooral regionaal in op beheersmaatregelen om de Jeugdzorg beheersbaar en betaalbaar te houden. Dit mede op basis van de landelijke afspraken die er op dit gebied tussen de VNG en het Rijk worden gemaakt na aanleiding van de eerder door het demissionair kabinet toegezegde 1,3 miljard extra voor de Jeugdzorg in 2022. Voor de gemeente Achtkarspelen in 2022 een bedrag van 3,0 miljoen. Een definitief besluit over structureel extra geld voor de Jeugdzorg is aan een nieuw kabinet, maar onderdeel van de huidige afspraken is wel dat de 1,3 miljard extra in de komende jaren wordt afgebouwd naar 500 miljoen structureel in 2028. Dit op basis van beheersmaatregelen waarvan de effecten door Rijk en VNG in de komende jaren zullen worden gemonitord en waar nodig (financieel) worden bijgesteld.

Gemeente Achtkarspelen

51

Begroting 2022-2025 In onze begroting laten we deze beheersmaatregelen ook aan de uitgavenkant tot uitdrukking komen. We voeren de huidige bijstelling van € 1.200.000 niet structureel door, maar laten deze (in dezelfde verhouding als de daling van de extra inkomsten) op basis van de verwachte resultaten van de beheersmaatregelen aflopen naar € 1.050.000 in 2023, € 970.000 in 2024, € 870.000 in 2025 naar uiteindelijk € 450.000 in 2028. Woonplaatsbeginsel Jeugdzorg Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel in 2022 verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg van naar inschatting zo’n 20.000 kinderen landelijk naar andere gemeenten. Voor onze gemeente betekent dit dat, als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid van de zorg, wij op onze middelen uit het gemeentefonds met ingang van 2022 worden gekort met een bedrag van € 1.200.000. We gaan ervan uit dat we aan de lasten kant op basis van dit principe ook navenant minder zorgkosten zullen krijgen. De eerste uitwerkingen van de effecten van het woonplaatsbeginsel laten dit ook zien. Op dit moment gaan we, op basis van de huidige gegevens, voor wat betreft het woonplaatsbeginsel uit van een budgettair neutraal effect.

Stand van zaken ombuigingen (Beleidskader 2019 en Begroting 2021) In 2019 (beleidskader sociaal domein) en 2020 (begroting 2021) heeft de gemeenteraad verschillende taakstellingen en ombuigingen vastgesteld op diverse taakvelden van het sociaal domein. Onderstaand schetsen wij per vastgestelde financiële taakstelling wat de stand van zaken is en geven aan wat al gerealiseerd is. Gerealiseerde taakstellingen uit het beleidskader sociaal domein Wij benoemen eerst de maatregelen uit het beleidskader sociaal domein die al gerealiseerd zijn en zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Dit zijn de volgende maatregelen: -

Maatregelen personeel en organisatieplan per 2019 Maatregelen voorliggend veld per 2020 Maatregelen re-integratie en participatie per 2020

Deze maatregelen zijn gerealiseerd conform de omschrijving in het beleidskader. Het personeel en organisatieplan heeft u ter kennisneming ontvangen, de taakstelling is daarin verwerkt. De realisatie van de maatregelen in het voorliggend veld heeft plaatsgevonden door het schrappen van vrij besteedbare budgetten en het natuurlijk beëindigen van subsidies voor gebouwenbeheer, waar beheerders met pensioen gingen. De maatregelen re-integratie en participatie zijn conform het beleidskader gerealiseerd, budgetten voor trajecten zijn gekort en enkele projecten zijn stopgezet. Ombuigingen begroting 2021: Versterken Sociale Basis (per 2023) Bij de begroting 2021 is vastgesteld dat wij de sociale basis gaan versterken door het budget op basis van een nieuwe visie te gaan verdelen in plaats van op grond van historisch gegroeide subsidies. De nieuwe visie wordt in oktober aan de gemeenteraad voorgelegd. De nieuwe subsidieregeling stelt het college voorlopig vast in het vierde kwartaal van 2021. Na besluitvorming van de gemeenteraad op 14 oktober over de visie, zetten we een volgende stap in het concretiseren van de visie 'versterken sociale basis'. In oktober en november organiseren we werksessies voor onze uitvoeringspartners. We vragen hen hoe zij willen/kunnen bijdragen aan het realiseren van de visie.

Aan deze opdracht is geen taakstelling gekoppeld, wel hangt deze opdracht samen met het besluit tot stoppen van subsidies voor sociaal cultureel werk. Aan het begin van 2022 kunnen wij concluderen in hoeverre de taakstelling gerealiseerd kan worden per 2023. Opgebouwde rechten als gevolg van meerjarige subsidieverlening spelen daarin mee.

Gemeente Achtkarspelen

52

Begroting 2022-2025 Ombuigingen begroting 2021: beëindigen subsidies voor Sociaal Cultureel Werk (2022) De organisaties die subsidies ontvangen voor deze activiteiten zijn eind 2020 geïnformeerd. Betrokken partijen hebben de gelegenheid gehad om in bezwaar te gaan tegen de besluitbrief. Vijf organisaties hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt en de hoorzittingen hebben deze zomer plaatsgehad, deze zaken lopen nog. Er is in de Kadernota een financieel voorstel gedaan om voor één jaar geld beschikbaar te stellen tot ten hoogste 90% van de huidige subsidieregeling. Daarnaast gaan we in gesprek hoe de exploitatie van de dorp- en clubhuizen kan worden verbeterd. Ombuigingen begroting 2021: Minimaregelingen (per 2022) Bij de begroting 2021 zijn taakstellingen opgenomen op de individuele inkomenstoeslag en de collectieve zorgverzekering. De raad heeft op 1 juli 2021 besloten om t.a.v. de Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2022 de toegangsgrens op 130% van het sociaal minimum te handhaven en het bedrag van de verstrekking te verlagen tot (afgerond) € 250 per persoon per jaar. De beleidsregels t.a.v. de collectieve zorgverzekering zijn in voorbereiding. Het college zal deze eind 2021 vaststellen waarmee de taakstelling gerealiseerd wordt per 2022.

Ombuigingen begroting 2021: Maatregelen Participatie (per 2021/2023) De subsidies vanuit de versnellingsagenda voor de projecten Beurtschip en Spitkeet zijn niet toegekend, waardoor deze ombuiging niet is gerealiseerd. Het project Beurtschip wordt nu opgevoerd in de begroting 2022 en 2023. Per 1 januari 2022 stoppen we wel met het project Spitkeet, waardoor een deel van de taakstelling wordt gerealiseerd. Wel wordt het huidige bouwproject afgemaakt. Naar verwachting zijn de werkzaamheden afgerond in juni 2022. In dit verband leggen wij in de loop van 2022 een begrotingswijziging voor aan de raad. Op dit moment zijn wij daarnaast bezig om nieuw participatiebeleid op te stellen dat wij in november 2021 besluitvormend voorleggen aan de raden. De financiële consequenties van het nieuwe beleid moeten we nog in beeld brengen. Deze ombuiging heeft een nauwe relatie met ombuiging 1.33 "De Kruidhof omvormen naar een gemeentelijk participatiebedrijf". Deze ombuiging moet per 1 januari 2023 gerealiseerd zijn. Ombuigingen begroting 2021: Reduceren Personeel Gebiedsteams (per 2024) Bij de begroting 2021 is besloten om per 2024 de formatie in de gebiedsteams te reduceren. Dit in lijn met de transformatie die clusterbreed omarmd is: als resultaat van de transformatie willen wij een meer faciliterende en terugtredende overheid. In deze lijn willen wij de formatiereductie realiseren.

Omdat de bestaande visies en beleidskaders aansluiten op de opdracht is het mogelijk om de aandacht te richten op de uitvoerende taken. Er is gekozen om de benodigde ontwikkelingen in kaart te brengen waarna deze worden geordend (2021), geprioriteerd (2021/2022) en vervolgens vertaald in resultaatgerichte processen (2022/2023). Tevens wordt in 2022 gestart met optimalisatie van een aantal eenvoudige processen en in 2022 gestart met het ontwikkelen en implementeren van een aantal producten welke via de toegang geautomatiseerd afgehandeld kunnen worden. Begin 2023 is het moment waarop we kunnen concluderen dat wij de taakstelling per 2024 gaan realiseren. Daarna volgt in 2023 en 2024 aandacht voor verdergaande professionalisering en transformatie. Ombuigingen (begroting 2021) en taakstellingen (beleidskader sociaal domein) op Maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugd (2021/2022) Een drietal bezuinigingen zijn op de budgetten voor maatwerkvoorzieningen ingeboekt, we beschrijven ze hier gezamenlijk. Het is complex om het effect van deze maatregelen separaat te meten, in totaliteit zien wij een positieve ontwikkeling in de ontwikkelingen van de Wmo-kosten, Corona speelt daarin ook mee.

Gemeente Achtkarspelen

53

Begroting 2022-2025 Kostenbewustzijn Gebiedsteams per 2020 (Beleidskader 2019) Het kostenbewust handelen is op verschillende manieren tot uitvoering gebracht. Op gebied van Jeugdzorg zijn heronderhandelingen gevoerd over trajectprijzen. Op casusniveau is gestuurd op de juiste hoogte van intensiteiten door het toepassen van lokaal contractmanagement. Met onze sociaal werkers met de expertise Wmo onderzoeken wij bij elke verstrekking/toekenning van een voorziening die kwalitatief goed is en qua kosten de goedkoopste. Daarnaast zijn er kleinschalige initiatieven van sociaal werkers, zoals het realiseren van tilliften bij kleinschalige woon-zorgvoorzieningen voor uniform gebruik, die meehelpen in het beheersen van de kostenstijging. Gedifferentieerde Inkoop Wmo per 2022 (Beleidskader 2019) In 2020 hebben wij onze inkoop van Wmo-maatwerkdienstverlening geëvalueerd. De uitkomsten hiervan nemen wij mee richting nieuwe inkoop. In 2021 zijn we gestart met het proces om te komen tot een nieuwe inkoopstrategie voor de Wmo, waarbij wij de inkoop van voorzieningen in het kader van de Participatiewet betrekken. De gemeenteraad wordt hierin betrokken en de planning is om begin 2022 de contouren van de nieuwe inkoopstrategie vast te stellen. Hiermee kan in 2022 opnieuw aanbesteed worden, geëffectueerd per 1-1-2023 in een nieuwe inkoop van de Wmomaatwerkdienstverlening.

Dit betreft de huishoudelijke hulp, individuele begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf. Er is bewust gekozen voor de ingangsdatum 1-1-2023 zodat de diensten i.h.k.v. de Participatiewet kunnen worden betrokken en dwarsverbanden kunnen worden gelegd. Heronderzoeken Wmo per 2022 (Begroting 2021) Eind 2020 zijn een aantal cliënten met langlopende en kostenintensieve ondersteuning opnieuw gesproken samen met hun zorgaanbieders. Het doel was om opnieuw te kijken of de indicatie passend is en of, bij een deel van de heronderzoeken, er een mogelijkheid bestond tot toelating tot de Wet langdurige zorg (Wlz). De heronderzoeken zijn uitgevoerd en indicaties zijn afgeschaald, in een enkel geval opgeschaald en voor een aantal cliënten bood de verruimde openstelling van de Wet langdurige zorg per 2021 mogelijkheden. Het project is afgesloten en heeft onder aan de streep veel geld bespaard, grotendeels door toeleiding richting Wlz.

Financieel rekening

begroting

(x € 1.000)

2020

2021

2022

Lasten

44.489

43.739

44.615

Baten

14.197

10.793

Saldo

- 30.292

- 32.946

Gemeente Achtkarspelen

meerjarenperspectief verschil

2023

2024

2025

876

43.975

43.174

42.937

11.542

748

11.598

11.612

11.612

- 33.073

- 127

- 32.377

- 31.562

- 31.325

54

Begroting 2022-2025

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2021 en 2022 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 Project Beurtschip (2022 en 2023); 6.13

-144 N

Uitbreiding formatie Zorgadministratie (2022 en 2023); 6.10

- 20 N

Uitbreiding formatie Communicatie Sociaal Domein (2022); 6.11

- 35 N

Uitbreiding formatie Gebiedsteams (2022); 6.12

-250 N

Herstelplan Sociaal Cultureel Werk (2022); 6.14

-142 N

Ontwikkelingen JoBinder (Wmo-vervoer); 21.02

-20 N

Invoering woonplaatsbeginsel Jeugd

1.200 V

Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Nieuwe wet Inburgering

-59 N

Actualisatie budgetten maatwerkvoorzieningen Wmo

160 V

Actualisatie budgetten maatwerkvoorzieningen Jeugd

-1.224 N

Ombuigingen Individuele Inkomensregeling (Begroting 2021 - 1.22)

82 V

Collectieve ziektekostenverzekering (Begroting 2021 - 1.23)

56 V

Subsidies Sociaal Cultureel Werk (Begroting 2021 - 1.09)

115 V

Kostenbewustzijn Gebiedsteams (Beleidskader Sociaal Domein 2019)

200 V

Gedifferentieerde Inkoop Wmo (Beleidskader Sociaal Domein 2019)

200 V

Overige ontwikkelingen Actualisatie budget zelfstandigenregelingen

100 V

Actualisatie budgetten welzijn

25 V

Actualisatie DVO Caparis (aantal x prijs)

110 V

Actualisatie beschutte werkplekken (aantal x prijs)

-93 N

Actualisatie MOA (aantal x prijs)

114 V

Actualisatie kwijtschelding afval- en rioolheffing

-14 N

Tariefontwikkeling Wmo Maatwerkvoorzieningen

-246 N

Tariefontwikkeling Jeugd Maatwerkvoorzieningen

-250 N

Indexatie overige budgetten

-12 N

Functioneel ramen ombuiging Mienskipinitiatieven 2021 (van taakveld 0.80)

60 V

Actualisatie personeelslasten (Bijdrage WM8KTD)

-69 N

Overige verschillen per saldo

30 V

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

-127 N

55

Begroting 2022-2025

INDICATOREN Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin

Meting

Eenheid

Refertejaar

5,0

%

(2019)

2,0

%

(2019)

453,4

aantal

(2020)

1,0

%

(2019)

2,0

%

(2020)

11,6

%

(2020)

0,3

%

(2020)

613,7

aantal

(2020)

67,7

%

(2020)

700,0

aantal

(2020)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bijstandsuitkeringen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met delict voor rechter Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdbescherming Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdhulp Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Jongeren met jeugdreclassering Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Lopende re-integratievoorzieningen Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Netto arbeidsparticipatie Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Gemeente Achtkarspelen

56

Begroting 2022-2025

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân Gemeenschappelijke regeling (licht) Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân Stichting / Vereniging MOA

Gemeente Achtkarspelen

57

Begroting 2022-2025

7. Volksgezondheid en milieu

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Volksgezondheid Wij vinden de gezondheid van onze inwoners erg belangrijk. Er is een nieuwe nota gemeentelijk gezondheidsbeleid in voorbereiding voor de komende 5 jaar. Hierin wordt beschreven op welke manier wij de gezondheid van inwoners willen stimuleren. Dit gebeurt uiteraard samen met inwoners en organisaties. Begin 2022 wordt de nota voorgelegd aan de gemeenteraad. Riolering Het doel is om de gemeente op een adequate manier te ontdoen van afvalwater en wateroverlast te beperken. Dit gebeurt door uitvoering te geven aan het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP), onder andere door de aanleg van regenwaterstructuren. Achtkarspelen voldoet aan wettelijke zorgplichten zoals vastgelegd in de Wet Milieubeheer en de Waterwet. Hierbij is doelmatig beheer het streven: kwaliteit vergroten tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. Verstening van tuinen en groen bij openbare gebouwen moet worden beperkt en ontmoedigd omdat dit een negatief effect op afwatering heeft. Afval Wij willen inzetten op een verdere verbetering van het afvalscheidingspercentage en het terugdringen van het aantal kilo’s huishoudelijk restafval. Hiervoor wordt ingezet op communicatie en facilitering en zal ook het effect van het brengtarief op de milieustraat voor bepaalde stromen worden gemonitord.

Milieubeheer Met de komst van de Omgevingswet gaat er voor de milieutaken veel veranderen. Er komt ruimte om binnen een bepaalde bandbreedte af te wijken van de huidige milieuregels en er wordt ingezet op nieuwe instrumenten. Een grote uitdaging, waarbij extra inspanning moet worden geleverd, ligt daarbij op de onderwerpen externe veiligheid en geluid. Voor externe veiligheid gaan we van risicocontouren naar aandachtsgebieden, en voor geluid worden de Basisgeluidsemissie (BGE) geïntroduceerd. Duurzaamheid In 2021 zijn zowel de Duurzaamheidsagenda als de Transitie Visie Warmte vastgesteld. De komende jaren zal de uitvoering hiervan een groot beroep doen op de gemeente, haar inwoners en de bedrijven en instellingen. Uitwerking Kadernota 2022-2025 In de Kadernota 2022-2025 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 8 juli 2021 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Basiskaart Geluid Emissies In het kader van de Omgevingswet zijn we verplicht voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vast te stellen. We willen aan deze wettelijke verplichting voldoen. De BGE zijn noodzakelijk om te komen tot de beoordeling van een goede ruimtelijke ordening in het kader van onze omgevingsplannen en voor het beoordelen van aanvragen om omgevingsvergunningen. Voor de doorgaande wegen in onze gemeenten hebben wij voor het wegverkeerslawaai geluidzones vastgesteld. Op basis van de Omgevingswet moeten ook voor overige wegen geluidszones worden vastgelegd. Met behulp van software wordt op basis van deze data de Gemeente Achtkarspelen

58

Begroting 2022-2025 geluidaandachtsgebieden bepaald waarmee rekening dient te worden gehouden voor nieuwe ontwikkelingen. Om voor de belangrijkste wegen een Basis Geluid Emissiekaart vast te stellen is formatieve uitbreiding van 0,6 fte (0,3 per gemeente zijnde € 25.000) en een werkbudget van € 35.000 per gemeente opgenomen in de begroting. [Kadernota nr. 02.01]

Formatie gemeentelijk beleid op het vlak van Milieu Door aanscherping van wettelijke voorschriften op het gebied van externe veiligheid, luchtkwaliteit, licht, geur en geluid moeten er extra maatregelen worden genomen. Deze vergen 0,4 fte voor vooralsnog drie jaren. Aan het einde daarvan evalueren we over voortzetting. Jaarlijks vraagt dit € 17.500 budget. [Kadernota nr. 07.10]

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=37f83cf6-af02-4a07-beb5-563f355d69cd