CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 2 bij riedsútstel - Integrale effectenanalyse

Informatiecarrousel 2 oktober 2025, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Presentatie TenneT over het 380kV hoogspanningsnet30.742 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

44/89

Figuur 6.1 | Tijdlijn participatieproces mei 2023-mei 2025

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

45/89

Tijdens de verkenningsfase zijn werksessies gehouden om gebiedskennis in te brengen en tracéalternatieven aan te dragen. Er zijn ook verdiepende sessies en een technische informatiemarkt georganiseerd om meer informatie te verschaffen over de onderbouwing van de kansrijke tracéalternatieven. Daarnaast zijn er in deze fase interviews gehouden met experts op het gebied van bodem en water om te onderzoeken hoe het principe 'Water en bodem sturend' meegenomen moest worden in het traceringsproces. Verder zijn op verschillende momenten informatiebijeenkomsten georganiseerd voor belangstellenden en was het mogelijk om op de concept notitie reikwijdte en detailniveau te reageren door middel van het indienen van een zienswijze. In de fase van het plan-MER en de integrale effectenanalyse zijn ontwerpsessies georganiseerd met de regio om tot onderscheidende tracéalternatieven te komen. Dit heeft geleid tot een eerste voorstel voor de te onderzoeken concept tracéalternatieven en varianten tussen Vierverlaten en Ens. Als vervolg op de ontwerpsessies hebben er verdiepende gesprekken met enkele omgevingspartijen plaatsgevonden. Op een aantal locaties was nadere afstemming en/of onderzoek nodig om een onderscheidend tracé in te tekenen. Deze locaties zijn aangewezen als ruimtelijk vraagstuk.

Bij de ruimtelijke vraagstukken is extra verdieping en afstemming gezocht met de betrokken omgevingspartijen in nadere ontwerpsessies. Er is gezocht naar mogelijkheden tot een aanpassing van het bovengrondse tracé ter plaatse (een optimalisatie) of het toevoegen van een te onderzoeken variant. Dit participatieproces heeft geleid tot onderscheidende tracéalternatieven die in het plan-MER en de integrale effectenanalyse zijn onderzocht. Naast de werksessies en informatiebijeenkomsten werden ook reguliere overleggen en participatiemomenten georganiseerd voornamelijk met andere overheden, zoals regio-overleg, bestuurlijk overleg, provinciaal overleg en overleggen met de communicatiewerkgroep. Deze overleggen waren bedoeld om informatie te delen, afstemming te zoeken en de betrokken partijen te informeren over de voortgang van het project. Op basis van de informatie die met dit participatieproces is opgehaald, zijn in paragraaf 6.4 zorgen en aandachtspunten geformuleerd voor de 380 kV-hoogspanningsverbinding.

6.4

Beschrijving zorgen en aandachtspunten

Rondom het project spelen in de omgeving verschillende zorgen en aandachtspunten. In het ‘deelrapport omgeving’ staan deze algemeen en uitgebreid per omgevingspartij beschreven. In onderstaande paragraaf worden de algemene aandachtspunten die opgehaald zijn nogmaals benadrukt. Voorgeschiedenis In 2008 is door TenneT de nut en noodzaak onderzocht voor een nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Eemshaven en Diemen (projectnaam: Noord-West 380 kV). In 2014 is besloten het project op te splitsen en alleen een nieuwe hoogspanningsverbinding aan te leggen tussen Eemshaven en Vierverlaten. Deze eerdere verkenning van het project heeft destijds veel impact gehad op de omgeving. De wijze van omgang in het vorige traject werkt door op het huidige project. Een zorgvuldig proces onder tijdsdruk Er is een spanningsveld tussen de behoefte aan snelheid vanwege netcongestie en de noodzaak van een zorgvuldig proces waarin alle belangen goed worden afgewogen. Dit thema speelt vooral bij de provincies en gemeenten in het projectgebied.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

46/89

Toekomstvastheid De nieuwe hoogspanningsverbinding moet robuust zijn en op lange termijn de energievraag kunnen dragen om toekomstige uitbreidingen en overlast te minimaliseren. Ondergrondse 380 kV–hoogspanningsverbinding Er is een voorkeur om de hoogspanningsverbinding zoveel mogelijk ondergronds te realiseren om de impact op het landschap te minimaliseren. Magneetvelden in relatie tot effect op de gezondheid Er zijn zorgen over de effecten van magneetvelden op de gezondheid. Deze zorgen spelen bij gemeenten voor hun inwoners, maar ook bij bewoners en perceeleigenaren zelf. Impact op flora en fauna Er zijn zorgen over de impact van de hoogspanningsverbinding op flora en fauna, wanneer natuurgebieden doorkruist worden. Er is aangegeven door omgevingspartijen dat de natuur beschermd moet worden. Impact op het landschap Een zorg die bij veel omgevingspartijen speelt is de impact van een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding op het landschap. Het uitgangspunt is daarom om de nieuwe hoogspanningsverbinding zoveel mogelijk te bundelen met bestaande infrastructuur. Een verschil in hoogte tussen de 380 kV- en 220 kV-hoogspanningsverbinding wordt daarbij door veel omgevingspartijen niet wenselijk gevonden. Samenhang project Lelylijn De nieuwe hoogspanningsverbinding mag de komst van de Lelylijn niet onmogelijk maken.

Impact op woningwaarde en bedrijfsvoering Er zijn zorgen over de mogelijke waardevermindering van woningen en over mogelijke hinder van bedrijfsvoering. Werkzaamheden in de regio In het gebied zijn er verschillende energie-ontwikkelingen aan de gang, zoals de realisatie van een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding en de opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding, met de intentie om deze elektriciteitsontwikkelingen te bundelen. Impact op water en bodem Er dient rekening gehouden te worden met de waterkwaliteit, waterbergingsgebieden en de bouw van masten in of naast dijklichamen en overstromingsgebieden. Onder bovenstaande algemene aandachtspunten vallen veel van de opgehaalde zorgen en aandachtspunten die zijn beschreven in hoofdstuk 6. Specifieke aandachtspunten Naast de algemene aandachtspunten gelden voor een aantal tracéalternatieven ook specifieke aandachtspunten, die niet van toepassing zijn voor alle tracéalternatieven. Voor tracéalternatieven 1, 2 en 3 geldt dat deze binnen het obstakelbeheergebied van vliegbasis Leeuwarden liggen. Omwille van de veiligheid van het stijgen en landen van vliegverkeer zijn verschillende hoogtebeperkingen in het plangebied van toepassing. Voor tracéalternatief 4 geldt dat het onlangs vernieuwde knooppunt bij Joure (gelegen bij de kruising van de A6/A7) niet aangetast mag worden door het project. Voor alle

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

47/89

tracéalternatieven geldt ten slotte dat Unesco Werelderfgoed Schokland intact blijft. Voor tracéalternatieven 4 en 5 geldt als belangrijke aandachtspunt dat het cultuurhistorisch landschap rondom het Tjeukemeer behouden blijft. Daarnaast is een aandachtspunt voor deze twee tracéalternatieven de valafstand (afstand van de masten tot de snelweg) en de ruimte die behouden moet blijven voor een mogelijke uitbreiding van de snelweg A6/A7. Voor tracéalternatief 5 geldt ten slotte als aandachtspunt dat de beschermde stadsgezichten van Vollenhove en Blokzijl en de plaats Kuinre niet aangetast mogen worden. Voor Kuinre is ‘Variant Kuinre’ ontwikkeld om de plaats te ontzien. Variant Kuinre houdt meer afstand tot Kuinre en heeft meer rechtstand ten opzichte van tracéalternatief 1. Hetzelfde geldt voor de variant Luttelgeest ten opzichte van tracéalternatief 2.

6.5

Raakvlakken zachte ontwikkelingen

De tracéalternatieven hebben raakvlakken met zachte ruimtelijke ontwikkelingen. Met zachte ontwikkelingen wordt het volgende bedoeld: Een zachte ontwikkeling is een mogelijke toekomstige ontwikkeling waar nog geen (onherroepelijk) omgevingsplan of ontwerpbesluit voor bestaat of vergunningen voor zijn verleend. Zachte ontwikkelingen maken geen onderdeel uit van de referentiesituatie (huidige situatie en autonome ontwikkelingen) die in het plan-MER is gebruikt om de effecten van de hoogspanningsverbinding mee te beoordelen. De methode waarop het raakvlak van de tracéalternatieven met de zachte ruimtelijke ontwikkelingen is beschouwd wordt hieronder toegelicht. Om inzicht te krijgen in de impact van het 380 kV-project op de zachte ontwikkelingen is gekeken naar drie criteria: 1. Het ruimtebeslag van de ZRO-strook op de zachte ontwikkeling; 2. Het ruimtebeslag van de magneetveldzone10 op de zachte ontwikkeling; 3. De inpassingsmogelijkheden. De inpassingsmogelijkheden worden bekeken aan de hand van vier subcriteria: a. De ligging van de 380 kV-hoogspanningsverbinding ten opzichte van de gebiedsontwikkeling. b. In hoeverre wordt de zachte ontwikkeling ruimtelijk beïnvloed door de hoogspanningsverbinding? Hierbij wordt bekeken hoeveel % van de ontwikkeling binnen de ZRO-strook ligt en hoeveel binnen de magneetveldzone. c.

Hoe ver is het planvormingsproces van de zachte ontwikkeling gevorderd? d. In hoeverre is sprake van een gemengd programma waarbinnen ook functies beoogd zijn die binnen een ZRO-strook en/of een magneetveldzone inpasbaar zijn (denk aan groen, water, infrastructuur en niet gevoelige functies)? In totaal zijn er 75 zachte ontwikkelingen ingediend door verschillende omgevingspartijen. Deze zachte ontwikkelingen zijn gedurende het traceringsproces verzameld bij de regio. In figuren 6.2 en 6.3 is de ligging van deze ontwikkelingen in relatie tot de tracéalternatieven opgenomen.

10 Overal waar elektriciteit doorheen gaat, ontstaat een magneetveld. Bij een hoogspanningsverbinding is de mag-

neetveldzone de strook waarbinnen de jaargemiddelde sterkte van het magneetveld groter is dan 0,4 microTesla. Deze waarde van 0,4 microTesla is relevant, omdat dit in het voorzorgbeleid is opgenomen dat Nederland hanteert. Zie de volgende link naar de website van het RIVM voor meer informatie over het herijkt voorzorgbeleid: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijkt-voorzorgbeleid

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

48/89

Figuur 6.2 | Zachte ontwikkelingen in tracédeel noord

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

49/89

Figuur 6.3 | Zachte ontwikkelingen in tracédeel zuid

Niet alle 75 ontwikkelingen die zijn ingebracht hebben een raakvlak met het project. Daarom is een eerste ‘zeef’ gehanteerd om de zachte ontwikkelingen te selecteren die een raakvlak hebben met één of meerdere tracéalternatieven. Om te bepalen of er sprake is van een raakvlak zijn de volgende criteria gehanteerd: 1. Een tracéalternatief of variant doorkruist een zachte ontwikkeling; 2. De ZRO-strook van het tracéalternatief overlapt met de zachte ontwikkeling; of 3. De magneetveldzone van het tracéalternatief overlapt met de zachte ontwikkeling. Op basis van deze criteria zijn 32 zachte ontwikkelingen verder onderzocht. Op deze 32 ontwikkelingen is vervolgens een tweede ‘zeef’ gehanteerd. Een aantal ontwikkelingen zijn niet beoordeeld op de wijze zoals hiervoor toegelicht. Dit zijn voornamelijk natuur-, landschap- en waterontwikkelingen, die in het algemeen goed verenigbaar zijn met een hoogspanningsverbinding. Deze ontwikkelingen zijn wel kwalitatief beschreven in het ‘deelrapport omgeving’. Naar aanleiding van deze selectie zijn 15 zachte ontwikkelingen overgebleven voor onderzoek op basis van de beoordelingscriteria. In tabel 6.1 is deze weergegeven. Bij elk raakvlak heeft de 380 kV-hoogspanningsverbinding (negatieve) impact op de ontwikkeling. In de

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

50/89

beoordelingsmethode lopen de scores daarom van neutraal (0) tot sterk negatief (- -). Een uitgebreide beschrijving van de beoordelingsschaal is te vinden in het ‘deelrapport omgeving’. Vervolgens zijn in tabel 6.2 de scores weergegeven van de zachte ontwikkelingen die mogelijk (negatieve) gevolgen ondervinden door de aanleg van de nieuwe hoogspanningsverbinding. In totaal zijn 34 ontwikkelingen onderzocht, waarvan er zestien geschikt zijn om kwantitatief te beoordelen (zie ook paragraaf 6.5). Dit zijn de ontwikkelingen die weergegeven zijn in tabel 6.2. Ten slotte zijn in tabel 6.3 de belangrijkste aandachtspunten en verschillen tussen de tracéalternatieven weergegeven op het gebied van het ruimtebeslag van de ZRO-strook, de magneetveldzone en de aanpassingsmogelijkheden. In tabel 6.3 zijn ook de aandachtspunten uit de omgeving meegenomen. Tabel 6.2 Beoordelingsschaal raakvlakken met zachte ontwikkelingen ++ + 0/+ 0 0/--

N.v.t. N.v.t. N.v.t. Geen effect Beperkt negatief effect Negatief effect Sterk negatief effect

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

51/89

0 0

– – – – 0/– 0/– 0/–

–– –– –– –– 0/– 0/– 0/–

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

0/0/0/0/0/– 0/– 0/–

––

––

–

0/–

0/–

0

0/–

––

––

–

0/–

0/–

0

0/–

–

0

–

––

0

0/-

0/-

–

0

–

––

0

0/-

0/-

0/–

0

–

––

0

0/-

0/-

0/– 0/– – – – 0/– 0/– 0/– 0/– 0/– 0/– 0/–

0/– 0/– – – – 0/– 0/– 0/– 0 0 0 0

0 0 – – – 0 0 0 0 0 –– ––

0/– 0/– – – – 0/– 0/– 0/– – – –– ––

0/– 0/– – – – 0/– 0/– 0/– 0 0 0 0

0/0/0/– 0/– 0/– 0/– 0/– 0/– 0 0 0 0

0/0/0/– 0/– 0/– 0 0 0 0 0 – –

––

0

–

–

0

0/–

0/–

––

0

–

–

0

0/–

0/–

–

0

–

0/–

0

0/–

0/–

– 0/– 0/– 0/–

– 0 0 0

– 0 –– ––

–– – –– ––

–– 0 0 0

0 0 0 –

– 0/– – –

2 Ruimtebeslag magneetveldzone

3d Inpassing: gemengd programma

Recreatiezone Akkrum - Tusken de Marren (2014) Tracéalternatief 1 Recreatiezone Akkrum -Tusken de MarTracéalternatief 2 ren (2014) Recreatiezone Akkrum -Tusken de Marren (2014) Tracéalternatief 3 Heerenveen West Tracéalternatief 1 Heerenveen West Tracéalternatief 2 Zoekgebieden voor woningbouw Akkrum Tracéalternatief 1 Zoekgebieden voor woningbouw Akkrum Tracéalternatief 2 Zoekgebieden voor woningbouw Akkrum Tracéalternatief 3 Structuurvisie De Zuidlanden woningbouwTracéalternatief 1 Structuurvisie De Zuidlanden woningbouwTracéalternatief 2 Structuurvisie De Zuidlanden woningbouwTracéalternatief 3 Herinrichting NAM-terrein Tracéalternatief 4 Herinrichting NAM-terrein Tracéalternatief 5 Herstructurering bedrijventerrein Marum Tracéalternatief 4 Herstructurering bedrijventerrein Marum Tracéalternatief 5 Glastuinbouwgebied Luttelgeest uit StrucTracéalternatief 1 tuurvisie Noordoostpolder 2025 Glastuinbouwgebied Luttelgeest uit Structuurvisie Noordoostpolder 2025 Tracéalternatief 2 Glastuinbouwgebied Luttelgeest uit StrucTracéalternatief 3 tuurvisie Noordoostpolder 2025 Mogelijke woningbouw Kraggenburg Tracéalternatief 5 Uitbreiding bedrijventerrein bij Emmeloord Tracéalternatief 1 Uitbreiding kersenkas Verhage Tracéalternatief 1 Uitbreiding Pantropica Tracéalternatief 1

3c Inpassing: realisatietermijn

Tracéalternatief 5

3b Inpassing: magneetveldzone

Tracéalternatief 4

3b Inpassing: ZRO-strook

Uitbreidingsmogelijkheden wonen en recreatie Lemmer

Tracéalternatief Tracéalternatief 4 Tracéalternatief 5 Tracéalternatief 4 Tracéalternatief 5 Tracéalternatief 1 Tracéalternatief 2 Tracéalternatief 3

1 Ruimtebeslag ZRO-strook

Ontwikkeling Herinrichting klaverblad Heerenveen Herinrichting klaverblad Heerenveen Herinrichting knooppunt Drachten Herinrichting knooppunt Drachten Opwaarderen Van Harinxmakanaal Opwaarderen Van Harinxmakanaal Opwaarderen Van Harinxmakanaal Uitbreidingsmogelijkheden wonen en recreatie Lemmer

3a Inpassing: ligging

Tabel 6.3 | Samenvatting effectbeoordeling raakvlakken met zachte ontwikkelingen

– – – – 0/– 0/– 0/–

0 0 0 0

Uit de kwantitatieve beoordeling volgt dat tracéalternatief 1 de meeste onderzochte zachte ontwikkelingen doorkruist (9 zachte ontwikkelingen).. 4 van de ontwikkelingen met een totale gezamenlijk lengte van 3 km liggen in het noordelijk deel; 5 ontwikkelingen liggen in het zuidelijk deel van het projectgebied. De overige tracéalternatieven doorkruisen minder zachte ontwikkelingen, maar de totale lengte van de doorkruising is gelijk of hoger. Zo doorkruist tracéalternatief 5 zes zachte ontwikkelingen over een lengte van 6 km. Tracéalternatieven 1, 2 en 3 hebben met name sterk negatieve effecten op de recreatiezone Akkrum – Tusken de Marren en de uitbreiding van het glastuinbouwgebied Luttelgeest. Tracéalternatieven 4 en 5 hebben

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

52/89

sterk negatieve effecten op herinrichting van knooppunt Drachten en klaverblad Heerenveen, de herstructurering van bedrijventerrein Marum en de uitbreidingsmogelijkheden wonen en recreatie in Lemmer.

6.6

Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken

Binnen de tracéalternatieven zijn ook enkele varianten ontwikkeld, inclusief twee varianten die als mitigerende maatregel zijn ingebracht. Een deel van deze varianten is toegevoegd vanuit een zorg vanuit de omgeving. Zo houdt variant Kuinre meer afstand tot het beschermd stadsen dorpsgezicht van Kuinre en variant Luttelgeest mijdt de zachte ontwikkeling ‘uitbreiding Pantropica’. Enkele varianten doorkruisen zachte ontwikkelingen. Het betreft drie varianten bij tracéalternatief 1, één variant bij tracéalternatief 2 en twee varianten bij tracéalternatief 4. In tabel 6.4 is het overzicht van de beoordeling opgenomen. De belangrijkste effecten worden daaronder toegelicht.

3a Inpassing: ligging

3b Inpassing: ZRO-strook

3b Inpassing: magneetveldzone

3c Inpassing: realisatietermijn

3d Inpassing: gemengd programma

Variant Variant Leeuwarden (tracéalternatief 1) Opwaarderen Van Harinxmakanaal Variant Oudehaske (tracéalHeerenveen West ternatief 1) Glastuinbouwgebied Luttelgeest uit Struc- Variant Kuinre (tracéalternatuurvisie Noordoostpolder 2025 tief 1) Glastuinbouwgebied Luttelgeest uit Struc- Variant Luttelgeest (tracéaltuurvisie Noordoostpolder 2025 ternatief 2) Variant 110 kV Heerenveen (tracéalternatief 4) Herinrichting klaverblad Heerenveen Uitbreidingsmogelijkheden wonen en re- Variant Tjeukemeer creatie Lemmer (tracéalternatief 4)

2 Ruimtebeslag magneetveldzone

Ontwikkeling

1 Ruimtebeslag ZRO-strook

Tabel 6.4 | Overzicht van beoordelingen van criteria varianten per zachte ontwikkeling

0/–

0

0/–

0/–

0

0

0/–

––

––

–

––

–

0/-

0/-

–

0

–

–

0

0/–

0/–

––

0

0/–

–

0

0/–

0/–

0

0

0

0/–

0

0

0/-

–

–

–

0/–

0/–

0

0/–

Variant Oudehaske raakt de geplande uitbreiding met woningbouw aan de westkant van Heerenveen. Bij deze variant is sprake van aanzienlijke beperkingen als gevolg van de ZROstrook en magneetveldzone. Varianten Kuinre en Luttelgeest kruisen de zachte ontwikkeling ‘Glastuinbouw Luttelgeest’ middendoor. Het criterium voor de absolute overlap met de ZRO-stroken is in deze gevallen als negatief of zeer negatief beoordeeld. De keuze voor één van deze varianten kan de inpassingsmogelijkheden van deze zachte ontwikkeling beperken.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

53/89

7.

Thema techniek

7.1

Inleiding

Het doel van het thema techniek is de technische haalbaarheid te beoordelen van de vijf tracéalternatieven en de bijbehorende varianten. Dit is gedaan in het ‘deelrapport techniek’ (zie bijlage 5 bij de integrale effectenanalyse) door de technische risico’s in beeld te brengen aan de hand van de volgende vijf criteria: • • • • •

Leveringszekerheid; de mate waarin elk tracéalternatief een constante en betrouwbare energievoorziening waarborgt; Beheerbaarheid en onderhoudbaarheid; de mogelijkheden voor effectief beheer en onderhoud op lange termijn; Technische maak- en haalbaarheid; de uitvoerbaarheid van elk tracéalternatief vanuit technisch oogpunt; Beïnvloeding van externe objecten en infrastructuur; de impact van elk tracéalternatief op omliggende infrastructuur en objecten; Doorlooptijd; de verwachte tijdsduur voor de uitvoering van elk tracéalternatief.

Door elk tracéalternatief aan deze criteria te toetsen, biedt het rapport een beeld van de technische risico’s van elk tracéalternatief. In paragraaf 7.2 worden de belangrijkste onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven weergegeven met betrekking tot het thema techniek. Deze onderscheidende punten zijn beslisinformatie voor de afweging naar een voorkeursalternatief. Vervolgens worden in paragraaf 7.3 tot en met 7.7 de criteria in meer detail beschreven die zijn beoordeeld onder het thema techniek. In die paragrafen wordt uitgebreider ingegaan op hoe de tracéalternatieven zijn beoordeeld en waarop deze van elkaar verschillen. Tot slot gaat paragraaf 7.8 in op de effecten van de varianten en mitigerende maatregelen die bij diverse tracéalternatieven aanwezig zijn en worden de effecten op de verbindingsstukken besproken.

7.2

Conclusie: beoordeling en vergelijking tracéalternatieven

Deze paragraaf geeft een overzicht van de onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven en geeft zo informatie voor de selectie van het voorkeursalternatief. In tabel 7.1 is eerst de beoordelingsschaal weergegeven. De beoordeling vindt plaats ten opzichte van een gemiddeld risicoprofiel. Een uitgebreide beschrijving van deze beoordelingsschaal is te vinden in het ‘deelrapport techniek’. Vervolgens zijn in tabel 7.2 de scores weergegeven. Ten slotte zijn in tabel 7.3 belangrijkste aandachtspunten en verschillen tussen de tracéalternatieven weergegeven. Tabel 7.1 | Beoordelingsschaaltechniek ++ + 0/+ 0 0/--

Verwaarloosbaar risicoprofiel Zeer laag risicoprofiel Laag risicoprofiel Gemiddeld risicoprofiel Hoog risicoprofiel Zeer hoog risico profiel Kritiek risicoprofiel / onbeheersbaar risicoprofiel

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

54/89

Leveringszekerheid Noord 0 0 0 + Zuid + + 0/+ + Totaal 0/+ 0/+ 0 +

Tracéalternatief 5

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 1

Thema: Techniek

Tabel 7.2 | Samenvatting effectbeoordeling techniek

+ 0 0/+

Beheer en onderhoudbaarheid Noord 0/- 0/- 0 + + Zuid + + + ++ ++ Totaal 0 0 0/+ ++ ++ Technische maak- en haalbaarheid Noord 0/- 0/- 0/+ + + Zuid + + ++ ++ + Totaal 0 0 + + + Beïnvloeding op en van externe objecten en infrastructuur Noord 0 0 0 + + Zuid ++ ++ ++ + + Totaal 0/+ 0/+ 0/+ + + Doorlooptijd Noord 0/- 0/- 0/+ + Zuid 0/+ 0/+ + + Totaal 0/- 0/- + +

+ 0/+ +

Uit de beoordeling van de verschillende criteria binnen het thema techniek volgt dat er tussen de tracéalternatieven grote verschillen aanwezig zijn. De totaalscore van elk tracéalternatief is uitgewerkt in tabel 7.3. Tracéalternatieven 1 en 2 hebben een hoger risicoprofiel door de langere tracélengte, de dubbele mastenrij en complexe kruisingen met 110 kV- en 220 kV-hoogspanningsverbindingen en vaarwegen. Dit is met name terug te zien in de thema’s beheer en onderhoudbaarheid, technische maak- en haalbaarheid en doorlooptijd. Tracéalternatief 4 heeft het laagste risicoprofiel door de lengte en de enkele mastenrij. Daarnaast zijn in het zuidelijke gedeelte weinig kruisingen benodigd met infrastructuur. Tracéalternatief 5 kent in het noordelijk deel een vergelijkbaar laag risicoprofiel als tracéalternatief 4, maar in het zuidelijk deel een hoger risicoprofiel. Hier is sprake van een langer tracé, verkabeling van de bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding over grote lengte en is sprake van een complexe situatie rondom Vollenhove. Tracéalternatief 3 bevindt zich qua risicoprofiel in het midden van de vijf tracéalternatieven. Dit komt voornamelijk doordat dit een lang tracéalternatief betreft dat parallel loopt met een bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding.

Ook ligt tracéalternatief 3 in het noordelijke gedeelte over de gehele lengte parallel langs buisleidingen en voor een deel langs het spoor. Hieronder worden deze conclusies verder uitgelicht.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

55/89

Tabel 7.3 | Overzicht beslisinformatie voor het thema techniek Tracéalternatief Tracéalternatief 1

Criterium Leveringszekerheid

Beoordeling 0/+

Beheer en onderhoudbaarheid

0

Technische maak- en haalbaarheid

0

Beïnvloeding op en van 0/+ externe objecten en infrastructuur

Tracéalternatief 2

Doorlooptijd

0

Leveringszekerheid

0/+

Beheer en onderhoudbaarheid

0

Technische maak- en haalbaarheid

0

Beïnvloeding op en van 0/+ externe objecten en infrastructuur

Tracéalternatief 3

Doorlooptijd

0

Leveringszekerheid

0

Beheer en onderhoudbaarheid

0/+

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

Onderscheidende punten • In het noordelijke gedeelte twee permanente kruisingen met de 220 kV-hoogspanningsverbinding. • Langste tracéalternatief. • Hoog risicoprofiel in het noordelijke gedeelte door de dubbele mastenrij, kruisingen met vaarwegen en kruisingen met andere bovengrondse hoogspanningsverbindingen. • Beperkte ruimte bij aquaduct Langdeel in het noordelijk deel. • Zeer laag risicoprofiel in het zuiden. • In het noordelijke gedeelte veel verschillende risico’s zoals veel kruisingen met vaarwegen en andere 110 kV- of 220 kV-hoogspanningsverbindingen. • Beperkte ruimte beschikbaar bij aquaduct Langdeel. • In het zuidelijke gedeelte zijn de risico’s beperkt. • De dubbele mastenrij verhoogt deze beïnvloedingsrisico’s. • Parallelloop aan het spoor en aan buisleidingen tussen Heerenveen en Leeuwarden. • Parallelloop met buisleidingen rond Surhuisterveen. • In het zuidelijke deel zijn de risico’s verwaarloosbaar. • Door de dubbele mastenrij en de lengte moet er meer gebouwd worden en heeft dit tracéalternatief de langste doorlooptijd. • In het noordelijke gedeelte twee bovengrondse kruisingen met de 220 kV-hoogspanningsverbinding. • Langste tracéalternatief, daardoor hogere risico’s op het gebied van leveringszekerheid.

• Hoog risicoprofiel in het noordelijke gedeelte door de dubbele mastenrij, kruisingen met vaarwegen en kruisingen met andere bovengrondse hoogspanningsverbindingen. • Zeer laag risicoprofiel in het zuiden. • In het noordelijke gedeelte veel verschillende risico’s zoals veel kruisingen met vaarwegen en andere 110 kV- of 220 kV-hoogspanningsverbindingen. • Beperkte ruimte beschikbaar bij aquaduct Langdeel. • In het zuidelijke gedeelte zijn de risico’s beperkt. • De dubbele mastenrij verhoogt beïnvloedingsrisico’s. • Parallelloop aan het spoor en aan buisleidingen tussen Heerenveen en Leeuwarden. • In het zuidelijke deel zijn de risico’s verwaarloosbaar. • Door de dubbele mastenrij en de lengte moet er veel meer gebouwd worden en heeft dit tracéalternatief een lange doorlooptijd. • Tracéalternatief 3 kruist op verschillende locaties een 110 kV- of een 220 kV-hoogspanningsverbinding, waaronder drie permante kruisingen met een 220 kV-hoogspanningsverbinding in het noordelijke gedeelte. • Relatief lang tracéalternatief in het noordelijke gedeelte, waardoor meer onderhoud nodig is.

56/89

Tracéalternatief

Criterium

Beoordeling

Technische maak- en haalbaarheid

+

Beïnvloeding op en van 0/+ externe objecten en infrastructuur

Tracéalternatief 4

Doorlooptijd

+

Leveringszekerheid

+

Beheer en onderhoudbaarheid

++

Technische maak- en haalbaarheid

+

Beïnvloeding op en van + externe objecten en infrastructuur

Tracéalternatief 5

Doorlooptijd

+

Leveringszekerheid

0/+

Beheer en onderhoudbaarheid

++

Technische maak- en haalbaarheid

+

Beïnvloeding op en van + externe objecten en infrastructuur

Doorlooptijd

+

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

Onderscheidende punten • Loopt deels door weidevogelgebied, waardoor beheer en onderhoud complexer is. • Een 110 kV-hoogspanningsverbinding wordt zesmaal gekruist, wat beheer en onderhoud complexer maakt. • Om in het noordelijke deel in de pas te lopen met de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding, moeten meer masten gebouwd worden. • Lang tracé. • Verwaarloosbare risico’s in het zuidelijke deel. • Parallelloop in noordelijk deel aan buisleidingen. • Parallelloop met spoor tussen Heerenveen en Leeuwarden. • In het zuidelijke deel zijn de risico’s verwaarloosbaar. • Korte doorlooptijd door de enkele mastenrij en de korte lengte in het zuidelijke deel. • Korte tracéalternatief met weinig risico’s ten aanzien van leveringszekerheid. • Korte lengte van het tracéalternatief en beperkt aantal kruisingen met andere hoogspanningsverbindingen. • Verwaarloosbaar risicoprofiel in het zuidelijke gedeelte. • Zeer laag risicoprofiel in het noordelijke deel. • De kruisingen ter hoogte van de klaverbladen bij Drachten en Heereveen kunnen voor extra complexiteit tijdens de uitvoering zorgen. • Zeer laag risicoprofiel omdat er verder weinig risico’s zijn op het gebied van technische maak- en haalbaarheid. • Zeer laag risicoprofiel, beperkte risico’s. • Binnen 50 meter van kabels of leidingen zijn 12 knikpunten. • Parallelloop aan buisleidingen tussen Heerenveen en Lemmer.

• Korte doorlooptijd door de enkele mastenrij en de lengte van het tracéalternatief. • Verkabeling van 37 km 110 kV-hoogspanningsverbinding in het zuidelijke gedeelte. • Kruisen van een 220 kV-hoogspanningsverbinding. • Korte lengte van het tracéalternatief en beperkt aantal kruisingen met andere hoogspanningsverbindingen. • Verwaarloosbaar risicoprofiel in het zuidelijke deel. • Zeer laag risicoprofiel in het noordelijke deel. • Zeer laag risicoprofiel, beperkte risico’s. • In het zuidelijke deel zorgt de verkabeling van de 110 kV-hoogspanningsverbinding voor risico’s in de uitvoering. • Zeer laag risicoprofiel, beperkte risico’s. • Binnen 50 meter van kabels of leidingen zijn 13 knikpunten. • Parallelloop aan buisleidingen tussen Heerenveen en Lemmer parallel aan buisleidingen. • Relatief korte doorlooptijd, zeer laag risicoprofiel. • Door de nieuwe hoogspanningsverbinding dient 37 km van de bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding in het zuidelijke gedeelte verkabeld te worden.

57/89

7.3

Leveringszekerheid

Het is de wettelijke plicht van TenneT om te zorgen voor een veilige en betrouwbare energievoorziening. Om de leveringszekerheid te kunnen waarborgen, is naast voldoende elektriciteitsproductie ook een betrouwbaar transportnet met voldoende capaciteit nodig. Om de leveringszekerheid te beoordelen is gebruik gemaakt van de volgende subcriteria: Tabel 7.4 | Subcriteria leveringszekerheid Subcriteria Lengte tracéalternatief

Toelichting Een langere hoogspanningsverbinding vereist meer masten, geleiders en componenten, wat het risico op storingen vergroot. Geografische spreiding t.o.v. beDe spreiding van hoogspanningsverbinstaande 380 kV-hoogspanningsdingen zorgt voor een robuust netwerk verbindingen met ringstructuren die beter bestand zijn tegen storingen en calamiteiten. 4-circuit 380 kV(/220 kV) Het bundelen van circuits binnen 50 meter brengt risico’s met zich mee: bij mastfalen kunnen meerdere circuits tegelijk uitvallen. Dit kan grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid. Barrières in relatie tot exceptioIndien hoogspanningsverbindingen een vaar- of rijweg kruisen, kan dit beperneel transport kingen opleveren voor exceptioneel transport. Bij een ringvormig hoogspanningsnet blijft de impact echter beperkt. Effecten op functionaliteit 110 kV- De impact van de nieuwe hoogspanhoogspanningsnet ningsverbinding op het 110 kV-hoogspanningsnet, zoals kruisingen en verkabeling, wordt beoordeeld. Kruisingen met 220 kV Het vermijden van kruisingen minimaliseert het risico op meervoudige storingen.

Onderzoek op basis van Kilometers

Kwalitatieve beoordeling

Kilometers

Aantal

Aantal kruisingen met 110 kV en lengte van verkabeling 110 kV

Aantal

Alle tracéalternatieven hebben een gemiddeld tot zeer laag risicoprofiel op het gebied van leveringszekerheid in de noordelijke delen. De noordelijke delen van tracéalternatieven 1 en 2 volgen vrijwel hetzelfde tracé en kruisen (met een dubbele mastenrij) de 220 kV-hoogspanningsverbinding ter plaatste van station Louwsmeer. Dergelijke permanente kruisingen zijn technisch realiseerbaar, maar brengen wel risico’s met zich mee. Ook de lengte en uitvoering (een dubbele mastenrij) van deze tracéalternatieven heeft invloed op de risico’s. Dit leidt tot een gemiddeld risicoprofiel voor het noordelijk deel van tracéalternatieven 1 en 2 (effectbeoordeling: 0). De overige tracéalternatieven worden gerealiseerd door middel van een enkele mastenrij. Wel is het noordelijk deel van tracéalternatief 3 qua lengte vergelijkbaar met het noordelijk deel van de tracéalternatieven 1 en 2 en wordt deze naast de bestaande 220 kVhoogspanningsverbinding gerealiseerd. Hierdoor zijn alle kruisingen met deze hoogspanningsverbinding permanent. Dit resulteert in een gemiddeld risicoprofiel voor het noordelijk deel (effectbeoordeling: 0). De noordelijke delen van tracéalternatief 4 en 5 zijn met het kortst en hebben in combinatie met het beperkte aantal kruisingen met de 110 kV- en de 220 kV-hoogspanningsverbinding een zeer laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +).

In de zuidelijke delen van de tracéalternatieven ligt het risicoprofiel over het algemeen lager. Zo hebben de zuidelijke delen van tracéalternatieven 1, 2 en 4 een zeer laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +), doordat enkel een 110 kV-hoogspanningsverbinding verkabeld dient te worden. Tracéalternatief 5 heeft in het zuiden een gemiddeld risicoprofiel (effectbeoordeling: 0). Dit is het langste zuidelijke tracéalternatief. Daarnaast moet 37 kilometer van de 110 kVhoogspanningsverbinding verkabeld worden om dit tracéalternatief mogelijk te maken en is sprake van twee kruisingen met een 220 kV-hoogspanningsverbinding. Als laatste loopt tracéalternatief 5 in de nabijheid van 110 kV-station Vollenhove, wat risico’s met zich meebrengt

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

58/89

voor het onderliggende 110 kV-hoogspanningsnet. Voor het zuidelijk deel van tracéalternatief 3 geldt dat naast de verkabeling ook een 110 kV- en een 220 kV-hoogspanningsverbinding worden gekruist. Dit leidt tot een laag risicoprofiel (effectbeoordeling: 0/+).

Beheerbaarheid en onderhoudbaarheid

Tracéalternatief 5

7.4

Tracéalternatief 4

0 0 0 + + + 0/+ + 0/+ 0/+ 0 +

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord Zuid Totaal

Tracéalternatief 2

Criterium: Leveringszekerheid

Tabel 7.5 | Beoordeling criterium leveringszekerheid

+ 0 0/+

Bij dit criterium is de technische complexiteit van de tracéalternatieven in beeld gebracht bij storing- of onderhoudssituaties. Voor de beoordeling van dit criterium is een inschatting gemaakt van hoe complex het beheer en onderhoud van ieder tracéalternatief zal zijn. Daarbij is gekeken naar de volgende subcriteria: Tabel 7.6 | Subcriteria beheersbaarheid en onderhoudbaarheid Subcriteria Bereikbaarheid verbindingen

Veiligheid tijdens beheer en onderhoud

Nabijheid van/afstand tot andere hoogspanningsverbindingen

Toelichting De bereikbaarheid tijdens gebruik wordt beïnvloed door de lengte van de hoogspanningsverbinding, het aantal en type kruisingen en de toegankelijkheid van speciale gebieden zoals Natura 2000- en NNNgebieden. Bij beheer- en onderhoudswerkzaamheden verhogen kruisingen de veiligheidsrisico’s. Ook brengt onderhoud in zettingsgevoelige gebieden en waterbergingsgebieden extra risico’s met zich mee vanwege instabiele ondergrond. Werkzaamheden, terwijl de naastgelegen lijn nog onder spanning staat. Dit brengt meer veiligheidsrisico’s met zich mee.

Onderzoek op basis van O.a. aantal kruising met infra, aantal km lijn

O.a. aantal kruising met infra, aantal km lijn, nabijheid gebouwde omgeving

Kilometers

Ten aanzien van beheer en onderhoudbaarheid kennen tracéalternatieven 1 en 2 hetzelfde risicoprofiel in het noordelijke deel. Door de lengte van het tracé, de uitvoering als dubbele verbinding en kruisingen met vaarwegen, 110 kV- en 220 kV-hoogspanningsverbindingen en

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

59/89

zettingsgevoelig gebied is het risicoprofiel hoog (effectbeoordeling: 0/-). Daarnaast is ter hoogte van Leeuwarden bij het aquaduct Langdeel beperkte ruimte beschikbaar, wat voor risico’s kan zorgen bij beheer en onderhoud van de 380 kV-hoogspanningsverbinding. Het noordelijke deel van tracéalternatief 3 heeft een gemiddeld risicoprofiel (effectbeoordeling: 0) door een hoge mate van parallelloop met een bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding en kruisingen met vaarwegen en een 110 kV-hoogspanningsverbinding. De noordelijke delen van tracéalternatief 4 en 5 hebben een zeer laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +). Dit komt met name doordat deze met 51 kilometer de kortste tracéalternatieven zijn. Een kortere lengte zorgt voor minder risico’s voor beheer en onderhoud. In het zuidelijke deel van de tracéalternatieven zijn bij alle tracéalternatieven weinig problemen te voorzien ten aanzien van beheer en onderhoud. Daarbij scoren tracéalternatief 4 en 5 net beter (verwaarloosbaar risicoprofiel, effectbeoordeling: ++), met name doordat tracéalternatieven 1 en 2 als dubbele verbinding worden uitgevoerd en dit meer risico’s met zich meebrengt (risicoprofiel laag, effectbeoordeling: +).

Technische maakbaarheid

Tracéalternatief 5

7.5

Tracéalternatief 4

0/- 0/- 0 + + + + + ++ ++ 0 0 0/+ ++ ++

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord Zuid Totaal

Tracéalternatief 2

Criterium: Beheer en onderhoudbaarheid

Tabel 7.7 | Beoordeling criterium beheer en onderhoudbaarheid

Bij dit criterium is gekeken naar de risico’s en technische complexiteiten die zich kunnen voordoen tijdens de realisatiefase van de tracéalternatieven en varianten. Een inschatting is gemaakt van hoe complex de realisatie van ieder tracéalternatief zal zijn en of er bijzondere werkwijzen toegepast dienen te worden. De technische maak- en haalbaarheid in de realisatiefase is cruciaal voor het kunnen bouwen en realiseren van een nieuwe hoogspanningsverbinding. Om de technische maakbaarheid te beoordelen is gekeken naar de volgende subcriteria: Tabel 7.8 | Subcriteria technische maakbaarheid Subcriteria Bereikbaarheid verbindingen Beschikbare ruimte voor werkterreinen en toegangswegen op mastlocaties Niet-standaard masttypes benodigd

Toelichting De bereikbaarheid tijdens de bouwfase wordt bv. beïnvloed door kruisingen of doorgang door natuurgebieden en zettingsgevoelige gebieden. De ruimte voor werkterreinen en toegangswegen op mastlocaties wordt beperkt door kruisingen, nabijheid van rijkswegen, spoorwegen en gebouwde omgeving. Het gebruik van niet-standaard masttypes brengt meer complexiteit en hogere kosten met zich mee.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

Onderzoek op basis van O.a. aantal kruising met infra, aantal km lijn door natuurgebieden O.a. aantal kruising met infra, aantal km lijn door natuurgebied, km parallel met infra Aantal

60/89

Subcriteria Tijdelijke voorzieningen en kruisingen

Voorziene niet beschikbaarheid (VNB)

Veiligheid bij realisatie

Toelichting De bouwcomplexiteit neemt toe door tijdelijke voorzieningen die nodig zijn bij kruisingen met hoogspanningslijnen, infrastructuur en bij ondergrondse aanleg van 110 kV-lijnen. Het tijdelijk buiten bedrijf stellen van verbindingen (VNB) is soms nodig bij kruisingen en kan de leveringszekerheid of doorlooptijd negatief beïnvloeden.

Onderzoek op basis van Aantal kruisingen met infra, lengte 110 kV-verkabeling

Werken in de nabijheid van kruisingen, de gebouwde omgeving, rijkswegen en spoorwegen brengt ook risico's met zich mee voor de omgeving, zoals het gevaar van omvallende kranen of constructies.

O.a. aantal kruising met infra, aantal km lijn, nabijheid gebouwde omgeving, km parallel met infra

Aantal (tijdelijke) kruisingen met 110 kV en 220 kV

De noordelijke delen van tracéalternatieven 1 en 2 hebben een hoog risicoprofiel (effectbeoordeling: 0/-) door de lange lengte van het tracé, doorkruising van verschillende (tijdelijke en permanente) 110 kV- en 220 kV-hoogspanningsverbindingen en de doorkruising van zettingsgevoelig- en weidevogelgebied. Deze zijn minder goed toegankelijk voor uitvoering van de werkzaamheden. Bij tracéalternatief 3 wordt rekening gehouden met het in de pas lopen met de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding, waardoor meer masten gebouwd moeten worden. In het zuiden doorkruist het tracéalternatief verschillende 110 kV- en 220 kV-hoogspanningsverbindingen en weidevogelgebied. Dit leidt hier tot een laag risicoprofiel (0/+). Voor het noordelijke deel van tracéalternatieven 4 en 5 geldt dat vooral sprake is van risico’s vanwege raakvlakken met rijkswegen. Met name de kruisingen ter hoogte van de klaverbladen bij Drachten en Heereveen kunnen voor extra complexiteit tijdens de uitvoering zorgen. Omdat er verder weinig risico’s zijn op het gebied van technische maakbaarheid, wordt het risicoprofiel als zeer laag beoordeeld (effectbeoordeling: +). Het risicoprofiel van de zuidelijke delen van de tracéalternatieven varieert tussen zeer laag en verwaarloosbaar.

De zuidelijke delen van tracéalternatieven 3 en 4 hebben een verwaarloosbaar risicoprofiel (effectbeoordeling: ++), doordat de risico’s die aanwezig zijn (zoals kruisingen met vaar- en rijkswegen) geen groot risico met zich meebrengen. De zuidelijke delen van tracéalternatieven 1 en 2 hebben een laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +) doordat een dubbele verbinding moet worden gebouwd. Dit brengt extra technische risico’s met zich mee. Het zuidelijk deel van tracéalternatief 5 heeft ook een laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +) doordat 37 kilometer van de 110 kV-hoogspanningsverbinding worden verkabeld. Het grootste risico van het verkabelen van de 110 kV-hoogspanningsverbinding doet zich voor bij Vollenhove. Dit vanwege het feit dat de 110 kV kabel onder het water door moet en dat deze kabel bij het hoogspanningsstation Vollenhove weer boven moet komen met een opstijgpunt. Twee andere aandachtspunten bij deze locatie zijn de verhoogde masten die nodig zijn om hier de waterweg te kruisen en de positionering van de masten in relatie tot de beschermingszones van de dijk.

Tracéalternatief 5

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 1

Criterium: Technische maakbaarheid

Tabel 7.9 | Beoordeling criterium technische maakbaarheid

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

61/89

Noord Zuid Totaal

0/- 0/- 0/+ + + + + ++ ++ + 0 0 + + +

7.6

Beïnvloeding op en van externe objecten en infrastructuur

Dit criterium richt zich op een eerste inschatting van risico’s en het bepalen of potentiële beïnvloeding eenvoudig op te lossen is, of dat er misschien maatregelen nodig zijn om de negatieve effecten weg te nemen. Hiervoor is gekeken naar de volgende subcriteria: Tabel 7.4 | Subcriteria beïnvloeding op en van externe objecten en infrastructuur Subcriteria Spoorwegen

Parallelloop kabels en leidingen

Hoekmasten

Aantal hoogspanningsmasten

Toelichting Spoorwegen kunnen gevoelig zijn voor elektromagnetische beïnvloeding (hierna EM-beïnvloeding). De nabijheid van kabels en leidingen ten opzichte van een hoogspanningslijn kan leiden tot EMbeïnvloeding. Ook risico’s door omvallende masten spelen een rol. Bij knikpunten in het tracé zijn hoekmasten nodig, die een minimale afstand van 50 meter tot kabels en leidingen vereisen om ontoelaatbare weerstandsbeïnvloeding te voorkomen. Een dubbele verbinding heeft meer kans op versterkte elektromagnetische beïnvloeding dan een enkele verbinding.

Onderzoek op basis van Kwalitatieve beoordeling

Kwalitatieve beoordeling

Kwalitatieve beoordeling

Kwalitatieve beoordeling

De noordelijke delen van tracéalternatieven 1 en 2 hebben respectievelijk elf en dertien knikpunten waar een toekomstige (hoek)mast binnen 50 meter van kabels of leidingen komt te liggen. Door de realisatie van deze tracéalternatieven als een dubbele mastenrij bestaat er daarnaast een verhoogd risico op EM-beïnvloeding. Ook zijn de noordelijke delen van deze tracéalternatieven vrijwel over de hele lengte parallel gelegen aan buisleidingen. Hierdoor is sprake van een gemiddeld risicoprofiel (effectbeoordeling: 0). Ook voor tracéalternatief 3 gelden deze uitgangspunten voor het noordelijke deel. Dit tracéalternatief betreft echter een enkele mastenrij en heeft 14 knikpunten. Dit tracéalternatief heeft daarmee ook een gemiddeld risicoprofiel (effectbeoordeling: 0). Voor de noordelijke delen van tracéalternatieven 4 en 5 geldt dat deze het spoor bij Heerenveen kruisen, maar deze kruisingen weinig EM-beïnvloeding veroorzaken. Daarnaast hebben de noordelijke delen van deze tracéalternatieven tien knikpunten waar masten binnen 50 meter van kabels of leidingen komen te staan. Deze punten vereisen weinig aandacht, waardoor een laag risicoprofiel geldt (effectbeoordeling: +). De zuidelijke delen van tracéalternatieven 1, 2 en 3 hebben een verwaarloosbaar risicoprofiel (effectbeoordeling: ++).

Deze zuidelijke delen van de tracéalternatieven hebben weinig knikpunten en hebben vrijwel geen parallelloop met buisleidingen. Voor de zuidelijke delen van de tracéalternatieven 4 en 5 geldt dat deze respectievelijk parallelloop hebben met buisleidingen tussen Heerenveen en Lemmer en tussen Lemmer en Emmeloord. Daarmee is sprake van een zeer laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +).

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

62/89

Doorlooptijd

Tracéalternatief 5

7.7

Tracéalternatief 4

0 0 0 + ++ ++ ++ + 0/+ 0/+ 0/+ +

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord Zuid Totaal

Tracéalternatief 2

Criterium: Beïnvloeding op en van externe objecten en infrastructuur

Tabel 7.10 | Beoordeling criterium beïnvloeding

+ + +

Om een beeld te vormen wanneer de 380 kV-hoogspanningsverbinding in gebruik genomen kan worden, is een analyse uitgevoerd van de te verwachten doorlooptijden van de bouwwerkzaamheden van de tracéalternatieven. Technische factoren die invloed hebben op de doorlooptijd zijn onder andere de aanleg van werkwegen, werkterreinen, funderingen, masten en geleiders en het verkabelen van de 110 kV-lijn. Ook de gekozen werkwijze en planologische procedures spelen een rol in de doorlooptijd. Bij tracéalternatief 1 en 2 moet de 220 kV-hoogspanningsverbinding worden geamoveerd na de voltooiing van de dubbele mastenrij (een beperkt deel al eerder vanwege de fasering). Het amoveren van de 220 kV-hoogspanningsverbinding kan starten na ingebruikname van de hoogspanningsverbinding. Dit amoveren is echter niet meegenomen in het bepalen van de doorlooptijd. Bij de beoordeling van de doorlooptijd is puur gekeken naar de bouwtijd van de hoogspanningsverbinding. De noordelijke delen van tracéalternatieven 1 en 2 hebben een hoog risicoprofiel (effectbeoordeling 0/-) voor doorlooptijd vanwege hun lengte en de bouw van een dubbele verbinding. Ook het noordelijke deel van tracéalternatief 3 heeft een hoger risicoprofiel door de lengte van het tracéalternatief (effectbeoordeling: 0/+).

De noordelijke delen van tracéalternatieven 4 en 5 zijn het kortst en hebben daarmee een zeer laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +). Ook in het zuiden hebben tracéalternatieven 1 en 2 een hoger risicoprofiel dan de overige tracéalternatieven, doordat deze worden uitgevoerd als dubbele mastenrij (effectbeoordeling: 0/+). Het risicoprofiel van de zuidelijke delen van tracéalternatieven 3 en 4 wordt als zeer laag (+) beoordeeld door de relatief korte afstand van het tracé. Tracéalternatief 5 heeft in het zuidelijke deel een laag risicoprofiel (effectbeoordeling: +), doordat 37 kilometer 110 kV-hoogspanningsverbinding verkabeld dient te worden.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

63/89

Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken

Tracéalternatief 5

7.8

Tracéalternatief 4

0/- 0/- 0/+ + 0/+ 0/+ + + 0 0 + +

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord Zuid Totaal

Tracéalternatief 2

Criterium: Doorlooptijd

Tabel 7.11 | Beoordeling criterium doorlooptijd

+ 0/+ +

Varianten Voor de varianten en de mitigerende maatregelen is bepaald of de variant gunstiger scoort of minder gunstig scoort dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief. In tabel 7.12 is de beoordeling opgenomen.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

64/89

V1 = Variant Heerenveen

V2 = Variant Tjeukemeer

V1 = Variant Lemmer

V2 = Variant Vollenhove

1

1

2

2

2

4

4

5

5

~

^

v

~

~

~

v

^

v

^

Beheer en onderhoudbaarheid

^

v

v

v

v

~

v

v

~

v

v

^

^

Technische maak- en haalbaarheid

^

~

^

v

v

v

v

v*

~

v

v

^

^

Beïnvloeding externe objecten/infrastructuur

~

v

^

v

~

~

~

~

~

^

~

^

Thema: Techniek

^ ~ v v*

M3 = MM Kleeftocht

1

^

M2 = MM Enumatil

V5 = Variant Marknesse

1

v

V1 = Variant Luttelgeest

V4 = Variant Kuinre

1

~

V6 = Variant Oudehaske

V3 = Variant Leeuwarden

Variant bij tracéalternatief 1 Leveringszekerheid

V1 = Variant Vierverlaten

V2 = Variant Surhuisterveen

Tabel 7.12 | Samenvatting effectbeoordeling varianten

Legenda bij variantbeoordeling Effect positiever dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief Effect wijkt niet af van het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief Effect negatiever dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief De variant scoort dermate negatiever dat de totale score van het tracéalternatief verandert van een hoog risicoprofiel naar een zeer hoog risicoprofiel

Voor veel aspecten is het onderscheid tussen de variant en het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief beperkt. De varianten zijn ten opzichte van het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief net korter of langer wat respectievelijk leidt tot een neutrale, of net positievere / negatievere beoordeling voor leveringszekerheid. In algemeen scoren de varianten slechter dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief op het gebied van beheer- en onderhoudbaarheid en technische maak- en haalbaarheid. Dit komt met name doordat ze dichter bij de gebouwde omgeving komen, extra kruisingen nodig zijn bijvoorbeeld met hoogspanningsverbindingen of rijkswegen of het tracé langer wordt. Variant Enumatil scoort zodanig slechter dat als de variant wordt meegenomen, de beoordeling van het noordelijk deel van tracéalternatief 2 wijzigt van een hoog risicoprofiel naar een zeer hoog risicoprofiel. Bij deze variant is namelijk sprake van twee tijdelijke kruisingen met een 220 kV-hoogspanningsverbinding, er wordt 2,5 kilometer zettingsgevoelig gebied gekruist en de gebouwde omgeving wordt gekruist. Ook de varianten Surhuisterveen en Kuinre krijgen een slechtere beoordeling, vanwege een extra knik in het tracé binnen 50 meter van een buisleiding. Bij deze varianten leidt dit niet tot een aanpassing van de totale beoordeling van het tracéalternatief. Een aantal varianten scoort positiever.

Bij de varianten Tjeukemeer en Vollenhove wordt een kruising met een 110 kV-hoogspanningsverbinding vermeden. Daarnaast wordt met variant Vollenhove de verkabeling van een 110 kV-hoogspanningsverbinding,een kruising met een vaarweg voorkomen en loopt deze niet meer in de nabijheid van het 110 kV-station Vollenhove. Bij variant Lemmer hoeft minder 110 kV-hoogspanningsverbinding verkabeld te worden dan bij het vergelijkbare deel van het tracéalternatief. Variant Vierverlaten wordt positiever beoordeeld door minder doorkruising van een moeilijker bereikbaar (NNN)gebied. Variant Lemmer

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

65/89

wordt positiever beoordeeld dankzij een kortere lengte ten opzichte van het vergelijkbare deel van het tracéalternatief. Verbindingsstukken Verbindingsstuk Noord; tracéalternatief 1,2 of 3 met tracéalternatief 4 of 5 Bij verbindingsstuk Noord zijn er geen onderscheidende aandachtspunten. Het verbindingsstuk Noord loopt bijna volledig door een weidevogelgebied. Dit brengt risico’s met zich mee voor de criteria technische maakbaarheid en beheerbaarheid en onderhoudbaarheid. Er zijn geen kruisingen met hoogspanningsverbindingen, alleen één kruising met de rijksweg A7. Verbindingsstuk Oost; tracéalternatief 3 met tracéalternatief 4 of 5 Bij dit verbindingsstuk zijn er geen noemenswaardige aandachtspunten. Verbindingsstuk Oost; tracéalternatief 1 of 2 met tracéalternatief 4 of 5 Als er gekozen wordt voor dit verbindingsstuk is er sprake van een permanente kruising met een 220 kV-hoogspanningsverbinding, dit brengt aanzienlijke risico's met zich mee. Het is echter technisch wel realiseerbaar. Daarnaast zorgt het aansluiten op het hoogspanningsstation ook voor complexiteit vanwege de tijdelijke kruising met een 220 kV-hoogspanningsverbinding.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

66/89

8.

Thema toekomstvastheid

8.1

Inleiding

Het ‘deelrapport toekomstvastheid’ (zie bijlage 6 bij de integrale effectenanalyse) geeft inzicht in de verschillen in toekomstvastheid tussen de tracéalternatieven. De definitie van toekomstvastheid voor dit project luidt daarbij als volgt: “Toekomstvastheid houdt in dat met de nieuwe hoogspanningsverbinding de toekomstige energiescenario’s en capaciteitsuitbreidingen gefaciliteerd kunnen worden, zonder dat op termijn significante aanpassingen aan de nieuwe hoogspanningsverbinding nodig zijn.” Door inzicht te verkrijgen in de toekomstvastheid van de tracéalternatieven kan worden gegarandeerd dat de hoogspanningsverbinding ook op lange termijn toekomstige energiescenario’s en groeiende energievraag kan dragen en daarmee regionale ontwikkelingen kan faciliteren. Het hoofdstuk gaat verder met paragraaf 8.2, waarin de belangrijkste onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven worden weergegeven met betrekking tot het thema toekomstvastheid. Deze onderscheidende punten zijn beslisinformatie voor de afweging naar een voorkeursalternatief. Vervolgens worden in paragraaf 8.3 en 8.4 de criteria in meer detail beschreven die zijn beoordeeld onder het thema toekomstvastheid (geografische spreiding en robuustheid) en wordt uitgebreider ingegaan op hoe de tracéalternatieven zijn beoordeeld en waarop deze van elkaar verschillen.

Voor de varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken geldt dat de uitvoeringswijze overeenkomt met die van het tracéalternatief waarvan ze deel uitmaken. Hierdoor wijken de effecten niet af van die van het vergelijkbare deel van het tracéalternatief. Omdat de varianten geen onderscheidende invloed hebben op de beoordeling, worden ze niet apart besproken.

8.2

Conclusie: beoordeling en vergelijking tracéalternatieven

Deze paragraaf geeft een overzicht van de onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven en geeft zo informatie voor de selectie van het voorkeursalternatief. In tabel 8.1 is eerst de beoordelingsschaal weergegeven. Een uitgebreide beschrijving van deze beoordelingsschaal is te vinden in het ‘deelrapport toekomstvastheid’. Vervolgens zijn in tabel 8.2 de scores weergegeven. Ten slotte zijn in tabel 8.3 belangrijkste aandachtspunten en verschillen tussen de tracéalternatieven weergegeven. Tabel 8.1 | Beoordelingskader toekomstvastheid ++ + 0/+ 0 0/--

Sterk positief effect Positief effect Beperkt positief effect Geen effect Beperkt negatief effect Negatief effect Sterk negatief effect

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

67/89

Robuustheid Noord ++ ++ Zuid Totaal

Tracéalternatief 5

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 1

Thema: Toekomstvastheid

Tabel 8.2 | Samenvatting effectbeoordeling toekomstvastheid

0/+ 0/+ 0/+

++ ++

0/+ 0/+ 0

++ ++

0/+ 0/+ 0

Alle tracéalternatieven bieden voldoende transportcapaciteit en lossen daarmee de geïdentificeerde knelpunten op, zoals omschreven in het Investeringsplan Net op Land 2024-2033 van TenneT. Hiermee maken alle tracéalternatieven toekomstige energiescenario’s mogelijk waar nu mee gerekend wordt, inclusief het scenario waarbij de meeste transportcapaciteit nodig is. Dit wordt ondersteund door zowel de Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050 waarin gerekend is met energiescenario’s met maximale elektrificatie, als Target Grid waarvan de nieuwe hoogspanningsverbinding onderdeel is. Een verschil is zichtbaar kijkend naar de 220 kV-hoogspanningsverbinding die bij tracéalternatieven 1 en 2 nieuw wordt gebouwd. De bouw van nieuwe masten waarin de 220 kV-hoogspanningsverbinding wordt bedreven, biedt meer transportcapaciteit en uitbreidingsmogelijkheden in de toekomst. Daarnaast vergroot het de technische levensduur van die hoogspanningsverbinding, omdat direct wordt voldaan aan de nieuwste normen. Tracéalternatieven 3, 4 en 5 bieden beperkte uitbreidingsmogelijkheden en vereisen bij capaciteitsvergroting ingrijpende maatregelen. Bij tracéalternatief 5 wordt de 110 kV-hoogspanningsverbinding verkabeld, waardoor de robuustheid van deze hoogspanningsverbinding afneemt. Dit tracéalternatief kent dan ook de laagste score voor toekomstvastheid.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

68/89

Tabel 8.3 | Overzicht beslisinformatie voor het thema toekomstvastheid Tracéalternatief Tracéalternatief 1

Beoordeling ++

Tracéalternatief 2

++

Tracéalternatief 3

0/+

Tracéalternatief 4

0/+

Tracéalternatief 5

0

8.3

Onderscheidende punten • Alle toekomstige energiescenario’s kunnen opgevangen worden. • Lost knelpunten op. • Grote technische levensduur volgens huidige normen door compleet vernieuwen van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding. • Alle toekomstige energiescenario’s kunnen opgevangen worden. • Lost knelpunten op. • Grote technische levensduur .volgens huidige normen door compleet vernieuwen van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding. • Alle toekomstige energiescenario’s kunnen opgevangen worden. • Lost knelpunten op. • De nieuwe hoogspanningsverbinding zorgt voor aanvullende ruimte op de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding, maar verdere capaciteitsuitbreiding vergt ingrijpende maatregelen. • Alle toekomstige energiescenario’s kunnen opgevangen worden. • Lost knelpunten op. • De nieuwe hoogspanningsverbinding zorgt voor aanvullende ruimte op de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding, maar verdere capaciteitsuitbreiding vergt ingrijpende maatregelen. • Alle toekomstige energiescenario’s kunnen opgevangen worden. • Lost knelpunten op. • De nieuwe hoogspanningsverbinding zorgt voor aanvullende ruimte op de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding, maar verdere capaciteitsuitbreiding vergt ingrijpende maatregelen. • Ondergrondse verbinding (door verkabeling van bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding) is minder robuust dan een bovengrondse hoogspanningsverbinding.

Geografische spreiding in relatie tot de ringstructuur

Een goede geografische spreiding van hoogspanningsverbindingen binnen het 220/380 kVhoogspanningsnet is essentieel voor de betrouwbaarheid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening, en daarmee relevant voor toekomstvastheid. Deze spreiding zorgt voor ringstructuren die de voorziening bestendiger maken tegen extreme klimaatinvloeden, grote storingen en calamiteiten. De geografische spreiding in relatie tot de betrouwbaarheid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening is in 2023 beschouwd in het kader van de notitie kansrijke alternatieven, bijlage van de notitie reikwijdte en detailniveau 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten – Ens. Vanuit nettechniek is daarbij gekeken naar geografische spreiding. Uit de analyse bleek dat de tracéalternatieven aan de oostzijde van het zoekgebied slechts beperkt bijdragen aan een toekomstvast hoogspanningsnet. Dit komt doordat er al een 380 kV-hoogspanningsverbinding door Drenthe en Overijssel loopt. Bij deze beoordeling is specifiek gekeken naar de ligging van de tracés en niet naar de uitvoeringswijze. Door het traceren in het westelijk deel van het toenmalig zoekgebied, via Friesland, ontstaat een 380 kV-ring in het noorden; als aanvulling op het noordelijke 380 kV-hoogspanningsnetwerk vanaf Eemshaven door Groningen, Drenthe en Overijssel –.

In de notitie kansrijke alternatieven zijn de tracéalternatieven door Friesland dan ook positief beoordeeld op het thema geografische spreiding. Omdat de vijf

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

69/89

tracéalternatieven aan dit criterium voldoen (allen zouden positief scoren), wordt hier niet meer op beoordeeld.

8.4

Robuustheid

Het criterium robuustheid richt zich op de mate waarin de tracéalternatieven zijn voorbereid op mogelijke toekomstige ontwikkelingen binnen het energiesysteem. Alle vijf de tracéalternatieven bieden voldoende transportcapaciteit en lossen daarmee de geïdentificeerde knelpunten op. Er wordt gekeken in hoeverre er ruimte is om in te spelen op veranderingen in energieopwekking, -transport en –gebruik. Daarbij wordt meegenomen of eventuele capaciteitsuitbreidingen in de toekomst op een relatief eenvoudige manier kunnen worden gerealiseerd, zonder significante aanpassingen aan de constructie of de omgeving. Een robuuste verbinding lost de knelpunten op en zorgt ervoor dat eventuele toekomstige aanpassingen ten behoeve van het vergroten van de transportcapaciteit veelal efficiënt kunnen worden doorgevoerd, met minimale impact op de omgeving en relatief eenvoudige planologische procedures. Een verschil is zichtbaar kijkend naar de 220 kV-hoogspanningsverbinding. Tracéalternatieven 1 en 2 worden beiden uitgevoerd met een dubbele rij Moldaumasten met elk twee circuits. Daarnaast ontstaat meer ruimte op de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding, doordat de 380 kV-hoogspanningsverbinding de transportfunctie van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding gedeeltelijk overneemt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=f272d17e-55c6-47c9-b811-862dc87d895b