CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 2 bij riedsútstel - Integrale effectenanalyse

Informatiecarrousel 2 oktober 2025, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Presentatie TenneT over het 380kV hoogspanningsnet30.742 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Dit brengt met zich mee dat in de toekomst capaciteitsuitbreidingen (bijvoorbeeld opwaarderen naar 380 kV) mogelijk zijn zonder ingrijpende maatregelen met bijvoorbeeld significante impact op de omgeving. Omdat het een nieuwe hoogspanningsverbinding betreft die volgens de nieuwste normen gebouw wordt, hebben tracéalternatieven 1 en 2 een grote technische levensduur. Daarmee worden tracéalternatieven 1 en 2 in het geheel als sterk positief (effectbeoordeling: ++) beoordeeld. Tracéalternatieven 3 en 4 worden uitgevoerd met een enkele rij Moldaumasten met twee circuits. Ook tracéalternatieven 3 en 4 nemen de transportfunctie van de bestaande 220 kVhoogspanningsverbinding gedeeltelijk over, waardoor meer ruimte ontstaat op de 220 kVhoogspanningsverbinding. Voor het realiseren van een aanvullende capaciteitsuitbreiding is opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding nodig (bijvoorbeeld nieuwe geleiders van 4 kA, zie ook hoofdstuk 11, of eventueel volledige nieuwbouw als opwaardering naar 380 kV aan de orde zou zijn). Dit is niet mogelijk zonder ingrijpende maatregelen, planologische procedures en impact op de omgeving. Vanwege de beperkte mogelijkheid om zonder ingrijpende maatregelen de capaciteit te vergroten zijn tracéalternatieven 3 en 4 in het geheel als beperkt positief beoordeeld (effectbeoordeling: 0/+).

Voor tracéalternatief 5 gelden dezelfde uitgangspunten als voor tracéalternatieven 3 en 4. Voor tracéalternatief 5 geldt aanvullend dat in het zuidelijke deel een bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding op dat tracégedeelte verkabeld wordt. Verkabeling heeft invloed op de functionaliteit van het 110 kV-hoogspanningsnet, bijvoorbeeld langere reparatietijden en hogere maatschappelijke kosten. Daarnaast is na verkabeling van een tracédeel een verdere vergroting van de transportcapaciteit alleen mogelijk door ingrijpende maatregelen. Daarom is tracéalternatief 5 in het geheel als neutraal beoordeeld (effectbeoordeling: 0).

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

70/89

Tracéalternatief 5

Tracéalternatief 4

++ ++ 0/+ 0/+ 0/+ ++ ++ 0/+ 0/+ 0 ++ ++ 0/+ 0/+ 0

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord Zuid Totaal

Tracéalternatief 2

Criterium: Robuustheid

Tabel 8.4 | Beoordeling criterium robuustheid

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

71/89

9.

Thema kosten

9.1

Inleiding

Binnen het thema kosten worden de stichtingskosten en de totale levensduurkosten van de tracéalternatieven en varianten in beeld gebracht. Onder de stichtingskosten vallen de kosten die gemaakt dienen te worden om het tracéalternatief te realiseren vanaf de start van het project tot aan de oplevering. De levensduurkosten zijn de kosten die gemaakt worden vanaf de start van het project. Dit betreft de stichtingskosten inclusief exploitatiekosten en uiteindelijke sloop (wanneer de levensduur van de hoogspanningsverbinding verstreken is). Per tracéalternatief kunnen de kosten aanzienlijk variëren door verschillen in benodigde hoeveelheden.. Bij tracéalternatieven 1 en 2 wordt er een bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding geamoveerd en wordt er een dubbele mastenrij geplaatst over een grotere afstand ten opzichte van de kortere tracéalternatieven 3, 4 en 5 waar de 220 kV lijn niet geamoveerd wordt. Dit leidt tot hogere kosten dan de bouw van een enkele mastenrij. Bij tracéalternatief 5 is sprake van het verkabelen van een bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding over een grote lengte. Het hoofdstuk is als volgt ingedeeld. In paragraaf 9.2 worden de belangrijkste onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven weergegeven met betrekking tot het thema kosten. Deze onderscheidende punten zijn beslisinformatie voor de afweging naar een voorkeursalternatief.

Vervolgens worden in paragraaf 9.3, 9.4 en 9.5 de criteria in meer detail beschreven die zijn beoordeeld onder het thema kosten en wordt uitgebreider ingegaan op hoe de tracéalternatieven zijn beoordeeld en waarop deze van elkaar verschillen. Tot slot gaat paragraaf 9.6 in op de effecten van de varianten en mitigerende maatregelen die bij diverse tracéalternatieven aanwezig zijn en worden de effecten op de verbindingsstukken besproken.

9.2

Conclusie: beoordeling en vergelijking tracéalternatieven

Deze paragraaf geeft een overzicht van de onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven en geeft zo informatie voor de selectie van het voorkeursalternatief. De beoordelingssystematiek voor het thema kosten verschilt van de overige thema’s. Omdat in deze fase van het project nog geen exacte mastposities worden vastgelegd en gedetailleerde ontwerpen worden gemaakt, zijn de kosten bepaald op kengetallenniveau op basis van globale hoeveelheden. Deze kengetallen zijn gebaseerd op gerealiseerde en in uitvoering zijnde projecten van een vergelijkbare omvang en/of met vergelijkbare werkzaamheden. Voor de presentatie van de kosten wordt een index gebruikt ten opzichte van het tracéalternatief met de laagste kosten. Het tracéalternatief met de laagste kosten wordt gekenmerkt als 1,00. Indien een tracéalternatief de score 1,82 krijgt, betekent dit dat dit tracéalternatief 1,82 maal duurder is dan het tracéalternatief met de laagste score. Zo kunnen de tracéalternatieven goed met elkaar vergeleken worden. Tabel 9.1 geeft de scores weer van de verschillende criteria binnen het thema kosten. Het betreft de stichtingskosten en de levensduurkosten met en zonder congestiekosten. De congestiekosten nemen toe naarmate de bouwtijd langer is. Ten slotte zijn in tabel 9.2 de belangrijkste aandachtspunten en verschillen tussen de tracéalternatieven weergegeven.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

72/89

Tracéalternatief 5

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 1

Thema: Kosten

Tabel 9.1 | Samenvatting effectbeoordeling kosten

Stichtingskosten Noord 2,79 2,74 1,71 1,00 1,00 Zuid 1,70 1,70 1,02 1,00 1,47 Totaal

2,27 2,24 1,38 1,00 1,23

Levensduurkosten zonder congestiekosten Noord 1,84 1,80 1,45 1,00 1,00 Zuid 1,26 1,25 1,01 1,00 1,34 Totaal

1,58 1,55 1,25 1,00 1,15

Levensduurkosten met congestiekosten Noord 2,02 1,98 1,47 1,00 1,01 Zuid 1,38 1,38 1,03 1,00 1,35 Totaal

1,73 1,71 1,27 1,00 1,16

Uit de beoordeling van de kosten volgt dat tracéalternatief 4 de laagste kosten heeft, doordat het tracéalternatief het kortst is en uitgevoerd wordt door middel van een enkele mastenrij. Daarentegen hebben tracéalternatieven 1 en 2 de hoogste kosten door de uitvoering van een de dubbele mastenrij en de lengte van het tracéalternatief. Tracéalternatief 5 heeft relatief lage levensduurkosten, maar hogere stichtingskosten door het verkabelen van de bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding in het zuidelijke gedeelte. Hieronder worden de onderscheidende punten breder uitgelicht.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

73/89

Tabel 9.2 | Overzicht beslisinformatie voor het thema kosten Tracéalternatief Tracéalternatief 1

Beoordeling Stichtingskosten

Tracéalternatief 2

Levensduurkosten zonder congestiekosten Levensduurkosten met congestiekosten Stichtingskosten

Tracéalternatief 3

Levensduurkosten zonder congestiekosten Levensduurkosten met congestiekosten Stichtingskosten

Levensduurkosten zonder congestiekosten Levensduurkosten met congestiekosten Tracéalternatief 4

Stichtingskosten

Tracéalternatief 5

Levensduurkosten zonder congestiekosten Levensduurkosten met congestiekosten Stichtingskosten

Onderscheidende punten • Hoogste stichtingskosten door de dubbele mastenrij, de lengte van het tracé en de kosten voor het amoveren van de 220 kV-hoogspanningsverbinding en een groot deel van de 110 kV-hoogspanningsverbinding. • Hoogste levensduurkosten door de dubbele mastenrij en de lengte van het tracé. • Langste bouwtijd, waardoor sprake is van hoogste congestiekosten. • Hoge stichtingskosten door de dubbele mastenrij, de lengte van het tracé en de kosten voor het amoveren van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding en een groot deel van de 110 kV-hoogspanningsverbinding. • Hoge levensduurkosten door de dubbele mastenrij en de lengte van het tracé zijn de levensduurkosten. • Lange bouwtijd (het tracéalternatief kan als een-na-laatste in gebruik worden genomen) leidt tot hoge congestiekosten. • Tracéalternatief 3 is relatief lang, maar betreft een enkele mastenrij, waardoor de stichtingskosten lager uitvallen. • Hogere kosten door het aantal kruisingen met water met een staande mastenroute. • Gemiddelde levensduurkosten, door de enkele mast lager dan tracéalternatieven 1 en 2, maar door de lengte hoger dan tracéalternatieven 3 en 4. • Gemiddelde bouwtijd en daarmee congestiekosten, door de enkele mast lager dan tracéalternatieven 1 en 2, maar hoger dan de kortere tracéalternatieven 3 en 4.

• Laagste stichtingskosten doordat het een enkele mastenrij betreft en de lengte van het tracé het kortst is. • Minste kruisingen met water met een staande mastenroute. • Laagste levensduurkosten, vanwege korte lengte en minste netverliezen. • Kortste bouwtijd, waardoor de congestiekosten het laagste zijn. • Lage stichtingskosten door korte lengte van het tracé. • In het zuidelijke deel hogere kosten dan tracéalternatief 4 vanwege het (gedeeltelijk) slopen en ondergronds brengen van de bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding en grotere lengte. • Lage levensduurkosten door een relatief korte lengte.

Levensduurkosten zonder congestiekosten Levensduurkosten met • congestiekosten

9.3

Lage congestiekosten door relatief korte bouwtijd.

Stichtingskosten

Onder de stichtingskosten vallen de kosten die gemaakt dienen te worden om het tracéalternatief te realiseren vanaf de start van het project tot aan de oplevering. In onderstaande tabel staan de verschillende onderwerpen die zijn meegenomen bij het bepalen van de stichtingskosten. Aangegeven is op basis van welke eenheid de betreffende kosten per onderwerp bepaald worden. In het ‘deelrapport kosten’ worden deze verschillende stichtingskosten uitgebreid beschreven.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

74/89

Tabel 9.3 | Soorten stichtingskosten en eenheid van de prijs Onderwerp Grondkosten Bijkomende kosten Bouwkosten ‘standaardlijnen’

Additionele kosten kruising met hoogspanningsverbinding bij 110 kV Additionele kosten kruising met hoogspanningsverbinding 220 kV Additionele kosten kruisingen met water met staande mastenroute Kosten verkabelen 110 kV geboord

Post Grondzaken, bouwrijp maken, ontplofbare oorlogsresten en ZRO/vergoedingen Projectbegeleiding door opdrachtgever, engineering (lijn), vergunningen/verklaringen, planologie Werkterrein lijn, fundament, funderingspalen lijn, afwatering en bemaling lijn, masten, geleiders, bliksemdraden, armaturen, isolatoren en uitvoering Kosten zoals verkabeling of verhoogde masten bij kruising

Kosten kruising met 220 kV-hoogspanningsverbinding 380 kV-hoogspanningsverbinding kruist water. Kosten voor verhoogde masten Kosten ondergronds brengen bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding d.m.v. boringen Kosten verkabelen 110 kV open ont- Kosten ondergronds brengen bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding d.m.v. graving ontgraving Kosten amoveren 110 kV Sloopkosten bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding Kosten amoveren 220 kV Sloopkosten bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding bij tracéalternatief 1 en 2 Kosten per nieuw gevoelig gebouw Kosten van de nieuwe gevoelige gebouwen als gevolg van het gekozen tracéalternatief

Eenheid van de prijs Per km Per km

Per km

Per stuk

Per stuk Per kruising Per km

Per km

Per km Per km Per stuk

Tracéalternatieven 1 en 2 worden beiden uitgevoerd door middel van de bouw van een dubbele rij Moldaumasten. Bij een dubbele mastenrij liggen de stichtingskosten hoger dan bij een enkele rij. Daarnaast zijn deze tracéalternatieven de langste van de vijf. Dit resulteert in hogere bouw- en grondkosten voor deze tracéalternatieven, omdat deze kosten per kilometer berekend worden. Een andere hoge kostenpost is het aantal kruisingen met water met een staande mastenroute. Omdat het aantal kruisingen bij deze tracéalternatieven het hoogst ligt, vormen deze kosten een hoog percentage van de totale stichtingskosten van deze tracéalternatieven, namelijk 9%. Als laatste onderscheiden deze tracéalternatieven zich doordat de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding geamoveerd dient te worden. Ook dit brengt aanvullende stichtingskosten (kosten voor slopen masten) met zich mee. Tracéalternatieven 3, 4 en 5 worden uitgevoerd door middel van een enkele rij masten, waardoor de stichtingskosten voor deze tracéalternatieven lager uitvallen. Wel verschillen deze tracéalternatieven op een aantal kostenposten onderling. Zo heeft tracéalternatief 3 de hoogste stichtingskosten door de lengte van het tracéalternatief, die vergelijkbaar is met tracéalternatief 1 en 2. Daarnaast heeft dit tracéalternatief twaalf kruisingen met water met een staande mastenroute.

Voor tracéalternatieven 4 en 5 geldt dat dit een korter tracé betreft dan de andere tracéalternatieven, met minder kruisingen met water met een staande mastenroute (beide 4 kruisingen). Deze tracéalternatieven hebben dan ook de laagste stichtingskosten. Het verschil tussen tracéalternatieven 4 en 5 zit met name in het amoveren en verkabelen van de bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding door middel van o.a. open ontgraving bij tracéalternatief 5. Daarnaast is tracéalternatief 5 in het zuidelijke gedeelte langer dan tracéalternatief 4.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

75/89

Tracéalternatief 5

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 1

Criterium: Stichtingskosten

Tabel 9.4 Beoordeling criterium stichtingskosten

Noord 2,79 2,74 1,71 1,00 1,00 Zuid

1,70 1,70 1,02 1,00 1,47 Totaal 2,27 2,24 1,38 1,00 1,23

9.4

Additionele kosten ten behoeve van levensduurkosten

De levensduurkosten zijn de kosten die gemaakt worden vanaf de start van het project. Dit betreft de stichtingskosten inclusief exploitatiekosten en uiteindelijke sloop (wanneer de levensduur van de hoogspanningsverbinding verstreken is). In onderstaande tabel zijn de soorten additionele kosten weergegeven die naast de stichtingskosten zijn meegenomen in de levensduurkosten. Tabel 9.5 | Kengetallen additionele kosten t.b.v. levensduurkosten Onderwerp Netverliezen11 380 kV

Post Kosten netverliezen nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding Netverliezen 220 kV Kosten netverliezen bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding Netverliezen geleiders bestaande Kosten netverliezen door bestaande 220 kV220 kV-hoogspanningsverbinding hoogspanningsverbinding Kosten mastvergoedingen aan Vergoeding landeigenaren levensduur mast van landeigenaren voor Moldaumast 3 maal per km (3 masten per km) 50 jaar Kosten mastvergoedingen aan Vergoeding landeigenaren levensduur mast van 3 maal per km (3 masten per km) landeigenaren voor Donaumast Onderhoudskosten Kosten onderhoud gedurende levensduur (0,8% van bouwkosten per jaar voor 50 jaar) Kosten amoveren Kosten amoveren masten na einde levensduur

Eenheid van de prijs Per km Per km Per km Per km

Per km Per post Per post

Door de dubbele mastenrij en de lengte van het tracé liggen ook de levensduurkosten het hoogst bij de tracéalternatieven 1 en 2. Tracéalternatief 3 betreft een enkele rij masten, maar is qua lengte in het noordelijke deel vergelijkbaar met tracéalternatieven 1 en 2, waardoor hier de levensduurkosten hoger liggen. Tracéalternatieven 3 en 4 hebben de laagste levensduurkosten doordat dit de tracéalternatieven zijn met de kortste lengte. Wel is tracéalternatief 5 in het zuidelijke gedeelte langer dan tracéalternatief 4, waardoor de levensduurkosten hier hoger uitvallen. Bij tracéalternatieven 3, 4 en 5 moet daarnaast nog rekening worden gehouden met netverliezen door ligging naast de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding.

11 Als gevolg van het verschil tussen de invoeding en afname van energie doen zich bij elektriciteitstransport altijd

netverliezen voor. Netverliezen zijn onder meer afhankelijk van de stroom maar ook van de afstand die bij het transport van de elektriciteit moet worden afgelegd.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

76/89

1,58 1,55 1,25 1,00 1,15

9.5

Congestiekosten

Tracéalternatief 5

1,26 1,25 1,01 1,00 1,34

Totaal

Tracéalternatief 4

1,84 1,80 1,45 1,00 1,00

Zuid

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord

Tracéalternatief 2

Criterium: Levensduurkosten

Tabel 9.6 | Beoordeling criterium levensduurkosten zonder congestiekosten

Congestiekosten zijn kosten die TenneT maakt voor het oplossen van transportbeperkingen van elektriciteit. Bij het inschatten van de congestiekosten wordt gekeken naar de verwachte ingebruikname van de lijn en wordt een schatting gemaakt van het negatieve effect van een latere voltooiing van de lijn. Latere ingebruikname t.o.v. het tracéalternatief dat het snelste gerealiseerd zal zijn resulteert in hogere te verwachten congestiekosten. Ook voor de congestiekosten geldt dat de lengte en de uitvoering (enkele of dubbele mastenrij) de grootste invloed heeft op de totale kosten. Een langere bouwtijd (door dubbele bouw of langere lengte) leidt namelijk tot meer congestiekosten. Tracéalternatieven 1 en 2 hebben daarmee de hoogste congestiekosten en kunnen als laatste in gebruik worden genomen. Daartegenover staat dat tracéalternatief 4 de kortste lengte heeft en daarmee de laagste congestiekosten heeft.

1,73 1,71 1,27 1,00 1,16

Tracéalternatief 5

1,38 1,38 1,03 1,00 1,35

Totaal

Tracéalternatief 4

2,02 1,98 1,47 1,00 1,01

Zuid

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 1

Noord

Tracéalternatief 2

Criterium: Congestiekosten

Tabel 9.7 | Beoordeling criterium levensduurkosten met congestiekosten

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

77/89

9.6

Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken

Voor de varianten (inclusief de varianten die als mitigerende maatregel zijn ingebracht) is bepaald of de variant gunstiger scoort (lagere kosten) of minder gunstig scoort (hogere kosten) dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief. In tabel 9.6 zijn de effecten opgenomen.

V5 = Variant Marknesse

V6 = Variant Oudehaske

V1 = Variant Luttelgeest

M2 = MM Enumatil

V2 = Variant Tjeukemeer

V1 = Variant Lemmer

V2 = Variant Vollenhove

1

1

1

1

2

2

2

4

4

5

5

v

^

v

^

v

^

^

v

v

v12

^

^

v

v11

^

^

Thema: Kosten Stichtingskosten Levensduurkosten (excl. congestie)

^ v

v

v

^

v

^

v

^

^

v

V1 = Variant Heerenveen

V4 = Variant Kuinre

1

v

M3 = MM Kleeftocht

V3 = Variant Leeuwarden

Variant bij tracéalternatief 1

V1 = Variant Vierverlaten

V2 = Variant Surhuisterveen

Tabel 9.6 | Samenvatting effectbeoordeling varianten

Legenda bij variantbeoordeling Effect positiever dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief Effect negatiever dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief

Bij alle varianten verschillen de kosten ten opzichte van het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief. Omdat het om relatief kleine delen van het totale tracéalternatief gaat, zijn de verschillen in het algemeen beperkt en zijn ze niet of nauwelijks van invloed op de kosten voor de tracéalternatieven. Bij twee varianten is sprake van meer wezenlijke verschillen. Variant Heerenveen heeft hogere kosten door het verkabelen van de bestaande 110 kV-hoogspanningsverbinding. Variant Lemmer heeft lagere kosten doordat er bij deze variant juist minder 110 kV-hoogspanningsverbinding verkabeld hoeft te worden. De verbindingsstukken zijn niet op kosten beoordeeld. Achtergrond is dat deze kosten niet onderscheidend zijn.

12 In het rekenmodel zijn de kosten voor de aanleg (en o.a. het onderhoud) van de schiereilanden – noodzakelijk

voor het plaatsen van de masten bij variant Tjeukemeer – niet meegenomen. Hierdoor lijken de kosten voor deze variant lager uit te vallen. In werkelijkheid zullen deze kosten echter wel gemaakt moeten worden, en naar verwachting zijn ze hoger dan de kosten die uit de berekening naar voren komen. Om die reden is er toch een rood pijltje geplaatst, waarmee wordt aangegeven dat deze variant uiteindelijk slechter scoort dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief op het criterium ‘kosten’.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

78/89

10.

Raakvlak verzwaring 220 kV-hoogspanningsverbinding

10.1

Aanpak

In het Investeringsplan Net op Land 2024-2033 (IP 24-33) van TenneT is voorzien dat de noordelijke 220 kV-hoogspanningsverbindingen opgewaardeerd dienen te worden. Tracéalternatief 1, 2 en 3 van het project Vierverlaten – Ens lopen (deels) parallel aan de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding tussen Vierverlaten en Ens. Dit betekent dat de 220 kV opwaardering een raakvlakproject is voor de 380 kV-hoogspanningsverbinding. De keuze voor een enkele of dubbele rij Moldaumasten voor de 380 kV-hoogspanningsverbinding bepaalt ook of de opwaardering van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding in de bestaande Donaumasten tussen Vierverlaten en Ens noodzakelijk is of dat deze vervangen wordt door een nieuwe rij Moldaumasten (in bedrijf op 220 kV). Als voor de 380 kV-hoogspanningsverbinding gekozen wordt voor tracéalternatief 1 of 2, is opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding tussen Vierverlaten en Ens niet meer nodig. Als gekozen wordt voor tracéalternatief 3, 4 of 5 zal aanvullend ook de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding worden opgewaardeerd als een zelfstandig project. De wijze waarop de opwaardering van de 220 kV-ring zal plaatsvinden is nog niet bekend. In het raakvlakkenonderzoek zijn daarom uitgangspunten geformuleerd op basis van de best beschikbare informatie.

Aan de hand van deze uitgangspunten zijn de effecten van de opwaardering in beeld gebracht op basis van de beoordelingscriteria van de vijf thema’s van de integrale effectenanalyse: milieu, techniek, kosten, omgeving en toekomstvastheid. Op basis van een getrapte beoordeling is beoordeeld of de effectbeoordeling van de tracéalternatieven 3, 4 en 5, inclusief opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding, wijzigt. Vervolgens is een vergelijking gemaakt met tracéalternatieven 1 en 2. In dit raakvlakkenonderzoek is geen onderscheid gemaakt tussen noord en zuid. Vanuit techniek heeft het namelijk sterk de voorkeur dat een uniforme uitvoeringswijze wordt aangehouden met zo min mogelijk wisselingen. Dat wil zeggen òf van Vierverlaten tot Ens een dubbele mastenrij òf van Vierverlaten tot Ens een enkele mastenrij. Indien opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding aan de orde is, zal dat in principe voor het gehele tracé van Vierverlaten naar Ens gelden.

10.2 Overzicht effecten 10.2.1

Conclusie

Voor een ‘eerlijke’ vergelijking van effecten zouden de effecten van tracéalternatieven 1 en 2 moeten worden vergeleken met de effecten van tracéalternatieven 3, 4 en 5, aangevuld met de effecten van de opwaardering. Als bij tracéalternatieven 3, 4 en 5 rekening wordt gehouden met de aanvullende effecten van de opwaardering, liggen voor de meeste thema’s de effecten dichter bij de effecten van tracéalternatieven 1 en 2. Tracéalternatieven 1 en 2 scoren op de thema’s milieu, techniek en kosten over het algemeen nog steeds negatiever dan tracéalternatief 3, 4 en 5 (inclusief opwaardering). Tracéalternatieven 1 en 2 scoren op het thema toekomstvastheid nog steeds positiever dan tracéalternatief 3, 4 en 5 (inclusief opwaardering). De belangrijkste aandachtspunten worden onderstaand toegelicht. Wanneer tracéalternatief 3, 4 of 5 wordt gekozen als voorkeursalternatief dient de opwaardering van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding als apart project uitgevoerd te worden.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

79/89

10.2.2

Effecten milieu

Doordat de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding bij tracéalternatieven 3, 4 en 5 blijft staan, zijn de milieueffecten van de opwaardering van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding vooral tijdelijk van aard. De meeste milieueffecten worden veroorzaakt door de voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden. Door de opwaardering mee te nemen in de effectbeoordeling van tracéalternatieven 3, 4 en 5, worden een aantal beoordelingscriteria binnen het thema milieu negatiever beoordeeld. Het betreft de aspecten risico op zetting, effecten op beschermde soorten en Rode lijst-soorten, effect op aardkundig waardevolle gebieden (alleen tracéalternatief 5), effect op geluidgevoelige gebouwen (realisatiefase), oppervlakteverlies landbouwareaal, effecten circulariteit als gevolg van materiaalgebruik, effect op het klimaat als gevolg van uitstoot van broeikasgassen (CO 2 eq.) door materieel in de realisatiefase. Er is sprake van een positievere beoordeling voor het aspect effect op het klimaat als gevolg van uitstoot van broeikasgassen CO2 eq.) door netverliezen in de gebruiksfase, Ook zijn er een aantal beoordelingscriteria waarbij er door de opwaardering geen onderscheid meer is in de beoordeling van de vijf tracéalternatieven.

Het betreft de criteria risico op zetting, effecten op beschermde soorten en Rode lijst-soorten, oppervlakteverlies landbouwareaal en het effect op het klimaat als gevolg van uitstoot van broeikasgassen (CO 2 eq.) door materieel in de realisatiefase.

10.2.3

Effecten omgeving

Voor de opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding zijn nieuwe toegangswegen en werkterreinen nodig, wat mogelijk overlast voor de omgeving met zich meebrengt. Bij tracéalternatief 3 wordt een rij Moldaumasten naast de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding gebouwd. Dat kan leiden tot meer overlast, zelfs als de werkzaamheden voor de bouw van de nieuwe hoogspanningsverbinding en de opwaardering van de bestaande hoogspanningsverbinding gelijktijdig plaatsvinden. Bij tracéalternatieven 4 en 5 is de hinder verspreid over een groter gebied omdat de nieuwe Moldauverbinding langs de A6/A7 wordt gerealiseerd en niet bij de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding.

10.2.4

Effecten techniek

Aangezien de locatie van de 220 kV-hoogspanningsverbinding hetzelfde blijft, heeft de opwaardering geen impact op de leveringszekerheid en beheer- en onderhoudbaarheid van de hoogspanningsverbinding. Binnen het thema techniek heeft de opwaardering vooral effecten op de technische maakbaarheid. Een belangrijk aandachtspunt bij de opwaardering zijn de benodigde ‘voorziene niet beschikbaarheid’ (VNB’s). Om veilig te kunnen werken zijn er veiligheidsmaatregelen nodig. Een VNB is een periode dat één circuit uit bedrijf is en er gewerkt kan worden. Doorgaans blijft het andere circuit in bedrijf bij opwaarderingswerkzaamheden. Het verkrijgen van een VNB is zeer lastig. Het stroomnet is zwaar belast en VNB's kunnen niet altijd gegeven worden omdat er minder stroom over het ene circuit getransporteerd kan worden tijdens de VNB. De VNB’s die nodig zijn voor het opwaarderen zorgen voor grotere risico’s.

10.2.5

Effecten toekomstvastheid

De opwaardering van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding biedt samen met tracéalternatieven 3, 4 of 5 voldoende capaciteit om de huidige knelpunten op te lossen. Toekomstige uitbreidingsmogelijkheden, zoals een aanpassing van de 220 kV-hoogspanningsverbinding naar 380 kV-hoogspanningsverbinding, zijn bij deze tracéalternatieven alleen beperkter in vergelijking met tracéalternatieven 1 en 2.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

80/89

10.2.6

Effecten kosten

Tracéalternatief 3, 4 en 5 worden duurder als daar de kosten van de opwaardering aan worden toegevoegd. De kosten van tracéalternatief 1 en 2 zijn nog steeds het hoogst, maar de verschillen met de andere tracéalternatieven zijn door de opwaardering minder groot geworden.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

81/89

11.

Raakvlak Lelylijn en NOVEX-gebiedsontwikkelingen

11.1 Aanpak De verkenning 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten - Ens en het MIRT-onderzoek Lelylijn in samenhang met het NOVEX Ontwikkelperspectief Lelylijn zijn zogeheten raakvlakprojecten van elkaar vanwege de mogelijke samenloop van beide projecten. Voor beide projecten zijn nog verschillende alternatieve tracés in beeld, waarbij beide projecten kijken naar een mogelijk tracé langs de rijksweg A6 en A7. Het risico bestaat dat beide projecten elkaar hinderen bij bundeling. Daarnaast zijn bredere gebiedsontwikkelingen gekoppeld aan de stationsontwikkelingen, zoals de aanleg van nieuwe woonwijken. Deze functies en voorzieningen vormen hierdoor een hechte en onlosmakelijke relatie met de beoogde treinstations en worden daarom ook beschouwd als essentieel onderdeel van de Lelylijn. Er is onderzoek verricht naar de raakvlakken en mogelijke oplossingsrichtingen, uitgaande van het bundelingsalternatief langs de A6/A7. In het najaar van 2023 is een eerste quick-scan uitgevoerd. De quick-scan geeft een indicatie van de minimale afstanden die bij parallelloop aangehouden moeten worden en de belangrijkste technische aspecten die hiervoor bepalend zijn. Vervolgens is het raakvlakkenonderzoek Lelylijn en 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens uitgevoerd waarmee de knelpunten en mogelijkheden voor bundeling van beide projecten in beeld zijn gebracht.

Er is onder andere onderzoek gedaan naar de mogelijke technische knelpunten en aandachtspunten, zoals de elektromagnetische beïnvloeding, benodigde kruisingen, aandachtspunten tijdens realisatie en impact op de beoogde stationslocaties. Daarnaast is de impact op de NOVEX-gebiedsontwikkelingen uit het NOVEX ontwikkelperspectief Lelylijn in beeld gebracht.

11.2 Overzicht effecten Technische en ruimtelijke raakvlakken Het raakvlakkenonderzoek toont aan dat de bundeling van de Lelylijn en de 380 kV-hoogspanningsverbinding nabij de A6/A7 niet zonder meer mogelijk is. Bij alle combinaties van de onderzochte tracéalternatieven is sprake van aandachtspunten en knelpunten op bepaalde plekken. Er is sprake van een knelpunt als een oplossing noodzakelijk is om de inpassing van de Lelylijn niet onmogelijk te maken. Dat vergt een afweging en keuze. Er is sprake van een aandachtspunt als er negatieve effecten op de Lelylijn en/of de NOVEX-gebiedsontwikkelingen zijn, maar deze de Lelylijn niet onmogelijk maken. Bij de aandachtspunten kan het gaan om mitigeerbare effecten waar nadere afspraken over gemaakt kunnen worden hoe hier mee wordt omgegaan. De knelpunten en de aandachtspunten zijn in tabel 11.1 (van noord naar zuid) toegelicht.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

82/89

Tabel 11.1 | Knelpunten en aandachtspunten Lelylijn en 380 kV Locatie Knelpunt Kruisingen tracés LelyVeel kruisingen van tracés Lelylijn en lijn en 380 kV (diverse 380 kV, veelal ook onder flauwe hoek, locaties) vragen om (kleine) tracéaanpassingen. Leek Drachten

Technisch niet haalbaar omdat lijnen liggen te dicht bij elkaar liggen. 380 kV op zeer korte afstand van beoogde station belemmert ambitie schaalsprong in stedelijkheid.

Joure

380 kV raakt stationslocatie. Zeer grote impact 380 kV op NOVEXgebiedsontwikkeling. Technisch niet haalbaar omdat lijnen liggen te dicht bij elkaar liggen. Zeer beperkte ruimte voor inpassing. 380 kV op zeer korte afstand van beoogde station belemmert ambitie schaalsprong in stedelijkheid.

Heerenveen

Lemmer Tussen Lemmer en Emmeloord

Technisch niet haalbaar omdat lijnen liggen te dicht bij elkaar liggen.

Emmeloord

380 kV-alternatief 4 en Lelylijn variant oostzijde Emmeloord technisch niet haalbaar omdat lijnen te dicht bij elkaar liggen/ zelfde tracé volgen.

Aandachtspunt -

Impact 380 kV op NOVEX-gebiedsontwikkeling. Elektromagnetische beïnvloeding vraagt om technische maatregelen. Kruisingen vragen om (kleine) tracéaanpassingen. Impact 380 kV op NOVEX-gebiedsontwikkeling. -

Elektromagnetische beïnvloeding vraagt om technische maatregelen. Kruisingen vragen om (kleine) tracéaanpassingen. Impact 380 kV op NOVEX-gebiedsontwikkeling. Beperkte ruimte voor inpassing. Elektromagnetische beïnvloeding vraagt om technische maatregelen. Kruisingen vragen om (kleine) tracéaanpassingen. Beperkte ruimte voor inpassing. Impact op NOVEX-gebiedsontwikkeling.

Bij het in beeld brengen van de raakvlakken bij volledige bundeling langs de A6/A7 is op hoofdlijnen een onderscheid gemaakt tussen de techniek / elektromagnetische beïnvloeding, aantasting NOVEX-ontwikkelgebied en de ruimtelijke inpasbaarheid. Figuur 11.1 geeft de knelpunten per stationslocatie of tracédeel weer.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

83/89

Figuur 11.1 | Knelpunten Lelylijn en 380 kV

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

84/89

Varianten 380 kV-hoogspanningsverbinding die uitwijken ten behoeve van de Lelylijn Uit de resultaten van het raakvlakkenonderzoek blijkt dat, als beide projecten langs de A6/A7 worden gerealiseerd, bij Drachten, Heerenveen, Joure en Emmeloord de grootste ruimtelijke en technische knelpunten kunnen ontstaan. Om de technische en ruimtelijke knelpunten tussen de nieuwe hoogspanningsverbinding en Lelylijn op te lossen of te verminderen is het, afhankelijk van de keuzes die de Lelylijn maakt, mogelijk noodzakelijk om het tracé van de 380 kV-hoogspanningsverbinding aan te passen. Wegens de complexiteit en grootschalige ontwikkelingen bij Drachten en Heerenveen langs de A7 zijn op deze twee locaties ondergrondse 380 kV-varianten in beeld gebracht. Een ondergrondse verbinding biedt mogelijkheden om de raakvlakken met de Lelylijn te beperken en zorgt ervoor dat de hoogspanningsverbinding visueel uit het landschap verdwijnt. Een belangrijke voorwaarde is dat een ondergrondse verbinding aan elektrische belastbaarheidseisen moet voldoen. Dit is sterk afhankelijk van de bodemgesteldheid in verband met de beperkte afvoer van warmte. Door de verscheidenheid aan bodemsoorten bij Heerenveen en Drachten blijkt uit onderzoek dat niet aan de vereiste belastbaarheidseisen kan worden voldaan.

Het ondergronds brengen van de hoogspanningsverbinding is daarmee geen haalbare oplossing voor de geïdentificeerde knelpunten bij Heerenveen en Drachten. Bij Drachten, Heerenveen en Joure zijn aanvullende bovengrondse varianten in beeld gebracht die uitwijken ten behoeve van de Lelylijn (zie figuren 11.2 en 11.3).

Figuur 11.2 | Variant Drachten

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

85/89

Figuur 11.3 | Varianten Heerenveen/Joure

Bij Emmeloord is geen aanvullende variant in beeld gebracht, aangezien ten oosten van Emmeloord al meerdere tracéalternatieven in beeld zijn. De 380 kV-varianten bij Drachten, Heerenveen en Joure lossen de knelpunten met de Lelylijn grotendeels op, maar kunnen leiden tot andere effecten. Om een beeld te hebben van de effecten, zijn deze voor de vijf thema’s van de integrale effectenanalyse (milieu, omgeving, techniek, toekomstvastheid en kosten) in beeld gebracht. De nadruk lag daarbij op het in beeld brengen van de wezenlijke effecten en of die effecten leiden tot een ander (eind)oordeel van tracéalternatief 4 of 5. De varianten leiden niet tot dermate zwaarwegende effecten dat deze niet maakbaar of vergunbaar zijn. De varianten scoren in het algemeen negatiever voor landschap, natuur en kosten en positiever op gevoelige gebouwen of werkfuncties. De varianten hebben vooral een negatievere impact op het landschap. Er is geen aansluiting op de ‘basis’ van het landschappelijk hoofdpatroon. De varianten reageren daarnaast op lokale verschijnselen. De noodzakelijke richtingsveranderingen in de varianten staan niet op plekken die herleidbaar zijn vanuit het landschap of landschappelijk hoofdpatroon. Door de grotere lengte nemen de stichtingskosten en levensduurkosten toe ten opzichte van het vergelijkbare deel van het tracéalternatief.

De varianten hebben een positief effect op het aantal gevoelige gebouwen binnen indicatieve magneetveldzone en/of er is sprake van minder doorkruising van werkfuncties. Als gekozen wordt voor tracéalternatief 4 of 5 en daarbij gekozen wordt voor de varianten die uitwijken ten behoeve van de Lelylijn, leidt dat niet tot een andere beoordeling van het gehele tracéalternatief. Dit komt omdat het verschil in effecten te klein is om in een andere beoordelingsklasse te vallen. Er zijn ook criteria waar de bovengrondse varianten negatiever scoren dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief, maar waar dit niet leidt tot een andere effectbeoordeling omdat die al zeer negatief is. Dit geldt bijvoorbeeld op enkele criteria vanuit het thema natuur (effecten op instandhoudingsdoelstellingen, houtopstanden, NNN-gebied, weidevogelgebieden en/of ganzenfoerageergebieden).

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

86/89

12.

Raakvlak nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding DiemenLelystad-Ens

12.1 Aanpak TenneT gaat (aansluitend op de 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten – Ens) een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding realiseren tussen de hoogspanningsstations Diemen, Lelystad en Ens. Het concept-MER en de integrale effectenanalyse van project Diemen-Ens laten zien dat er voor elk van de daar onderzochte tracéalternatieven in het noordelijk deel tussen Lelystad en Ens, grote risico’s zijn. Deze risico’s betreffen o.a. Natura 2000 gebied Ketelmeer en Unesco werelderfgoed Schokland naast technische risico’s. Daarom is gezocht naar een tracé buiten de tot dan toe beschouwde tracéalternatieven. Er is daarom voor het project 380 kV Diemen – Ens onderzoek gedaan naar het onderzoeksalternatief Grijs (1 of 2 verbindingen) ten noorden van Schokland.. Onderzoeksalternatief Grijs van Diemen-Ens en de tracéalternatieven van Vierverlaten – Ens bevinden zich in hetzelfde zoekgebied. Aangezien beide verbindingen aangesloten dienen te worden op hoogspanningsstation Ens en bundeling van infrastructuur een belangrijk traceringsuitgangspunt is, wordt in dat geval parallelloop van de 380 kV-hoogspanningsverbindingen voorzien. Daarmee ontstaat een raakvlak tussen beide projecten, aangezien de parallelloop van drie of vier 380 kV-hoogspanningsverbindingen mogelijk kan leiden tot technische of ruimtelijke knelpunten en/of versterkende (milieu)effecten.

De effecten van de 1 of 2 verbindingen van het onderzoeksalternatief Grijs van Diemen-Ens zijn beschreven in de IEA en onderliggende rapporten van het project Diemen-Ens. Deze resultaten zijn vervolgens bekeken in samenhang met de effecten van tracéalternatief 1 (dubbele Moldau) van Vierverlaten – Ens. Op basis van expert judgement is geconcludeerd dat de samenloop van onderzoeksalternatief Grijs met tracéalternatief 2, 3, 4 of 5 of variant Marknesse van Vierverlaten – Ens voor bijna alle thema’s niet leidt tot wezenlijk andere uitkomsten. Alleen voor de effecten op het werelderfgoed Schokland is de samenloop met alle tracéalternatieven van Vierverlaten - Ens beoordeeld. In dit raakvlakonderzoek is een oordeel gevormd of samenhang zorgt voor aanvullende of versterkende effecten (cumulatieve effecten), die de keuze van het voorkeursalternatief van Vierverlaten – Ens kan beïnvloeden. Voor het project Vierverlaten – Ens is het daarnaast van belang om te weten of de tracéalternatieven niet maakbaar of onvergunbaar worden door de mogelijk versterkende effecten van parallelloop met het onderzoeksalternatief Grijs (1 of 2 verbindingen) van Diemen-Ens.

12.2 Overzicht effecten 12.2.1

Conclusie

Uit het onderzoek naar de cumulatieve effecten blijkt dat milieueffecten van beide projecten samen in dit gebied toenemen, maar bij veel thema’s niet leiden tot versterkende effecten of een wezenlijk andere beoordeling van onderzoeksalternatief Grijs van Diemen-Ens. De effecten op landschap, werelderfgoed Schokland, historische geografie, historische stedenbouw en gevoelige gebouwen binnen indicatieve magneetveldzone (gebruiksfase), oppervlakteverlies landbouwareaal en lengte doorsnijding landbouwgrond nemen echter versterkend toe.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

87/89

Zo geldt voor werelderfgoed Schokland dat bij het realiseren van 3 of meer hoogspanningsverbindingen over hetzelfde tracé ten oosten van het werelderfgoed de beleving van het open polderlandschap wordt belemmerd door de toename van objecten in het horizonsbeeld. Marginalisatie van het werelderfgoed treedt op en het landschap krijgt door de technologische overbelasting deels een industrieel karakter. De cumulatie tussen onderzoeksalternatief Grijs en tracéalternatief 1 van Vierverlaten-Ens heeft daarnaast een negatief effect op de integriteit of authenticiteit van een van de kernkwaliteiten van Schokland en omgeving. Het effect op de integriteit of authenticiteit van een van de kernkwaliteiten van Schokland en omgeving neemt af naarmate de afstand tot het werelderfgoed toeneemt. De parallelloop van onderzoeksalternatief Grijs en tracéalternatieven 2, 3, 5 of variant Marknesse van Vierverlaten-Ens heeft daardoor een minder groot negatief effect op de integriteit of authenticiteit van één van de kernkwaliteiten van Schokland en omgeving. Daarnaast wordt het landschap door de interferentie van 3 of 4 lijnen sterk geïndustrialiseerd, waardoor het zicht op het open agrarische landschap van de Noordoostpolder (wederopbouwgebied) een stuk onrustiger wordt.

Vanuit de omgeving zijn er ook grote zorgen over de impact van onderzoeksalternatief Grijs op het open landschap en Werelderfgoed Schokland. De parallelloop van 3 of 4 verbindingen zorgt op het gebied van techniek niet voor aanvullende grote risico’s, zolang het omvalcriterium wordt gehanteerd en de verbinding(-en) van Diemen – Ens aan de westzijde van de 380 kV-hoogspanningsverbindingen van Vierverlaten-Ens blijven, zodat geen onderlinge kruisingen noodzakelijk zijn. Ten aanzien van kosten en toekomstvastheid is geen sprake van versterkende effecten. Project 380 kV Diemen-Ens heeft een brede corridor opgenomen in de aanvulling op de Notitie reikwijdte en detailniveau voor onderzoeksalternatief Grijs. Op deze manier worden de mogelijkheden opengehouden om onderzoeksalternatief Grijs aan te laten sluiten bij alle tracéalternatieven of variant die worden onderzocht voor het project Vierverlaten-Ens. Als onderzoeksalternatief Grijs onderdeel wordt van het voorkeursalternatief van project DiemenEns wordt de bundeling van 3 of 4 hoogspanningsverbindingen in de planuitwerkingsfase van beide projecten nader gezamenlijk uitgewerkt.

12.2.2

Effecten milieu

Uit de deelonderzoeken over de verschillende milieuthema’s is gebleken dat effecten van beide projecten samen in dit gebied toenemen, maar bij veel thema’s niet leiden tot een wezenlijk andere beoordeling of versterkende effecten. Op een aantal thema’s is echter sprake van versterkende effecten. Bij de samenloop van één of twee mastenrijen van Diemen-Ens met twee mastrijen van Vierverlaten-Ens worden door cumulatie de effecten versterkt bij de thema’s landschap en cultuurhistorie (effecten op werelderfgoed Schokland en historische geografie). Het landschap wordt door de interferentie van 3 of 4 lijnen sterk geïndustrialiseerd, waardoor het zicht op het open agrarische landschap van de Noordoostpolder (wederopbouwgebied) een stuk onrustiger wordt. De parallelloop van 3 of 4 verbindingen zorgt daarnaast voor een negatief effect op de integriteit of authenticiteit van een van de kernkwaliteiten van Schokland en omgeving. Bij het realiseren van 3 of meer hoogspanningsverbindingen over hetzelfde tracé ten oosten van Schokland geldt dat de mate van visuele dominantie en technologische overbelasting aanzienlijk toeneemt. De parallelloop van onderzoeksalternatief Grijs en tracéalternatief 1 van Vierverlaten-Ens heeft daardoor een negatief effect op de integriteit of authenticiteit van één van de kernkwaliteiten van Schokland en omgeving.

Het verwijderen van de bestaande hoogspanningsverbinding ten zuiden van Schokland heeft een positieve impact. De parallelloop van onderzoeksalternatief Grijs en tracéalternatief 2, 3, 5 of variant Marknesse

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

88/89

van Vierverlaten-Ens heeft wegens de grotere afstand tot het werelderfgoed een minder groot negatief effect op de integriteit of authenticiteit van een van de kernkwaliteiten. De parallelloop van 3 of 4 verbindingen leidt verder niet tot een versterkende toename van oppervlakteverlies aan landbouwgrond of lengte doorsnijding landbouwgrond. Des te meer parallel lopende verbindingen, hoe groter de belasting voor grondeigenaren zal zijn. Met name vier parallel lopende verbindingen leiden tot een aanzienlijk oppervlakteverlies aan landbouwgrond en doorsnijding landbouwgrond, met forse impact op de bedrijfsvoering van grondeigenaren. Effecten op de (water)bodemkwaliteit zijn positief in cumulatie. De doorsnijding van verontreinigd gebied neemt toe, waardoor er sprake zal zijn van verbetering van de bodemkwaliteit door sanering.

12.2.3

Effecten techniek

Om de elektriciteit goed over het hoogspanningsnet te verdelen is het nodig dat de weerstand van de nieuwe en bestaande hoogspanningsverbinding (in het algemeen: de lengte van de verbindingen) vergelijkbaar is. Omdat het nieuwe onderzoeksalternatief Grijs significant langer is dan de bestaande 380 kV-hoogspanningsverbinding ten zuiden van Schokland zijn er maatregelen nodig om deze weerstand gelijk te maken. Vanwege het grote weerstandsverschil kan dit met een dwarsregeltransformator op een hoogspanningsstation of met het verplaatsen van de bestaande 380 kV-hoogspanningsverbinding ten zuiden van Schokland langs de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding (reconstructie). De verschillende maatregelen hebben wel verschillende nettechnische risico’s en effecten op technische maak- en haalbaarheid, doorlooptijd, kosten, planologie en omgeving. De parallelloop van 3 of 4 verbindingen zorgt op het gebied van techniek niet voor aanvullende grote risico’s, zolang het omvalcriterium wordt gehanteerd en de hoogspanningsverbinding van Diemen – Ens aan de westzijde van de 380 kV-hoogspanningsverbindingen van Vierverlaten-Ens blijven, zodat geen onderlinge kruisingen noodzakelijk zijn.

12.2.4

Effecten omgeving

Vanuit de omgeving zijn zorgen geuit over onderzoeksalternatief Grijs. Het tracé loopt over relatief grote afstand door de Noordoostpolder, om werelderfgoed Schokland heen en door landschappen aangewezen als ‘Wederopbouwgebied’. Er zijn grote zorgen in het gebied over de impact op dit open landschap en werelderfgoed. Daarnaast betekent dit dat een deel van de perceeleigenaren en bewoners drie of respectievelijk vier hoogspanningsverbindingen over of langs hun gronden en woningen krijgen. Dat heeft een forse impact op de bedrijfsvoering en leefomgeving. Daarnaast heeft het onderzoeksalternatief raakvlakken met een aantal andere ruimtelijke ontwikkelingen, zoals potentiële laagvlieggebieden voor Defensie, de hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens en de Lelylijn.

12.2.5

Effecten toekomstvastheid en kosten

Bij de thema’s toekomstvastheid en kosten leidt de samenloop van 4 gebundelde hoogspanningslijnen niet tot versterkende effecten.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

89/89

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=f272d17e-55c6-47c9-b811-862dc87d895b