CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 2 bij riedsútstel - Integrale effectenanalyse

Informatiecarrousel 2 oktober 2025, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Presentatie TenneT over het 380kV hoogspanningsnet30.742 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Cultuurhistorie (historische (steden)bouw / geografie) Door de nabije ligging van de beschermde stads- en dorpsgezichten Vollenhove en Blokzijl en de nabijheid van het havenhoofd van Kuinre is tracéalternatief 5 op het vlak van historische stedenbouw het minst gunstige tracéalternatief. Deze waarden worden hier visueel beinvloed in een open gebied. Tracéalternatieven 1, 2, 3 en 4 zijn positiever en gelijkwaardig beoordeeld. Voor historische geografie zijn tracéalternatieven 1, 2 en 3 voor het noordelijk deel negatiever beoordeeld dan 4 en 5, omdat zij nationaal landschap ‘Noardlike Fryske Wâlden’ doorsnijden. Houtopstanden Het areaal aan houtopstanden binnen de ZRO-strook is in het noordelijk deel het kleinste bij tracéalternatief 3 en het grootste bij tracéalternatief 4 en 5. In het zuidelijk deel is het areaal aan houtopstanden binnen de ZRO-strook eveneens het kleinste bij tracéalternatief 3 en het grootste bij tracéalternatief 5. Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken De varianten Leeuwarden, Kuinre en Marknesse voor tracéalternatief 1 zijn overwegend positiever beoordeeld dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief, ook voor de criteria voor natuur9 (met uitzondering van weidevogel-/ganzenfoerageergebied) en in het geval van Marknesse voor UNESCO-Werelderfgoed.

De beoordeling van de andere varianten voor de tracéalternatieven zijn meer in evenwicht of zorgen juist voor relatief veel negatievere beoordelingen. Bij slechts twee criteria leidt de positievere of negatievere beoordeling van de variant tot een andere beoordeling van het tracéalternatief. Dit betreft de criteria ‘landschappelijk hoofdpatroon’ en ‘waterveiligheid’. Bij het criterium ‘landschappelijk hoofdpatroon’ leidt het meenemen van variant Vierverlaten tot een positievere beoordeling van tracéalternatief 1. Deze variant heeft echter wel een negatievere beoordeling voor verschillende andere criteria, bijvoorbeeld rond gebruiksfuncties of leefomgeving en gezondheid. De variant Vollenhove voor tracéalternatief 5 loopt deze deels parallel aan een regionale waterkering ten westen van het Vollenhoverkanaal. Het is daardoor naar verwachting nodig om masten in de kernzone van het beperkingengebied van de waterkering te plaatsen. Het oprichten van masten in de kernzone is zeer ongewenst en mogelijk niet vergunbaar. Variant Vollenhove is daarom per saldo negatiever beoordeeld dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief. 4.3.3 Omgeving Met partijen uit de omgeving heeft een uitgebreid participatieproces plaatsgevonden. Dit heeft informatie opgeleverd met zorgen en aandachtspunten per tracéalternatief. De wezenlijke aspecten vanuit omgeving zijn hieronder opgenomen.

9 Draadslachtoffers zijn niet apart bepaald voor de varianten.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

24/89

Zachte ontwikkelingen In het projectgebied is een groot aantal plannen en ontwikkelingen voorzien waarover nog geen (concrete) besluitvorming heeft plaatsgevonden. De omgeving wil graag inzicht in de gevolgen van de 380 kV-hoogspanningsverbinding voor deze plannen en ziet bij voorkeur geen c.q. zo min mogelijk beperkingen. Van de door de omgeving aangeleverde zachte ontwikkelingen wordt het merendeel niet gehinderd door de tracéalternatieven van de 380 kV-hoogspanningsverbinding. Vooral bij gebiedsontwikkelingen met woningbouw en bedrijvigheid kan er wel een relatie met de 380 kVhoogspanningsverbinding zijn, als het tracéalternatief in of direct naast deze ontwikkeling ligt. Deze gebiedsontwikkelingen liggen voornamelijk rondom de bestaande kernen (zowel woningbouw als bedrijventerrein) en langs de rijksweg A6/A7 (voornamelijk bedrijventerrein). Alle tracéalternatieven hebben invloed op meerdere van dergelijke zachte ontwikkelingen. De meeste ontwikkelingen worden geraakt bij tracéalternatieven 4 en 5. Dat betreft voornamelijk bedrijventerreinen, waar de impact van de hoogspanningsverbinding beperkter is. Inpassing van een hoogspanningsverbinding in het stedenbouwkundig ontwerp is bij veel van de gebiedsontwikkelingen goed mogelijk, waardoor de impact wordt verzacht.

De grotere gebiedsontwikkelingen hebben namelijk ook functies in zich die te combineren zijn met de hoogspanningsverbinding, zoals groen, water en verkeersfuncties. De ontwerpopgave is eenvoudiger naarmate de planvorming minder ver gevorderd is en het gebied c.q. de menging van functies groter is. Er zijn bij alle tracéalternatieven echter ook enkele zachte ontwikkelingen waar de impact groter is. Dit zijn voornamelijk plannen die al behoorlijk concreet zijn uitgewerkt en die meestal beperkt van omvang zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om uitbreiding van een bestaande bedrijfsfunctie, een camping of een concrete woningbouwlocatie. Op veel van deze plekken is in het traceringsproces gekeken of het mogelijk is om het tracé aan te passen of een variant toe te voegen om de zachte ontwikkeling te ontzien. Deze afwegingen zijn in de notitie tracéontwikkeling opgenomen. Tracéalternatieven 4 en 5 hebben ook impact op de ontwikkelmogelijkheden voor de Lelylijn en de daaraan gekoppelde NOVEX-gebiedsontwikkelingen. Bundeling van de Lelylijn en de 380 kV-hoogspanningsverbinding nabij de A6/A7 is niet zonder meer mogelijk. Er zijn technische en ruimtelijke knelpunten en aandachtspunten. Zo is er negatieve impact bij de bundeling bij de beoogde intercity stationslocaties in combinatie met de ambities van de Lelylijn.

Als voor tracéalternatief 4 of 5 wordt gekozen, blijft afstemming met de Lelylijn en NOVEXgebiedsontwikkelingen noodzakelijk. De hoogspanningsverbinding is eerder voorzien dan de Lelylijn. Door dit verschil in planstadium is het niet mogelijk om beide tracés tegelijk en gezamenlijk uit te werken. Daarmee is de 380 kV-hoogspanningsverbinding voor de Lelylijn een vaststaand gegeven en brengt dat bijkomende risico’s, beperkte flexibiliteit en meerkosten met zich mee voor de Lelylijn. Om faalkosten te voorkomen, zou bij een keuze voor bundeling van beide lijnen gezamenlijk traceren op enigerlei wijze uitkomst kunnen bieden, met name op de tracédelen tussen de stations. Bouw toekomstvast De omgeving ziet graag dat een toekomstvaste hoogspanningsverbinding wordt gebouwd, waarbij de minste kans is op nieuwe projecten en nieuwe hinder in de toekomst. Dit komt aan de orde bij het thema ‘toekomstvastheid’. Milieuaspecten De omgeving vraagt aandacht voor zo min mogelijk impact op diverse milieuaspecten: • landschap; • gevoelige gebouwen magneetvelden; • natuur.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

25/89

Deze aspecten komen aan de orde bij het thema ‘milieu’. Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken Veel varianten zijn ingebracht door de omgeving en kunnen daarom mogelijk de voorkeur hebben vanuit de omgeving omdat ze een bestaand belang of een voorziene ontwikkeling ontzien. 4.3.4 Techniek Alle tracéalternatieven hebben te maken met technische uitdagingen en knelpunten die risico’s met zich meebrengen. Uit het ‘deelrapport techniek’ blijkt dat alle tracéalternatieven en varianten technisch uitvoerbaar zijn. Wel zijn er wezenlijke verschillen tussen de tracéalternatieven. Uniforme verbindingen met zo min mogelijk wisselingen, zijn uit oogpunt van beheer en de onderhoudbaarheid eenvoudiger. Daarom zijn verbindingen die in het noordelijke en het zuidelijke deel eenzelfde uitvoeringswijze kennen gunstiger. Dat wil zeggen bij voorkeur òf van Vierverlaten tot Ens een dubbele mastenrij òf van Vierverlaten tot Ens een enkele mastenrij. Tracéalternatieven 1 en 2 zijn complexer om aan te leggen en ook is de bouwtijd het langst. Tracéalternatief 4 is het eenvoudigste om aan te leggen en kent de kortste bouwtijd. Wel kruist tracéalternatief 4 veel rijkswegen in het zuiden, maar dit is technisch goed op te lossen.

Tracéalternatief 5 is in het noordelijk deel eveneens relatief eenvoudig aan te leggen en kent in het zuidelijk deel een vergelijkbare aantal kruisingen als bij tracéalternatief 4. De aanleg van tracéalternatief 5 is complexer door de verkabeling van de 110 kV-hoogspanningsverbinding en de situatie rondom Vollenhove. Tracéalternatief 3 bevindt zich qua complexiteit en bouwtijd in het midden van de vijf tracéalternatieven. Bij de tracéalternatieven 1, 2 en 3 is de technische complexiteit in het noordelijke deel het grootst. Bij tracéalternatief 5 is de complexiteit juist in het zuidelijke deel het grootst. Aanvullende effecten opwaardering 220 kV-hoogspanningsverbinding bij tracéalternatief 3, 4 en 5 Bij de tracéalternatieven 4 en 5 vinden de werkzaamheden voor de opwaardering in een ander gebied plaats, waardoor eenvoudiger veilig gewerkt kan worden. Wel kunnen werkzaamheden en (tijdelijke) voorzieningen minder goed gecombineerd worden. Tracéalternatief 3 vereist meer aandacht om veilig te kunnen werken, omdat er meerdere werkzaamheden in dezelfde omgeving plaatsvinden..

Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken Ook de varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken zijn technisch uitvoerbaar. Voor veel aspecten is het onderscheid tussen de variant en het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief beperkt. Een uitzondering vormt variant Enumatil bij tracéalternatief 2 die aanzienlijk negatiever scoort. Deze variant leidt tot een zeer hoog risicoprofiel voor tracéalternatief 2 vanwege onder meer twee extra kruisingen met de 220 kV-hoogspanningsverbinding. 4.3.5 Toekomstvastheid De omgeving hecht waarde aan een hoogspanningsverbinding die toekomstvast is en ook op langere termijn voldoet aan de energievraag. Met een toekomstvaste hoogspanningsverbinding is de kans kleiner is dat in de toekomst opnieuw een ingrijpende aanpassing aan het hoogspanningsnet nodig is. Uit de effectbeoordeling blijkt dat alle tracéalternatieven voldoende transportcapaciteit bieden en de geïdentificeerde knelpunten oplossen. Ook maken alle tracéalternatieven de toekomstige energiescenario’s mogelijk waar nu mee gerekend wordt. Zelfs het scenario voor

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

26/89

2050 waarbij sprake is van maximale elektrificatie en de meeste transportcapaciteit nodig is, kan worden opgevangen met alle tracéalternatieven. Daarmee zijn alle tracéalternatieven toekomstvast. Aanvullend is nog gekeken naar de mogelijkheden van de verschillende tracéalternatieven voor verdere uitbreiding in de toekomst. Het gaat dan om fictieve uitbreidingen die verder gaan dan nu is voorzien in de toekomstscenario’s voor het hoogspanningsnet. In een (theoretisch) scenario waarbij de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding zou worden opgewaardeerd naar een 380 kV-hoogspanningsverbinding, ontstaat er een verschil. Deze uitbreiding kan eenvoudiger plaatsvinden bij tracéalternatieven 1 en 2 dan bij tracéalternatieven 3, 4 en 5. Bij alle tracéalternatieven blijft het dan echter noodzakelijk om de hoogspanningsstations aan te passen. Tracéalternatief 5 is het minst robuust, ook door de verkabeling van de 110 kV-hoogspanningsverbinding. Aanvullende effecten opwaardering 220 kV-hoogspanningsverbinding bij tracéalternatief 3, 4 en 5 Na opwaardering van de 220 kV-hoogspanningsverbinding is ook op het 220 kV-hoogspanningsnet sprake van een toekomstvaste hoogspanningsverbinding. Het verschil in (theoretische) uitbreidingsmogelijkheden met tracéalternatieven 1 en 2 blijft ook na opwaardering bestaan.

Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken De varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken zijn uit oogpunt van toekomstvastheid niet onderscheidend voor de keuze van een voorkeursalternatief. 4.3.6 Kosten Voor de beoordeling van de kosten is gewerkt met een indexcijfer, waarbij het goedkoopste tracéalternatief telkens op 1,00 is gesteld. De kentallen kunnen daardoor alleen per rij met elkaar worden vergeleken. Bij tracéalternatief 4 zijn de kosten het laagst, zowel als alleen naar de stichtingskosten wordt gekeken als naar alle kosten gedurende de levensduur. De stichtingskosten van tracéalternatieven 1 en 2 zijn ruim 2,2 keer hoger dan van tracéalternatief 4, zoals in tabel 4.3 te zien is. Het relatieve verschil in kosten wordt kleiner als naar de levensduurkosten wordt gekeken. Dan bedragen de kosten van tracéalternatieven 1 en 2 een factor van ruim 1,5 keer de kosten van tracéalternatief 4. Aangezien het gaat om investeringen van enkele miljarden, zijn de verschillen in absolute zin alsnog aanzienlijk (honderden miljoenen tot een miljard verschil in kosten).

Tracéalternatief 1

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 5

Tabel 4.3 | Kentallen kosten exclusief opwaardering 220 kV bij tracéalternatieven 3, 4 en 5

Stichtingskosten

2,27

2,24

1,38

1,00

1,23

Levensduurkosten zonder congestiekosten

1,58

1,55

1,25

1,00

1,15

De stichtings- en levensduurkosten van tracéalternatieven 3 en 5 zijn hoger dan tracéalternatief 4. Dat heeft voornamelijk te maken met de langere lengte.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

27/89

Aanvullende effecten opwaardering 220 kV-hoogspanningsverbinding bij tracéalternatief 3, 4 en 5 Als rekening wordt gehouden met de extra kosten van opwaardering bij tracéalternatieven 3, 4 en 5, nemen de kosten bij tracéalternatief 3, 4 en 5 toe. Tracéalternatief 4 is dan nog altijd het goedkoopst. In tabel 4.4 zijn de indexen opgenomen voor de situatie inclusief opwaardering waarbij wederom het goedkoopste tracéalternatief op 1,00 is gezet.

Tracéalternatief 1

Tracéalternatief 2

Tracéalternatief 3

Tracéalternatief 4

Tracéalternatief 5

Tabel 4.4 | Kentallen kosten inclusief opwaardering 220 kV bij tracéalternatieven 3, 4 en 5

Stichtingskosten

1,85

1,82

1,31

1,00

1,19

Levensduurkosten zonder congestiekosten

1,39

1,36

1,22

1,00

1,13

Uit de tabel blijkt dat het relatieve verschil met de kosten van tracéalternatieven 1 en 2 minder groot wordt. De levensduurkosten van het duurste tracéalternatief zijn dan nog ruim 1,3 keer hoger dan van het goedkoopste tracéalternatief.

Varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken De kosten van de varianten, mitigerende maatregelen en verbindingsstukken zijn niet onderscheidend voor de keuze van een voorkeursalternatief

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

28/89

Deel B

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

29/89

5.

Thema milieu

5.1

Inleiding

Het thema milieu heeft als doel de effecten van de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding op de fysieke leefomgeving in beeld te krijgen. Het detailniveau van het onderzoek naar effecten in het plan-MER brengt deze effecten op de fysieke leefomgeving in beeld en biedt, samen met de overige deelrapporten, de informatie die nodig is om een voorkeursbeslissing te kunnen nemen. In dit hoofdstuk is een toelichting gegeven over welke thema’s en criteria zijn onderzocht en welke uitgangspunten daarbij zijn gehanteerd. In de verschillende deelrapporten die bij het plan-MER zitten, zijn uitgangspunten beschreven die specifiek voor het betreffende onderzoeksthema gelden. De effecten van de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding binnen het thema milieu kunnen zowel optreden bij de aanleg van de hoogspanningsverbinding als in de gebruiksfase. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen permanente effecten en tijdelijke effecten. Effecten in de aanlegfase kunnen zowel permanent als tijdelijk zijn. Van permanente effecten is sprake in het geval van vernietiging of aantasting van waarden die daarna niet hersteld kunnen worden. In de meeste gevallen zal in de aanlegfase echter sprake zijn van tijdelijke effecten. Deze effecten stoppen na afronding van de aanlegwerkzaamheden of zijn daarna weer te herstellen. Effecten die in de gebruiksfase optreden zijn permanent van aard.

Deze effecten treden op zolang de hoogspanningsverbinding er staat en in werking is. In de effectbeschrijving en -beoordeling wordt ingegaan op zowel de tijdelijke als de permanente effecten in de aanlegfase en gebruiksfase. Het hoofdstuk is als volgt ingedeeld: in paragraaf 5.2 wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste onderscheidende milieueffecten tussen de tracéalternatieven. Deze onderscheidende punten bevatten beslisinformatie voor de afweging van een voorkeursalternatief. Vervolgens worden in paragraaf 5.3 tot en met 5.10 de criteria die zijn beoordeeld onder het thema milieu in meer detail beschreven en wordt uitgebreider ingegaan op hoe de tracéalternatieven zijn beoordeeld en waarop deze van elkaar verschillen. Tot slot gaat paragraaf 5.11 in op de effecten van de varianten die bij diverse tracéalternatieven aanwezig zijn en worden de effecten op de verbindingsstukken besproken.

5.2

Conclusie: beoordeling en vergelijking tracéalternatieven

Deze paragraaf betreft een samenvatting van de wezenlijke effecten tussen de tracéalternatieven die relevant zijn voor de selectie van het voorkeursalternatief. In tabel 5.1 is eerst de zevenpuntschaal weergegeven waarmee de effecten in beeld worden gebracht. In de deelrapporten bij het plan-MER is per criterium toegelicht hoe deze zevenpuntschaal is gebruikt bij de effectbeoordeling. Vervolgens is in tabel 5.2 de effectbeoordeling van de milieuthema’s weergegeven. Dit is enkel gedaan voor de thema’s die relevant zijn voor de keuze van het voorkeursalternatief.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

30/89

Tabel 5.1 | Beoordelingsschaal milieu ++ + 0/+ 0 0/--

Sterk positief effect Positief effect Beperkt positief effect Geen effect Beperkt negatief effect Negatief effect Sterk negatief effect

Gevoelige gebouwen magneetveldzone

Vrijgespeelde gevoelige gebouwen

--

--

--

-

-

0/-

--

0/-

--

--

++

--

--

--

--

-

-

0/-

--

0

--

--

++

Zuid

--

-

-

--

-

-

-

0/-

-

-

--

-

++

Tracéalternatief 2

--

--

--

--

--

-

-

0/-

--

0/-

-

--

+

Noord

--

--

--

--

--

-

-

0/-

--

0

--

--

++

Zuid

--

-

-

--

-

-

0/-

0/-

-

0/-

0

--

+

Tracéalternatief 3

--

-

-

--

--

-

--

0/-

-

0/-

-

--

0

Noord

--

--

-

--

--

-

--

0/-

--

0

--

--

0

Zuid

--

0/-

0/-

--

-

-

--

0/-

0/-

0/-

0

--

0

Tracéalternatief 4

--

--

-

--

--

--

--

0/-

--

-

0/-

-

0

Noord

--

--

-

--

--

--

--

0/-

-

0

0

-

0

Zuid

--

-

0/-

--

-

--

--

0/-

--

--

0/-

0/-

0

Tracéalternatief 5

--

--

-

--

--

--

--

-

--

0/-

0/-

-

0

Noord

--

--

-

--

--

--

--

0/-

-

0

0

-

0

Zuid

--

--

-

--

-

--

--

-

--

0/-

0/-

0/-

0/+

Historische geografie

Houtopstanden

Weidevogel/ganzenfoerageergebied

Natuurnetwerk Nederland

Habitatrichtlijnsoorten

Natura 2000

UNESCO-Werelderfgoed/

--

--

Historische (steden)bouw

--

Noord

Landschap: Gebiedskarakteristiek

Tracéalternatief 1

Andere beschermde soorten

Archeoloische monumenten / terreinen

Tabel 5.2 | Beoordeling onderscheidende milieueffecten

De beoordelingen worden hierna kort toegelicht. Daarbij wordt eerst ingegaan op criteria die een risico kunnen zijn voor de vergunbaarheid en daarmee de uitvoerbaarheid van het project of dwingend voor de keuze van een voorkeursalternatief (tabel 5.3). Vervolgens worden ook de wezenlijke criteria behandeld die belangrijk worden geacht bij de tracékeuze, maar niet direct de uitvoerbaarheid in de weg staan (tabel 5.4). De overige criteria zijn minder cruciaal in de afweging. Deze komen wel in het vervolg van het hoofdstuk terug, waarin een samenvatting opgenomen van de effecten voor alle milieuaspecten.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

31/89

Tabel 5.3 Overzicht beslisinformatie voor het thema milieu: mogelijke consequenties voor uitvoerbaarheid / vergunbaarheid Criteria

Toelichting

Natura 2000: draadslachtoffers en stikstofdepositie

• •

•

•

UNESCO-Werelderfgoed

• •

Waterveiligheid

•

Draadslachtoffers en stikstofdepositie kunnen de vergunbaarheid van alle tracéalternatieven in zowel het noordelijk als het zuidelijk deel in de weg staan. Het bruto aantal draadslachtoffers >1% norm is het grootst bij tracéalternatief 1 en het kleinst bij tracéalternatief 4. Wanneer gekeken wordt naar netto aantallen, dan is het aantal draadslachtoffers het kleinste bij tracéalternatief 1 en 2. Dit heeft te maken met het de aanwezigheid van een bestaande hoogspanningsverbinding op de locatie waar tracéalternatieven 1 en 2 beoogd zijn. Wanneer er varkenskrullen als mitigerende maatregel worden toegepast op de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding die behouden blijft bij tracéalternatief 3, is het netto aantal draadslachtoffers van soorten >1%-norm het kleinste bij tracéalternatief 3.De resultaten worden nog nader onderzocht t.b.v. de ontwerp voorkeursbeslissing. Potentiële effecten van stikstofdepositie zijn het grootst bij tracéalternatieven 1 en 2. Bij deze tracéalternatieven is de maximale relevante depositie relatief veel hoger dan bij de andere tracéalternatieven en is het areaal met relevante deposities op habitattypen het grootst. Bij tracéalternatieven 3 en 4 is de maximale relevante depositie laag en eveneens het areaal met relevante deposities op habitattypen.

Significant negatieve gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen van H7140B Overgangs- en trilvenen (veenmoerasrietlanden) en H1060 Grote vuurvlinder in Rottige Meenthe & Brandemeer kunnen niet worden uitgesloten. De resultaten worden nog nader onderzocht t.b.v. de ontwerp voorkeursbeslissing.. De zuidelijke delen van tracéalternatief 1 en 4 zijn mogelijk niet vergunbaar vanwege de effecten op het UNESCO-Werelderfgoed Schokland en omgeving. Als bij tracéalternatief 1 gekozen wordt voor de variant Marknesse is de impact minder groot en is het tracéalternatief met deze variant naar verwachting vergunbaar. De variant Vollenhove voor tracéalternatief 5 loopt deels parallel aan een regionale waterkering ten westen van het Vollenhoverkanaal. Het is daardoor naar verwachting nodig om masten in de kernzone van het beperkingengebied van de waterkering te plaatsen. Dit staat de vergunbaarheid van deze variant in de weg. Dit speelt niet bij de tracéalternatieven en andere varianten.

Tabel 5.4 Overzicht beslisinformatie voor het thema milieu: wezenlijke criteria Criteria

Toelichting

Natura 2000: verstoring en • ruimtebeslag •

•

•

•

Natuurnetwerk Nederland

•

• •

Bij geen van de tracéalternatieven worden op voorhand al wezenlijke effecten verwacht als gevolg van verstoring in de aanlegfase. Het potentieel verstoorde gebied in de gebruiksfase of gebied waar potentieel ruimtebeslag plaatsvindt is het kleinst bij tracéalternatief 3. Tracéalternatief 4 en 5 leiden tot het grootste ruimtebeslag op Natura 2000-gebied (volledig in het zuidelijk deel in Natura 2000gebied Van Oordt's Mersken) en tracéalternatief 1 en 4 verstoren in de gebruiksfase het grootste areaal aan grasland (grotendeels in het noordelijk deel). Tracéalternatieven 1, 2 en 3 doorsnijden enkele meters van het Sneekermeergebied (vogelrichtlijngebied). De broedvogels waarvoor een instandhoudingsdoelstelling geldt, zitten hier naar verwachting niet. Tracéalternatieven 1, 2 en 3 doorsnijden het habitatichtlijngebied Rottige Meenthe & Brandemeer. Hier loopt reeds de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding doorheen en de (nieuwe) ZRO-strook heeft naar verwachting geen ruimtebeslag of relevante aantasting op beschermde habitattypen. Tracéalternatieven 4 en 5 doorsnijden het gebied Van Oordt’s Mersken over een lengte van circa 2 km, direct langs de A7. Op voorhand zijn hier geen wezenlijke effecten te verwachten. Het areaal aan NNN binnen de ZRO-strook is het kleinste bij tracéalternatief 3 (overwegend in het noordelijk deel), gevolgd door tracéalternatief 4.

Het ruimtebeslag is het grootste bij tracéalternatief 1 (overwegend in het noordelijk deel). Bij tracéalternatieven 4 en 5 liggen relatief grote arealen NNN-bos binnen de ZRO-strook. Bij tracéalternatieven 1, 2 en 3 is aanzienlijk minder bos aanwezig binnen de ZRO-strook. Moeilijk te compenseren bostypen met lange ontwikkeltijd (100+ jaar) zijn in tracéalternatief 1 niet aanwezig, bij tracéalternatieven 2 en 3 in beperkte mate en bij tracéalternatieven 4 en 5 is het areaal veel groter.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

32/89

Criteria

Toelichting

Weidevogel- en ganzenfoe- • rageergebied •

•

Houtopstanden

• •

Beschermde soorten

•

•

Gevoelige gebouwen binnen de magneetveldzone

• • •

•

•

Landschap (gebiedskarak- • teristiek) •

•

Cultuurhistorie (historische • (steden)bouw / geografie) •

Archeologie (monumenten • • / terreinen)

•

Alle tracéalternatieven leiden tot ruimtebeslag op weidevogel- en ganzenfoerageergebieden. Het areaal weidevogelgebied binnen de ZRO-strook is het kleinste bij tracéalternatief 3 (overwegend in het noordelijk deel) en het grootste bij tracéalternatief 1 (overwegend in het noordelijk deel). Het areaal ganzenfoerageergebied binnen de ZRO-strook is eveneens het kleinste bij tracéalternatief 3 (overwegend in het noordelijk deel), maar het grootste bij tracéalternatieven 4 en 5 (volledig in het noordelijke deel). Het areaal aan houtopstanden binnen de ZRO-strook is in het noordelijk deel het kleinste bij tracéalternatief 3 en het grootste bij tracéalternatief 4 en 5. In het zuidelijk deel is het areaal aan houtopstanden binnen de ZRO-strook eveneens het kleinste bij tracéalternatief 3 en het grootste bij tracéalternatief 5. Tracéalternatief 3 telt het kleinste areaal bezet leefgebied van habitatrichtlijnsoorten, zowel in het noordelijk als het zuidelijk deel. Het areaal is het grootste bij tracéalternatieven 1 en 2 (noord) en 5 (zuid). Ook de soortfactor – die de soortenrijkdom weergeeft – is het minst negatief bij tracéalternatief 3. Voor andere soorten is het areaal bezet leefgebied het kleinste bij tracéalternatieven 4 en 5 (noord) en tracéalternatief 3 (zuid). De soortfactor – die de soortenrijkdom weergeeft – laat een zelfde beeld zien.

Bij tracéalternatief 1 en 2 is het areaal verreweg het grootste, zowel in het noordelijk als het zuidelijk deel. De soortfactor is bij tracéalternatief 1 het hoogst, bij tracéalternatief 2 zijn de getallen iets kleiner. Met name in het noordelijk deel liggen er woningen binnen de magneetveldzone, in het zuidelijk deel zijn er meer verschillen tussen de tracéalternatieven waarneembaar. Tracéalternatieven 4 en 5 tellen in het noordelijk deel het minste gevoelige gebouwen binnen de magneetveldzone, gevolgd door tracéalternatief 1. In het zuidelijk deel telt tracéalternatief 5 het minste gevoelige gebouwen binnen de magneetveldzone, gevolgd door tracéalternatief 4. Er is hierbij geen rekening gehouden met de bestaande woningen binnen de magneetveldzone van de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding. Er dient te worden opgemerkt dat de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding bij tracéalternatieven 3, 4 en 5 autonoom wordt opgewaardeerd. Uitgangspunt voor de opwaardering is dat de magneetveldzone niet breder wordt dan de huidige breedte. Het aantal gevoelige gebouwen wijzigt daardoor dus niet. Tracéalternatief 1 kent het grootste aantal vrijgespeelde gevoelige gebouwen, gevolgd door tracéalternatief 2. Bij tracéalternatieven 3 en 4 worden geen gevoelige gebouwen vrijgespeeld en bij tracéalternatief 5 wordt er één gevoelig gebouw in het zuidelijk deel vrijgespeeld.

De impact van tracéalternatieven 1 en 2 (waarbij een dubbele nieuwe hoogspanningsverbinding wordt gerealiseerd) is beperkter dan tracéalternatieven 3, 4 en 5. Tracéalternatief 2 scoort zowel in het noordelijk als het zuidelijk deel iets beter dan tracéalternatief 1. Doordat bij tracéalternatief 3 de bestaande masten niet worden vervangen door nieuwe masten, zoals bij tracéalternatieven 1 en 2 het geval is, ontstaat hier minder rustig beeld, waardoor deze minder gunstig scoort dan tracéalternatieven 1 en 2. Tracéalternatieven 4 en 5 hebben de meeste impact op de gebiedskarakteristiek, zij voegen een volledig nieuw verticaal element toe in het landschap. Ten opzichte van tracéalternatief 5 is tracéalternatief 4 in het zuidelijk deel iets minder negatief Op het vlak van historische stedenbouw scoort tracéalternatie 5 beduidend slechter dan de tracéalternatieven 1, 2, 3 en 4. Dit komt door de nabije ligging van de beschermde stadsen dorpsgezichten Vollenhove en Blokzijl en de nabijheid van het havenhoofd van Kuinre. Aangaande historische geografie zijn tracéalternatieven 4 en 5 minder negatief beoordeeld voor het noordelijk deel, doordat de andere drie tracéalternatieven nationaal landschap ‘Noardlike Fryske Wâlden’ doorsnijden. In het zuidelijk deel zorgt tracéalternatief 3 voor de minste verstoring van historische geografische elementen, ensembles of kernkwaliteiten.

Geen van de tracéalternatieven doorsnijdt een archeologisch monument. De tracéalternatieven doorsnijden wel terreinen die zijn aangeduid op de archeologische monumentenkaart (AMK-terreinen). De totale oppervlakte van de doorsnijdingen is het kleinste bij tracéalternatief 4 (uitsluitend in het zuidelijk deel), gevolgd door tracéalternatief 5 (uitsluitend in het zuidelijk deel). Alle doorsnijdingen van AMK-terreinen zijn aanzienlijk korter dan 350 meter, waardoor de masten in theorie buiten deze gebieden geplaatst kunnen worden en er dus als het ware overheen gestapt kan worden.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

33/89

5.3

Bodem en water

De tracéalternatieven zijn voor vijf verschillende criteria beoordeeld met betrekking tot het thema bodem en water. Alleen voor de criteria 'zettingen' en 'grondwaterkwaliteit' zijn de tracéalternatieven onderscheidend. Voor de criteria 'chemische bodemkwaliteit', 'verzilting' en 'oppervlaktewater' zijn alle tracéalternatieven neutraal beoordeeld en daardoor niet onderscheidend. Op basis van alle beoordelingen scoort tracéalternatief 4 het minst negatief . Voor het criterium 'zettingen' wordt tracéalternatief 4 negatief beoordeeld vanwege de doorkruising van 85 hectare aan zettingsgevoelige gronden. Voor het criterium 'grondwaterkwaliteit' krijgt dit tracéalternatief net als tracéalternatief 5 een neutrale beoordeling, omdat er geen doorsnijding van een grondwaterbeschermingsgebied plaatsvindt. Tracéalternatieven 1 en 2 worden het meest negatief beoordeeld. Beide tracéalternatieven krijgen een sterk negatieve beoordeling voor het criterium 'zettingen', omdat tracéalternatief 1 en tracéalternatief 2 respectievelijk 336 hectare en 306 hectare aan zettingsgevoelige gronden doorkruist. Voor het criterium 'grondwaterkwaliteit' krijgen deze tracéalternatieven een beperkt negatieve beoordeling, omdat tracéalternatief 1 en tracéalternatief 2 respectievelijk 21 hectare en 18 hectare aan grondwaterbeschermingsgebied doorsnijden.

5.4

Natuur

De vijf tracéalternatieven hebben allemaal negatieve tot zeer negatieve effecten op de criteria voor natuur. Zowel in het noordelijke als zuidelijke deel van elk tracéalternatief zijn er sterk negatieve effecten op ‘Natura 2000-gebieden’ en het ‘Natuurnetwerk Nederland (NNN)’. Tracéalternatief 1 heeft het grootste areaal aan NNN binnen de ZRO-strook (177,42 hectare), en tracéalternatief 3 het kleinste (80,82 hectare). De effecten op Natura 2000 zijn beoordeeld aan de hand van vier subcriteria: - Het grootste ruimtebeslag treedt op bij tracéalternatieven 4 en 5 door doorsnijding van 14,46 hectare Natura 2000-gebied Van Oordt’s Mersken. - De grootste verstoring van grasland treedt op bij tracéalternatieven 1 en 4 (respectievelijk 608 en 610 hectare); de kleinste verstoring bij tracéalternatief 3 (270 hectare). - De meeste stikstofdepositie treedt op bij tracéalternatieven 1 en 2 (areaal habitattypen met een relevante depositie is respectievelijk 1.558 en 1.472 hectare); de minste bij tracéalternatief 4 (47 hectare). - Het laagste netto aantal draadslachtoffers treedt op bij tracéalternatieven 1 en 2. Bij beide tracéalternatieven wordt een bestaande hoogspanningsverbinding vervangen door een dubbele mastenrij met varkenskrullen in de bliksemdraden.

Tracéalternatief 3 heeft het laagste aantal draadslachtoffers indien ook in de bestaande hoogspanningsverbinding varkenskrullen worden aangebracht. Tracéalternatieven 4 en 5 kennen het hoogste netto aantal draadslachtoffers en het hoogste aantal soort/gebied-combinaties waarbij de 1%-norm wordt overschreden. Met het aantal soort/gebied-combinaties heeft tracéalternatief 2, samen met tracéalternatief 3, het laagste effect: er zijn 5 soort/gebied-combinaties waar de norm wordt overschreden. Alle tracéalternatieven zijn negatief beoordeeld voor het criterium ‘rode lijst-soorten’. Tracéalternatief 2 heeft het grootste aantal rode lijst-soorten (79 soorten, 11 soortengroepen); tracéalternatief 4 het kleinste aantal (55 soorten, 7 soortengroepen).

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

34/89

Het grootste verschil in de beoordelingen tussen de tracéalternatieven zit bij de criteria 'andere beschermde soorten' en 'houtopstanden': - Tracéalternatieven 1 en 2 scoren sterk negatief voor 'andere beschermde soorten', de soortfactor waarmee het effect op andere beschermde soorten wordt aangeduid is bij deze tracéalternatieven met name groot in het noordelijk deel; in het noordelijk deel is de soortfactor het kleinste bij tracéalternatief 4 en in het zuidelijk deel bij tracéalternatief 3. Naast tracéalternatief 3 en 4 scoort ook tracéalternatief 5 negatief. - Bij het criterium ‘houtopstanden’ is het min of meer omgedraaid, tracéalternatieven 1, 2 en 3 zijn voor dat criterium negatief beoordeeld en tracéalternatieven 4 en 5 sterk negatief (in totaal 48,3 hectare houtopstanden bij tracéalternatief 5 en in totaal 5,9 hectare bij tracéalternatief 3). Voor het 'weidevogel-/ganzenfoerageergebied' zijn alle noordelijke delen sterk negatief en alle zuidelijke delen negatief beoordeeld. Het grootste verstoorde areaal treedt op bij tracéalternatief 1 (381,3 hectare) en het kleinste verstoorde areaal bij tracéalternatief 3 (223,3 hectare).

5.5

Landschap en cultuurhistorie

Doordat tracéalternatieven 4 en 5 een nieuwe doorsnijding van het landschap creëren, zijn deze twee tracéalternatieven negatiever beoordeeld voor het criterium ‘landschappelijk hoofdpatroon’ dan tracéalternatieven 1, 2 en 3. Tracéalternatief 3 heeft de laagste ‘kwaliteit van het tracé’ door extra afwijkingen en verminderde rechtstand, wat de herkenbaarheid van de bovenregionale structuur aantast. Ook tracéalternatief 5 is als geheel sterk negatief beoordeeld voor het criterium ‘kwaliteit van het tracé’. Dit komt met name door de vele korte rechtstanden, met richtingveranderingen in het zuidelijk deel. Voor ‘gebiedskarakteristiek en elementen en hun samenhang’ zijn tracéalternatieven 3, 4 en 5 sterk negatief beoordeeld. Dit komt bij tracéalternatief 3 doordat er twee typen hoogspanningsverbindingen naast elkaar komen te staan in het landschap, en bij tracéalternatieven 4 en 5 door de volledig nieuwe doorsnijding van het landschap. Het effect van tracéalternatieven 1 en 2 is minder groot en deze twee tracéalternatieven krijgen daardoor een negatieve beoordeling voor dit criterium. De effecten op ‘historische (steden)bouw’ en ‘historische geografie’ zijn minder onderscheidend: - Tracéalternatieven 1, 2, 3 en 4 hebben beperkte impact op ‘historische (steden)bouw’.

Tracéalternatief 5 wordt negatief beoordeeld vanwege de ligging van het zuidelijke deel nabij beschermde stads- en dorpsgezichten langs de voormalige Zuiderzeekust. - Tracéalternatieven 1, 2 en 3 beïnvloeden vooral historische geografische structuren in het noordelijk deel, en minder in het zuidelijk deel. Dit heeft te maken met de doorsnijding van nationaal landschap ‘Noardlike Fryske Wâlden’. Deze tracéalternatieven zijn daarom als geheel ook (sterk) negatief beoordeeld voor het criterium ‘historische geografie’. Tracéalternatieven 4 en 5 doorsnijden in het zuidelijk deel nationaal landschap ‘Súdwest Fryslân’, wat net als bij tracéalternatief 1 en 2 leidt tot een sterk negatieve beoordeling voor ‘historische geografie’. Voor UNESCO-Werelderfgoed treden er geen effecten op in het noordelijk deel. Het zuidelijk deel van tracéalternatief 4 ligt dicht bij ‘Schokland en omgeving’, wat de visuele integriteit kan aantasten, waardoor het sterk negatief beoordeeld is. Tracéalternatief 1 krijgt een negatieve beoordeling vanwege de nabijheid tot dezelfde site.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

35/89

5.6

Archeologie en aardkundige waarden

De effecten op ‘archeologische monumenten’ zijn vooral groot in de noordelijke delen van tracéalternatieven 1, 2 en 3, en het zuidelijke deel van tracéalternatief 1. Deze delen zijn sterk negatief beoordeeld. Geen van de tracéalternatieven doorsnijdt een archeologisch monument. Wel doorsnijden de tracéalternatieven terreinen die zijn aangeduid op de archeologische monumentenkaart (AMK-terreinen). Tracéalternatief 1 heeft de grootste totale doorsnijding van AMK-terreinen (twee keer 463 meter), terwijl tracéalternatief 4 de kleinste doorsnijding heeft (35 meter). In de noordelijke delen van tracéalternatieven 4 en 5 en de zuidelijke delen van tracéalternatieven 2 en 3 zijn geen AMK-terreinen aanwezig nabij het tracé. Het zuidelijke deel van tracéalternatief 5 is sterk negatief beoordeeld voor het criterium ‘hoge en middelhoge archeologische verwachtingswaarde’ vanwege de grote aanwezigheid van gronden met een hoge of middelhoge verwachting van archeologische waarden. De effecten zijn vooral groot door de verkabeling van de 110 kV-hoogspanningsverbinding. Alle tracéalternatieven krijgen als geheel een negatieve beoordeling voor dit criterium.

Het noordelijke deel van tracéalternatief 1 en het zuidelijke deel van tracéalternatief 5 zijn sterk negatief beoordeeld voor het criterium ‘aardkundige waarden’ door respectievelijk de 380 kV-hoogspanningsverbinding (41,7 hectare) en verkabeling van de 110 kV-hoogspanningsverbinding (84,6 hectare bij tracéalternatief 5, en 31,3 hectare bij tracéalternatief 1). Tracéalternatief 4 is het minst negatief beoordeeld, met een beperkte negatieve beoordeling en een potentiële aantasting van 14,3 hectare door de 380 kV-hoogspanningsverbinding en 8,7 hectare door verkabeling.

5.7

Veiligheid

De tracéalternatieven zijn voor de veiligheidscriteria ‘externe veiligheid’, ‘waterveiligheid’ en ‘windturbines’ voornamelijk neutraal of beperkt negatief beoordeeld. Tracéalternatieven 4 en 5 zijn beperkt negatief beoordeeld voor het criterium ‘externe veiligheid’, omdat zij nieuwe kruisingen met buisleidingen voorzien, respectievelijk 19 en 18 kruisingen. Tracéalternatieven 1, 2 en 3 zijn neutraal beoordeeld, omdat het aantal kruisingen gelijk blijft ten opzichte van de huidige situatie. Tracéalternatieven 1 en 2 krijgen een beperkt positieve beoordeling voor het criterium ‘waterveiligheid’. In het noordelijk deel kruisen zij respectievelijk twee en drie bijkomende waterkeringen, terwijl in het zuidelijk deel juist twee waterkeringen minder worden gekruist. Tracéalternatief 3 kruist in het noordelijk deel twee waterkeringen minder dan de referentiesituatie en is daardoor beperkt positief beoordeeld. Tracéalternatieven 4 en 5 kruisen in het noordelijk deel respectievelijk 16 en 14 waterkeringen en in het zuidelijk deel respectievelijk 14 en 22 waterkeringen. Aangezien het gaat om nieuwe kruisingen met waterkeringen zijn deze twee tracéalternatieven beperkt negatief beoordeeld. De beoordeling voor het criterium ‘windturbines’ is minder onderscheidend tussen de tracéalternatieven. Tracéalternatief 3 ligt in de nabijheid van evenveel windturbines als de referentiesituatie.

In het noordelijk deel staan er rond tracéalternatief 1 de meeste windturbines (drie windturbines), terwijl er in het zuidelijk deel bij tracéalternatieven 4 en 5 één windturbine staat en bij de andere tracéalternatieven geen. Er is ook gekeken naar de beperkingenzones rond luchthavens en wat de potentiële effecten van de tracéalternatieven zijn op de nabijgelegen luchthavens. Uit de ‘aeronautical study’ die is uitgevoerd voor Luchthaven Drachten (waar tracéalternatieven 4 en 5 in de buurt lopen),

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

36/89

blijkt dat het overschrijden van de hoogtebeperking van de Inner Horizontal Surface en de Conical Surface niet leidt tot onacceptabele risico’s, mits er voldoende mitigerende maatregelen getroffen worden. De benodigde mitigerende maatregelen zijn: het aanpassen van het Aeronautical Information Publication (AIP), het afgeven van een Notice to Airmen (NOTAM), het zichtbaar maken de masten en de kabels met markeringen conform ICAO Annex 14 en het aanbrengen van vogelwerend materiaal op de masten gelegen binnen 1000 meter van het circuitgebied. Wat betreft de Luchthaven bij Warstiens geldt dat gebruik van de luchthaven en de variant Leeuwarden van tracéalternatief 1 niet samengaan.

5.8

Leefomgeving en gezondheid

Bij het thema leefomgeving en gezondheid zijn de tracéalternatieven beoordeeld op drie criteria: 'gevoelige gebouwen in magneetveldzones', 'vrijgespeelde gevoelige gebouwen' en 'geluidgevoelige gebouwen'. Dit laatste criterium is relevant tijdens de realisatie van het project, maar niet in de gebruiksfase. Tracéalternatieven 1, 2 en 3 scoren sterk negatief voor het criterium 'gevoelige gebouwen in magneetveldzones'. Tracéalternatieven 4 en 5 scoren hier negatief in het noordelijk deel en beperkt negatief in het zuidelijk deel. Tracéalternatief 3 heeft het grootste aantal gevoelige gebouwen binnen de magneetveldzone, namelijk 191. Tracéalternatief 5 heeft het kleinste aantal, namelijk 62 gevoelige gebouwen. Tracéalternatieven 1 en 2 scoren sterk positief voor het criterium 'vrijgespeelde gevoelige gebouwen'. Dit komt doordat bij deze tracéalternatieven een dubbele nieuwe hoogspanningsverbinding wordt gerealiseerd naast de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding. Nadat de nieuwe verbindingen in gebruik zijn genomen, wordt de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding verwijderd. De beoordeling van tracéalternatieven 3, 4 en 5 is neutraal. Bij tracéalternatieven 3 en 4 worden er geen gevoelige gebouwen vrijgespeeld. Tracéalternatief 1 heeft het grootste aantal vrijgespeelde gevoelige gebouwen, namelijk 129.

Tracéalternatieven 4 en 5 zijn beperkt negatief beoordeeld voor het criterium 'geluidgevoelige gebouwen'. Tracéalternatieven 1, 2 en 3 zijn voor dit criterium juist negatief tot sterk negatief beoordeeld. Tracéalternatief 2 heeft het grootste aantal geluidgevoelige gebouwen, namelijk 567. Tracéalternatief 4 heeft het kleinste aantal, namelijk 209.

5.9

Gebruiksfuncties

Bij het thema gebruiksfuncties zijn de tracéalternatieven beoordeeld op zes criteria: ‘recreatie’, ‘werkfuncties’, oppervlakteverlies landbouwareaal’, ‘doorsnijding landbouwgrond’, 'zonneparken’, en ‘wonen’. Tracéalternatieven 1, 2, 3 en 5 zijn beperkt negatief beoordeeld voor het criterium ‘recreatie’. Tracéalternatief 4 is negatief beoordeeld vanwege de nabijheid van relatief veel recreatieve functies in het zuidelijke deel. Tracéalternatieven 1 en 3 zijn beperkt negatief beoordeeld voor het criterium ‘werkfuncties’. Tracéalternatieven 2, 4 en 5 zijn negatief beoordeeld voor dit criterium. Tracéalternatief 3 telt het kleinste areaal aan bedrijventerreinen binnen de ZRO-strook liggen (15 hectare), terwijl tracéalternatief 4 het grootste areaal telt (27,9 hectare). Tracéalternatieven 1 en 2 zijn negatief beoordeeld voor het criterium (tijdelijk) ‘oppervlakteverlies landbouwareaal’ tijdens de realisatiefase (respectievelijk 585,1 hectare en 573

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

37/89

hectare tijdelijk oppervlakteverlies). Tracéalternatief 4 heeft het kleinste oppervlakteverlies (188,8 hectare) en is, samen met tracéalternatieven 3 en 5, beperkt negatief beoordeeld. De effecten in de gebruiksfase zijn beoordeeld in het criterium ‘doorsnijding landbouwgrond’ (ZRO-strook). Daarbij zijn tracéalternatieven 1 en 2 sterk negatief beoordeeld en tracéalternatieven 3, 4 en 5 negatief. Tracéalternatief 1 heeft de grootste doorsnijding (1.033,4 hectare) en tracéalternatief 4 de kleinste (404,6 hectare). Alle tracéalternatieven zijn beperkt negatief beoordeeld voor het criterium ‘zonneparken’. Bij alle tracéalternatieven liggen er in het noordelijke deel zonneparken binnen de ZRO-strook. Tracéalternatieven 1, 2 en 3 doorsnijden geen zonneparken in het zuidelijke deel, terwijl tracéalternatieven 4 en 5 dit wel doen. Tracéalternatief 5 heeft in totaal de grootste doorsnijding (21 hectare) en tracéalternatief 3 de kleinste (7,1 hectare). Tracéalternatieven 1, 2 en 3 zijn negatief beoordeeld voor het criterium ‘wonen’. Tracéalternatieven 4 en 5 zijn beperkt negatief beoordeeld. Tracéalternatief 2 heeft het grootste aantal woningen onder de geleiders staan (66 panden), tracéalternatieven 4 en 5 het kleinste aantal (10 panden).

5.10 Duurzaamheid Bij het thema duurzaamheid zijn de tracéalternatieven beoordeeld op drie criteria: ‘circulariteit als gevolg van materiaalgebruik’, ‘klimaat (CO 2-uitstoot) materieelinzet‘, en ‘klimaat (CO2uitstoot) netverliezen’. Tracéalternatieven 1 en 2 zijn sterk negatief beoordeeld voor het criterium ‘circulariteit als gevolg van materiaalgebruik’. Tracéalternatieven 3 en 5 zijn negatief beoordeeld, terwijl tracéalternatief 4 beperkt negatief is beoordeeld. Tracéalternatief 1 heeft de grootste impact in het noordelijk deel (187% meer dan het zuidelijke deel van tracéalternatief 4, dat de minste impact heeft). Tracéalternatief 5 heeft de grootste impact in het zuidelijke deel (125% meer dan het zuidelijke deel van tracéalternatief 4). Tracéalternatieven 1, 2 en 3 zijn sterk negatief beoordeeld voor het criterium ‘klimaat (CO 2uitstoot) materieelinzet’ vanwege de hoge CO2-uitstoot door de dubbele mastenrij bij tracéalternatieven 1 en 2, en grote CO2-uitstoot bij tracéalternatief 3. Tracéalternatief 1 heeft de grootste impact in het noordelijk deel (268% meer CO 2-uitstoot dan het noordelijke deel van tracéalternatief 5). Tracéalternatief 5 heeft, vanwege de grote lengte aan verkabeling van de 110 kV-hoogspanningsverbinding, de grootste impact in het zuidelijke deel (736% meer CO2uitstoot dan het noordelijke deel van tracéalternatief 5).

Tracéalternatieven 1 en 2 zijn negatief beoordeeld voor het criterium ‘klimaat (CO 2-uitstoot) netverliezen’, terwijl tracéalternatieven 3, 4 en 5 sterk negatief zijn beoordeeld. Bij tracéalternatieven 3, 4 en 5 blijft de bestaande 220 kV-hoogspanningsverbinding behouden. Tracéalternatief 3 heeft de grootste impact in het noordelijk deel (89% meer CO2-uitstoot dan het zuidelijke deel van tracéalternatief 2). Tracéalternatief 5 heeft de grootste impact in het zuidelijke deel (39% meer CO2-uitstoot dan het zuidelijke deel van tracéalternatief 2).

5.11 Effectbeoordeling varianten Er zijn verschillende varianten onderzocht voor de verschillende tracéalternatieven. Het gaat om delen van een tracéalternatief die om verschillende redenen een net wat andere ligging hebben gekregen. Wanneer een tracéalternatief gekozen wordt als voorkeursalternatief, kan worden beoordeeld of een variant de voorkeur heeft boven het vergelijkbare deel van het

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

38/89

tracéalternatief. Uit de effectenanalyse blijkt dat de varianten voor veel beoordelingscriteria leiden tot positievere of negatievere effecten. In tabel 5.3 is de beoordeling opgenomen.

V1 = Variant Vierverlaten

V2 = Variant Surhuisterveen

V3 = Variant Leeuwarden

V4 = Variant Kuinre

V5 = Variant Marknesse

V6 = Variant Oudehaske

V1 = Variant Luttelgeest

M2 = Variant Enumatil

M3 = Variant Kleeftocht

V1 = Variant Heerenveen

V2 = Variant Tjeukemeer

V1 = Variant Lemmer

V2 = Variant Vollenhove

Tabel 5.3 | Samenvatting effectbeoordeling varianten

Variant bij tracéalternatief 1

1

1

1

1

1

2

2

2

4

4

5

5

Natura 2000

~

~

~

~

~

^

~

v

v

~

~

~

~

Habitatrichtlijnsoorten

^

^

^

^

^

^

^

v

v

^

v

^

^

Andere beschermde soorten

^

v

^

^

^

^

v

^

^

^

^

^

^

Houtopstanden

^

v

^

~

^

v

^

~

^

v

^

^

v

Milieu

Natuurnetwerk Nederland

^

^

~

~

~

v

~

v

^

v

v

^

v

Weidevogel-/ganzenfoerageergebied

v

v

v

~

~

v

v

v

~

~

^

^

^

Gebiedskarakteristiek

^

v

~

^

~

^

~

~

~

^

v

v

v

Historische (steden)bouw

v

~

^

^

^

^

v

~

~

^

v

v

v

Historische geografie

~

~

~

^

~

~

v

~

~

~

^

~

~

UNESCO-Werelderfgoed

~

~

~

~

^

~

~

~

~

~

~

~

~

Archeologische monumenten / -terreinen

^

~

^

~

~

~

v

^

~

~

~

^

~

Gevoelige gebouwen magneetveldzone

v

v

^

v

v

^

^

v

~

v

^

^

^

^ ~ v

Legenda bij variantbeoordeling Effect positiever dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief Effect wijkt niet af van het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief Effect negatiever dan het vergelijkbare stuk van het tracéalternatief

Er zijn maar een paar varianten die overwegend positiever zijn dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief. De varianten Leeuwarden, Kuinre en Marknesse voor tracéalternatief 1 zijn overwegend positiever beoordeeld dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief, ook voor de criteria voor natuur (met uitzondering van weidevogel-/ganzenfoerageergebied) en in het geval van Marknesse voor UNESCO-Werelderfgoed. De beoordeling van de andere varianten voor de tracéalternatieven zijn meer in evenwicht of zorgen juist voor relatief veel negatievere beoordelingen. Bij slechts twee criteria leidt de positievere of negatievere beoordeling van de variant tot een andere beoordeling van een tracéalternatief. Dit betreft de criteria ‘landschappelijk hoofdpatroon’ en ‘waterveiligheid’. Bij het criterium ‘landschappelijk hoofdpatroon’ leidt het meenemen van variant Vierverlaten tot een positievere beoordeling van tracéalternatief 1. De beoordeling wijzigt daar van beperkt negatief (effectbeoordeling: 0/-) naar geen of nauwelijks effect (effectbeoordeling: 0). Deze variant heeft echter wel een negatievere beoordeling voor verschillende andere criteria, bijvoorbeeld rond gebruiksfuncties of leefomgeving en gezondheid. Ondanks het beperktere aantal kruisingen dat de variant Vollenhove voor

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

39/89

tracéalternatief 5 heeft met waterkeringen, loopt deze deels parallel aan een regionale waterkering ten westen van het Vollenhoverkanaal. Het is daardoor naar verwachting nodig om masten in de kernzone van het beperkingengebied van de waterkering te plaatsen. Het oprichten van masten in de kernzone is zeer ongewenst en mogelijk niet vergunbaar. Variant Vollenhove is daarom per saldo negatiever beoordeeld dan het vergelijkbare deel van het tracéalternatief. Als vergunbaarheid mee wordt genomen in de beoordeling dan zal het opnemen van variant Vollenhove binnen tracéalternatief 5 leiden tot een negatievere beoordeling van zowel het zuidelijk deel als het gehele tracéalternatief. De beoordeling van tracéalternatief 5 wijzigt hierdoor van beperkt negatief (effectbeoordeling: 0/-) naar negatief (effectbeoordeling: -). Uit de effectanalyse blijkt dat de mitigerende maatregelen Enumatil en Kleeftocht leiden tot positievere of negatieve effecten voor de wezenlijke thema’s landschap, archeologie en, leefomgeving en gezondheid. Voor beide mitigerende maatregelen geldt echter dat de andere effecten niet leiden tot een andere effectbeoordeling van het tracéalternatief. Voor de verbindingsstukken gaat het niet om een afweging ten opzichte van een tracéalternatief, maar is gekeken naar wezenlijke knelpunten.

Uit de effectanalyse van de verbindingsstukken komen geen wezenlijke knelpunten naar voren die een dergelijke verbinding in de weg staan. Wel kennen beide verbindingsstukken enkele aandachtspunten, deze zijn in MER deel B nader toegelicht.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

40/89

6.

Thema omgeving

6.1

Inleiding

Om tot de verschillende tracéalternatieven en varianten te komen zijn meerdere omgevingspartijen betrokken bij het traceringsproces. Onder andere gemeenten, provincies, waterschappen en belangenorganisaties die een raakvlak hebben met het project zijn betrokken. Dit hoofdstuk beschrijft de verschillende omgevingspartijen en geeft weer hoe het participatieproces met de omgeving is verlopen. De informatie die is opgehaald tijdens dit proces met de verschillende omgevingspartijen heeft geleid tot het ‘deelrapport omgeving’ (zie ook bijlage 4 bij de integrale effectenanalyse). Daarin wordt een onderscheid gemaakt tussen de zorgen en aandachtspunten die spelen en een analyse van het raakvlak tussen de tracéalternatieven van dit project en de zachte ontwikkelingen die zijn ingebracht door de omgeving. Dat zijn mogelijke toekomstige ontwikkelingen waar nog geen (ontwerp) ruimtelijk besluit voor is genomen, zoals een wijziging van het omgevingsplan of omgevingsvergunning. Het hoofdstuk is als volgt ingedeeld: in paragraaf 6.2 worden de belangrijkste onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven weergegeven met betrekking tot het thema omgeving. Deze onderscheidende punten zijn beslisinformatie voor de afweging naar een voorkeursalternatief.

Vervolgens worden in paragraaf 6.3 tot en met 6.5 de criteria in meer detail beschreven die zijn beoordeeld onder het thema omgeving en wordt uitgebreider ingegaan op hoe de tracéalternatieven zijn beoordeeld en waarop deze van elkaar verschillen. Tot slot gaat paragraaf 6.6 in op de effecten van de varianten die bij diverse tracéalternatieven aanwezig zijn en worden de effecten op de verbindingsstukken besproken.

6.2

Conclusie: beoordeling en vergelijking tracéalternatieven

Deze paragraaf geeft een overzicht van de onderscheidende punten tussen de tracéalternatieven en geeft zo informatie voor de selectie van het voorkeursalternatief. Binnen het thema omgeving worden drie subthema’s behandeld. Dit betreffen het participatieproces, aandachtspunten vanuit de omgeving en het raakvlak van de tracéalternatieven met de zachte ontwikkelingen. In tabel 6.1 worden de zorgen en aandachtspunten en de raakvlakken met zachte ontwikkelingen per tracéalternatief toegelicht. Deze punten zijn aangedragen door verschillende omgevingspartijen. Deze zijn beschreven in paragraaf 6.3.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

41/89

Tabel 6.1 | Overzicht beslisinformatie voor het thema omgeving Tracéalternatief Criteria Aandachtspunten Tracéalternatief 1 Zorgen en aan- • Ligt binnen obstakelbeheergebied van vliegbasis Leeuwardachtspunten den. • Het project dient rekening te houden met een toekomstige woningbouwuitbreiding bij Burgum. • Kruist het Natura 2000-gebied Rottige Meenthe & Brandemeer en Groote Veenpolder. Zorgen over het behoud van dit Natura 2000-gebied. • Geplande uitbreiding aan de westkant van Heerenveen mag niet worden verhinderd door de komst van de hoogspanningsverbinding. • Uitbreidingsgebied van Pantropica mag niet worden belemmerd. Raakvlakken • Kruist de ‘Uitbreiding kersenkas Verhage’ en de ‘Uitbreimet zachte ontding Pantropica’. Door overlap met ZRO-strook en de magwikkelingen neetveldzone wordt inpassing van de hoogspanningsverbinding lastig. • ZRO-strook kruist ‘Eerste en tweede wijzigingsplan Camping Tusken de Marren’. De uitbreiding van deze camping is hierdoor beperkt inpasbaar. Tracéalternatief 2 Zorgen en aan- • Ligt binnen obstakelbeheergebied van vliegbasis Leeuwardachtspunten den. • Het project dient rekening te houden met een toekomstige woningbouwuitbreiding bij Burgum. • Kruist het Natura 2000-gebied Rottige Meenthe & Brandemeer en Groote Veenpolder. Zorgen over het behoud van dit Natura 2000-gebied.

• Geplande uitbreiding aan de westkant van Heerenveen mag niet worden verhinderd door de komst van de hoogspanningsverbinding. Raakvlakken • ZRO-strook kruist ‘Eerste en tweede wijzigingsplan Cammet zachte ontping Tusken de Marren’. De ontwikkeling van deze camwikkelingen ping is hierdoor beperkt inpasbaar. • ZRO-strook doorkruist het gebied dat is aangewezen voor de uitbreiding van ‘Glastuinbouw Luttelgeest’. Tracéalternatief 3 Zorgen en aan- • Ligt binnen obstakelbeheergebied van vliegbasis Leeuwardachtspunten den. • Kruist het Natura 2000-gebied Rottige Meenthe & Brandemeer en Groote Veenpolder. Zorgen over het behoud van dit Natura 2000-gebied. • Geplande uitbreiding aan de westkant van Heerenveen mag niet worden verhinderd door de komst van de hoogspanningsverbinding. Raakvlakken • ZRO-strook kruist ‘Eerste en tweede wijzigingsplan Cammet zachte ontping Tusken de Marren’. De ontwikkeling van deze camwikkelingen ping is hierdoor beperkt inpasbaar. • ZRO-strook doorkruist het gebied dat is aangewezen voor de uitbreiding van ‘Glastuinbouw Luttelgeest’. Tracéalternatief 4 Zorgen en aan- • Heeft raakvlak met mogelijke tracéalternatieven van de Ledachtspunten lylijn. Vanuit de regio is uitgesproken dat het project de Lelylijn niet mag belemmeren.

• Het project mag niet belemmerend zijn voor een eventuele toekomstige stijging van het (grondwater)peil in gebieden waar vernatting plaatsvindt. • Rekening houden met nieuw ziekenhuis ter hoogte van Joure. • Het knooppunt bij Joure mag niet aangetast worden.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

42/89

Tracéalternatief

Tracéalternatief 5

Criteria

Raakvlakken met zachte ontwikkelingen Zorgen en aandachtspunten

Raakvlakken met zachte ontwikkelingen

Aandachtspunten • Een aandachtspunt is de valafstand (afstand van de masten tot de snelweg) en ruimte die behouden moet blijven voor een mogelijke uitbreiding van de snelweg A6/A7. • Het cultuurhistorisch landschap rondom het Tjeukemeer dient behouden te blijven. • Het moet mogelijk blijven om het bedrijventerrein bij Emmeloord uit te breiden. • Het is van belang dat de cultuurhistorische waarde van Schokland (UNESCO werelderfgoed) intact blijft. • Het tracéalternatief kruist de ‘Herstructurering bedrijventerrein Marum’ Hierdoor kan een derde van het ontwikkelgebied niet langer gebruikt worden. • Heeft raakvlak met mogelijke tracéalternatieven van de Lelylijn. Vanuit de regio is uitgesproken dat het project de Lelylijn niet mag belemmeren. • Het project mag niet belemmerend zijn voor een eventuele toekomstige stijging van het (grondwater)peil in gebieden waar vernatting plaatsvindt. • Een aandachtspunt is de valafstand (afstand van de masten tot de snelweg) en ruimte die behouden moet blijven voor een mogelijke uitbreiding van de snelweg A6/A7. • Het cultuurhistorisch landschap rondom het Tjeukemeer dient behouden te blijven. • Het beschermd stadsgezicht van Vollenhove mag niet aangetast worden. • De route voor cargodrones in de gemeente Noordoostpolder heeft een raakvlak met dit tracéalternatief. • Tracéalternatief 5 kruist de dronecorridor van defensie haaks.

• Het tracéalternatief kruist de ‘Herstructurering bedrijventerrein Marum’ Hierdoor kan een gedeelte van het ontwikkelgebied niet langer gebruikt worden. • Tracéalternatief 5 kruist de ontwikkeling ‘Woningbouw Kraggenburg’ aan de zuidelijke rand, waardoor een aanzienlijk deel van de ontwikkeling niet langer geschikt is voor woningbouw.

Integrale effectenanalyse 380 kV-hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens

43/89

6.3

Participatieproces

In het participatieproces van het project zijn verschillende stappen doorlopen die aansluiten bij de projectprocedure. In het participatieproces zijn verschillende omgevingspartijen betrokken. Deze partijen hebben deelgenomen aan het participatieproces en hun belangen, zorgen en aandachtspunten ingebracht. De omgevingspartijen zijn hieronder beschreven: • Overheden: Provincies, gemeenten en waterschappen die op ambtelijk en bestuurlijk niveau betrokken zijn bij het project. Daarnaast zijn ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het ministerie van Defensie, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), het Rijksvastgoedbedrijf en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) betrokken bij het project. • Inwoners en bedrijven: Dorpsbelangen, bewoners en bedrijven in het zoekgebied voor de hoogspanningsverbinding tussen Vierverlaten en Ens. • Uitvoeringsorganisaties: Rijkswaterstaat (Midden-Nederland, Noord-Nederland en OostNederland) en ProRail. • Natuur, milieu- en landschapsorganisaties: Belangenorganisaties die zich richten op natuur en milieu zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Natuur- en Milieufederaties. • Agrarische (natuur)organisaties: Belangenorganisaties die gericht zijn op de belangen van de agrarische sector en de samenhang met de natuur, zoals Kollektiven Beried Fryslân en BoerenNatuur.

• Nutsbedrijven: Bedrijven die in het openbaar nut voorzien, zoals regionale netbeheerders en Vitens. • Projectorganisatie Lelylijn. Met de strategie van het participatieproces is het streven om een gemeenschappelijk gedragen en navolgbare voorkeursbeslissing te bereiken. Het doel is om oog te hebben voor de belangen van alle omgevingspartijen, hen de aandacht te geven die zij verdienen en eventuele tegenstellingen te overbruggen. Hier is invulling aan gegeven door een intensieve samenwerking met de regio en het betrekken van overheden en maatschappelijke belangenorganisaties bij het proces richting een (ontwerp)voorkeursbeslissing. Het participatieproces bestaat tot nu toe uit verschillende stappen: • Stap 1: Kennisgeving voornemen en voorstel participatie; • Stap 2: Verkenning t/m publicatie (ontwerp)voorkeursbeslissing, waarin onder meer de volgende rapporten zijn gepubliceerd: o Notitie reikwijdte en detailniveau inclusief notitie kansrijke alternatieven, Nota van Antwoord en het Advies over reikwijdte en detailniveau van het milieueffectrapport van de Commissie voor de milieueffectrapportage; o Integrale effectenanalyse met bijbehorend plan-MER en deelrapportages techniek, kosten, toekomstvastheid en omgeving. In figuur 6.1 is een tijdlijn opgenomen van de participatie zoals die heeft plaatsgevonden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=f272d17e-55c6-47c9-b811-862dc87d895b