Programmabegroting 2026 definitief

44

bedragen x € 1.000

Variabelen renterisiconorm 1. Renteherzieningen 2. Aflossingen 3. Renterisico (1+2) 4. Renterisiconorm 5a = (4>3) Ruimte onder de renterisiconorm

2026 0 4.828 4.828 18.916 14.088

Berekening renterisiconorm 4a Begrotingstotaal (inclusief mutaties reserves) 4b Percentage regeling 4. Renterisiconorm: (4a x 4b/100)

2026 94.581 20% 18.916

Uit voorgaand overzicht blijkt dat verwacht wordt, dat het renterisico op de vaste schuld ruim binnen de wettelijk vastgestelde kaders blijft. In onderstaand renteschema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. bedragen x € 1.000

Renteschema De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten Rente die wordt doorberekend aan facilitaire grondexploitaties Rente die wordt toegerekend aan taakvelden via projectfinanciering Rentebaat van doorverstrekte leningen

765 -182 583 0 0 0 0 0

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

0 0

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 583

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) 0,84%

583

Renteresultaat op het taakveld treasury

0

Koersrisicobeheer De koersrisico’s van de gemeente Aalten zijn nagenoeg nihil. Met de invoering van het schatkistbankieren, mag de gemeente overtollige middelen alleen in de schatkist aanhouden. Hetzij in rekening courant hetzij via deposito’s. Over de middelen die de gemeente in de schatkist aanhoudt, vergoedt de schatkist rente. Deze rente ligt over het algemeen iets lager dan de rente op de geld- en kapitaalmarkt. Daar staat tegenover dat ook geen beleggingsrisico meer wordt gelopen. Kredietrisicobeheer Voor wat betreft het kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) worden niet of nauwelijks problemen verwacht. Daar waar nodig zijn voorzieningen getroffen. Regelmatig wordt de hoogte van de voorziening beoordeeld en indien nodig aangepast.

Paragraaf Financiering

45

3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de geplande investeringen en de aflossing op leningen. Er wordt naar gestreefd de benodigde leningen tegen zo gunstig mogelijke condities aan te trekken. Daartoe wordt bij het afsluiten van leningen rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie en de renterisiconorm. In 2026 wordt op bestaande vaste geldleningen € 4,8 miljoen afgelost. Voor nieuwe investeringen is ongeveer € 5 miljoen nodig. In totaal dus een behoefte aan extra geld van ongeveer € 10 miljoen. Dit is in onderstaand overzicht verwerkt. De tarieven voor lang geld zijn momenteel redelijk stabiel maar naar verwachting gaan die in de toekomst licht dalen. Vooralsnog gaan we uit van een tarief van 3,0% voor lang geld. Indien mogelijk wordt zo lang mogelijk met (goedkoper) kort geld gefinancierd. Dat wil zeggen via kasgeld en krediet in rekening courant. bedragen x € 1.000

Mutaties leningenportefeuille Stand per 1 januari 2026 Nieuwe leningen (conversie) Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen (conversie) Stand per 31 december 2026

Bedrag 29.965 0 10.000 -4.828 0 35.137

Gemiddelde rente 1,99 0 3,00 0 0 2,13

Ongeveer € 5 miljoen van de totaalschuld per 31 december 2025 betreft het aandeel verstrekte hypotheken. Hiervoor wordt een rentevergoeding ontvangen. Per saldo heeft de gemeente circa € 25 miljoen aan vaste schuld per 1 januari 2026. Schatkistbankieren Alle decentrale overheden zijn verplicht (wet Fido) om hun overtollige liquide middelen aan te houden in de schatkist bij het ministerie van Financiën. De drempel voor het verplicht schatkistbankieren is vastgesteld op 2% van het begrotingstotaal inclusief mutaties op de reserves. Dit deel mag buiten de schatkist worden gehouden. Voor Aalten is de drempel voor 2026 berekend op € 1,88 miljoen. Over de middelen die worden aangehouden in de schatkist wordt normaal gesproken rente vergoed. De schatkist biedt geen leen- of roodstandfaciliteit aan. Door de jaren heen maken wij relatief gezien weinig gebruik van de schatkist. Dit is de laatste jaren wel wat meer geworden. Dit komt met name door forse rijksbijdragen voor onder meer Oekraïne-opvang die niet direct hoeven te worden ingezet. De financieringsbehoefte wordt zo goed mogelijk afgestemd op de te verwachten investeringen en aflossingen.

Paragraaf Financiering

46

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoederen. Om deze kapitaalgoederen op een acceptabel niveau te houden, is goed beheer noodzakelijk. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt deze een beslag op budgettaire middelen. Het is daarom van groot belang om de omvang van de te beheren objecten in de openbare ruimte en de huidige kwaliteit volledig in beeld te hebben. Het beleid voor het uitvoeren van onderhoudsactiviteiten aan gemeentelijke kapitaalgoederen is in diverse beleidsplannen vastgelegd. Op basis van de looptijd moeten een aantal beleidsplannen opnieuw worden opgesteld. Aangezien er tot op heden nog wel mee gewerkt kan worden, is gekozen om te bekijken in welke vorm deze beleidstukken mee worden genomen in de nieuwe omgevingsvisie. Hieronder wordt er per taakveld op ingegaan. Openbare ruimte De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaarheid en de economische vitaliteit wordt gediend. De komende jaren wordt veel aandacht besteed om het onderhoud van de openbare ruimte integraal aan te pakken waarbij aandacht is voor de klimaatdoelstellingen die zijn opgenomen in de klimaatadaptatie strategie.

Ook krijgt duurzaamheid en biodiversiteit bij verschillende projecten de nodige aandacht. Voor zowel klimaat als duurzaamheid is beleid opgesteld welke geïmplementeerd moet worden voor het onderhoud van de openbare ruimte Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) wegen vastgesteld. In 2025 is gestart met het opstellen van een nieuw MJOP. De verwachting is dat deze eind 2025 wordt voorgelegd aan de Raad. Het groot onderhoud van de wegen wordt uitgevoerd op basis van jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema’s die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties. In deze onderhoudsschema’s zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan. De kosten voor groot onderhoud bedragen voor 2026 € 391.000 en worden gedekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen. Deze reserve wordt jaarlijks met een bedrag van € 406.000 gevoed. Het groot onderhoud is ondergebracht in een moederbestek en daarbij is ervoor gekozen om deze in gedeelten uit te voeren. Uit inventarisatierondes van de wegen blijkt dat er geen noemenswaardige afwijkingen zijn ten opzichte van de actuele onderhoudsplannen. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost. Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen.

Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven. Ook staan in 2026 weer verschillende infrastructurele werken gepland zie hiervoor in de bijlagen het investeringsschema. Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van onze bruggen en duikers te waarborgen, is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd. Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor zijn in 2026 € 56.000. Voor het onderhoud van bruggen en duikers zal in 2026 het meerjarenonderhoudsplan worden geüpdatet. Openbare verlichting Op 28 mei 2024 is het nieuwe beleidsplan ‘Licht in de gemeente Aalten’ 2024 t/m 2032 vastgesteld. Aan dit nieuwe beleid is ook het beheerplan gekoppeld met daarin de investeringen De verouderde lichtmasten worden vervangen door lichtmasten met ledverlichting. Ook worden de technisch afgeschreven lichtmasten vervangen. Voor het onderhoud van de openbare verlichting is een bedrag van € 75.000 structureel beschikbaar. De jaarlijkse kapitaallasten (afschrijving en rente) bedragen € 73.000. Openbaar groen Gekoppeld aan het groenbeleidsplan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd.

Door het onderhoud op basis van dit plan uit te voeren kan het gestelde onderhoudsniveau nog steeds worden gehandhaafd. Echter het groenbeleidsplan is verouderd waardoor er een update moet komen van het groenbeleidsplan. Door de klimaatverandering treedt er vaker droogte op waar veel bomen last van ondervinden. Hierdoor neemt de sterfte toe en moet er meer onderhoud gepleegd worden. Verder kijken we hoe we ons openbaar groen zo kunnen inrichten dat het voldoet aan het biodiversiteitsplan. In 2026 wordt een nieuwe kapverordening vastgesteld waarin rekening wordt gehouden met de klimaatverandering. Ook is er een nieuw bestek voor het onderhoud van de bermen en sloten. Voor het onderhoud van het openbaar groen is structureel een bedrag van € 347.000 beschikbaar.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

47

Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. De speelterreinen voldoen aan de nota Spelenderwijs Ontmoeten. Voor nu plegen we alleen regulier onderhoud en vervangen we toestellen als deze niet hersteld kunnen worden. Daarnaast worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. De speelnota Spelenderwijs ontmoeten uit 2012 is verouderd waardoor er in 2025 een begin wordt gemaakt met het opstellen van een beleidsvisie beweegvriendelijke leefomgeving waarbij inwoners worden gefaciliteerd, gestimuleerd en uitgedaagd om te bewegen, spelen, sporten en te ontmoeten. Deze zal in 2026 worden voorgelegd voor besluitvorming. Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is structureel een bedrag van € 49.000 beschikbaar. Riolering Het Water, Riolerings- en Klimaat Programma WRKP is in mei 2025 door de raad vastgesteld. In dit water- riolerings- en klimaatprogramma (WRKP) wordt weer gegeven hoe water en riolering de komende jaren wordt ingezet om onze gemeente leefbaar te houden met de daarbij behorende budgetten. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de vastgestelde klimaatadaptatie strategie welke in 2023 is vastgesteld. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten voor afschrijving, rente en het onderhoud worden via de riooltarieven verhaald op de burgers.

Mogelijke overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd. Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering gecombineerd. Gebouwenbeheer De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud. Om waardevermindering van de gebouwen te voorkomen, is een goede staat van onderhoud noodzakelijk. Bij het beheer en onderhoud wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en onderhoud van het gebouw, alles wat aard- en nagelvast is (technisch onderhoud) en het beheer en onderhoud door de gebruiker (water, gas, elektra, telefonie, schoonmaak en dergelijke). Jaarlijks worden de gebouwen geïnspecteerd en de onderhoudsschema’s hierop aangepast. De meerjarenonderhoudsplannen (MJOP)zijn gekoppeld aan de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen. De reserve wordt op dit moment jaarlijks met een gelijk bedrag ad € 164.000 gevoed, zodat de lasten gelijkmatig in de exploitatie zijn opgenomen. Grote, vaak wisselende onderhoudskosten worden aan deze reserve onttrokken. Voor het reguliere, kleinere onderhoud is structureel budget in de begroting opgenomen. In 2026 gaat de gemeente een aanbesteding uitzetten voor de Werktuigbouwkundige en Elektrotechnische installaties. Op dit moment zijn er te veel en te diverse partijen die onze locaties beheren en onderhouden.

Hiermee kunnen de installaties efficiënter worden beheerd en onderhouden. Gemeentelijke gebouwen, niet voor de gemeentelijke dienst bestemd Zowel het groot als het klein onderhoud van deze gebouwen komt voor rekening van de gemeente. Het groot onderhoud is in beeld gebracht door middel van een MJOP. De nieuwe MJOP zijn in het eerste kwartaal van 2025 opgeleverd. Daaropvolgend worden ook de verduurzamingsmaatregelen opgenomen en uitgewerkt. De verwachting is dat dit in het vierde kwartaal 2025 wordt opgeleverd. De hieruit voortvloeiende onderhoudskosten worden na oplevering van de MJOP inclusief verduurzamingsmaatregelen aan de raad voorgelegd. Om deze kosten te dekken, is een reserve gevormd die jaarlijks met een gelijk bedrag wordt gevoed. Daarnaast is voor het reguliere jaarlijkse onderhoud een budget in de exploitatie opgenomen. Met de vaststelling van het onderhouds- verduurzamingsplan is voldoende onderbouwing aanwezig om de gebouwen adequaat te onderhouden, verduurzamen en in stand te houden.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

48

Paragraaf Grondbeleid Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat alle strategieën van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van beleidstaken zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische structuur. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. De resultaten, maar vooral de financiële risico’s, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Daarom is transparantie van grondbeleid van groot belang. Met de intredingwerking van de Nota Grondbeleid 2024-2028, is een actievere houding aangenomen. De Nota Vastgoed 2014 hield rekening met de gevolgen van de toenmalige economische crisis. De situatie toen leidde tot het besluit om een met name faciliterend grondbeleid te voeren, wegens het weinig financiële risico dat deze vorm van grondbeleid met zich meebrengt voor de gemeente. Sindsdien is de situatie erg veranderd. Zo zijn de stikstofproblematiek, de woningnood, de energiecrisis en de energietransitie belangrijke thema’s binnen het ruimtelijk domein.

De wens bestaat vanuit het rijk om woningen bij te bouwen, maar de regels omtrent stikstof verkleinen de mogelijkheden hiervoor. De gemeente is hierin verantwoordelijk om in de behoeften van haar eigen inwoners te voorzien. Ook op het gebied van bedrijvigheid ziet de gemeente de vraag groeien naar meer bedrijfslocaties in de gemeente Aalten. Op 28 februari 2023 is de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 vastgesteld. In de woonagenda zijn voor de periode 2023 tot en met 2030 de woonambities en-doelen vastgelegd. Om mede ter uitvoering van de woonagenda slagvaardig te kunnen handelen, heeft de raad in september 2023 om een permanent aankoopkrediet ten behoeve van (strategische) aankopen van € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld. Indien er een aankoop plaatsvindt, zal na het informeren van de raad het krediet worden aangevuld. Op deze wijze kan er nooit meer dan € 2,5 miljoen besteed worden zonder de instemming van de gemeenteraad. Risico’s grondexploitatie Op grond van de begrotingsvoorschriften worden de risico’s jaarlijks ingeschat en wordt waar nodig per complex een voorziening ten laste van het resultaat getroffen. Voor de gronden onderscheiden we een drietal categorieën: 1. Gronden en terreinen niet in exploitatie 2. Faciliterend grondbeleid 3. Bouwgrond in exploitatie (BIE). 1.

Gronden en terreinen niet in exploitatie Tot deze categorie worden onder meer Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) en De Wegwijzer gerekend. Er zijn diverse ontwikkelingen ten aanzien van deze onderdelen. Daarnaast behoren tot deze categorie gronden die voorlopig niet worden ontwikkeld en die in een eerder stadium zijn geschrapt binnen bestaande complexen. De boekwaarde op 31 december 2024 van deze categorie bedraagt € 2 miljoen. Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) In 2019 is Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) door de gemeente aangekocht. Dit terrein is verkocht aan Kaemingk BV, die op de locatie een bedrijfshal wil realiseren. Hiervoor is het nodig dat het bestemmingsplan wordt aangepast. Met Kaemingk en diverse omwonenden is hierover gesproken. Het plan heeft, mede door de beoogde landschappelijke inpassing, draagvlak in de omgeving. Het bestemmingsplan hiervoor is op 19 april 2022 door uw raad vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is op het moment van schrijven nog niet inhoudelijk behandeld. De Wegwijzer Voor deze locatie is in 2022 een ontwikkelcompetitie opgestart. Als resultaat van deze ontwikkelcompetitie gaat Klaassen Groep BV vijftien woningen realiseren in het plangebied.

Het bestemmingsplan voor deze locatie is onherroepelijk in werking getreden en de vergunning voor de bouw van de woningen is verleend. Verwachte oplevering in 2026.

Paragraaf Grondbeleid

49

2. Faciliterend grondbeleid Tot deze categorie behoren de gronden die in eigendom zijn van derden. Bij de ontwikkeling daarvan treedt de gemeente faciliterend op. De door de gemeente gemaakte kosten worden op de private partij verhaald. Afspraken hierover worden vastgelegd in een overeenkomst. In beginsel verloopt dit budgettair neutraal. Bij de complexen vallend onder deze categorie wordt er in principe van uitgegaan dat de door de gemeente gemaakte kosten minus opbrengsten uiteindelijk minimaal gecompenseerd worden door de met de ontwikkelaars overeengekomen exploitatiebijdragen. De initiatiefnemers Klomps Bouwbedrijf B.V. en Klaassen Groep B.V. hebben de intentie om samen met de gemeente Aalten tot ontwikkeling te komen van locatie 't Beggelder in Dinxperlo. Er ligt een plan voor ca. 250 woningen. In 2026 zal de verdere uitwerking naar aanleiding van het stedenbouwkundigplan en beeldkwaliteitsplan plaatsvinden. 3. Bouwgrond in exploitatie (BIE) Deze categorie valt onder de voorraden op de balans. In 2024 is het project Westrand Aalten door uw raad vastgesteld en overgeheveld van de categorie ‘Gronden en terreinen niet in exploitatie’ naar de voorraden. Een deel van de gronden die behoren bij de Westrand Aalten zijn in 2024 verkocht, het restant volgt in 2028. Eind 2024 zijn er nog een viertal grondcomplexen in exploitatie.

Dit zijn de gronden in eigendom van de gemeente waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een begroting heeft vastgesteld. Het betreft zowel woningbouw als bedrijventerreinen. Inmiddels heeft de raad in april 2025 ook de exploitatie voor Lintelo vastgesteld. Volgens de laatste her calculaties van 2024 en de raming voor het nieuwe complex Lintelo worden daarvan de volgende resultaten verwacht: bedragen x € 1.000

Bouwgrond in exploitatie (BIE) Kern de Heurne herziening 2021 ‘t Warmelinck Kraaienboom IJzerlo Lintelo

Uitkomst

Resultaat 66 Positief 17 Positief 3 Negatief 147 Positief 51 Positief

Van alle bouwgrond in exploitatie zijn per ultimo 2024 de bestaande financiële risico’s in beeld gebracht. Daar waar een negatief financieel resultaat is berekend, is een voorziening getroffen. De totale voorziening bedraagt per 31 december 2024 € 3.000. Overige ontwikkelingen In de Haart wordt momenteel onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van woningbouw op het oude sportveld aan de Lieversdijk. Ook aan de Eerste Broekdijk te Aalten worden momenteel voorbereidingen getroffen voor het overdragen van de eigendomsgronden ten behoeve van woningbouw door de woningcorporatie De Woonplaats. Naast woningbouw wordt er ook gewerkt aan het plan voor de uitbreiding bedrijventerrein Aalten. Naar verwachting zal de grondexploitatie hiervan openen zodra de ruimtelijke procedure is doorlopen. Strategische aankopen kunnen mogelijk in 2026 plaatsvinden uit het strategische permanente aankoopkrediet. Conclusie De bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitaties is adequaat. De processen met betrekking tot het grondenbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen Openbare Ruimte en Informatiebeheer zijn organisatorisch voldoende afgebakend. Per ultimo 2024 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoordeeld, geanalyseerd en, voor zover mogelijk, geactualiseerd.

Hiermee is een juist en volledig inzicht verkregen in de bestaande boekwaarde van de complexen en de toekomstige resultaten. In de door de raad vastgestelde Nota Grondbeleid 2024-2028 vindt het grondbeleid het formele kader.

Paragraaf Grondbeleid

50

Paragraaf Verbonden partijen In deze paragraaf komen de organisaties aan de orde die een publiek belang uitvoeren en waarin Aalten een financieel en een bestuurlijk belang heeft. Dat laatste door zeggenschap bij besluitvorming door stemrecht. Gemeenschappelijke regelingen (publiekrechtelijk) Per publiekrechtelijke regeling is de ratio van het weerstandsvermogen opgenomen. Om te beoordelen in hoeverre het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie wordt uitgedrukt in een ratio, waarbij normaliter gestreefd wordt naar een ratio weerstandsvermogen van minimaal 1,0. Ratio weerstandsvermogen >2 = Uitstekend 0,8 – 1,0 = Matig

1,4 – 2,0 0,6 – 0,8

= Ruim voldoende = Onvoldoende

1,0 – 1,4 < 0,6

= Voldoende = Ruim onvoldoende bedragen x € 1.000

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA), Doetinchem Gelderland (Programma 1) Doelstelling De ODA behandelt voor de partners de aanvragen voor vergunningen in het kader van het omen openbaar gevingsrecht (milieudeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft op basis van de belang Omgevingswet. Daarnaast adviseert de ODA gemeenten en provincie (op verzoek) bij de opstelling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. Partijen Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk en Zutphen en de provincie Gelderland. Actualiteit De begroting 2026 is, na verwerking van de ingediende zienswijze, gebaseerd op een geüpdatete (geïndexeerde) versie van de vastgestelde begroting 2025, aangevuld met noodzakelijke aanpassingen zoals de kosten voor nieuwe huisvesting en de stijgende reiskosten. Dit betekent wel dat we een aantal ontwikkelingen en werkzaamheden zoals oorspronkelijk voorgesteld niet kunnen worden doorgezet of leiden tot een naheffing over het jaar 2026. De ODA is de afgelopen jaren gegroeid door extra taken die erbij gekomen zijn omtrent de Omgevingswet wat leidt tot meer adviesvragen voor bijvoorbeeld ruimtelijke ordening, energiecontroles of extra activiteiten voor ondermijning.

De groei is vooral gegaan naar extra taken en daarmee is de capaciteit voor de oorspronkelijke taken nauwelijks toegenomen, deze zijn echter wel steeds gespecialiseerder en complexer geworden. Voor de versterking van de uitvoering van het Voorbereiding Toezicht en Handhaving (VTH) is er door het Rijk een programma met zes pijlers ontwikkeld waarbij robuustheidscriteria zijn vastgesteld waaraan de omgevingsdiensten voor 1 april 2026 aan moeten voldoen. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Saldo begroting Ratio weerstand 2025 300 1.146 667 Sluitend 1,10 2026 118 1.508 721 Sluitend 1,00 GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG), Warnsveld (Programma 2) Doelstelling en De GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van openbaar belang 22 gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Partijen De GGD bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit Het algemeen bestuur GGD NOG heeft een Bestuur agenda voor de periode 2023 – 2027 vastgesteld. Hierin staan de belangrijkste uitgangspunten en prioriteiten waaronder het vergroten van gelijke kansen op gezondheid voor iedereen; mentale gezondheid; gezonde leefstijl en een gezonde fysieke en sociale leefomgeving. Vanuit het perspectief van de publieke veiligheid en gezondheid werkt de GGD samen met de VNOG aan een visie op een sterke publieke dienstverlening in de regio.

De verandering in risico’s veiligheid en gezondheid maken dat voorbereiding op een grootschalige en langdurige crisisaanpak nodig is. Daarnaast zijn er rond Jeugdgezondheidszorg meerdere factoren die de druk op de huidige opzet in de regio NOG verhogen. Toepassing van de indexeringssystematiek leidt tot een indexeringspercentage voor 2026 van 4,57%. In 2026 vervallen de extra incidentele middelen die gemeenten over de jaren 2021 t/m 2025 beschikbaar hebben gesteld voor het programma GGD NOG Robuust. Het programma heeft de GGD op een achttal punten versterkt; in 2026 wordt dit programma afgerond. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Saldo begroting Ratio weerstand 2025 2.158 2.977 621 Sluitend 0,98 2026 2.050 7.984 644 Sluitend 1,04

Paragraaf Verbonden Partijen

51

Laborijn, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling Laborijn ontwikkelt zich door als sociaal ontwikkelbedrijf. Langs de pijlers inkomenszekerheid en en openmensontwikkeling biedt zij inwoners de juiste ondersteuning naar de best passende (duurzame) baar belang plek. De opdracht aan Laborijn is sterk ingegeven vanuit een wettelijk kader (uitvoeren van de Participatiewet, Wet Sociale Werkvoorziening en de Wet inburgering). Er is een toename van het aantal inwoners dat een beroep doet op de dienstverlening van Laborijn met daarbij ook een toename in complexiteit van de vraag en problematiek. Partijen Gemeenten Aalten, Doetinchem en Montferland. Actualiteit De uitgangspunten die zijn gehanteerd bij het opstellen van de begroting zijn vastgelegd in de kadernota 2026-2029. In 2026 wordt maximaal ingezet om de bijdrage van de gemeenten in de (totale) uitvoeringskosten gelijk te houden ten opzichte van het huidig kader en het jaar 2027 te beperken tot indexatie. De uitvoeringslasten zullen in 2028 op het werkelijke niveau worden doorbelast omdat de reserves in 2027 zijn verbruikt. Daarnaast is in de begroting 2026 een actualisatie gemaakt van de nieuwbouw. Het definitief ontwerp is afgerond, de vergunningen zijn ontvangen en de financiën liggen op schema. De komende jaren staat de doorontwikkeling van Laborijn als toekomstbestendig sociaal werk ontwikkelbedrijf centraal.

Naast deze financiële ontwikkelingen ziet Laborijn voldoende kansen en mogelijkheden om inwoners en werkgevers op een goede wijze te ondersteunen. Onze bijdrage voor 2026 komt uit op € 2.7 miljoen. De BUIG-budgetten zijn afhankelijk van de verdeelsystematiek en de landelijke ontwikkelingen van het aantal bijstandsgerechtigden en kunnen daardoor sterk fluctueren. De doelstelling is om met de uitgaven bijstand en langdurige loonkostensubsidies binnen het door het rijk gestelde BUIG budget te blijven. In deze begroting is rekening gehouden met een nihil resultaat op de BUIG. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Saldo begroting Ratio weerstand 2025 10.286 22.307 2.769 Sluitend 1,01 2026 10.528 14.915 2.709 Sluitend 0,97 Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG), Apeldoorn (Programma 2) Doelstelling Iedere gemeente moet deel uitmaken van één van de 25 veiligheidsregio’s. De taken van een en openveiligheidsregio liggen op het gebied van de voorbereiding en bestrijding van rampen en grote baar belang incidenten door de brandweer, de GHOR (geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen), de politie en gemeente. Partijen De VNOG bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit De begroting 2026 betreft een beleidsarme begroting en is gebaseerd op de kadernota 20262029.

Afgezien van de reguliere loon- en prijsindex en enige autonome ontwikkelingen stijgt de gemeentelijke bijdrage niet. De VNOG ziet drie belangrijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de begroting. Er is groeiende onzekerheid in de wereld op allerlei vlakken zoals grondstofprijzen, sterk stijgende energiekosten, cybercriminaliteit en klimaatveranderingen etc., welke effecten hebben op de taken van de VNOG. Daarnaast staat het thema ‘weerbare en veerkrachtige samenleving’ hoog op de agenda. Verder dreigt het Rijk de rijksbijdrage aan de veiligheidsregio’s met ingang van 2026 structureel te korten met 10%, welke voorlopig gedekt kunnen worden. VNOG monitort deze ontwikkelingen, participeert in overleggen en denkt hierin mee ne legt waar nodig zaken voor. Vanaf 2027 stijgen de kapitaallasten als gevolg van investeringen. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Saldo begroting Ratio weerstand 2025 15.667 68.571 1.771 Sluitend 0,76 2026 17.135 86.573 1.830 Sluitend 1,20 Regio Achterhoek, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Acht gemeenten in de Achterhoek werken samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke openbaar belang instellingen ten behoeve van regionale ontwikkeling en belangenbehartiging. Partijen Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk.

Actualiteit Het samenwerkingsverband is echter breder dan alleen de Achterhoekse gemeenten en bestaat ook uit ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland en heeft de roepnaam Achterhoek ambassadeurs. De Achterhoek is als enige Gelderse regio aangewezen als regio in het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) Voor een periode van 20 jaar gaat de regio met het rijk, provincie en de gemeenten aan de slag met investeringsagenda in de regio vanuit het Rijk. Om meerjarig een structureel sluitende begroting te kunnen realiseren is de opgave voor 2026 een kostenbesparing van 10%. Deze besparing is verwerkt in de begroting 2026. De bijdrage per inwoner voor 2026 betreft € 8,24. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Saldo begroting Ratio weerstand 2025 6.095 17.759 219 Sluitend 1,2 2026 5.648 10.186 226 Sluitend 0,8 Paragraaf Verbonden Partijen

52

Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Doetinchem (Programma 3) Doelstelling en Gemeenten en provincie werken samen in het ECAL, dat is ontstaan uit de samenvoeopenbaar belang ging van het Achterhoeks Archief en het Staring Instituut. Het Erfgoedcentrum voert de wettelijke archieftaken conform Archiefwet en overige erfgoedtaken zoals documentatie, onderzoek en publieksfunctie uit. Partijen Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit In de beleidsperiode tot en met 2029 zal nog nauwelijks digitaal archief formeel door de gemeenten worden overgedragen. Daarom heeft het bestuur besloten de bijdragen van de acht WGR-gemeenten ook voor de begroting 2026 te baseren op het aantal meters aan het Erfgoedcentrum overgedragen en over te dragen archief tot en met 2026. De hoogte van deze bijdragen waren in principe voor vier jaar vastgezet (20232026). Vanwege de stijging van met name huisvesting/energiekosten heeft het DB doen besluiten de meterprijs vanaf begrotingsjaar 2025 te verhogen. Voor de begroting 2026 is gekeken naar huidige en te verwachten kostenstijging en naar kostenbesparende maatregelen. Op basis hiervan zal de meterprijs voor 2026 ongewijzigd blijven ten opzichte van de begroting 2025.

Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Saldo Begroting Ratio weerstand 2025 108 439 185 Voordelig 27 Niet bekend 2026 346 352 185 Voordelig 10 Niet bekend Vennootschappen en coöperaties (privaatrechtelijk) Coöperatieve Achterhoekse Groene Energie Maatschappij, Doetinchem (Programma 1) Doelstelling en Het ontwikkelen van duurzaamheidsinitiatieven en energieprojecten voor burgers, beopenbaar belang drijven en instellingen in de Achterhoek en daarbij het geven van ondersteuning aan de ontwikkeling van energiebesparing en de ontwikkeling van duurzame energie in de Achterhoek, het verrichten van beheersactiviteiten, het geven van adviezen en het verlenen van diensten aan andere vennootschappen en ondernemingen. Agem gaat voor Betaalbare energiezekerheid voor iedereen in de Achterhoek. Uiterlijk in 2050 hebben alle inwoners een comfortabele en energiezuinige woon-/ en werkomgeving. Vanuit verschillende expertises werkt Agem samen als één team aan deze missie. Agem inspireert, verbindt, deelt kennis en brengt mensen in beweging. Partijen Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doesburg, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Financieel De gemeente Aalten stond borg voor de nakoming van de verplichtingen van AGE B.V. uit hoofde van de financieringsovereenkomst die zij had gesloten met de BNG Bank. Op voorstel van AGE B.V.

is in 2024 besloten te stoppen met de BNG-garantstelling en over te gaan op een uniforme werkwijze voor alle gemeenten. De borgstelling is dus verdwenen. Om in de financieringsbehoefte te blijven voorzien is de bijdrage van de gemeente in het werkkapitaal van AGE B.V. nu opgenomen als kortlopende vordering. Leisurelands B.V., Arnhem (Programma 1) Doelstelling en Bedrijfsmatig en duurzaam aanbieden van vrijetijdsbesteding voor een breed publiek. Dit openbaar belang doen door middel van grondgebonden recreatievoorzieningen met groen als decor. Daartoe voor zichzelf en anderen grondgebonden exploitaties doen. Daarmee direct en indirect een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vrijetijdsbesteding in de regio waar zij actief is. Partijen Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Per april 2023 hebben voornoemde Achterhoekse gemeenten de gemeente Berkelland gemachtigd om mede namens hen in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op te treden. Financieel Aalten heeft 955 aandelen voor nominaal € 1 per stuk.

Paragraaf Verbonden Partijen

53

ROVA, Zwolle (Programma 1) Doelstelling en ROVA is de afvaladvies-, regie- en verwijderingsorganisatie van 23 gemeenten. ROVA openbaar belang zet zich in voor een schonere en duurzame leefomgeving. Partijen ROVA werkt voor 23 aandeelhoudende gemeenten. Financieel Begroot is een jaarlijkse dividendopbrengst van € 106.000. Werkelijk ontvangen in 2024 € 146.000 en in 2025 € 113.000. BNG Bank, Den Haag (Programma 3) Doelstelling en Deze bank is van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. openbaar belang De BNG is een betrokken partner voor een duurzamer Nederland en stelt de publieke sector in staat maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Partijen De Nederlandse Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. Financieel Begroot is een structurele jaarlijkse dividendopbrengst van € 37.000. Werkelijk ontvangen in 2024 € 42.000 en in 2025 € 48.000. NV Alliander, Arnhem (Programma 3) Doelstelling en Netwerkbedrijf Alliander is verantwoordelijk voor een groot deel van de energieleidingen openbaar belang in Nederland. Kernactiviteiten zijn het aansluiten van klanten op de energienetwerken en het distribueren van gas en elektriciteit. Deze taken zijn wettelijk bepaald gezien het belang van een betrouwbare aanvoer van energie.

Partijen De grootste aandeelhouders zijn de provincies Gelderland, Friesland en Noord-Holland en de gemeente Amsterdam: zij hebben gezamenlijk driekwart van de aandelen in bezit. Het overige deel is in bezit van 70 andere gemeentelijke aandeelhouders. Financieel Begroot is een structurele jaarlijkse dividendopbrengst van € 269.000. Werkelijk ontvangen in 2023 € 236.000 en in 2024 € 498.000. Vanwege alle investeringen die Alliander op zich af ziet komen, is er in 2021 door de aandeelhouders 600 miljoen euro bijeengebracht. De Aaltense bijdrage hierin bedraagt € 1,7 miljoen dat in de vorm van een aandeelhouderslening in 2021 is verstrekt. Vitens, Utrecht (Programma 3) Doelstelling en Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan circa zes openbaar belang miljoen klanten. De verantwoordelijkheid van Vitens is een gezonde en duurzame samenleving met zorg voor de bescherming van natuur en milieu. Partijen 97 aandeelhouders bestaande uit gemeenten en provincies. Financieel De afgelopen jaren heeft Vitens geen dividend uitgekeerd en is het resultaat volledig toegevoegd aan het eigen vermogen. Daarom wordt er geen dividendopbrengst in de begroting 2026 opgenomen.

Overige verbonden partijen EUREGIO, Gronau (D) (Programma 2) Doelstelling en De EUREGIO is actief in de opbouw en versterking van de structuren en de grensoveropenbaar belang schrijdende samenwerking in het Nederlands-Duitse grensgebied. Partijen De in 1958 opgerichte EUREGIO omvat in totaal 128 gemeenten, (Land-)Kreise en waterschappen. Financieel Per inwoner is in 2025, net als in de jaren daarvoor € 0,29 bijgedragen (€ 7.900). Dit tarief wordt elk jaar vastgesteld in de ledenvergadering, voor 2026 is dat nog niet bekend. Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Den Haag (Programma 2) Doelstelling en De gemeente is lid van de vereniging die als doel heeft de leden collectief en individueel openbaar belang bij te staan bij het vervullen van hun bestuurstaken. Ook vertegenwoordigt de vereniging de gemeentelijke werkgevers (College voor Arbeidszaken) in de onderhandelingen met werknemersorganisaties over arbeidsvoorwaarden. Partijen De Nederlandse gemeenten. Financieel De contributie voor 2026 bedraagt € 53.000. Naast de contributie wordt er een bijdrage gedaan voor ambities voor beleidsinzet en inzet op het gebied van GGU (Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering). Deze bijdrage bedraagt € 127.000 voor 2026.

Paragraaf Verbonden Partijen

54

Paragraaf Wet Open Overheid Wet Open Overheid: Overheidsinformatie Inzicht in het handelen van onze gemeente is alleen mogelijk als onze informatiehuishouding op orde is. In dit opzicht is de invoering van de Wet Open Overheid (WOO) een belangrijke ontwikkeling. De transparantie van het overheidshandelen heeft met de inwerkingtreding van deze wet, op 1 mei 2022, een extra impuls gekregen. De WOO vervangt de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob), maar omvat meer informatiestromen en noemt elf categorieën waarin de overheid verplicht is documenten actief te publiceren. Het op orde brengen van de informatiehuishouding is een onderdeel van de wet. Hoofdonderdelen van de WOO zijn passieve openbaarmaking, actieve openbaarmaking en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Passieve openbaarmaking betekent dat we op verzoek openbaar maken (denk aan de oude WOB-verzoeken). De actieve openbaarmaking verplicht ons om in fases elf informatiecategorieën openbaar te maken. Wij volgen deze landelijke fasering. Tegelijkertijd wordt intern verder gewerkt aan de ontwikkeling van de verschillende onderdelen van de WOO. Daarmee volgen we de wettelijke fasering voor het actief openbaar maken van de in artikel 3.3 WOO genoemde categorieën. Deze categorieën worden gefaseerd ingevoerd, waarbij de WOO uiteindelijk rond 2028 in zijn volledige omvang van kracht wordt.

De ontwikkeling van de WOO is een groeipad, die meer inhoud dan een pure wetsimplementatie of een informatiekundige operatie. Het is een organisatie brede verandering, waarbij veel op de organisatie afkomt. Voor het publiceren is het voorwaardelijk dat alle documenten in al hun breedte zichtbaar zijn. Dit betekent ook dat de informatievoorziening op orde moet zijn op alle onderdelen. De gemeente is aangesloten bij de WOO-index. De WOO- index is de centrale plek waar informatie van alle bestuursorganen vindbaar en doorzoekbaar is. In de WOO-index moeten documenten die vallen onder een of meer informatiecategorieën vindbaar en doorzoekbaar zijn. Om dat mogelijk te maken noteren overheidsorganisaties de url’s van internetlocaties waar zij documenten openbaar maken in de WOO-index Duidelijk is dat er voorlopig geen landelijk platform komt voor WOO-publicaties, zoals eerder aangekondigd. Daarom wordt intern gekeken naar een oplossing voor het integraal publiceren van WOO-informatie via de website gemeente@aalten.nl.

Paragraaf Wet Open Overheid

55

Bijlagen

Geprognosticeerde balans 2024-2029 Om de ontwikkeling van de belangrijkste activa en passiva inzichtelijk te maken, wordt in de begroting een meerjarige geprognosticeerde balans voorgeschreven. Deze meerjarige geprognosticeerde balans geeft inzicht om een oordeel te vormen over de gezondheid van de financiële positie van de gemeente en de ontwikkelingsrichting ervan. De balans per 31 december 2024 is op basis van werkelijke cijfers. bedragen x € 1.000 Activa

31-122024

31-122025

31-122026

31-122027

31-122028

31-122029

(im) Materiële vaste activa

50.385

60.063

70.034

73.305

71.575

68.581

Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen

1.157

2.416

2.416

2.416

2.416

2.416

Financiële vaste activa: Leningen

10.476

10.147

10.021

9.898

9.774

9.657

306

306

306

306

306

306

Totaal Vaste Activa

62.324

72.932

82.777

85.925

84.071

80.960

Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond- en hulpstoffen

1.455

1.653

581

338

-803

-773

Voorraden: Gereed product en handelsgoederen & vooruitbetalingen

0

0

0

0

0

0

Uitzettingen <1 jaar

3.592

2.100

3.000

3.000

3.000

3.000

Liquide middelen

1.382

500

1.000

1.000

1.000

1.000

Overlopende activa

12.249

8.500

10.000

10.000

10.000

10.000

Totaal Vlottende Activa

18.678

12.753

14.581

14.338

13.197

13.227

Totaal Activa

81.002

85.685

97.358

100.263

97.268

94.187

Passiva

31-122024

31-122025

31-122026

31-122027

31-122028

31-122029

Eigen vermogen

35.837

29.227

29.568

28.861

26.414

24.548

Voorzieningen

5.135

4.770

4.620

4.470

4.320

4.170

Vaste schuld

24.895

29.965

35.137

38.843

39.281

41.321

Totaal Vaste Passiva

65.867

63.962

69.325

72.174

70.015

70.039

Vlottende schuld

4.132

4.000

4.000

4.000

4.000

4.000

Overlopende passiva

11.003

17.723

24.033

24.089

23.253

20.148

Totaal Vlottende Passiva

15.135

21.723

28.033

28.089

27.253

24.148

Totaal Passiva

81.002

85.685

97.358

100.263

97.268

94.187

Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar

Geprognosticeerde balans

58

Overzicht meerjarig EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie van de gemeente. bedrag x € 1.000

Omschrijving

T-1 2024

T 2025

T+1 2026

1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

-6.610

341

-707

2. Mutatie (im)materiële vaste activa

9.678

9.971

3.271

3. Mutatie voorzieningen

-365

-150

-150

4. Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

198

-1.072

-243

0

0

0

-16.851

-8.708

-3.885

5. Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa Berekend EMU-saldo

Overzicht meerjarig EMU-saldo

59

Overzicht van baten en lasten per programma Onderstaand zijn de werkelijke cijfers 2024, raming na wijziging 2025 en raming 2026-2029 uitgesplitst per programma en met de bijbehorende toelichtingen opgenomen.

Totaal baten en lasten Totaal Baten Totaal Lasten

Werkelijk 2024 -98.959 98.959 0

bedragen x € 1.000 Raming na Begroot Begroot Begroot Begroot wijziging 2026 2027 2028 2029 2025 -107.446 -94.581 -92.548 -93.509 -91.960 107.446 94.581 92.548 93.509 91.960 0 0 0 0 0

Het begrotingssaldo is verwerkt in Taakveld 0; Overige baten en lasten. Het rekeningresultaat is verwerkt in Taakveld 0; Resultaat van de rekening van baten en lasten.

Programma 1 Ruimte bedragen x € 1.000 Programma 1 Ruimte

Werkelijk 2024

Raming na wijziging 2025

Begroot Begroot Begroot Begroot 2026 2027 2028 2029

Baten Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totaal baten

-183 -1 -1 -4 -2.420 -35 -321 -355 -72 -2.212 -2.106 -967 -279 -326 -800 -873 -10.955

-102 -1 0 0 -25 -38 -312 -321 -69 -2.528 -2.364 -5.068 -327 -745 -1.145 -549 -13.594

-105 -1 0 0 -34 -38 -318 -326 -71 -2.510 -2.488 -504 -334 -139 -1.406 -267 -8.541

-105 -1 0 0 -34 -38 -318 -240 -71 -2.570 -2.488 -504 -334 -139 -417 -267 -7.526

-105 -1 0 0 -1.284 -38 -318 -240 -71 -2.589 -2.488 -504 -334 -59 -254 -267 -8.552

-105 -1 0 0 -9 -38 -318 -240 -71 -2.590 -2.488 -504 -334 -59 -230 -267 -7.254

Lasten Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totaal lasten

2.924 23 5 63 2.001 52 216 1.824 1.696 1.681 1.780 2.388 269 1.478 611 1.419 18.430

4.934 54 19 101 25 75 231 2.054 2.313 1.884 1.905 6.262 293 2.483 898 3.886 27.417

4.079 40 20 68 31 73 246 1.893 2.416 1.946 2.015 1.603 292 1.073 1.375 1.052 18.222

4.099 40 20 68 31 72 236 1.880 2.383 2.006 2.015 1.603 302 1.069 386 996 17.206

4.245 39 20 68 1.281 74 236 1.867 2.320 2.025 2.015 1.603 284 1.064 223 995 18.359

4.243 39 20 68 6 74 236 1.866 2.320 2.026 2.015 1.603 284 1.064 199 995 17.058

Totaal programma 1 Ruimte

7.475

13.823

9.681

9.680

9.807

9.804

Overzicht van baten en lasten per programma

60

Toelichting op de verschillen tussen de jaarschijven 2025 en 2026 en volgende jaren. Verkeer en vervoer Voor een aantal projecten is de planning doorgeschoven waardoor de werkzaamheden later worden uitgevoerd. Hierdoor ontstaan ten opzichte van 2025 lagere kapitaallasten. Voor de reconstructie Aaltenseweg Europastraat is voor het verwijderen van “slakken” in 2025 eenmalig een bedrag opgenomen van € 600.000. Het onderhoud voor de bruggen en groot onderhoud voor de wegen is voor een deel doorgeschoven van 2024 naar 2025 waarbij het onderhoud voor de wegen wordt gedekt uit de bestemmingsreserve wegen. Dit verloopt daarmee budgettair neutraal. Daarnaast is er in 2025 een eenmalig budget beschikbaar gesteld van € 44.000 voor een verkeersveiligheidsaudit Winterswijksestraat en trillinghinder de Riete 30 de Heurne. De energielasten voor de openbare verlichting zijn onder andere door het vervangen naar ledverlichting met een bedrag van € 30.000 naar beneden bijgesteld. Parkeren In 2025 is er een budget van € 15.000 beschikbaar gesteld voor een parkeeronderzoek in het centrum van Aalten. Openbaar vervoer Geen afwijkingen. Economische ontwikkeling Voor aanvullende acties en/of onderzoeken voor de (huidige) bedrijventerreinen is het budget van € 45.000 doorgeschoven van 2024 naar 2025.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Ieder jaar bij het opstellen van de jaarrekening wordt voor de bouwgronden met betrekking tot bedrijventerreinen in exploitatie een her calculatie uitgevoerd en vastgesteld. Deze geactualiseerde cijfers zijn in deze begroting meegenomen. Fluctuaties in de jaren worden veroorzaakt door de verwachte realisatie van de verkopen en de te maken kosten (inclusief overhead) in de komende jaren. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Geen afwijkingen. Economische promotie Geen afwijkingen. Sportaccommodaties Voor het jaar 2025 is budget beschikbaar gesteld om grootschalig onderhoud uit te voeren aan de Eurohal in Dinxperlo. In afwachting van de meerjarenonderhoudsplannen en de maatwerkadviezen voor het verduurzamen wordt dit groot onderhoud bij nader inzien niet meer in 2025 uitgevoerd worden. Bij de Najaarsnota 2025 wordt dit bedrag teruggestort in de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen. Voor het project toekomstvisie zwembaden is een bedrag van € 27.000 doorgeschoven van 2024 naar 2025 en voor onderzoek naar PFAS Het blauwe meer is in 2025 € 20.000 beschikbaar gesteld. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Het budget voor de gemeentetuin à € 40.000 is van 2024 doorgeschoven naar 2025.

Net als het budget van € 47.000 voor de plattelandsontwikkeling, € 80.000 voor het opstellen van het bomenplan en € 20.000 voor de vervanging van speeltoestellen. In 2025 is er een bedrag van € 35.000 beschikbaar gesteld voor inrichtingsplan vergroening centrum Aalten. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten. Riolering De totale kosten voor riolering verlopen budgettair neutraal. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening riolering. Zie ook de paragraaf Lokale heffingen. Afval Het saldo van de baten en lasten blijft jaarlijks gelijk in verband met een kostendekkend tarief. Het tarief is met 9,3% verhoogd in 2026. Voor de tarieven afvalstoffenheffing verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen. De lasten voor afval bestaan voornamelijk uit de kosten voor ROVA.

Overzicht van baten en lasten per programma

61

Milieubeheer In 2024 is gebruikt gemaakt van de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Hiermee is de uitvoeringskracht met betrekking het klimaat- en energiebeleid vergroot. Het resterende bedrag is overgeheveld naar 2025. Voor de langere termijn wordt er een wettelijke regeling opgesteld waardoor er vanaf 2026 tot en met 2029 wederom budget beschikbaar wordt gesteld In 2024 is er budget overgeheveld naar 2025 voor het project transitievisie warmte en de subsidieregeling verduurzaming van de woning. Per saldo gaat het om een bedrag van € 274.000. In 2025 is er een budget van € 79.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van het soortenmanagementplan (SMP). Op basis van de gebruikelijke indexaties en realisatie van de afgelopen jaren heeft de ODA de begroting 2026 opgesteld. Deze is aangevuld met noodzakelijke aanpassingen zoals de kosten voor nieuwe huisvesting en de stijgende reiskosten. Dit betekent een stijging van de bijdrage van € 54.000. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten. Begraafplaatsen en crematoria Geen afwijkingen. Ruimte en leefomgeving In 2024 is er budget overgeheveld naar 2025 voor de uitvoering visie centrumplan Dinxperlo. In 2025 is er een budget van € 355.000 beschikbaar.

In 2024 is er een bedrag van € 237.000 doorgeschoven naar 2025 voor het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Ook voor verder onderzoek naar mogelijke woningbouwlocaties in de gemeente Aalten is een bedrag van € 20.000 doorgeschoven van 2024 naar 2025. Doordat het aantal ruimtelijke projecten blijft toenemen zijn de legesopbrengsten omgevingsvergunning voor 2026 met € 80.000 verhoogd. In 2025 is er een bedrag van € 50.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van de omgevingsprogramma warmte. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten. Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Ieder jaar bij het opstellen van de jaarrekening wordt voor de bouwgronden in exploitatie een her calculatie uitgevoerd en vastgesteld. Deze geactualiseerde cijfers zijn in deze begroting meegenomen. Fluctuaties in de jaren worden veroorzaakt door de verwachte realisatie van de verkopen en de te maken kosten (inclusief overhead) in de komende jaren. Wonen en bouwen In de Najaarsnota 2024 is er een bedrag van € 2,6 miljoen overgeheveld naar 2025 om in te zetten voor de huisvesting van aandacht groepen.

Het budget voor het project Halve Moane van € 25.000 is in 2024 doorgeschoven naar 2025 net als het budget van € 50.000 voor het project Stimuleren gezonde levensstijl waarbij uitvoering wordt gegeven aan twee focusgebieden met betrekking tot woonzorgzones/inclusieve wijken en het stimuleren van een gezonde levensstijl. Voor het opstellen van een volkshuisvestelijk programma ter vervanging van de woonvisie is in 2026 een bedrag van € 25.000 beschikbaar gesteld. In 2025 zijn er meer omgevingsvergunningen verleend dan verwacht waardoor er extra opbrengsten zijn binnengekomen. Een deel daarvan is ingezet voor inhuur van personeel. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten.

Overzicht van baten en lasten per programma

62

Programma 2 Sociaal Domein bedragen x € 1.000 Programma 2 Sociaal Domein Baten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerling zaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdzorg begeleiding Jeugdzorg behandeling Jeugdzorg dagbesteding Jeugdzorg zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf lokaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd Volksgezondheid Totaal baten

Overzicht van baten en lasten per programma

Werkelijk 2024

-36 -8 -12 0 -24 -605 -245 -172 0 -60 -115 -3.900 -98 0 0 0 -5.646 0 -8 -1 -280 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -338 0 0 0 0 0 -329 -11.877

Raming na wijziging 2025 -48 -2 -20 0 -36 -378 -254 -32 0 -34 -88 -4.161 0 0 -23 -50 -6.633 0 0 0 -276 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -173 -12.208

Begroot Begroot Begroot Begroot 2026 2027 2028 2029

-49 -2 -21 0 -38 -312 -217 0 0 -13 0 -1.894 0 0 -24 0 -6.523 0 0 0 -282 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -122 -9.497

-49 -2 -21 0 -38 -312 -48 0 0 -13 0 -1.771 0 0 -24 0 -6.719 0 0 0 -477 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -9.474

-49 -2 -21 0 -38 -312 -48 0 0 -13 0 -1.771 0 0 -24 0 -6.897 0 0 0 -477 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -9.652

-49 -2 -21 0 -38 -312 -48 0 0 -13 0 -1.589 0 0 -24 0 -7.095 0 0 0 -477 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -9.668

63

Programma 2 Sociaal Domein

Werkelijk 2024

Raming na wijziging 2025

Begroot Begroot Begroot Begroot 2026 2027 2028 2029

Lasten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerling zaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdzorg begeleiding Jeugdzorg behandeling Jeugdzorg dagbesteding Jeugdzorg zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf lokaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd Volksgezondheid Totaal lasten

2.750 1.950 929 8 979 1.651 548 417 345 136 683 5.234 2.140 0 0 0 10.159 7.218 521 1.120 3.898 3.509 10 3 2.692 203 67 0 230 0 2.069 2.414 451 949 0 0 0 0 0 0 0 0 53 11 256 79 0 0 1.431 55.113

3.102 2.053 1.147 8 1.312 1.349 611 297 373 146 806 6.720 270 255 733 67 11.077 6.499 617 988 3.883 3.124 27 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 610 4.885 0 395 3.806 98 522 46 356 0 370 33 969 861 1.621 60.041

2.345 2.065 1.303 9 1.050 1.327 482 281 380 131 736 4.466 63 260 711 18 11.076 6.452 655 990 4.461 3.280 28 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.795 0 0 4.285 5 100 532 47 16 0 377 34 1.039 952 1.586 57.342

2.338 2.200 1.287 9 1.046 1.327 310 281 379 133 617 4.366 63 260 711 18 11.437 6.203 667 990 4.461 3.280 28 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.795 0 0 4.285 5 100 532 47 16 0 377 34 1.039 952 1.490 57.088

2.338 2.211 1.284 9 1.022 1.327 310 281 368 131 617 4.366 63 260 711 18 11.921 5.794 680 990 4.461 3.280 28 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.795 0 0 4.285 5 100 532 47 16 0 377 34 1.039 952 1.514 57.171

2.338 2.210 1.293 9 1.006 1.327 310 281 367 131 617 4.366 63 260 711 18 12.279 5.393 694 990 4.461 3.280 28 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.795 0 0 4.285 5 100 532 47 16 0 377 34 1.039 952 1.538 57.157

Totaal programma 2 Sociaal Domein

43.236

47.833

47.845

47.614

47.519

47.489

Toelichting op de verschillen tussen de jaarschijven 2025 en 2026 en volgende jaren. Bestuur In verband met de gemeenteraadsverkiezingen zijn er in 2026 hogere lasten. Daarnaast zorgden de projecten ‘overdracht archieven naar het Erfgoedcentrum’ van € 40.000 en het project ‘versterking informatievoorziening’ van € 30.000 voor een hoger budget in 2025. Voor zowel de Leader-projecten als de Regiodeal zijn de budgetten beschikbaar gesteld ten laste van de Algemene reserve. Het restant van deze beschikbaar gestelde budgetten worden jaarlijks opnieuw doorgeschoven naar het volgende jaar. Hierdoor zijn de budgetten voor Leader à € 187.000 en Regiodeal à € 542.000 in de begrote cijfers van 2025 hoger. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten. Overzicht van baten en lasten per programma

64

Crisisbeheersing en brandweer De gemeentelijke bijdrage voor de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) blijft jaarlijks stijgen vanwege loon- en prijsstijgingen en autonome ontwikkelingen. De gemeentelijke bijdrage in 2025 betrof € 1,82 miljoen en in 2026 stijgt deze bijdrage naar € 1,83 miljoen. In 2026 zijn ook de kosten à € 33.000 voor de facilitaire taken die VNOG uitvoert in de kazernes opgenomen. Deze kosten zijn niet opgenomen in de begroting van VNOG en worden per individuele gemeente afgerekend. Daarnaast is in 2025 budget van € 25.000 beschikbaar voor het project Crossfire. Openbare orde en veiligheid In 2025 was incidenteel budget beschikbaar voor de implementatie van de Wet goed verhuurderschap van € 26.000, dit budget was doorgeschoven van 2024 naar 2025. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van loonkosten. Openbaar basisonderwijs Het verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van loonkosten. Onderwijshuisvesting In de lijn met afspraken die met de schoolbesturen en de stichting TWAO die in het verleden zijn gemaakt, heeft de raad in 2020 1 miljoen beschikbaar gesteld voor het treffen van duurzaamheidsmaatregelen in de Aaltense schoolgebouwen.

Dit budget is alleen bestemd voor schoolgebouwen die niet worden bekostigd vanuit de reguliere zorgplicht die de gemeente wettelijk heeft ten aanzien van de schoolgebouwen. Het budget eind 2024 van € 217.000 is overgeheveld naar 2025. Eventueel restant van dit budget blijft beschikbaar voor volgende jaren. In 2025 was € 20.000 beschikbaar voor de haalbaarheidsstudie voor de Schaersvoorde locatie Slingelaan, welke is gedekt uit de reserve onderwijshuisvesting. Daarnaast was in 2025 € 15.000 beschikbaar voor onderzoek naar de uitbreiding van Triangel Laag en de tijdelijke uitbreiding van de Groen van Prinstererschool. Dit bedrag is in de Najaarsnota 2024 doorgeschoven naar 2025. Onderwijsbeleid en leerling zaken In 2025 was er budget beschikbaar voor het Nationaal Programma Onderwijs (SiSa). Dit zorgt voor zowel hogere baten als lasten. Daarnaast is er in de voorjaarsnota 2025 vanaf 2026 structureel budget opgenomen € 40.000 om de kwalificatieplicht te blijven uitvoeren, welke wordt uitgevoerd door LerenWerkt. Sportbeleid en activering In 2025 was er budget beschikbaar voor Brede SPUK. Dit zorgt voor zowel hogere baten als lasten. Het overige verschil is toe te rekenen aan de verschuiving van de doorbelasting van de loonkosten. Cultuurpresentatie, -productie, -participatie In 2025 is budget van € 46.000 opgenomen voor de uitvoering van het programma Vrijheid.