Jaarstukken 2024 - gewaarmerkte versie accountant
Tekst van het document
10
Dorpendeal de Haart
2
IIIENEIATIIEEIr.eORE-TIN Ministerie van VWS
502
502
Provincie Gelderland
23
23
Provincie Gelderland Ministerie van VWS Provincie Gelderland Provincie Gelderland Ministerie van BZK Provincie Gelderland Ministerie van Justitie en Veiligheid Provincie Gelderland
33 172 30 2 27 109
33 172 30 2 27 0
3.313
3.313
373 4.584
373 4.475
Het totale toegekende bedrag is vergelijkbaar met dat van 2023. In 2024 is de belangrijkste subsidiebron de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (8000) van€ 3.313.000. Daarnaast is de gemeente Aalten helaas uitgeloot bij de Subsidieaanvraag Landschapsregeling gemeente Aalten 2024 - 2027 16. Rechtmatigheidsverantwoording Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er geen begrotingsonrechtmatigheden zijn die niet passen binnen het bestaande beleid. Wel zijn in 2024 een drietal inhuuropdrachten niet Europees aanbesteed, maar daarbij is wel de EU-drempel van€ 221.000 gepasseerd. Dit heeft te maken met de verlenging van deze inhuuropdrachten. Om vergelijkbare situaties in de toekomst te voorkomen maken we sinds kort gebruik van Flextender (daarvoor Werken in Gelderland) waarin de verlengingen van inhuuropdrachten ook worden opgegeven. Flextender is het dynamische aankoopsysteem waardoor de rechtmatigheid rond inhuur gewaarborgd blijft. Door het niet Europees aanbesteden van deze inhuuropdrachten wordt niet voldaan aan het voorwaardencriterium, echter heeft dit geen financiële gevolgen. Conform de verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Aalten (artikel 212 Gemeentewet) lichten we geconstateerde afwijkingen groter dan€ 100.000 toe in de paragraaf Bedrijfsvoering. De totale omvang van deze drie inhuuropdrachten bedraagt€ 743.000.
17. Uurtarief ten behoeve van doorberekeningen Voor het doorberekenen van diverse werkzaamheden wordt gewerkt met een uniform uurtarief. Er is een berekening gemaakt op basis van de totale loon- en overheadkosten voor het tarief per uur. Dit resulteert in een tarief voor 2024 van € 82. Dit uurtarief wordt gebruikt voor onder meer het bepalen van de legestarieven en voor de toerekening van de kosten aan riolering en afvalverwerking. 18. Verplichte beleidsindicatoren Naam indicator Eenheid 1 Formatie fte per 1.000 inwoners 2 Bezetting fte per 1.000 inwoners 3 Apparaatskosten kosten per inwoner 4 Externe inhuur % van totale loonsom 5 Overhead % van totale lasten
Paragraaf Bedrijfsvoering
Ramin
na wïzi in Werkelïk 6,94 7,23 7,23 6,94 € 779,53 € 819,68 4,59% 8,03% 12,27% 11,75%
G Bakertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025
43
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing We maken vanaf 2023 om de vijf jaar een "Nota Weerstandsvermogen" en leiden daaruit onder meer het te voeren beleid en deze paragraaf af. Dat doen we allemaal om ook in de toekomst een gezonde gemeente te blijven. Een gemeente die wat betekent voor haar inwoners. De paragraaf geeft een overzicht van die risico's, waarvoor geen of onvoldoende dekking is gegeven via een verzekering een reserve of een voorziening. Reguliere, veelvoorkomende geringe risico's worden niet opgenomen, daarvoor is de begroting. Van de niet of onvoldoende gedekte risico's wordt via kans en geschatte schade de benodigde weerstandscapaciteit gepresenteerd. Die benodigde capaciteit wordt vergeleken met de aanwezige weerstandscapaciteit. De ratio (in welke vorm dan ook) wordt weerstandsvermogen genoemd. De paragraaf moet daarbij ook aangeven wat het beleid is gericht op de dekking van risico's, het voorkomen en het oplossen hiervan. De paragraaf weerstandsvermogen geeft dus inzicht in: • De mate waarin de gemeente belangrijke financiële risico's loopt; • De financiële buffer (weerstandscapaciteit) die zij daarvoor achter de hand heeft. De opzet is veranderd ten opzichte van de voorgaande jaren. De raad speelt een grotere rol bij het bepalen van risico's bij de voorstellen. En voor de inschatting begint het proces bij de teams en de individuele medewerkers.
Dat is de bron van de risico's, die worden verzameld in een groslijst. De risico's boven de € 250.000 staan in deze paragraaf. Daaronder zijn ze zeker ook van belang, maar moeten in de reguliere P&C cyclus worden opgevangen. Voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit worden de risico's met een financieel negatief gevolg als onderstaand meegerekend: 1. Risico's met een structureel gevolg worden niet afzonderlijk verhoogd met een opslagfactor; 2. Er wordt een zekerheidspercentage (kans dat het zich voordoet) van 90% gekozen; 3. De uitkomst van de benodigde totale weerstandscapaciteit wordt vermenigvuldigd met 1,5. De weerstandscapaciteit wordt afgezonderd van de algemene reserve, maar blijft wel onderdeel daarvan. Binnen de vastgestelde bandbreedte wijzigt deze niet. Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf de bedoelde risico's geconfronteerd met de aanwezige weerstandscapaciteit. bedragen x €_1.00o
7IIEIrII
"
Met de weerstandscapaciteit worden al die elementen bedoeld waarmee tegenvallers kunnen worden opgevangen, zonder dat het beleid moet worden aangepast. Door de financiële risico's te beheersen en het weerstandsvermogen hierop af te stemmen, moet worden voorkomen dat elke nieuwe financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structurele en incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen in de begroting waarmee optredende risico's kunnen worden opgevangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden aangewend. De commissie BBV heeft recent laten weten dat voortaan de reserves van gemeenten ook voor structurele uitgaven ingezet mogen worden. Als gemeente Aalten vinden we dat geen juiste ontwikkeling en doen daar dan ook niet aan mee.
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
G Bakertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
44
Bepalin van de weerstandsca aciteit Incidentele weerstandscapaciteit Rekeningresultaat Het positieve resultaat Vrij aanwendbare algemene reserve De algemene reserve is de reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven en die een financiële bufferfunctie heeft. Op 31-12-2024 bedraagt deze€ 12.173.000. Op dit moment is al € 450.000 bestemd voor geplande uitgaven. Reserve risico Het bedrag dat afgezonderd is voor de reserve risico's. Bestemmingsreserves Deze reserves zijn beklemd echter kan de raad besluiten om bestemmingsreserves te laten vrijvallen in de algemene reserve of kan de raad besluiten tot een andere bestemming van een reserve. Stille reserve-effecten De stille reserve in deze financiële vaste activa wordt niet meegenomen in de berekening, omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen (Alliander, Vitens, BNG en ROVA) zeer beperkt is. Stille reserve activa Deze stille reserve bestaat uit de bezittingen waarvan de waarde bij verkoop hoger is dan de boekwaarde. Op basis van ervaring zetten we een derde deel in. Totaal incidentele weerstandscapaciteit
36.462
Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit
3.748
Hieronder wordt voor de OZB de ruimte opgenomen die er is tussen onze eigen tarieven en de normtarieven voor de zogenaamde artikel 12 gemeenten. De overige belastingen/heffingen zijn kostendekkend of van geringe betekenis. Aangezien geen rente meer toegevoegd wordt aan de reserves is inzet niet mogelijk.
3.232 11.723
6.000 14.432
0
1.075
Rentebaten algemene reserve vrij besteedbaar Onvoorzien (structureel) Totaal structurele weerstandscapaciteit
350 4.098
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
40.560
0
2. Risico's Het hebben van risico's is inherent aan het uitoefenen van een organisatie zoals een gemeente. Het is echter van belang deze risico's te kennen en hier goede maatregelen voor te treffen (verzekeren) dan wel risico's te wegen bij het aangaan ervan of hier tijdig op in te spelen. Een overzicht van de risico's wordt steeds geactualiseerd. De basis daarvoor zijn de teams en de medewerkers. AIie risico's worden beschreven en gekwantificeerd in een groslijst. De grootste risico's, boven de€ 250.000 worden afzonderlijk genoemd in deze nota. Bij een zekerheidsniveau van 90% is de aan te houden reserve voor de gemeente Aalten volgens de nieuwe berekening€ 5 miljoen. Dit houdt in dat, als de gemeente Aalten dit bedrag als reserve op haar balans aanhoudt, zij in 90 van de 100 jaar voldoende reserves heeft om de schades op te vangen, maar in een jaar is er niet genoeg. In de begroting zijn de meest actuele risico's opgenomen.
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
G akertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d 06-06-2025
45
aIIEEEEIOEEIEO
1. Budgettaire tekorten bij (verbonden) partijen waar door de gemeente uitbestede gemeentelijke taken zijn neergelegd. 2. Integriteit/intimidatie/grensoverschrijdende problemen 3. Virusaanvallen op ICT-gebied/hacks/ thuiswerken/datalekken
4. Natuur en flora, klimaat, bodemsanering, rampen 5. Huisvesting vluchtelingen breed
6. Wachtgeld wethouders: bij stoppen één of meerdere wethouders ongeacht reden. Wachtgeld personeel 7. Algemene uitkering gemeentefonds, diverse subsidieregelingen 8. Bodemverontreiniging
bedragen x € 1.00o
EIREEIT
Politieke druk om financiële steun te bieden of mee te moeten in een bij meerderheid genomen Regio-besluit Gevolgschades
250
250
Dataverlies en herstelkosten Mogelijke afkoopsom Gevolgschades Weersinvloeden, droogte bomen, drugsafval, exoten ed. verontreinigde bodem en overige calamiteiten boven de verzekerde waarde Tekort opvang Extra aanwijzingen Rijk Extra vraag onderwijs, leerlingenvervoer en zorgbehoefte Voor zittende wethouders mag volgens het BBV geen voorziening meer bestaan.
2.000
Verkeerde berekeningen, interpretatie verschillen, te late rapportages en dergelijke. Drugsafval, verontreinigde bodem, PFAS en overige calamiteiten boven de verzekerde waarde.
250
Totaal van de risico's boven de € 250.000
250
250
500
250 €4.000
Het terugbrengen van de reserves naar dit niveau is niet wenselijk, aangezien er niet voorzienbare toekomstige ontwikkelingen zijn die mogelijk leiden tot additionele risico's in de toekomst. Een aanvullende buffer is daarom gewenst, onder meer voor belangrijke onverwachte gebeurtenissen. Deze noodzakelijke buffer is op basis van ervaring (eigen en gebruikelijke) opgenomen tegen een factor van 1,5. Dat is€ 2.000.000. Totaal zijn de ingeschatte risico's dan een bedrag van € 6.000.000. 3. Weerstandsvermo en Het vermogen van een gemeente om tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van deze gemeente in gevaar komt. Dit wordt uitgedrukt als de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van onze gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. Ratio weerstandsvermogen 2024 =
Beschikbare reerstand: ·iteit Benodi de weerstandscapaciteit
Weerstandscapaciteit, incidenteel Weerstandscapaciteit, structureel Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
36.462 4.098 40.560
Gekwantificeerde risico's Totale benodigde weerstandscapaciteit
6.000 6.000
Saldo/overschot Ratio onder andere gehanteerd door provincie
34.560 6,76
>2 = Uitstekend 1,4-2,0 = Ruim voldoende
1, 0-1 ,4 0,8-1,0
= Voldoende = Matig
0,6-0,8 < 0,6
= Onvoldoende = Ruim onvoldoende
De uitkomst van de ratio voor 2024 is 6,76 ten opzichte van 5,54 in 2023. De beschikbare weerstandscapaciteit is ruim€ 40 miljoen. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze ratio altijd een momentopname betreft. De ratio lijkt en is mooi, maar de solvabiliteit van de gemeente houdt nog niet over, zie ook onderstaand. In de nota wordt dan ook gesteld dat hier de komende jaren aandacht voor moet zijn en blijven. We streven naar een getal boven de 50% voor de solvabiliteit.
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.0:. 06-06-2025
46
Kengetallen
Werkelijk
Raming
Werkelijk
2023
2024
2024
1a. Netto schuldquote (NS) 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatieruimte 4. Grondexploitatie 5. Belastingcapaciteit 6. Liquiditeit Norm
.. .
Categorie A
-
2.
NS gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio
3.
Structurele exploitatieruimte
4. 5. 6.
Grondexploitatie Belastingcapaciteit Liquiditeit
Categorie B -
•I
I •
Categorie C
•
tussen 90% tot 135% tussen 20% tot 50% begroting of meerjaren hoger dan 0% tussen 20% tot 35% tussen 95% tot 105% tussen 1 en 0,5
We hebben in 2024 op werkelijk basis geen kengetallen die onvoldoende zijn. Kanttekening is, net als bij het weerstandsvermogen, bij de kengetallen dat het momentopnames zijn en blijven.
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
G akertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d. 0d: 06-06-2025
47
Paragraaf Lokale heffingen De inkomsten van een gemeente komen uit diverse bronnen, waar de gemeentelijke belastingen en heffingen een relatief beperkt onderdeel van zijn. Deze inkomsten bestaan uit belastingen (OZB, honden-, toeristen- en forensenbelasting) en retributies of rechten (afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges). Gemeenten zijn in hoge mate zelfstandig in hun belastingheffing. Daarom vormt de belastingheffing een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Hieronder volgt een overzicht van de lokale belastingen en heffingen. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. WOZ-beschikking De WOZ-waarde van woningen en niet-woningen wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld, waarbij het peiljaar telkens een jaar opschuift. Voor 2024 geldt de waarde op 1 januari 2023. In het jaar 2024 zijn 14.070 WOZbeschikkingen verstuurd en daartegen zijn 426 bezwaarschriften ingediend. Dit is circa 3,0% van het totaal. Het gemiddeld aantal bezwaarschriften in de jaren daarvoor bedroeg 461 stuks (3,3%). Ten opzichte van 2023 (954) is dat in ieder geval weer een stuk lager. Het landelijk gemiddeld aantal bezwaarschriften bedraagt in 2024 3,9% (was 8,0% in 2023).
Tarieven belastingen en heffingen Vanaf 2020 is een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van lokale lasten inzichtelijker te maken en een gematigde lastenontwikkeling te borgen. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. Dit geeft meer inzicht in de hoogte van de eigen lokale lasten ten opzichte van andere gemeenten, zodat hiermee bij de te maken keuzes rekening gehouden kan worden. Voor het jaar 2024 is de totale OZB-opbrengst met 6% verhoogd. De tarieven voor de afvalstoffenheffing moesten ondanks een onttrekking uit de voorziening ook met 6% worden verhoogd. De rioolheffing is verhoogd met 1,7%. In 2024 is de tweede fase (van vier) van de afschaffing van de hondenbelasting ingegaan en is het tarief met 50% verlaagd. AIie andere tarieven voor leges en belastingen zijn met 6,0% verhoogd. Belastingopbrengsten De primitief geraamde en werkelijke opbrengsten zijn: b d
rt B I t. e astungsoor Onroerendezaakbelasting (OZB) Afvalstoffenheffing Riool heffing Hondenbelasting Reclamebelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Marktgeld Secretarieleges Bouwleges Begraafrechten Totaal
• en x€1 000
Geraamde opbrengst 2024
Werkelijke opbrengst 2024
Werkelijke opbrengst 2023
5.664 1.551 2.019 101 54 101 150 21 589 107 314 10.671
5.685 1.548 1.095 81 60 98 181 17 1.072 683 273 10.793
5.308 1.432 1.915 127 54 98 150 23 694 665 271 10.737
Ten tijde van de vaststelling van de tarieven zijn vaak niet alle gegevens voorhanden. Daarom wordt bij de berekening van de tarieven een zo goed mogelijke inschatting gemaakt. Hierdoor kan in de praktijk de werkelijke opbrengst afwijken van de geraamde opbrengst. Deze zijn bij Voor- of Najaarsnota 2024 al bijgesteld. Ook bij de analyse van de budgetten is een verklaring van de verschillen tussen de geraamde en de werkelijke opbrengst gegeven.
Paragraaf Lokale heffingen
G Bakertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
48
Lasten- en batenoverzicht van de kostendekkende tarieven De tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges zijn zo vastgesteld dat de opbrengsten de kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. Hieronder staan de werkelijke bedragen ten opzichte van de bedragen uit de primitieve begroting 2024.
Afvalstoffenheffin
Primitieve begroting 2024 Bedra Dekkin
Lasten afvalstoffenheffing Overhead (inclusief btw) Onttrekking voorziening
Jaarrekening 2024 Bedra Dekkin
b d • €1.000 Primitieve Jaarrekening begroting 2024 2024 Bedra Dekkin Bedra Dekkin
Rioolheffin
1.289 397 -120
1.342 326 -120
Lasten riolering Overhead (inclusief btw) Onttrekking voorziening
1.672 547 -183
1.647 531 -1.083
Totale kosten
1.566
1.548
Totale kosten
2.036
1.095
Opbrengst afvalstoffenheffing
1.566
1.548
Opbrengst rioolheffing
2.036
1.095
Totale opbrengsten
1.566
1.548
Totale opbrengsten
2.036
1.095
Dekking
Lïkbezor in srechten
100% 100% Primitieve Jaarrekening begroting 2024 2024 Bedra Dekkin Bedra Dekkin
Dekking
100% 100% Primitieve Jaarrekening begroting 2024 2024 Bedra Dekkin Bedra Dekkin
Markt eld
Lasten begraafplaats Overhead
283 120
265 117
Lasten markt Overhead
43 17
34 12
Totale kosten
403
382
Totale kosten
60
46
Opbrengst lijkbezorgingsrechten
314
273
Opbrengst marktgeld
21
17
Totale opbrengsten
314
273
Totale opbrengsten
21
17
Dekking
78%
71%
Dekking
35%
37%
Leges zijn belastingen die de gemeente kan heffen voor het verstrekken van individuele diensten. Uitgangspunt bij het vaststellen van de legestarieven is maximaal 100% kostendekkendheid. Er mag (op begrotingsbasis) geen winst worden gemaakt. Hieronder vindt u de leges op basis van onze legesverordening.
Hoofdstuk/Onderwerp
Primitieve begroting 2024 Toe te TotaBarekenen Overhead le t Dekking kosten lasten en
Toe te rekenen kosten
b d • Jaarrekening 2024 TotaBaOverhead le t lasten en
€1000 Dekking
Titel 1 Al emene dienstverlenin 2 3 4 5 tim 17
Burgerlijke stand Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart Rijbewijzen Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen Diversen
Subtotaal titel 1
92
20
112
24
21%
97
20
117
29
25%
315
87
402
219
54%
377
105
482
349
72%
156
64
220
118
54%
147
64
211
108
51%
7
3
10
5
50%
6
3
9
7
78%
127
15
142
112
79%
95
3
98
90
92%
697
189
886
478
54%
722
195
917
583
64%
Titel 2 Dienstverlenin vallend onder Omgevingsvergun3 ning Bestemmingsplan7 nen 1,2,4,5,6,8 Diversen
Subtotaal titel 2
sieke leefom evin /om evin sver unnin
719
224
943
131
14%
935
114
1049
719
69%
71
29
100
55
55%
28
0
28
163
582%
0
0
0
0
0%
0
0
0
0
0%
790
253
1.043
186
18%
963
114
1.077
882
82%
Titel 3 Dienstverlenin vallend onder Euro ese dienstenrichtlïn 2
5A 1,3,4,5,6
Organiseren evenementen of markten Algemene verordening Ondergrondse infrastructuren Diversen
Subtotaal titel 3 Eindtotaal
Paragraaf Lokale heffingen
112
61
173
14
8%
64
35
99
10
10%
88
11
99
91
92%
62
0
62
168
271%
0
0
0
0
0%
0
0
0
0
0%
200
72
272
105
39%
126
35
161
178
111%
1.687
514
2.201
769
35%
1.811
344
2.155
1.643
76%
G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
49
Woonlasten Om een indruk te geven van de woonlastendruk in de gemeente Aalten is onderstaand overzicht opgenomen. In dit overzicht is uitgegaan van een woning met een gemiddelde WOZ-waarde en een één- en meerpersoonshuishouden, waarvoor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt betaald. Gemiddeld bedragen de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in Gelderland € 997 (landelijk gemiddelde€ 994). b d • euro's
Bruto woonlasten eenpersoonhuishouden
Aalten Laagste in Nederland Gemiddeld Hoogste in Nederland
578 578 911 1.770
Rangnummer
345
Bruto woonlasten meerpersoonhuishouden
Rangnummer
679 675 994 1.988
2 1 345
(bron GOELO-atlas 2024) De bruto woonlasten (meerpersoonshuishouden) zijn landelijk gestegen met 6,1%. In Aalten zijn deze met 4,1% gestegen. Dit is een ander percentage dan in de Paragraaf lokale heffingen in de begroting 2024 wordt genoemd. Dit komt omdat COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de lagere Overheden) in haar rapportage andere berekeningsgrondslagen hanteert. Zo gaat COELO onder andere uit van een standaard hoeveelheid aanbiedingen of ledigingen bij de afvalstoffenheffing.
Kwijtschelding De gemeente Aalten hanteert een volledige kwijtschelding en voert daarmee dus een zo ruim mogelijk beleid. Kwijtschelding kan worden verleend indien men: • AOW heeft, eventueel aangevuld met een klein pensioen; • een bijstandsuitkering heeft; • een inkomen uit werk heeft dat niet hoger is dan een bijstandsuitkering. Kwijtschelding wordt verleend voor de volgende belastingen en heffingen: onroerende zaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing (vastrecht en een gemaximeerd aantal ledigingen of aanbiedingen), rioolheffing (gemaximeerde hoeveelheid per persoon per huishouden) en hondenbelasting (alleen de eerste hond). In het jaar 2024 is aan 174 belastingplichtigen ambtshalve kwijtschelding toegekend. Daarnaast zijn 141 verzoeken binnengekomen. Daarvan zijn er 40 afgewezen en is de rest geheel of gedeeltelijk toegekend. Het totaal kwijtgescholden bedrag bedraagt€ 53.500. In 2023 was dit€ 51.100.
Invordering De invordering van de gemeentelijke belastingen vereist jaarlijks voor een beperkt deel van de belastingplichtigen veel aandacht en zorg. De (dwang)invordering van openstaande aanslagen bestaat uit de volgende stappen: herinnering - aanmaning - dwangbevel - loonvorderingen en/of beslaglegging. Het debiteurensaldo bedroeg op 31 december 2024 € 213.000 (2023 € 233.000) Dit is inclusief de op 31 december 2024 nog niet vervallen posten. Laten we deze buiten beschouwing dan is de achterstand in betaling een openstaand bedrag van € 131.000 (2023 € 133.000). Na de laatste vervaldatum hebben wij eerst herinneringen verzonden. Daar reageren altijd veel belastingplichtigen op. Het aantal aanmaningen en dwangbevelen daarna was een stuk lager. September 2024 is met de deurwaarder de dwanginvordering (beslaglegging etc.) opgestart. De openstaande vorderingen tot en met 2024 worden voor een deel bepaald door langlopende trajecten zoals faillissementen en schuldsaneringen in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. De WSNP is bedoeld voor degenen die buiten hun schuld ('te goeder trouw') in een problematische schuldsituatie terecht zijn gekomen. De regeling duurt in beginsel 18 maanden.
Indien de rechtbank na verloop van die periode oordeelt dat de schuldenaar zich aan zijn uit de regeling voortvloeiende verplichtingen heeft gehouden, wordt een zogenaamde 'schone lei' verstrekt. De schone lei betekent dat de schulden die bestonden op het moment dat de schuldsaneringsregeling is uitgesproken niet langer afdwingbaar zijn. Wordt de schone lei niet gegeven, dan blijven de schulden bestaan. Van het openstaande saldo belastingen per 31 december 2024 is circa€ 22.000 dubieus. Dit was eind 2023 € 25.000. Voor de dubieuze debiteuren is een voorziening getroffen op de balans. In het jaar 2024 is voor. € 20.000 (2023 € 33.000) aan vorderingen oninbaar verklaard.
Paragraaf Lokale heffingen
G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025
50
Paragraaf Financiering Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasury activiteiten moeten uitvoeren. De wet verplicht gemeenten om een treasury statuut op te stellen waarin de treasury functie verder is uitgewerkt. Het treasury statuut is in 2021 geactualiseerd en loopt vier jaar door. Centraal in het statuut staat het beheersen van risico's, maar ook financiering en betalingsverkeer maken hier onderdeel van uit. Oe treasury functie dient uitsluitend de publieke taak en het beheer is prudent. Het doel is een verantwoord en optimaal resultaat te bereiken tussen kosten en risico. Interne ontwikkelingen Om de treasury functie goed te kunnen uitvoeren is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financièle informatie van groot belang. Deze informatie wordt vervat in een liquiditeitsplanning. Naast de geraamde lasten en baten uit de begroting zijn in deze planning onder meer de aflossingen op vaste geldleningen en de voorgenomen investeringen uit de begroting opgenomen. Op basis van deze planning en uiteraard de nieuwe ontwikkelingen in de loop van het boekjaar, wordt geld aangetrokken en/of weggezet. Dit is afgelopen jaar ook weer gebeurd. Er hebben zich in 2024 geen bijzondere interne ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn geweest op de financieringsfunctie.
Externe ontwikkelingen Een belangrijke factor bij het uitvoeren van het treasury beleid is het renteverloop. Informatie over de rente wordt verkregen van de grote Nederlandse banken (waaronder de BNG) en de Europese Centrale Bank (ECB). De prognose voor 10 jaar rente (kapitaalmarkt) werd ingeschat op 4% eind 2024. Werkelijk was deze rente eind 2024 2,6%. De kapitaalmarktrente wordt bepaald door vraag en aanbod op de kapitaalmarkt. Belangrijke factoren die de rente beïnvloeden zijn economische omstandigheden, inflatieverwachtingen, en het beleid van centrale banken zoals de (ECB). Belangrijkste taak van de ECB is de inflatie stabiel houden. De inflatie is in 2024 behoorlijk teruggelopen. De gemiddelde inflatie is in 2024 uitgekomen op 3,2% en dat is lager dan 2023 (3,8%). Dit was voor de ECB-aanleiding om de beleidsrente (herfinancieringsrente en depositorente) in 2024 in stapjes te verlagen naar respectievelijk 3, 15% en 3% eind 2024. Dit verklaart ook voor een belangrijk deel de lagere 10 jaar kapitaalmarktrente. Als gevolg van de wettelijke eisen wordt in de treasury paragraaf bij het jaarverslag informatie gegeven over de volgende onderwerpen: 1 . Kasbeheer 3. Gemeentefinanciering 2. Risicobeheer 4. Schatkistbankieren 1. Kasbeheer Het kasbeheer behelst het geldstromenbeheer en het saldo- en liquiditeitenbeheer.
Met behulp van de liquiditeitsplanning wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is en blijft om aan de betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. Oe gemeente heeft daarvoor onder meer een financieringsovereenkomst met de BNG gesloten. Daarin is het krediet- en het depotarrangement evenals het betalingsverkeer geregeld. De kredietlimiet is vastgesteld op€ 3 miljoen en de intra-dag limiet op€ 5 miljoen. Er wordt daarbij voor gewaakt dat de kredietlimiet en de intra-dag limiet bij de BNG niet worden overschreden, omdat daar forse rentevergoedingen (2% en 5%) tegenover staan. Er zijn in 2024 geen problemen ondervonden in het kasbeheer. We zijn het hele jaar ruim voldoende liquide geweest. Er is nauwelijks gebruik gemaakt van de kredietfaciliteit. 2. Risicobeheer Hieronder wordt inzicht verstrekt in het risicoprofiel van de gemeente. Het risicobeheer omvat alle activiteiten die zich richten op het beheersen van financiële risico's waarvan de belangrijkste zijn: renterisico, koersrisico en kredietrisico. Renterisico In de navolgende overzichten zijn de renterisico's op de korte (A) en lange (B) schuld getoetst aan de wettelijke normen uit hoofde van de Wet Fido en is het renteschema opgenomen (C). A) De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rente typische looptijd korter dan één jaar.
Oe kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het begrotingstotaal, zijnde de totale lasten op de begroting, en geeft het bedrag weer dat de gemeente maximaal met kort geld mag financieren. Als deze limiet drie achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden moeten er maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld door het aantrekken van een langlopende lening.
Paragraaf Financiering
G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025
51
Uit het onderstaand overzicht blijkt dat de kasgeldlimiet in 2024 niet is overschreden.
eezg?ie 1.aas «IEEIEOE«TEI«TIEHEN I GEEIEI
IIIIIIE
Omvang begroting per 1-1-2024 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5%) 2. Vlottende korte schuld Maand 1 Maand 2 Maand 3 3. Vlottende middelen Maand 1 Maand 2 Maand 3 4. Saldo (2-3) Maand 1 Maand 2 Maand 3
80.771 6.866
80.771 6.866
80.771 6.866
80.771 6.866
0 0 0
0 0 0
0 0 24
0 0 0
1.789 1.547 855
1.921 1.582 2.448
4.033 3.766 3.043
7.208 5.379 5.257
-1. 789 -1.547 -855
-1.921 -1.582 -2.448
-4.033 -3.766 -3.019
-7.208 -5.379 -5.257
5. Gemiddelde saldo
-1.397
-1.984
-3.606
-5.948
Ruimte (+) Overschrijding (-)11-5)
8.263
8.850
10.472
12.814
B) De renterisiconorm stelt een kader om het risico van renteschommelingen zoveel mogelijk te beheersen. De beheersing bestaat eruit dat de herfinanciering gelijkmatig gespreid moet worden. In enig jaar mag over niet meer dan 20% van de totale leningenportefeuille renteherziening plaats vinden. De renterisiconorm schrijft voor hoeveel er maximaal geleend mag worden voor een periode langer dan één jaar. De in 2024 gerealiseerde renterisiconorm wordt in onderstaande tabel weergegeven, hieruit blijkt dat in 2024 ruimschoots binnen de norm is gebleven. bedragen x € 1.000 Variabelen renterisico norm 1. Renteherzieningen 2. Aflossingen 3. Renterisico (1+2) 4. Renterisiconorm 5a Ruimte onder de renterisiconorm (4-3)
2024 0 4.088 4.088 16.154 12.066
IIIIIIIIIIIITIIII 4a. Begrotingstotaal 4b. Percentage regeling 4. Renterisiconorm (4a*4b)
80.771 20% 16.154
C) Renteschema. In het volgende schema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.
EIIIIIE
De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rente die wordt doorberekend aan de grondexploitatie Rente die wordt toegerekend aan taakvelden via projectfinanciering Rentebaat van door verstrekte leningen
egge+ei.aso 480 -287 193 -1 0 0 -1 192
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen
0 0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
0 192
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
195
Renteresultaat op het taakveld treasury
3
Koersrisico De koersrisico's van de gemeente Aalten zijn beperkt, omdat na de invoering van het schatkistbankieren overtollige middelen alleen kunnen worden aangehouden in rekening courant bij de staat, via deposito's in de schatkist of onderling kunnen worden uitgeleend aan andere decentrale overheden. Eventuele uitzettingen worden afgestemd op de liquiditeitsplanning en hebben veelal een relatief korte looptijd. Er is in 2024 regelmatig geld aangehouden in de schatkist van het Rijk. Dit leverde een aantrekkelijke rente op. Er zijn geen deposito's aangegaan en er is verder geen geld uitgeleend. Behoudens leningen verstrekt namens de gemeente door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland.
Paragraaf Financiering
G Bakerilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
52
Kredietrisico Kredietrisicobeheer is het beheersen van de risico's die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen (waaronder hypotheken) beperkt risico. Er wordt ten aanzien van debiteuren een actief beleid gevoerd. Indien nodig wordt een voorziening getroffen. Voor een aantal debiteurengroepen (algemene debiteuren, maar ook belasting- en bijstands-debiteuren) is dit gebeurd en zijn zodoende de risico's afgedekt. leder jaar met de opmaak van de jaarrekening worden de debiteuren beoordeeld en wordt indien nodig de voorziening bijgesteld. Dit is ook nu weer gebeurd. Het totaal van de voorziening dubieuze debiteuren bedraagt eind 2024 afgerond€ 27.000 ten opzichte van€ 32.000 eind 2023. 3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de investeringen en de aflossingsverplichtingen. Bij het afsluiten van leningen wordt rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In de begroting voor 2024 was rekening gehouden met een financieringsbehoefte van ongeveer€ 12 miljoen.
In januari van het jaar is er een vaste geldlening van € 5 miljoen aangetrokken. Meer vast geld was er in 2024 niet nodig. Dit was ingegeven door een behoorlijke overliquiditeit. Enerzijds veroorzaakt door een lager aflossingsniveau op vaste geldleningen en anderzijds door forse rijksbijdragen/subsidies en specifieke uitkeringen voor diverse taken waarbij de uitgaven vooralsnog achterblijven. De investeringen in duurzame goederen betrof ongeveer€ 9,1 miljoen. Hieronder volgt een opsomming van de grootste investeringen in 2024: Centrumplan Dinxperlo€ 4.008.000; Lichtenvoordsestraatweg Aalten€ 922.000; Opvang Oekraïne (Nijverheidsweg en Industriestraat)€ 2.077.000; Reehorsterlaan Dinxperlo€ 1.251.000. In onderstaand overzicht worden de mutaties weergegeven die zich in 2024 hebben voorgedaan in de lenin_genportefeuille. bedragen x € 1.000
eImmem rI 23.980 1,61 %
IIIIIITIIIICIEIIIDE
Stand per 1 januari 2024 Nieuwe leningen (conversie) Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) Reguliere aflossingen
0 5.000 -4.088
vergpe a#%$el,
IEIIEEEETETITr.
O
3,05% O
s
s
24.892
1 86%
Het aandeel van de totale schuld per 31 december 2024 met betrekking tot verstrekte hypotheken bedraagt € 5,2 miljoen. 4. Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2024 berekend op€ 1.615.000 zijnde 2% van het begrotingstotaal. Er is in 2024 regelmatig geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende grafiek blijkt dat we het drempelbedrag in 2024 niet hebben overschreden. Schatkistbankieren: gemiddeld geconsolideerd banksaldo 2024 s?%$
1.800 000
$"
°
s°
eo"
$'
° ° s"°
,
9
9
«
$
S s°
$8
S °
8 "
• e
e $
pa,zz.,,,I,7 -"0RE777"7-me,can r7 Im7men3zz ET.1Rm"7RTI1"737 " RT77777"
1.600.000 [4 1.400.000 1.200.000 11.000.000
800.000 600.000 400.000 200.000 0 G emiddeld per kwartaal
Paragraaf Financiering
D rempel
@ akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
53
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoederen. Om deze kapitaalgoederen op een acceptabel niveau te houden, is goed beheer noodzakelijk. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt deze een beslag op budgettaire middelen. Het is daarom van groot belang om de omvang van de te beheren objecten in de openbare ruimte en de huidige kwaliteit volledig in beeld te hebben. Het beleid voor het uitvoeren van onderhoudsactiviteiten aan gemeentelijke kapitaalgoederen is opgenomen in de nota verkrijging/vervaardiging en onderhoud kapitaalgoederen. Op basis van looptijd moeten een aantal beleidsplannen opnieuw worden opgesteld. Aangezien er tot op heden nog wel mee gewerkt kan worden, is gekozen om te bekijken in welke vorm deze beleidstukken mee worden genomen in de nieuwe omgevingswet. Hieronder wordt er per taakveld op ingegaan. Openbare ruimte Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaarheid en de economische vitaliteit wordt gediend.
De komende jaren wordt veel aandacht besteed om het onderhoud van de openbare ruimte integraal aan te pakken waarbij aandacht is voor de klimaatdoelstellingen die zijn opgenomen in de klimaatadaptatie strategie. Ook krijgt duurzaamheid en biodiversiteit bij verschillende projecten de nodige aandacht. > Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een meer jarenonderhoudsplan (MJOP) wegen vastgesteld. Bij de invoering van de Omgevingswet is gekeken of een nieuwe beleidsnota wegen moet worden vastgesteld of dat dit kon worden ondergebracht bij openbare ruimte in zijn algemeenheid. De omgevingswet is op 1 januari 2024 definitief in werking getreden. In 2024 is gestart met het opstellen van een nieuw beleidsnota wegen. In deze beleidsnota zal rekening worden gehouden met zowel met klimaat en duurzaamheid. Voor zowel klimaat als duurzaamheid is beleid opgesteld welke geïmplementeerd moet worden voor het onderhoud van de openbare ruimte in het algemeen en dus ook voor de wegen waar het onderhoud ligt bij de gemeente. De beleidsnota zal in het 4e kwartaal van 2025 of uiterlijk het 1e kwartaal van 2026 worden voorgelegd aan de raad. Het groot onderhoud van de wegen wordt uitgevoerd op basis van jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema's die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties.
In deze onderhoudsschema's zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan. De kosten voor groot onderhoud bedroegen in 2024 € 337.000 en worden gedekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen. Deze reserve wordt jaarlijks met een gelijk bedrag van € 390.000 gevoed. Door de weersomstandigheden is het aanbrengen van de slijtlagen op de wegen doorgeschoven naar 2025. Het regulier jaarlijkse onderhoud van de wegen bedroeg in 2024 € 348.000 De reserve en het actuele meer jarenonderhoudsplan (MJOP) zijn op elkaar afgestemd. Hierbij is geen sprake van afwijkingen of achterstallig onderhoud. Uit inventarisatierondes van de wegen blijkt dat er geen noemenswaardige afwijkingen zijn ten opzichte van de actuele onderhoudsplannen. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost. Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen. Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven.
In 2024 zijn verschillende infrastructurele werken uitgevoerd, te weten: Lichtenvoordsestraatweg, de Reehorsterlaan Daarnaast is in 2024 gestart met de werkvoorbereiding voor de Bredevoortsestraatweg/Oosterkerkstraat, Saksen-/Franken/-Batavenstraat, Ganzenpoelendijk, Ludgerstraat, Bonifaciusstraat en de Aaltenseweg/Europastraat. > Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van onze bruggen en duikers te waarborgen, is een meer jarenonderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd. Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor bedroegen in 2024 € 27.000. Door weersomstandigheden is een deel van het onderhoud doorgeschoven naar 2025. Uit de inventarisatieronde blijkt verder dat het meer jarenonderhoudsplan nog steeds actueel is en er geen afwijkingen van het onderhoudsprogramma zijn geconstateerd. > Openbare verlichting Op 28 mei 2024 is het nieuwe beleidsplan 'Licht in de gemeente Aalten' 2024 Um 2032 vastgesteld. Aan dit nieuwe beleid is ook het beheerplan gekoppeld met daarin de investeringen. De verouderde lichtmasten worden vervangen door lichtmasten met ledverlichting. Ook worden de technisch afgeschreven lichtmasten vervangen. Door de aanbesteding van het onderhoud zijn er in 2024 beperkt aantal lichtmasten en armaturen vervangen.
De lasten voor het onderhoud aan de lichtmasten bedroegen in 2024 € 87.000. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
G akertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
54
> Openbaar groen
Gekoppeld aan het groenbeleidsplan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd. Door het onderhoud op basis van dit plan uit te voeren kan het gestelde onderhoudsniveau nog steeds worden gehandhaafd. Echter het groenbeleidsplan is verouderd waardoor er in 2025 een nieuw groenbeleidsplan zal worden opgesteld. Door de klimaatverandering treedt er vaker droogte op waar veel bomen last van ondervinden. Hierdoor neemt de sterfte toe en moet er meer onderhoud gepleegd worden. Er is een aanzet gemaakt om inzichtelijk te krijgen hoe we in de toekomst de uitgaven kunnen beperken. Verder kijken we hoe we ons openbaar groen zo kunnen inrichten dat het voldoet aan het biodiversiteitsplan. In 2025 wordt een nieuwe kapverordening vastgesteld waarin rekening wordt gehouden met de klimaatverandering. Ook komt er een nieuw bestek voor het onderhoud van de bermen en sloten. > Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. De speelterreinen voldoen aan de nota Spelenderwijs Ontmoeten. Voor nu plegen we alleen regulier onderhoud en vervangen we toestellen als deze niet hersteld kunnen worden. Daarnaast worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. De speelnota Spelenderwijs ontmoeten uit 2012 is verouderd waardoor er in 2025 een begin wordt gemaakt met het opstellen van een nieuwe (update) speelnota.
Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is in 2024 respectievelijk€ 1.000 en€ 26.000 uitgegeven. > Riolering
Het Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan GRP 2015-2019 is. in 2015 door de raad vastgesteld. Het en de vervanging van de riolering vindt volgens, in overeenstemming met de kaders van deze nota, plaats. Ook wordt aangegeven hoe de maatregelen en investeringen worden bekostigd. Momenteel wordt nog gewerkt met het huidige GRP van 2015-2019. Gezien de huidige ontwikkelingen is het noodzakelijk om het GRP te actualiseren. In 2023 is de klimaatadaptatie strategie vastgesteld. Bij deze strategie speelt water en riolering een grote rol. Ook het afkoppelen van regenwater wordt waar mogelijk actief opgepakt. In 2023 is begonnen om het Water, Riolerings- en Klimaat Programma (WRKP) op te stellen. Dit WRKP wordt in 2025 aan de raad voorgelegd voor besluitvorming. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten voor afschrijving, rente en het onderhoud worden via de riooltarieven verhaald op de burgers. Mogelijke overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd. Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering onderhoud gecombineerd. > Gebouwenbeheer
De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud. Om waardevermindering van de gebouwen te voorkomen is een goede staat van onderhoud noodzakelijk. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en onderhoud van het gebouw, alles wat aard- en nagelvast is (technisch onderhoud) en het beheer en onderhoud door de gebruiker (water, gas, elektra, telefonie, schoonmaak en dergelijke). Het onderhoud van de diverse gebouwen van de gemeente wordt op verschillende manieren uitgevoerd. Zowel het groot als het klein onderhoud van gemeentelijke gebouwen, die niet voor de gemeentelijke dienst zijn bestemd, komt voor rekening van de gemeente. Het groot onderhoud is in beeld gebracht door middel van een meer jarenonderhoudsplan (MJOP). Om deze kosten te dekken is een reserve gevormd die jaarlijks gevoed wordt, in 2024 met€ 160.000. In 2024 is voor€ 75.000 aan groot onderhoud uitgevoerd en aan de reserve onttrokken. Daarnaast is in dezelfde periode voor het reguliere jaarlijkse (kleinere) onderhoud€ 180.000 uitgegeven. In 2024 is er grootonderhoud in de vorm van bouwkundig onderhoud en het schilderen van de Teunismolen. Ook is er een begin gemaakt met het opstellen van de duurzame meer jarenonderhoudsplannen. De rapportages worden in 2025 opgeleverd.
Met het opstellen van de nieuwe DMJOP's wordt er een volgende stap genomen in de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. leder jaar is er een geringe wijziging in de gebouwvoorraad. In 2024 is er ook weer op diverse locaties binnen de gemeente opvang gecreëerd door ruimtes te huren en in te zetten voor de mensen uit Oekraïne. Voor het brandweerkorps in Dinxperlo worden plannen gemaakt voor een Nederlands/Duitse samenwerking met de collega's uit Suderwick. Hier wordt gekeken naar de mogelijkheid om op de landsgrens een nieuwe gemeenschappelijke kazerne te bouwen.
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
55
Paragraaf Grondbeleid Inleiding en doelstellingen Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat alle strategieën van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van beleidstaken zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, economische structuur en cultuur, sport en recreatie. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. De resultaten, maar vooral de financiële risico's, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Daarom is transparantie van grondbeleid van groot belang. Met de intredingwerking van de Nota Grondbeleid 2024-2028, is een actievere houding aangenomen De afgelopen jaren is er veel veranderd. Zo zijn de stikstof problematiek, de woningnood, de energiecrisis en de energietransitie belangrijke thema's binnen het ruimtelijk domein. De wens bestaat vanuit het Rijk om woningen bij te bouwen, maar de regels over stikstof verkleinen de mogelijkheden hiervoor. De gemeente is hierin verantwoordelijk om in de behoeften van haar eigen inwoners te voorzien. Ook op het gebied van bedrijvigheid ziet de gemeente de vraag groeien naar meer bedrijfslocaties in de gemeente Aalten.
Op 28 februari 2023 is de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 vastgesteld. In de woonagenda zijn voor de periode 2023 tot en met 2030 de woonambities en-doelen vastgelegd. Om mede ter uitvoering van de woonagenda slagvaardig te kunnen handelen, heeft de raad in september 2023 om een permanent aankoopkrediet ten behoeve van (strategische) aankopen van€ 2,5 miljoen beschikbaar gesteld. In 2024 is het perceel gemeente Aalten, sectie P, nummer 749, plaatselijk bekend nabij Haartseweg 12a te Aalten aangekocht vanuit het permanent (strategisch) aankoopkrediet. Met het informeren aan de raad via deze paragraaf Grondbeleid wordt het krediet weer aangevuld. Op deze wijze kan er nooit meer dan € 2,5 miljoen besteed worden zonder de instemming van de gemeenteraad. Rubricering Voor de verslaggeving over de gronden kennen we volgens de BBV de volgende onderdelen: Gronden en terreinen niet in exploitatie (warme gronden); Faciliterend grondbeleid; Voorraden, waaronder bouwgrond in exploitatie (BIE) en Gereed product en handelsgoederen. Gronden en terreinen worden gerubriceerd onder de materiële vaste activa. Voor warme gronden geldt dat bij de waardering uitgegaan mag worden van de grond tegen toekomstige bestemming in plaats van de huidige bestemming zoals dat tot nu toe gold.
Faciliterend grondbeleid wordt afhankelijk van de status van de vordering onder de overlopende activa dan wel passiva geressorteerd. Bouwgronden in exploitatie vallen onder de voorraden. Een BIE moet aan diverse voorwaarden voldoen. Verderop in deze paragraaf wordt de cijfermatige voorstelling van genoemde onderdelen weergegeven. Tussentijdse winst Voor tussentijdse winstneming geldt de percentage of completion (POC) methode. Er is een verplichting tot tussentijdse winstneming wanneer is voldaan aan de volgende voorwaarden: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie genomen). In 2019 is daaraan toegevoegd dat te veel genomen winst in eerdere jaren moet worden verrekend met het huidige lopende jaar. Risico's onderdeel grondexploitatie Ruimtelijke ontwikkelingen zijn trajecten die meerdere jaren kunnen duren, waarmee grote investeringen zijn gemoeid en waarvan de resultaten voor een lange tijd grote invloed hebben. Belangrijk is des te meer om zorgvuldige afwegingen te maken en de risico's zo goed mogelijk in te schatten. Onderdeel van de grondexploitatie is dan ook een risico-inventarisatie, die (jaarlijks) periodiek moet worden bijgesteld.
Bij de risicoinventarisatie gaat het om een inschatting van de mate waarin een risico van toepassing is en het effect op het financiële resultaat. Daar waar deze risico-inventarisatie leidt tot een verwacht verlies wordt direct bij de jaarrekening een voorziening getroffen tot de hoogte van het te verwachten verlies. Verder benaderen wij over het algemeen onze eigen grondexploitaties bij de gronduitgifte behoedzaam. Jaarlijks wordt bij de her calculaties opnieuw een inschatting gemaakt.
Paragraaf Grondbeleid
Bakeritly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025
56
Overige bestemmingsreserves met betrekking tot het grondenbeheer Bijdragen aan reserves vanuit de grondexploitaties is niet meer toegestaan. Sparen voor bovenwijkse voorzieningen die na het afsluiten van een grondexploitatie worden aangelegd, is alleen nog mogelijk via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve. Toevoegingen kunnen alleen plaatsvinden via resultaatbestemming. Lokale ontwikkelingen Binnen de gemeente spelen diverse lokale ontwikkelingen een cruciale rol in de ruimtelijke en economische groei, waarbij wordt ingespeeld op actuele behoeften en toekomstbestendige oplossingen. Verkopen In de loop van 2024 hebben (grond)verkopen plaatsgevonden buiten de grondexploitaties tot een totaalbedrag van € 309.000. Dit betreft met name de verkoop van groenstroken en een stukje boekwinst (€ 55.000) op de verkoop van een grondstrook bij de Westrand. Activiteiten bouw- en industriegrondexploitatie en overige lokale ontwikkelingen De gemeente Aalten wil extra ruimte voor bedrijfskavels creëren bij de kern Aalten, ten zuidwesten van bedrijventerrein 't Broek en ten noorden van de Keizersbeek. De gemeenteraad heeft op 17 december ingestemd met het voorstel om verdere onderzoeken te doen naar deze locatie. Voor de uitbreiding van de kern Lintelo wordt gewerkt aan een plan ten behoeve van de realisatie van ongeveer 12 woningen.
Met de grondeigenaar is overeenstemming bereikt over de aankoop van de grond ten behoeve van deze ontwikkeling. De bijbehorende grondexploitatie zal in Q2 van 2025 ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd. In 2024 heeft de gemeente Aalten een perceel van ca. 2.700 m2 aangekocht voor verplaatsing sport- en spelveld voor basisschool 't Möllenveld in buurtschap de Haart. De aankoop van dit perceel grond is gedaan uit het Permanent (strategisch) aankoopkrediet. Door verplaatsingen van de sport en spel activiteiten zal er grond vrij komen ten behoeve van de bouw van ongeveer 11 woningen in buurtschap de Haart. De verwachting is om in 2025 een omgevingsplan met bijbehorende grondexploitatie ter vaststelling voor te leggen aan de gemeenteraad Faciliterende rol In 2024 zijn wederom een aantal overeenkomsten gesloten met particulieren en/of ontwikkelaars. Bij deze overeenkomsten zijn afspraken gemaakt over onder andere de realisatie van woningen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Deze ontwikkelingen leveren voor de gemeente geen opbrengsten of kosten op. Het college heeft op 10 oktober '24 ingestemd met de ontwikkelvisie voor 't Beggelder. Deze visie vormt de basis voor een integrale ontwikkeling van het gebied.
De ruimtelijke structuur van de wijk is op hoofdlijnen vastgelegd en er zijn uitgangspunten op de thema's wonen, verkeer & mobiliteit, gezonde leefomgeving en klimaat & natuur. In het vierde kwartaal van 2024 is een concept Stedenbouwkundig plan opgesteld. In het voorjaar van 2025 zal een anterieure overeenkomst gesloten worden met de initiatiefnemers. Aan de Eerste Broekdijk te Aalten wordt een plan verder uitgewerkt waarbij de gemeente Aalten gronden levert aan De Woonplaats ten behoeve van de bouw van 10 sociale huurwoningen. Verwachting start bouw is 2025. Gronden en terreinen niet in exploitatie Gronden gerubriceerd onder de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. Op de boekwaarde worden geen rente en kosten bijgeschreven. Omschrijving
Boekwaarde
1-1-2024
V
bedra • en x €1.000
d . V . d . 'ermeeraermng 'erminuering
Boekwaarde
31-12-2024
Bouwgrond De Wegwijzer Bouwgrond Westrand Bouwgrond Cattier
40 1.488 1.751
0 0 0
0 1.488 0
40 0 1.751
Overige gronden: Buitenplaats Dinxperlo Kern de Heurne 2e fase Westrand Aalten Subtotaal overige gronden
214 7 157 378
0 0 0 0
0 0 157 0
214 7 0 221
3.657
0
1.645
2.012
Totaal Paragraaf Grondbeleid
akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025
57
De Wegwijzer Voor deze locatie is in 2022 een ontwikkelcompetitie opgestart. Als resultaat van deze ontwikkelcompetitie gaat Klaassen Groep BV 15 woningen realiseren in het plangebied. Het bestemmingsplan dat deze ontwikkeling mogelijk maakt is eind 2023 door de gemeenteraad vastgesteld en inmiddels onherroepelijk in werking getreden. De omgevingsvergunning voor de bouw van de woningen is verleend. Start bouw staat gepland voor Q3 2025. Westrand Aalten Het bestemmingsplan Bedrijventerrein Westrand Aalten voorziet in de verplaatsing van de bedrijvigheid van de firma Aalbers & Zn naar de locatie Sondernweg/Zomerweg. Na een langdurig juridische procedure zijn zowel het bestemmingsplan als de omgevingsvergunning voor de firma Aalbers & Zn onherroepelijk in werking getreden. Er wordt nu uitvoering gegeven aan de afronding van de verplaatsing. De boekwaarde van € 1 .488 miljoen is ingebracht in de door de raad in november 2024 vastgestelde exploitatie. Onder de voorraden staat een geactualiseerd overzicht van dit project. Cattier In 2019 is Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) door de gemeente aangekocht. Dit terrein is verkocht aan Kaemingk bv, die op de locatie een bedrijfshal wil realiseren. Hiervoor is het nodig dat het bestemmingsplan ter plaatse wordt aangepast. Met Kaemingk bv en diverse omwonenden is hierover gesproken.
Het plan heeft, mede door de beoogde landschappelijke inpassing, draagvlak in de omgeving. Het bestemmingsplan is in 2022 vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is op het moment van schrijven nog niet inhoudelijk behandeld. Overige gronden De buitenplaats Dinxperlo is in 2014 verkocht. Er is nog geen nieuw plan ingediend. Na onherroepelijk worden van het nieuwe plan volgt de restantbetaling van € 285.000. Een deel van de overige.gronden m.b.t. Westrand is door middel van een openbare biedprocedure te koop aangeboden. Dit is in 2024 verkocht en overgedragen. Tevens is een kleiner deel ingebracht in de nieuwe exploitatie van Westrand Aalten. Faciliterend grondbeleid We hebben momenteel geen projecten die onder faciliterend grondbeleid vallen. Voorraden Onderstaande complexen zijn in 2024 in exploitatie: Voorraden
Onderhanden werk Westrand Aalten
•
•
Boek- Vermeer- Vermin- Boek- Nog te waarde deringen deringen waarde maken 1-12024 2024 31-12- kosten 2024 2024
Nog te reali- Geraamd Afloop seren opeindbrengsten resultaat
0 0
2.033 2.033
1.250 1.250
783 783
0
0
0
-231
197
83
-117
51
0
-66 V
2025
t Warmelinck
69
41
0
110
128
-17 V
2025
Plan IJzerlo
0
457
27
430
265
842
-147 V
2028
Kraaienboom Subtotaal voorraden
251 89
1 696
0 110
252 675
7 324
256 1.226
3N -227 V
2025
Gereed product en handelsgoederen
0
0
0
0
0
0
Totaal voorraden
89
2.729
1.360
1.458
324
1.226
BIE Kern De Heurne herziening
Paragraaf Grondbeleid
2028
G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025
58
Daar waar het geraamde eindresultaat een nadeel laat zien is een verliesvoorziening getroffen ter hoogte van dit nadeel. De hoogte van het totale nadeel is€ 3.000. De verliesvoorziening is hierop aangepast. De her calculaties van de verschillende complexen per ultimo 2024 (de zogenaamde staten P) worden tegelijkertijd met de jaarrekening, maar wel afzonderlijk ter vaststelling aan de raad aangeboden. Westrand Aalten De gronden met betrekking tot de Westrand Aalten vallen onder het begrip 'onderhanden werk'. Het zijn grondbanken zonder transformatie die bestemd zijn voor derden. Daarover zijn afspraken gemaakt en vastgelegd in een koopovereenkomst met Aalbers. De eerste loot is in 2024 verkocht en overgedragen. De tweede loot volgt in 2028. Verder is de bestaande boekwaarde van dit complex in 2024 overgebracht van de materiële vaste activa naar de voorraden. Op basis van de Percentage Of Completion methode (POC methode) is in 2024 een tussentijdse winst geboekt van€ 419.535. Complex Kern de Heurne herziening In 2024 is de laatste kavel van dit complex verkocht. In 2025 worden de laatste uitgaven verwacht voor de aanleg van groen en lichtmasten. Daarna kan het complex financieel worden afgesloten. De her calculatie 2024 laat een voordelig eindresultaat zien van€ 271.070. De POC-methode berekent voor 2024 een tussentijdse winst van€ 205.214 (76%).
Er was tot en met 2023 al€ 96.643 aan winst in geboekt. Het verschil€ 108.571 wordt ten gunste van de exploitatie 2024 gebracht. Complex 't Warmelinck De laatste te verkopen kavel in dit complex is in 2024 opnieuw te koop aangeboden. Verkoop en levering van deze kavel zal naar verwachting eind 2025 plaatsvinden. Gelet op de markt, de nieuwe nota grondbeleid en de nieuwe daarbij behorende grondprijzenbrief, is deze laatste kavel in 2024 omgezet van een 21 kap naar een kavel voor een vrijstaande woning. Dit levert een hogere opbrengst op van ruim€ 54.000. De her calculatie 2024 laat nu een voordelig resultaat zien van€ 75.847. De POC-methode levert een aanvullende tussentijdse winst op, ten gunste van de exploitatie 2024 van€ 40.148. Complex Kraaienboom Ook in dit complex is de laatste te verkopen kavel in 2024 opnieuw te koop aangeboden en is de kavelprijs aangepast aan de nieuwe grondprijzenbrief. De verwachting is dat deze kavel in 2025 wordt verkocht. Her calculatie 2024 laat nu een resultaat zien van € 3.090 nadelig. Eind 2023 was het resultaat nog berekend op € 32.053 nadelig waarvoor een verliesvoorziening was ingesteld. Deze voorziening kan nu met€ 29.000 worden verlaagd.
Dit voordelige resultaat voor 2024 wordt enerzijds veroorzaakt door de hogere kavelprijs (€ 18.000) en anderzijds door het wegvallen van de nog bestaande post voor groenvoorziening (dit is niet meer nodig) en een klein rentenadeel door uitloop van het project. Complex Uitbreiding Kern IJzerlo Ten behoeve van de uitbreiding van de kern IJzerlo is in 2024 het bestemmingsplan 'Uitbreiding woongebied kern IJzerlo 2024' vastgesteld. Dit plan voorziet in de realisatie van 18 woningen. De verkoop is in november 2024 gestart met de uitgifte van optieovereenkomsten voor alle 18 kavels. Gelet op de tijd die nutsbedrijven tegenwoordig nodig hebben om ruimte en capaciteit in te plannen voor de aanleg van nutsvoorzieningen verwachten we dat de kavels niet eerder dan in 2026 worden verkocht en overgedragen. De bijbehorende grondexploitatie is door de raad in april 2024 vastgesteld. De her calculatie 2024 berekent een voordelig resultaat van € 150. 768. Omdat er nog nauwelijks opbrengsten zijn, er zijn alleen optievergoedingen in rekening gebracht, kan er in 2024 nog nauwelijks sprake zijn van tussentijdse winstneming. Toepassing van de POC-methode levert een winstbedrag op van€ 3.332 wat ten gunste van de exploitatie 2024 is gebracht.
Voorraad uit te geven gronden per 31-12-2024 0.68 Westrand Aalten 3.10 't Warmelinck 3.11 Plan IJzerlo 3.53 Kraaienboom V
I
•
• ht • t ff
t k an a I ave I s 4 4
A
t an a 1 m 2
Gemiddelde verkoo rïs
28.007 513 4.603 1.200
45 249 189 215
18 1
•
b d
Voorziening Aanvullende voorper 1-1-2024 zieningen 2024 Voorzienin en verlies evende com lexen in exploitatie Kraaienboom 32 0 Totaal 32 0
Paragraaf Grondbeleid
Vrijval 2024
€ 1.000
Voorziening per 31-12-2024 29
3
29
3
@ akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025
59
Conclusie Er is sprake van een adequate bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitaties. De processen met betrekking tot het grondbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen de medewerkers van vastgoed en bedrijfsvoering zijn organisatorisch goed afgebakend. Er functioneert een interne overlegstructuur met alle betrokken teams, waardoor alle aspecten die met grondzaken samenhangen op tijd in beeld worden gebracht. Ultimo 2024 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoordeeld, geanalyseerd en voor zover mogelijk geactualiseerd. Indien van toepassing is een verliesvoorziening getroffen ofwel is deze aangepast. In 2024 is de verliesvoorziening met€ 29.000 verlaagd. Op basis van de POC-methode is ook in 2024 tussentijdse winst genomen. In totaal voor een bedrag van€ 571.000. In totaal is er dus een voordeel van€ 600.000 ten gunste van de exploitatie 2024 geboekt. Zoals uit de opstelling hierboven blijkt lopen er ultimo 2024 nog een vijftal grondexploitaties. De her calculaties laten voor bijna alle complexen een positief eindresultaat zien. Uitzondering is de Kraaienboom waar een klein verlies wordt verwacht. Er is momenteel serieuze belangstelling voor "oude" al lang liggende kavels binnen 't Warmelinck en de Kraaienboom.