Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen, uitgeleende gelden en overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer zijn opgenomen tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht. Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (‘kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen’ in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de waarde van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs vindt afwaardering plaats. Bij overliquiditeit kunnen gelden via deposito’s met een looptijd langer dan één jaar gestald worden in de schatkist van het Rijk. Het begrip rentetypische looptijd verdient een toelichting. Het gaat bij dit begrip om de definitie vanuit de Wet Fido en is ingegeven door beheersing van renterisico’s. De definitie luidt: het tijdsinterval gedurende de loop-
Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling
67
tijd van een geldlening, waarin op basis van de leningvoorwaarden van de geldlening sprake is van een door de verstrekker van de geldlening niet beïnvloedbare constante rentevergoeding. Voor een uitzetting die een looptijd kent van tien jaar met een vaste rente, geldt dat deze altijd als vast activum dient te worden opgenomen ook al resteert er minder dan één jaar van de oorspronkelijke looptijd. VLOTTENDE ACTIVA Vlottende activa zijn onderverdeeld in: • voorraden; • uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar; • liquide middelen; • overlopende activa. Voorraden Onder voorraden vallen de volgende onderdelen: - overige grond- en hulpstoffen; - onderhanden werk waaronder bouwgronden in exploitatie; - gereed product en handelsgoederen; - vooruitbetalingen. De als “onderhanden werk” opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsof vervaardigingsprijs, dan wel de duurzaam lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijp maken), evenals een redelijk te achten aandeel in de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Volgens het realisatiebeginsel dient in de situatie dat voldoende zekerheid is over de winst, de winst te worden genomen. Daarbij moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan.
Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht. Voor deze tussentijdse winstneming wordt de Percentage of completion (POC) methode gevolgd. Door veranderende omstandigheden kan het zijn dat in eerdere jaren te veel winst is genomen. Deze winst moet in het huidige jaar worden verrekend door middel van een afboeking of het treffen van een voorziening. Voor berekende verliezen wordt een voorziening getroffen die van de waarde van het actief wordt afgetrokken. Voorraad gereed product wordt gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of tegen de duurzaam lagere marktwaarde. Dat laatste doet zich vooral voor als voorraden incourant worden. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De voorgeschreven indeling voor wat betreft vorderingen is: - vorderingen op openbare lichamen (gemeenten, gemeenschappelijke regelingen, Rijk); - verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen; - overige verstrekte kasgeldleningen; - uitzettingen in de schatkist van het Rijk met een rentetypische looptijd korter dan één jaar; - rekening-courantverhouding met het Rijk; - rekening courantverhoudingen met niet-financiële instellingen; - uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd korter dan één jaar; - overige vorderingen; - overige uitzettingen.
De vorderingen worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De vorderingen worden regelmatig beoordeeld. Daarbij wordt een reële inschatting gemaakt of de vordering wordt ontvangen. Op basis hiervan wordt mogelijk een voorziening voor verwachte oninbaarheid getroffen. De voorziening wordt in de balans op de waarde van de vorderingen in mindering gebracht. Op het punt van uitzettingen is gekozen om de terminologie van de Wet Fido te volgen. Het begrip uitzettingen heeft zowel betrekking op vorderingen als op effecten.
Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling
68
Liquide middelen en overlopende activa Liquide middelen en overlopende activa worden tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs opgenomen. De voorgeschreven indeling voor overlopende activa is: de van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel. Uitgesplitst naar de nog te ontvangen bedragen van: - Europese overheidslichamen; - het Rijk; - overige Nederlandse overheidslichamen; - overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen.
VASTE PASSIVA Vaste passiva zijn onderverdeeld in: • eigen vermogen (reserves); • voorzieningen (vreemd vermogen); • vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve, de bestemmingsreserves en het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betreffende verplichting of het voorzienbare verlies. De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is echter op de contante waarde van de (al opgebouwde) toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd. De voorziening riolering en afval zijn verwerkt op basis van de nominale waarde en met inachtneming van artikel 44, lid 2 BBV. De meest actuele nota reserves en voorzieningen is door de raad vastgesteld in december 2023. Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. VLOTTENDE PASSIVA Vlottende passiva zijn onderverdeeld in: • netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar; • overlopende passiva. De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
De voorgeschreven indeling voor overlopende passiva is: - verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume; - ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Uitgesplitst naar de ontvangen bedragen van: Europese overheidslichamen; het Rijk; overige Nederlandse overheidslichamen; - overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen. Borg- en garantstellingen Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten de balanstelling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. In de toelichting op de balans is nadere informatie opgenomen over borgstellingen en garanties en ook een onderbouwing van de totaalbedragen die buiten de balanstelling zijn opgenomen.
Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling
69
Toelichting op de balans per 31 december 2023 ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa Onder materiële vaste activa worden de investeringen weergegeven die betrekking hebben op uitgaven waar tegenover een actief staat met een nuttigheidsduur van meerdere jaren. Er wordt een onderscheid gemaakt in: ❖ Investeringen met een economisch nut, waaronder gronden, woonruimten en gebouwen uitgegeven in erfpacht, overige investeringen met een economisch nut en warme gronden woningbouw; ❖ Investeringen met een economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven; ❖ Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut. Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut weer. Ook zijn de belangrijkste investeringen weergegeven. bedragen x € 1.000 Economisch nut Gronden uitgegeven in erfpacht
Boekwaarde 01-01-2023 2.400
Investering
Desinvestering
Bijdrage derden
Afschrijving
2
0
0
0
Boekwaarde 31-12-2023 2.402
1.104
5
0
-2
50
1.061
2
0
0
0
0
2
7.157 230 18.619 625 347 641 27.619
365 0 0 325 0 14 704
0 0 0 0 0 0 0
0 0 105 33 0 0 138
23 4 930 175 57 59 1.248
7.499 226 17.584 742 290 596 26.937
0
0
0
0
0
0
31.125
711
0
136
1.298
30.402
Woonruimten uitgegeven in erfpacht Gebouwen uitgegeven in erfpacht Overige investeringen met een economisch nut Onderzoek en ontwikkeling Gronden en terreinen Woonruimten Gebouwen Vervoermiddelen Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa
Warme gronden Totaal
bedragen x € 1.000 Toelichting investeringen economisch nut > € 100.000
Grond parkeerterrein Wilhelminastraat Aankoop gronden nabij Knibbelweide (nabo) Aanschaf diverse vervoermiddelen
Krediet
Kapitaaluitgaven 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Bijdrage derden
Totale investering
0 260 328
0 0 0
105 260 325
0 0 0
0 0 0
105 260 325
Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut weer waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. bedragen x € 1.000 Economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Bijdrage derden
Afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
Rioolinvesteringen Investeringen begraafplaatsen
9.253 11
1.107 0
0 0
14 0
408 4
9.938 7
Totaal
9.264
1.107
0
14
412
9.945
Het volgende overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met maatschappelijk nut weer. bedragen x € 1.000 Maatschappelijk nut
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Bijdrage derden
Afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
Gronden en terreinen maatschappelijk nut Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Overige materiële vaste activa
0 6.498 0
0 1.489 0
0 0 0
0 15 0
0 366 0
0 7.606 0
Totaal
6.498
1.489
0
15
366
7.606
Investeringen met een maatschappelijk nut worden op grond van de verwachte levensduur afgeschreven.
Toelichting op de balans per 31 december 2023
70
Financiële vaste activa Bij de financiële vaste activa wordt onderscheid gemaakt in kapitaalverstrekkingen, langlopende leningen en uitzettingen. bedragen x € 1.000 Financiële vaste activa
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Aflossing/ afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Leningen aan overige verbonden partijen Overige langlopende leningen u/g Overige uitzettingen > 1 jaar
1.358 0 9.509 206
1.298 81 1.157 0
1.400 0 0 0
0 0 515 0
1.256 81 10.151 206
Totaal
11.073
2.536
1.400
515
11.694
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Aflossing/ afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
20 19 36 28 128 25 29 18 418 434 0 48
0 0 11 8 138 3 4 73 849 12 200 0
0 0 0 0 234 0 0 46 784 336 0 0
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
20 19 47 36 32 28 33 45 483 110 200 48
155
0
0
0
155
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
1.358
1.298
1.400
0
1.256
bedragen x € 1.000 Specificatie kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen
Alliander 392.896 aandelen Vitens 18.693 aandelen Deelneming Stimuleringsfonds Volkshuisvesting SVN duurzaamheidsleningen 2010 SVN duurzaamheidsleningen 2016 VROM startersfonds gemeente Aalten SVN blijverslening SVN stimuleringslening non-profit SVN toekomstbestendig wonen SVN starterslening 2021 SVN stimuleringsregeling zakelijk BNG 19.305 aandelen ROVA 272 aandelen B: (188 aandelen á € 371 en 84 á € 1.021) Gemeenschappelijke Regeling Stadsbank Oost Nederland (SON) inwoners per 1 januari 2006 (27.436 x € 1,59) Agem Gemeentelijke Energie BV 38 aandelen a € 0,01 Totaal
Toekomstbestendig Wonen Lening Vanaf 2019 worden via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVN) leningen uitgegeven volgens de verordening “Toekomstbestendig Wonen Gelderland”. Daarin zijn alle elementen voor het aanpassen van bestaande woningen verenigd. Met de komst van deze nieuwe regeling worden vooralsnog geen aanvragen meer verstrekt vanuit de bestaande regelingen, te weten de duurzaamheidsleningen, starterslening en de blijverslening. De betreffende verordeningen blijven wel in stand vanwege de aflossingen die nog plaatsvinden op deze leningen. Deze aflossingen worden regelmatig overgeboekt naar de Toekomstbestendig Wonen Lening. In 2023 is voor € 784.000 aan leningen verstrekt via deze regeling. In de tabel overige langlopende leningen wordt het saldo vermeld van de vorderingen van Aalten met betrekking tot deze leningen. Dat is € 1.582.000. SVN Duurzaamheidslening 2010 Er wordt geen geld meer in deze regeling gestort en er worden ook geen leningen meer uit verstrekt. Alleen de afwikkeling van de bestaande leningen vindt nog binnen deze regeling plaats. Zie onder Toekomstbestendig Wonen Lening. Het resterende saldo op de rekening eind 2023 is € 36.000. Onder de overige langlopende leningen is de vordering van Aalten groot € 22.000 opgenomen met betrekking tot deze verstrekte duurzaamheidsleningen.
SVN Duurzaamheidslening 2016 Voor deze duurzaamheidslening geldt hetzelfde als het vorige item. Het resterende saldo eind 2023 is € 32.000. De vordering op deze leningen eind 2023 groot € 602.000 is opgenomen onder de overige langlopende leningen. Voor deze regeling is ook een buffer ingebouwd in verband met aanvragen voor PostCodeRoos leningen (financieringsmogelijkheid om gezamenlijk zonne-energie op te wekken zonder dat de zonnepanelen op het eigen dak hoeven te liggen). De Toekomstbestendig Wonen Lening kent deze mogelijkheid namelijk niet. Starterslening Ook voor de startersleningen geldt hetzelfde als voor de duurzaamheidsleningen. Het resterende saldo ultimo 2023 is € 28.000. Onder de overige langlopende leningen is de vordering op de startersleningen van € 28.000 opgenomen. Op deze uitgezette leningen loopt de gemeente geen risico aangezien deze onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) vallen. Stimuleringsregeling duurzame maatregelen non-profit Op 23 januari 2018 heeft de raad besloten om de in 2016 ingevoerde duurzaamheidslening voor wooneigenaren uit te breiden en ook beschikbaar te stellen voor non-profit organisaties. Uitvoering hiervan vindt plaats binnen het krediet van € 2 miljoen dat beschikbaar is gesteld voor de duurzaamheidslening 2016. In 2023 zijn leningen verstrekt voor afgerond € 46.000.
Onder de overige langlopende leningen is de vordering van Aalten groot € 265.000 opgenomen met betrekking tot deze verstrekte stimuleringsleningen. Toelichting op de balans per 31 december 2023
71
Blijverslening Blijversleningen worden ook niet meer verstrekt. Het saldo eind 2023 op de blijverslening is € 33.000. De vordering op bestaande blijversleningen betreft € 9.000 en is opgenomen onder de overige langlopende leningen. Starterslening 2021 In 2021 heeft de raad besloten om de starterslening nieuw leven in te blazen. Hiermee worden de kansen voor starters op de woningmarkt vergroot. De starterslening is een tweede hypotheek boven op de maximale hypotheek van de primaire geldverstrekker. In 2023 is deze regeling geëvalueerd. Na een langzame start is de vraag naar startersleningen in 2023 flink toegenomen. Het budget was bijna op daarom heeft de raad besloten om nog eens € 750.000 beschikbaar te stellen om ook de komende jaren starters te kunnen blijven helpen. Er is in 2023 voor € 336.000 aan startersleningen verstrekt. De vordering op deze startersleningen bedroeg eind 2023 € 394.000 en is opgenomen onder de overige langlopende leningen. Stimuleringlening zakelijk vastgoed In 2023 heeft de raad deze nieuwe regeling vastgesteld. Het doel is om ondernemers te stimuleren en te ondersteunen bij het verduurzamen van hun vastgoed. De lening is bedoeld voor eigenaren en huurders van vastgoed met een zakelijke bestemming zoals winkels, kantoren en panden maar geldt ook voor agrarische bedrijfsbebouwing.
Er is een bedrag van € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor deze regeling. Het is een revolverend fonds. In 2023 is € 200.000 gestort. Er zijn nog geen aanvragen ingediend. bedragen x € 1.000 Overige langlopende leningen u/g
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Aflossing/ afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
0 13 7 2 0 3 10 6 133 1 3 18 145 3 0 5 349
0 192 30 7 0 7 0 22 602 28 9 265 1.582 394 1.736 4 4.878
Vitens, achtergestelde lening Museum Aalten Museum Aalten lening 2006 Renteloze lening buurthuis Haart 2001 Renteloze lening verenigingsgebouw Dale Renteloze lening buurthuis IJzerlo SVN monumenten SVN duurzaamheidslening Aalten 2010 SVN duurzaamheidslening Aalten 2016 SVN uitgezette startersleningen Aalten SVN blijverslening SVN stimuleringsregeling duurzame maatregelen non-profit SVN toekomstbestendig wonen SVN starterslening 2021 Alliander storting aandeelhouderslening 2021-2031 SMWD geldlening 2018
0 205 37 9 0 10 10 28 735 29 12 238 950 63 1.736 9 4.071
1.156
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Hypotheken personeel
5.438 5.438
1 1
0 0
166 166
5.273 5.273
Totaal
9.509
1.157
0
515
10.151
45 777 334
Er wordt niet veel meer extra afgelost op verstrekte hypothecaire leningen. bedragen x € 1.000 Specificatie leningen aan verbonden partijen AGEM aankoop zonnepark Braamt
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Aflossing/ afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
0
81
0
0
81
In 2023 hebben de gezamenlijke Achterhoekse gemeenten een financiële bijdrage verstrekt aan AGEM voor de aankoop van zonnepark Braamt. Het aandeel voor Aalten betrof 8,7% ofwel € 81.255. Hiermee wordt invulling gegeven aan het zelfleveringsmodel waarbij we duurzame elektriciteit tegen kostprijs verkrijgen. bedragen x € 1.000 Overige uitzettingen > 1 jaar
Boekwaarde 01-01-2023
Investering
Desinvestering
Aflossing/ afschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
t Zand, afkoopbare eeuwigdurende vordering Stichting Keupenkamp, eeuwigdurende erfpacht Sportpark Villekamp, eeuwigdurende erfpacht Tennispark de Rietstap, eeuwigdurende erfpacht De Grensruiters, eeuwigdurende erfpacht Zwembad 't Walfort en het Blauwe Meer, eeuwigdurende erfpacht
184 6 7 3 6 0
0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0
184 6 7 3 6 0
Totaal
206
0
0
0
206
Onder de overige uitzettingen zijn de gronden opgenomen die in erfpacht zijn uitgegeven (zie ook onder materiële vaste activa). De waardering is gebaseerd op de verkrijgingsprijs/vervaardigingsprijs of duurzaam lagere marktwaarde.
Toelichting op de balans per 31 december 2023
72
VLOTTENDE ACTIVA Voorraden Tot de categorie onderhanden werk onder de voorraden vlottende activa vallen de bouwgronden in exploitatie (BIE). Het startpunt van een BIE is het raadsbesluit met de vaststelling van het grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting. Gezien het belang van een juiste waardering en inzicht in de ontwikkeling van de waarde van de BIE zijn de verslaggevingsregels aangescherpt. De waardering wordt met name bepaald door de prognoses van het eindresultaat van een grondexploitatie. Daarom is expliciet per grondexploitatie het verloop van deze activa opgenomen en toegelicht. In de hiernavolgende tabel zijn de BIE’s voor 2023 geactualiseerd en is het nieuwe geraamde eindresultaat zichtbaar. Er zijn geen voorraden geen product meer. bedragen x € 1.000 Bouwgrond in exploitatie (BIE)
Kern De Heurne herziening 2021 t Warmelinck Kraaienboom
Boekwaarde 1-1-2023
Vermeerderingen 2023
Verminderingen 2023
(Tussentijdse) winstneming
Boekwaarde 31-12-2023
Nog te maken kosten
Nog te realiseren opbrengsten
Geraamd eindresultaat
69 69 249
31 1 2
424 0 0
93 -1 0
-231 69 251
141 1 21
83 73 240
-173 voordeel -3 voordeel 32 nadeel
387
34
424
92
89
163
396
-144
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Gereed product en handelsgoederen
Geraamde nog te maken kosten Deze kosten bestaan vooral uit woonrijp maken, rente en toezicht. Van alle kosten zijn onderbouwingen aanwezig, meestal gebaseerd op uitgebrachte offertes. De kosten vanaf 2024 zijn geactualiseerd en voor wat betreft de meerjaren geïndexeerd met 2%. De toegerekende rente is aangepast aan de BBV voorschriften en ligt voor 2023 op 1,02%. Geraamde nog te realiseren opbrengsten Dit betreft louter kavelverkoop. Er zijn in totaal nog vier kavels beschikbaar. We hopen die in 2024 te verkopen. De opbrengsten voor de kavels worden niet geïndexeerd. Geraamd eindresultaat Daar waar het geraamde eindresultaat een nadeel laat zien, is een voorziening getroffen ter hoogte van dit nadeel. De mutaties op deze voorziening zijn via de exploitatie verwerkt in het rekeningresultaat. De hoogte van de voorziening voor de BIE’s op 31 december 2022 bedroeg € 30.000 en is met € 2.000 verhoogd tot € 32.000 per 31 december 2023. Er zijn in 2023 geen grondexploitaties afgesloten. Onder de post gereed product en handelsgoederen zijn geen objecten meer opgenomen. Voor een tweetal complexen is in 2023 tussentijds winst genomen dan wel gecorrigeerd op basis van de POC-methode. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in bovenstaand eindresultaat. Het betreft Kern De Heurne herziening 2021 voor € 93.000 en een correctie bij ’t Warmelinck van € 1.000.
Onderstaande tabel geeft het totaal van de voorraden aan. Dit zijn de BIE’s plus de categorie gereed product en handelsgoederen. bedragen x € 1.000 Voorraden
Balanswaarde 01-01-2023
Boekwaarde 01-01-2023
Vermeerdering
Vermindering Boekwaarde 31-12-2023
BIE onderhanden werk Gereed product en handelsgoederen
357 0
387 0
34 0
332 0
Totaal voorraden
357
387
34
332
Verwachte verliezen
Balanswaarde 31-12-2023
89 0
32 0
57 0
89
32
57
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De in de balans opgenomen uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar worden hierna verder gespecificeerd. Onder de vorderingen op openbare lichamen zijn de vorderingen op ministeries, provincies, gemeenten, waterschappen, gemeenschappelijke regelingen en dergelijke gerubriceerd.
Toelichting op de balans per 31 december 2023
73
bedragen x € 1.000 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Saldo 01-01-2023
Saldo 31-12-2023
Vorderingen op openbare lichamen Verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen Overige verstrekte kasgeldleningen Uitzettingen in 's Rijks schatkist Rekening-courantverhouding met het Rijk Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen Overige vorderingen Dubieuze vorderingen Overige uitzettingen
1.865 0 0 0 0 0 1.665 -79 0
457 0 0 0 0 0 1.491 -32 0
Totaal
3.451
1.916
Saldo 01-01-2023
Saldo 31-12-2023
Algemene debiteuren Belastingdebiteuren Debiteuren zorg en inkomen
1.356 283 26
1.246 233 12
Totaal
1.665
1.491
Saldo 01-01-2023
Saldo 31-12-2023
Dubieuze vorderingen algemeen Dubieuze vorderingen belastingen Dubieuze vorderingen zorg en inkomen
-20 -16 -43
0 -7 -25
Totaal
-79
-32
Specificatie overige vorderingen
Specificatie dubieuze vorderingen
In het vorderingssaldo op openbare lichamen ultimo 2022 zaten nog een tweetal grote vorderingen op het Rijk. Daarvan is in 2023 geen sprake meer. Onder overige vorderingen zijn de handelsdebiteuren, belastingdebiteuren en debiteuren zorg en inkomen opgenomen. Op een uitzondering na zijn er geen noemenswaardige problemen bij de invordering van debiteuren. Voor een aantal debiteuren waarvan de invordering als dubieus wordt ingeschat, is een voorziening getroffen. De voorziening dubieuze debiteuren is in 2023 verlaagd met € 47.000 naar € 32.000. De voorziening is op de balans in mindering gebracht op de overige vorderingen. Liquide middelen bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2023
Saldo 31-12-2023
Kassaldi Banksaldi
1 1.045
1 2.470
Totaal
1.046
2.471
Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2023 berekend op € 1.452.000 zijnde 2% van het begrotingstotaal. Er is in 2023 regelmatig geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende tabel blijkt dat we het drempelbedrag in 2023 niet hebben overschreden. Schatkistbankieren 1e kwartaal 2023 2e kwartaal 2023
€ 431.000 € 800.000
3e kwartaal 2023 4e kwartaal 2024
€ 1.432.000 € 1.271.000
Overlopende activa bedragen x € 1.000 Overlopende activa
Saldo 01-01-2023
De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel. - Europese overheidslichamen - het Rijk - Overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
Toelichting op de balans per 31 december 2023
Saldo 31-12-2023
0 102 160
0 0 164
7.115
9.615
7.377
9.779
74
Onder de overlopende activa vallen de van overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op een uitkering met een specifiek bestedingsdoel. Onderstaande tabel geeft het verloop van deze post weer. bedragen x € 1.000 Nog te ontvangen voorschotbedragen op uitkeringen met een specifieke bestemming
het Rijk Oekraïne: transitiekosten/gemeentelijke opvang ontheemden Nabo Kleuverspad overige Nederlandse overheidslichamen Ruiternetwerk Nabo Tuunterweg Nabo Groot Heinenweg Toren NH kerk Carillon Lage Blik verplaatsen bibliotheek Groot Deunkweg Gemeentehuis Markt 7
Totaal
Saldo 01-01-2023
Overlopende passiva 01-01-2023
Inkomsten
Uitgaven
Saldo 31-12-2023
53 49 102
0 0 0
68 49 117
15 0 15
0 0 0
3 50 1 1 100 5 0 160
0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 0 1 0 11 11 23
0 0 0 0 0 6 21 27
3 50 1 0 100 0 10 164
262
0
140
42
164
Verder vallen onder de overlopende activa de vooruitbetaalde en overige nog te ontvangen bedragen. Onder de vooruitbetaalde posten zijn onder meer de grondaankopen voor Cattier opgenomen (€ 242.000) en de subsidiebetaling aan Veilig Thuis (€ 199.000). Onder de nog te ontvangen bedragen valt met name de grote vordering op de belastingdienst op. De afwikkeling met het BTW-compensatiefonds beloopt bijna € 3.900.000 inclusief oude jaren. Daarnaast zijn hieronder diverse afrekeningen verantwoord. We noemen hier het ledigen van de vuilcontainers van de burgers € 324.000, de toeristenbelasting € 122.000 en zijn de nog te ontvangen voorschotten rioolheffingen van € 819.000 opgenomen. Voor de afrekeningen met betrekking tot de jeugdzorg en de Wmo zijn vorderingen opgenomen voor ruim € 500.000. Laborijn heeft de vorderingen op haar cliëntenbestand eind 2023 geherwaardeerd. De verplichting van Laborijn aan Aalten is becijferd op € 452.000. Dit zijn cliënten die ten onrechte een uitkering hebben ontvangen en die Laborijn terugvordert van deze cliënten. Deze vordering is dit jaar voor het eerst opgenomen en wordt ieder jaar herzien.
PASSIVA VASTE PASSIVA Conform de financiële verordening van de gemeente Aalten ex artikel 212 van de gemeentewet wordt minimaal eenmaal per vier jaar de nota reserves en voorzieningen geactualiseerd. De laatste geactualiseerde versie heeft de raad in zijn vergadering van december 2023 vastgesteld. Eigen vermogen Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de hierna genoemde reserves en het resultaat. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt naar de algemene reserve en bestemmingsreserves. De algemene reserve heeft een algemeen karakter en is vrij aanwendbaar. Deze reserve heeft als belangrijkste functie het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers. De noodzakelijke hoogte van de algemene reserve wordt mede bepaald aan de hand van het weerstandsvermogen van de gemeente. Bestemmingsreserves zijn reserves waar de raad een specifieke bestemming aan heeft gegeven.
Toelichting op de balans per 31 december 2023
75
bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2023
Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat na bestemming
Reserves
Toevoeging
Onttrekking
Saldo 31-12-2023
15.228 9.184 1.378
8.144 5.122 901
7.307 2.491 0
16.065 11.815 2.279
25.790
14.167
9.798
30.159
Saldo 01-01-2023
Toevoeging
Onttrekking
Saldo 31-12-2023
Algemene reserve Reserve risico Totaal algemene reserve
15.228 0 15.228
2.144 6.000 8.144
7.307 0 7.307
10.065 6.000 16.065
Reserve onderhoud wegen Reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen Reserve huisvesting onderwijs Reserve bodemsanering Reserve formatie en organisatie Reserve inkoop zorg Reserve overlopende posten
91 1.201 4.721 24 393 1.304 1.450
390 160 130 0 791 0 3.651
237 198 53 24 0 459 1.520
244 1.163 4.798 0 1.184 845 3.581
Totaal bestemmingsreserves
9.184
5.122
2.491
11.815
Nog te bestemmen resultaat
1.378
901
0
2.279
Algemene Reserve Stand per 1 januari 2023
Werkelijk
Rekeningsaldo 2022, raadsbesluit 4 juli 2023 Mutaties 2023 Verstevigen Algemene Reserve Visie Centrumplan Dinxperlo Niet actief beveiligde overweg (Nabo) Bekendijk-Zuid Regiodeal Leader Energietoeslag Oekraïne Structuurversterking kernen Vrijval reserve bodemsanering Instellen reserve risico’s Naoberfonds
15.228 1.378
400 -47 -47 -7 -82 -62 -852 204 -65 25 -6.000 -8 -6.541
Stand per 31 december 2023
10.065
Bestemmingsreserves Toegerekende rente Evenals voorgaande jaren wordt er geen rente toegevoegd aan de reserves. Reserve Onderhoud wegen In 2023 is € 390.000 aan deze reserve toegevoegd. De kosten van het groot onderhoud aan de wegen ad € 237.000 is in 2023 aan de reserve onttrokken. Het saldo van de reserve is gerelateerd aan de onderhoudsplannen. Reserve Onderhoud gemeentelijke gebouwen In 2023 is € 160.000 aan deze reserve toegevoegd. Dit jaar is voor € 198.000 aan planmatig onderhoud uitgevoerd aan de gemeentelijke gebouwen. Het saldo van de reserve is gerelateerd aan de onderhoudsplannen.
Toelichting op de balans per 31 december 2023
76
Reserve Huisvesting onderwijs De hoogte van deze reserve is vanaf 2016 niet meer gekoppeld aan het integraal huisvestingsplan. Vanaf 2018 wordt de reserve weer jaarlijks gevoed, in 2023 is € 130.000 toegevoegd. Voor de tijdelijke huisvesting van de Höve in de Heurne is € 53.000 aan de reserve onttrokken. Reserve Bodemsanering In de raadsvergadering van december 2023 is de Nota Reserves en Voorzieningen vastgesteld. Eén van de beslispunten was de reserve Bodemsanering op te heffen. Reserve Formatie en organisatie Deze reserve heeft het karakter van een schommelfonds. De normale mutaties op de personeelsbudgetten verlopen via deze reserve. Uit dit saldo moeten ook de toekomstige verplichtingen worden gedekt. In 2023 is een bedrag van € 792.000 aan de reserve toegevoegd. Reserve Inkoop zorg Via winstbestemming is uit het positieve saldo 2021 € 1 miljoen gestort in deze nieuwe reserve om mogelijke toekomstige tegenvallers binnen de kosten van de nieuw in te kopen zorgtrajecten te dekken. In de Najaarsnota 2023 is besloten om alle overschotten of tekorten op de zorg aan het eind van het boekjaar te verrekenen met deze reserve. In 2023 is in € 459.000 aan deze reserve onttrokken. Reserve Overlopende posten In de Najaarsnota 2022 is besloten om deze reserve in te stellen voor budgetten die in het jaar niet benut zijn, maar waar nog wel een bestemming voor is.
Hierdoor worden grote schommelingen in het rekeningsaldo voorkomen. De reserve is in 2023 gevoed met de posten die in de Najaarsnota 2023 specifiek zijn benoemd. Voorzieningen De voorzieningen worden onderverdeeld in voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en voorzieningen voor middelen van derden verkregen waarvan de bestemming gebonden is. Een specificatie hiervan is hieronder weergegeven. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2023 Toevoegingen
vrijgevallen bedragen
aanwendingen
Saldo 31-12-2023
Voorzieningen voor verplichtingen Voorzieningen voor middelen van derden met gebonden bestemming
4.419 1.487
204 92
54 197
237 0
4.332 1.382
Totaal
5.906
296
251
237
5.714
Saldo 01-01-2023 Toevoegingen
vrijgevallen bedragen
aanwendingen
Saldo 31-12-2023
Specificatie Voorziening APPA (pensioen wethouders) Voorziening wachtgeld wethouders Voorziening oud personeelsleden Voorziening verlofsparen
4.038 0 188 193
0 0 0 204
17 0 37 0
183 0 54 0
3.838 0 97 397
Totaal voorzieningen voor verplichtingen
4.419
204
54
237
4.332
Voorziening afval Voorziening riolering
317 1.170
0 92
197 0
0 0
120 1.262
Totaal voorzieningen voor middelen van derden met gebonden bestemming
1.487
92
197
0
1.382
Toelichting voorzieningen: Voorziening APPA (pensioen wethouders) De voorziening is gevormd om de verplichtingen voor de pensioenuitkeringen van de (oud)wethouders op te vangen. De hoogte is bepaald aan de hand van actuariële berekeningen. Deze worden elk jaar geactualiseerd op basis van de actueel geldende marktrente (2,472%) en de sterftetabellen. Voorziening oud personeelsleden De voorziening is bedoeld om de lasten van de niet-actieven op te kunnen vangen. Voorziening verlofsparen Met ingang van 1 januari 2022 kunnen medewerkers deelnemen aan verlofsparen. Medewerkers kunnen uren sparen en gespaarde uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning en deze uren verjaren niet. Aangezien hier sprake is van arbeidskostengerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en afbouw kennen, moet hiervoor een voorziening worden gevormd. In 2023 is € 204.000 aan de voorziening gedoteerd.
Toelichting op de balans per 31 december 2023
77
Voorziening afval Volgens het BBV moet er een voorziening gevormd worden voor de middelen die van derden verkregen zijn en waarvan de bestemming gebonden is. De kosten van afval verlopen budgettair neutraal en het overschot of tekort wordt verrekend met deze voorziening. In 2023 is € 197.000 aan de voorziening onttrokken. Voorziening riolering Volgens het BBV moet er een voorziening gevormd worden voor de middelen die van derden verkregen zijn en waarvan de bestemming gebonden is. De kosten van riolering verlopen budgettair neutraal en het overschot of tekort wordt verrekend met deze voorziening. De voorziening wordt in 2023 met € 92.000 gevoed. Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer De vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer worden onderverdeeld in onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen en waarborgsommen. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2023
Saldo 31-12-2023
Onderhandse leningen bij binnenlandse banken en overige financiële instellingen Waarborgsommen
28.068 2
23.980 2
Totaal
28.070
23.982
Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan één jaar
De rentelast over de vaste geldleningen voor 2023 bedroeg € 410.000. VLOTTENDE PASSIVA Onder de vlottende passiva worden afzonderlijk opgenomen de netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva. De onderverdeling en specificatie van deze posten is hieronder weergegeven. Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2023
Saldo 31-12-2023
Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden
0 0 500 2.523
0 0 0 4.373
Totaal
3.023
4.373
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Onder de overige schulden zijn de openstaande posten van de crediteuren opgenomen. Overlopende passiva bedragen x € 1.000 Overlopende passiva
Saldo 01-01-2023
Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume
Saldo 31-12-2023
4.532
5.267
Ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Uitgesplitst naar: - Europese overheidslichamen 0 - het Rijk 1.140 - overige Nederlandse overheidslichamen 1.504
0 975 2.991
Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen 226
410
7.402
9.643
Onder de overlopende passiva zijn de verplichtingen opgenomen met betrekking tot afrekeningen over 2023 die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen. Enkele grotere posten zijn: Gemeente Winterswijk afrekening ZOOV (€ 272.000), Prorail Nabo (€ 260.000), Ministerie afrekening Spuk MEOZ (€ 243.000), herinrichting centrum Dinxperlo (€ 280.000) en Laborijn energietoeslag ruim € 1 miljoen. Ook zijn er verplichtingen opgenomen met betrekking tot betalingen aan diverse instanties ten aanzien van de Wmo en de Jeugdzorg voor ruim € 350.000. De post overige vooruit ontvangen bedragen bestaat voor een groot deel uit transitorische rente over de vaste geldleningen (€ 77.000) en een afrekening van de algemene uitkering € 301.000. Toelichting op de balans per 31 december 2023
78
De vooruit ontvangen bedragen met een specifieke bestemming zijn gelden die ontvangen zijn en voor een specifiek doel moeten worden aangewend. Onderstaande tabel geeft het verloop van deze post weer. bedragen x € 1.000 Vooruitontvangen bedragen met een specifieke bestemming
het Rijk Onderwijs Achterstanden Beleid 2019-2022 Nationaal Programma Onderwijs 2021-2025 Sportakkoord Wet Inburgering 2021 + onderwijsroute Onafhankelijke cliëntondersteuning Preventieakkoord Energiearmoede overige Nederlandse overheidslichamen Ahof Sheddaken Gemeentehuis Markt Nabo Kleuverspad Uuthuuskes Biodiversiteitsplan Centrumplan Teunismolen Monumentensubsidie 2021 Monumentensubsidie 2022 Monumentensubsidie 2023 Landschapsregeling 2019-2023 Woon- en vastgoedmonitor Winterfonds Achterhoek Gezond Heerlijk Thuis in Huis Project Vrijheid Ludgerstraat Koplopersproject Ventilatie in scholen Overdracht bodemtaken onder de omgevingswet Koele kernen Huiskamer Prins Clausplein Nationaal Isolatieprogramma Prins Clausplein (Groene huiskamer centrum Dinxperlo) Delta programma zoetwater (herinrichting wegen) Toren NH kerk Carillon Ahof (DUMAVA; verduurzaming) Tijdelijke regeling capaciteit Klimaat- en energiebeleid Hogestraat Aalten
Totaal
Saldo 01-01-2023
Inkomsten
Uitgaven
Overlopende activa 31-12-2023
Saldo 31-12-2023
171 258 26 154 0 23 508 1.140
329 134 0 319 6 0 188 976
396 180 26 272 0 3 264 1.141
0 0 0 0 0 0 0 0
104 212 0 201 6 20 432 975
18 8 3 33 3 6 67 8 5 17 0 14 111 128 64 18 137 286 38 407 46 72 15 0 0 0 0 0 0 0 1.504
6 2 6 0 3 0 84 5 -1 4 27 0 0 -128 -38 34 137 0 0 0 0 0 0 1.232 80 82 3 166 501 98 2.303
0 0 0 33 1 6 61 0 4 21 4 13 50 0 26 20 63 131 0 0 6 0 15 0 0 14 0 32 306 0 806
0 0 9 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 10
24 10 0 0 5 0 90 13 0 0 23 1 61 0 0 32 211 155 38 407 40 72 0 1.232 80 68 2 134 195 98 2.991
2.644
3.279
1.947
10
3.966
Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen In deze paragraaf zijn belangrijke financiële rechten en verplichtingen opgenomen waaraan de gemeente voor toekomstige jaren is gebonden en die niet uit de balans blijken. Waarborgen en garanties Garantiestructuur algemeen De huidige garantiestructuur is ontwikkeld om corporaties in staat te stellen tegen relatief gunstige condities leningen aan te trekken op de kapitaalmarkt. Hiertoe staat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) ten opzichte van de geldverstrekker borg voor de betaling van rente en aflossing van de lening. De borgstelling is ingebed in een structuur die drie zekerheden kent: 1. primair: de geldmiddelen van de corporatie zelf, inclusief eventuele saneringssteun van het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV); 2. secundair: het garantievermogen van het WSW. Daarbij vormt de waarde van de woningen een onderpand voor het WSW; 3. tertiair: achtervang door Rijk en gemeenten die daarvoor een renteloze lening verstrekken aan het WSW. De gemeente loopt hier dus alleen renterisico. Vanaf augustus 2021 heeft er een wijziging plaatsgevonden in de achtervang tussen het WSW en de gemeenten. Om een robuuster borgstelling voor de toekomst te kunnen garanderen is er een nieuwe achtervangovereenkomst afgesloten tussen gemeenten en het WSW.
Daarnaast is er een wijzigingsovereenkomst tussen beide partijen afgesloten voor bestaande (voor 1 augustus 2021 aangegane) achtervangovereenkomsten. De onderwerpen die zijn gewijzigd zien specifiek op borgbare doelen, herfinanciering en verstrekking en terugbetaling van renteloze leningen. Ook is met deze wijziging de in het verleden ontstane maar ongewenste scheefgroei in de risicopositie van gemeenten in de achtervang rechtgezet. Voor geborgde geldleningen onder de oude achtervangovereenkomsten wordt de achtervangpositie nog steeds bepaald op basis van individueel geborgde leningen. Voor geldleningen die geborgd worden onder de nieuwe achtervangovereenkomst wordt de achtervangpositie bepaald op basis van de nieuwe grondslag. De situatie in Aalten In de volgende tabel wordt de stand van de door de gemeente Aalten gegarandeerde leningen weergegeven. Toelichting op de balans per 31 december 2023
79
bedragen x € 1.000 Overzicht gegarandeerde geldleningen Categorie Woningbouw met achtervang
S 31-12-2022 S 31-12-2023 Borg WSW Gemeente garant P. Dekking Het Rijk garant P. Dekking 104.186
109.194
Categorie Woningbouw als garant
0
Categorie Overige
Totaal
109.194
54.597
50
0
0
100
0
0
0
0
100
0
104.186
109.194
109.194
54.597
54.597
50
54.597
In de praktijk zijn alle financiële problemen bij corporaties via de primaire zekerheid opgevangen. Dat wil dus zeggen volledig binnen de sector. Voordat de gemeente in beeld komt als achtervang is er nog de tweede zekerheidslaag namelijk het garantievermogen van het WSW. Woningbouw met achtervang Uit de tabel blijkt dat eind 2023 voor ruim € 109 miljoen aan leningen worden geborgd door het WSW. Voor al deze leningen geldt dat de gemeenten en het Rijk beiden in de achtervang zitten. Als het tot een aanspraak komt, staan de gezamenlijke gemeenten voor maximaal 25% garant. De andere 25% komt ten laste van de schade-gemeente(n). Het Rijk draagt de resterende 50% bij. Het risico is relatief klein. Het betreffen leningen die bijna allemaal zijn afgesloten door De Woonplaats bij de BNG bank en de Nederlandse Waterschapsbank. Door de wijzigingen in de achtervang in 2021 is Stichting Wonion erbij gekomen voor een relatief kleine leningpositie. Woningbouw als garant Voor leningen waar geen borg van het WSW aanwezig is kan de gemeente direct worden aangesproken. Er zijn geen corporaties meer met leningen die onder deze categorie vallen. Nationale hypotheekgarantie (NHG) NHG wordt verstrekt door de stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW). Deze stichting heeft als hoofddoel het particulier woningbezit op een verantwoorde wijze te bevorderen.
Het Rijk en de gemeenten hebben hierbij een achtervang functie. Per 1 januari 2011 is de achtervang functie van de gemeenten voor nieuwe af te geven hypotheekgaranties vervallen. Dit ligt vanaf dat moment volledig bij het Rijk. Alleen bij afgegeven borgtochten tot en met 2010 kan het WEW nog een beroep doen op de gemeenten. Dit is theoretisch een beperkt risico. Dit blijkt uit de liquiditeitsprognose voor 2023 - 2028. Uit deze prognose blijkt dat het WEW voor deze jaren geen aanspraken verwacht op de achtervangfunctie. Eigen bijdragen Wmo van het CAK Met betrekking tot de Wmo-eigen bijdragen van het CAK is bij alle gemeenten sprake van een onzekerheid. Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding of een financiële tegemoetkoming is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. In de wet is bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage niet wordt uitgevoerd door de gemeente zelf, maar door het CAK. Door privacyoverwegingen is de gegevensverstrekking van het CAK aan de gemeente Aalten ontoereikend om de volledigheid en juistheid van de eigen bijdragen te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is.
Hoewel de volledigheid van de eigen bijdragen niet voldoende is vast te stellen, hebben we wel zekerheid dat het totaalbedrag aan verantwoorde eigen bijdrage in 2023 zijnde € 243.000 gelijk is aan de door het CAK geïnde en doorbetaalde eigen bijdragen in 2023. Hiermee beschikt de gemeente Aalten over voldoende zekerheid dat de eigen bijdragen juist zijn verantwoord. Eventuele niet verantwoorde eigen bijdragen worden ingeschat als niet materieel. Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 vallen gemeenten onder de Wet op de Vennootschapsbelasting. Voor het grondbedrijf doen wij aangifte. Over 2022 hebben we de landelijke primeur te pakken met de eerste definitieve aanslag over dit jaar. Tot en met 2022 is het totaalbedrag van de niet verrekende verliezen € 440.000. Voor dit bedrag is de verrekeningstermijn nog niet verstreken. Eventuele winsten vanaf 2023 kunnen hiermee worden verrekend. Borgstelling Agem Op 17 januari 2017 heeft het college besloten de door de gemeente in te kopen energie af te gaan nemen van de Agem. Om in haar financieringsbehoefte te kunnen voorzien heeft Agem Gemeentelijke Energie B.V. (AGE B.V.) een financieringsovereenkomst gesloten met de BNG met een maximum krediet. De gemeente Aalten staat borg voor de nakoming van de verplichtingen van AGE B.V. uit hoofde van deze financieringsovereenkomst.
Het bedrag waarvoor de gemeente uit deze borgstelling kan worden aangesproken, is nooit meer dan € 56.000 te vermeerderen met kosten, boeten en renten. Toelichting op de balans per 31 december 2023
80
Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening bedragen x € 1.000
Primitieve raming
Raming na wijziging
Werkelijk 2023
Werkelijk 2022
Baten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal baten
-5.315 -5.038 -62.230 -72.583
-9.183 -10.413 -74.019 -93.615
-8.634 -10.375 -74.769 -93.778
-7.087 -6.945 -65.026 -79.058
Lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal lasten
13.243 46.152 13.188 72.583
16.524 52.246 24.845 93.615
15.893 50.470 27.415 93.778
14.117 46.695 18.246 79.058
Saldo van baten en lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal saldo van baten en lasten
7.928 41.114 -49.042 0
7.341 41.833 -49.174 0
7.259 40.095 -47.354 0
7.030 39.750 -46.780 0
Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
81
Begrotingswijzigingen 2023 bedragen x € 1.000
Primitieve Wijzigingen raming 2023
Raming na wijziging
Baten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal baten
-5.315 -5.038 -62.230 -72.583
-3.868 -5.375 -11.789 -21.032
-9.183 -10.413 -74.019 -93.615
Lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal lasten
13.243 46.152 13.188 72.583
16.524 52.246 24.845 93.615
Saldo van baten en lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering
7.928 41.114 -49.042
3.281 6.094 11.657 21.032 0 0 -587 719 -132
7.341 41.833 -49.174
0
0
0
Totaal saldo van baten en lasten
Baten
Programmabegroting 2024
1-nov-22
Begrotingswijzigingen: Najaarsnota 2022
20-dec-22
Raadsprogramma 2022-2026
20-dec-22
Voorjaarsnota 2023
4-jul-23
Klimaatstrategie
28-feb-23
Centrumplan Dinxperlo SVN
25-apr-23 25-apr-23
-227 -1.838 0 0
Programma 1 Ruimte Lasten Totaal
2.067 145 2.225 0 0 -20
Programma 2 Sociaal Domein Baten Lasten Totaal
1.840 145 387
-704 -616
2.749 55 2.383
Programma 3 Bedrijfsvoering Baten Lasten Totaal
2.045 55 1.767
-4.206 0 -3.243
320 -200 1.089
-3.886 -200 -2.154
20 6.025 4.405
-20
Totaal saldo van baten en lasten Baten Lasten Totaal
20 0 6.087
-5.137 0 -5.697 0 0 0 -6.025 -4.176
5.137 0 5.697 0 0 0 6.025 4.176
0 0 0 0 0 0 0 0
-1.803
-1.136
-2.939
-4.056
908
-3.148
-6.025 1.683
totaal wijzigingen
-3.867
3.281
-586
-5.376
6.095
719
-11.791
11.659
-133
-21.034 21.034
0
Totaal
-9.183
16.525
7.342 -10.413
52.247
41.834
-74.019
24.843 -49.176
-93.615 93.615
0
Nota Reserves en Voorzieningen 19-dec-23 Najaarsnota 2023
19-dec-23
Bedragen weergegeven met "nul" zijn binnen het programma gewijzigd en laten geen effect zien op de totale programma baten en of lasten.
Begrotingswijzigingen
82
Programma 1 Ruimte bedragen x € 1.000
Primitieve raming
Raming na wijziging
Werkelijk 2023
Werkelijk 2022
Baten Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totale baten
-64 -9 0 0 0 -37 -229 -293 -69 -2.036 -2.022 -3 -317 -44 -27 -165 -5.315
-146 -9 -140 0 -217 -38 -265 -616 -106 -2.009 -2.022 -1.141 -294 -671 -637 -872 -9.183
-209 -8 -213 0 -242 -27 -282 -566 -87 -2.017 -2.008 -723 -277 -456 -673 -846 -8.634
-121 -8 -60 0 -180 -32 -225 -453 -88 -2.024 -1.980 -105 -262 -220 -749 -580 -7.087
Lasten Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totale lasten
2.918 13 26 41 0 59 198 1.521 1.683 1.550 1.627 1.382 274 1.089 22 840 13.243
2.918 33 213 44 217 66 224 1.972 1.532 1.523 1.627 2.183 259 1.673 637 1.403 16.524
2.649 24 517 47 242 63 220 1.863 1.478 1.550 1.726 1.937 265 1.483 570 1.259 15.893
2.886 11 87 18 179 48 221 1.508 1.686 1.605 1.612 1.223 253 916 807 1.057 14.117
Totaal saldo van baten en lasten
7.928
7.341
7.259
7.030
Analyse tussen de begroting na wijziging en de werkelijke baten en lasten Het verschil tussen de raming na wijziging en werkelijk 2023 bedraagt per saldo € 82.000 voordelig. Verkeer en vervoer Onderhoud wegen Het geplande groot onderhoud was in 2023 goedkoper dan verwacht doordat de prijzen weer gestabiliseerd zijn, daarnaast kon een gedeelte van het groot onderhoud niet uitgevoerd worden doordat het tijdsbestek te kort was om het op tijd in de markt te zetten. Aan groot onderhoud is € 173.000 minder uitgegeven dan geraamd, deze kosten worden gedekt door een onttrekking aan de Reserve Onderhoud Wegen (deze mutatie vindt plaats in programma 3 Bedrijfsvoering) en verloopt per saldo neutraal.
Programma 1 Ruimte
83
Openbare verlichting De energieprijzen zijn uiteindelijk minder hoog geworden dan verwacht. In de najaarsnota 2022 is deze post met € 75.000 verhoogd in verband met de hoge energietarieven door de oorlog in Oekraïne. In 2023 zijn de prijzen gelukkig gestabiliseerd en is er een voordeel ten opzichte van de raming van € 60.000. Leges nutsvoorziening Door de energietransitie wordt er volop meer gegraven door met name Liander (gas en stroom). Hierdoor ontvangen we ook meer leges en straatwerkvergoedingen. In de Voor- en Najaarsnota is deze post al opgehoogd maar dit bleek te voorzichtig te zijn. Er is in 2023 € 66.000 meer ontvangen dan begroot. Parkeren Geen bijzonderheden. Openbaar vervoer Nabo Kleuverspad, € 184.000 nadeel Het werk bij de Niet actief beveiligde overweg, Kleuverspad is na genoeg afgerond. De (subsidie)afrekening vindt in 2024 plaats. Er is een overschrijding van € 231.000. Van dit budget wordt € 47.000 gedekt uit de algemene reserve. In 2022 is een start gemaakt met de aanleg van de parallelweg Kleuverspad ten behoeve van de afsluiting van de Nabo. Tijdens de uitvoering is gebleken dat er een kwetsbare waterleiding aanwezig was binnen het werkgebied, welke door het ingenieursbureau niet is opgemerkt. Het vervangen en verleggen van deze leiding was noodzakelijk.
Gezien de aanwezigheid van de spoorlijn en de nodige risico`s hieromtrent, zat hier een aanzienlijk lange voorbereidingstijd aan. Ook bleek er een watertransportleiding te liggen op de plek waar de parallelweg gepland was. Hierdoor moest de asfaltverharding op die locatie worden vervangen door elementverharding. Dit zorgde voor een wijziging in de fasering en de gegunde werkzaamheden. Het werkgebied ligt ook in het Gelders Natuur Netwerk en binnen het essentiële leefgebied van de zandhagedis. Regelgeving vanuit de wet Natuurbescherming zorgde ervoor dat de werkbare periode aanzienlijk verkort werd. Hierdoor is het gehele werk gefaseerd uitgevoerd wat heeft geleid tot meerkosten. Ook moesten er extra maatregelen worden getroffen ten behoeve van boscompensatie waardoor het uiteindelijke werk duurder is geworden. Er komt nog overleg met ProRail over een extra bijdrage in het tekort. Economische ontwikkeling Geen bijzonderheden. Fysieke bedrijfsinfrastructuur € 25.000 nadeel Op dit taakveld worden de bedrijventerreinen in exploitatie verantwoord. In de paragraaf grondbeleid zijn de bouwgrondexploitaties nader toegelicht. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Geen bijzonderheden. Economische promotie De toeristenbelasting heeft € 20.000 meer opgebracht. Vanaf 2022 wordt de toeristenbelasting over het hele jaar geheven.
Dat betekent dat de aangiftes pas na afloop van het jaar ingeleverd kunnen worden. Alleen die aangiftes die in januari binnenkomen, kunnen nog in het belastingjaar worden geboekt. Het lukt helaas niet iedereen om de aangifte op tijd in te leveren. Daarom is in 2023 ook een deel van de opbrengst toeristenbelasting 2022 geboekt. Hierdoor valt het saldo hoger uit. Sportaccommodaties, voordeel op energiekosten van € 41.000 Voordeel op energiekosten in 2023, in het najaar van 2022 is het budget aanzienlijk opgehoogd doordat de energietarieven erg hoog waren in verband met de oorlog in Oekraïne. In 2023 zijn de prijzen weer gestabiliseerd. Zwembaden In 2023 is de SPUK-MEOZ aangevraagd voor de zwembaden. Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden (hierna: de SPUK-MEOZ). Met deze regeling kan aanspraak worden gemaakt op een gedeeltelijke vergoeding van de meerkosten voor energie (elektriciteit, gas en stadsverwarming) die een openbaar zwembad in 2022 heeft gehad en over het jaar 2023 heeft als gevolg van de algehele prijsstijgingen op de energiemarkt. Deze vergoeding gaat één op één door naar de zwembad exploitant Optisport. De subsidie was € 70.000 hoger ingeschat dan de werkelijke afrekening Openbaar groen en (openlucht) recreatie Geen bijzonderheden
Programma 1 Ruimte
84
Riolering De totale kosten voor riolering verlopen budgettair neutraal. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening Riolering. In de kostenberekening nemen we hiervoor meer componenten mee dan uit dit taakveld blijkt, zoals btw en overhead kosten. In 2023 hebben we € 92.000 toegevoegd aan de voorziening riolering. Afval De totale kosten voor afval verlopen budgettair neutraal, mits de voorziening toereikend is. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening Afval. In de kostentoerekening nemen we hiervoor meer componenten mee dan uit dit taakveld blijkt, zoals btw en overhead kosten. In 2023 hebben we het begrote bedrag van € 197.000 aan de voorziening onttrokken. In totaal zijn de werkelijke lasten € 113.000 hoger dan geraamd. Deze zijn niet gedekt door de voorziening omdat het resterende saldo per 31 december 2023 in 2024 wordt ingezet. In totaal zijn de werkelijke lasten € 113.000 hoger dan begroot. Oorzaken hiervoor zijn onder meer: meer afkeur pmd door steeds strengere beoordeling.
Daardoor krijgen we niet alleen minder vergoeding voor hergebruik, maar hebben we ook meer kosten voor de verbranding (en belasting) van het afgekeurde materiaal dat als restafval verwerkt wordt; huishoudens die meer gft hebben aangeboden/ingezameld, waardoor er meer kosten zijn gemaakt voor afvoer en verwerking; het onvoorzien moeten verplaatsen van een ondergrondse container (van Prins Clausplein naar nieuwe parkeerplaats Aldi); een nieuwe ondergrondse glascontainer (op de nieuwe parkeerplaats Aldi Dinxperlo, vervanging van bovengrondse glasbollen); het verplaatsen van de glascontainers bij de herinrichting van de parkeerplaats AH; het door ROVA ingevoerde poorttarief om de kosten te dekken van een nieuw opgezette voorsortering. ROVA ontdoet binnengekomen grondstoffen voordat deze naar de verwerking worden van grotere vervuilingen om afkeur te beperken; de fors lagere vergoeding voor papier vanwege een lage marktprijs. En er is daarnaast ook minder papier ingezameld (een dalende trend en door het verbod per 2023 op het verspreiden van ongeadresseerd reclamedrukwerk). Milieubeheer Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) € 40.000 nadeel De bijdrage aan de ODA is hoger dan begroot omdat er een verrekening van de CAO moest plaatsvinden.
Duurzaamheid € 148.000 nadeel De post duurzaamheid bestaat uit budget voor onderzoeken en investeringen voor de uitvoering van het energie en klimaatbeleid en voor diverse andere projecten in het kader van duurzaamheid. Hier onder vallen onder andere project subsidieregeling woning verduurzamen, project transitievisie warmte, klimaatakkoord en strategie, klimaat adaptiestrategie. In 2023 is er een overschrijding op deze post. In de najaarsnota is een bedrag van € 1.039.000 doorgeschoven naar 2024. Nu blijkt dat er in 2023 toch meer uitgevoerd is dop deze onderdelen. Begraafplaatsen en crematoria Het opstellen van nieuw beleid en de nieuwe beheersverordening (vaststelling in 2024) is door derden uitgevoerd. Daardoor is een klein tekort ontstaan. De opbrengst begraafrechten zijn € 17.000 lager dan begroot. Ruimte en leefomgeving Centrumvisie Dinxperlo De totale uitgaven voor het Centrumvisie Dinxperlo laat in 2023 een overschrijding zien van € 37.000. Deze kosten zijn gedekt door een onttrekking aan de Algemene Reserve. In de voorjaarsnota 2024 wordt de raming met € 37.000 verlaagd.
Programma 1 Ruimte
85
Ruimtelijke ordening In 2023 is een aanzienlijk aantal aanvragen om omgevingsvergunning (uitgebreide procedure) dan wel herziening van het bestemmingsplan in behandeling genomen. Daar waar mogelijk zijn planherzieningen gebundeld in een zogenaamd veegplan. Onder meer voor het landelijk gebied en de kern Dinxperlo zijn veegplannen vastgesteld dan wel in procedure gebracht. Bovendien zijn in 2023 verschillende ruimtelijke projecten die al in de voorgaande jaren zijn opgestart ook in financiële zin afgerond. Mogelijk heeft ook de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 een aantal initiatiefnemers bewogen nog in 2023 een aanvraag in te dienen onder het 'oude' wettelijke regime. Per saldo laten de leges en overige ontvangsten een 'plus' zien van € 17.000 ten opzichte van de begrote inkomsten. De Woningbouw aan de Ludgerstraat laat zowel aan de baten- als aan de lastenkant een verschil zien van € 155.000. De provinciale bijdrage is nog niet ontvangen; na ontvangst wordt deze bijdrage één op één doorgesluisd naar De Woonplaats. Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Op dit taakveld worden bouwgronden in exploitatie verantwoord. Elk jaar ten tijde van het jaarwerk wordt een hercalculatie uitgevoerd voor de bouwgronden in exploitatie. Dit geeft in 2023 een positief resultaat van per saldo € 104.000.
Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door kern De Heurne € 94.000. In de paragraaf grondbeleid zijn de bouwgrondexploitaties nader toegelicht. Wonen en bouwen Bouwleges, de leges worden berekend op basis van de bouwkosten. De bouwleges zijn in 2023 € 114.000 hoger dan begroot. In de begroting is voor de opbrengsten van de Leges rekening gehouden met de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2023. De invoering Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2024. De begroting is op dit onderdeel bijgesteld. In het laatste kwartaal zijn er meer aanvragen ingediend dan gebruikelijk. Dit heeft te maken met de invoering van de Omgevingswet. Dit verklaart het verschil tussen de begroting en de realisatie.
Programma 1 Ruimte
86
Programma 2 Sociaal Domein bedragen x € 1.000
Baten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdzorg begeleiding Jeugdzorg behandeling Jeugdzorg dagbesteding Jeugdzorg zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Totaal baten