Jaarstukken 2023

Paragraaf Financiering

47

Kredietrisico Kredietrisicobeheer is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen (waaronder hypotheken) beperkt risico. Er wordt ten aanzien van debiteuren een actief beleid gevoerd. Indien nodig wordt een voorziening getroffen. Voor een aantal debiteurengroepen (algemene debiteuren, maar ook belasting- en bijstands-debiteuren) is dit gebeurd en zijn zodoende de risico’s afgedekt. Ieder jaar met de opmaak van de jaarrekening worden de debiteuren beoordeeld en wordt indien nodig de voorziening bijgesteld. Dit is ook nu weer gebeurd. Het totaal van de voorziening dubieuze debiteuren bedraagt eind 2023 afgerond € 32.000 ten opzichte van € 79.000 eind 2022. 3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de investeringen en de aflossingsverplichtingen. Bij het afsluiten van leningen wordt rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In de begroting voor 2023 was rekening gehouden met een financieringsbehoefte van ongeveer € 7 miljoen.

Bij de najaarsnota werd al ingeschat dat een eventuele nieuwe vaste geldlening lager zou uitvallen. Dit was ingegeven door een behoorlijke overliquiditeit. Enerzijds veroorzaakt door een lager investeringsniveau (doorschuiven geplande investeringen) en anderzijds door forse rijksbijdragen (subsidies en specifieke uitkeringen) voor diverse taken waarvoor nog nauwelijks uitgaven zijn gedaan. Uiteindelijk is het helemaal niet nodig geweest een vaste geldlening aan te trekken. De investeringen in duurzame goederen betrof ongeveer € 3,4 miljoen. Hieronder volgt een opsomming van de grootste investeringen in 2023: - Centrumplan Dinxperlo (Heelweg) € 432.000; - Renovatie transportriool Derde Broekdijk € 132.000; - Centrumvisie Dinxperlo € 982.000; - Aankoop aandeel zonnepark Braamt € 81.000; - Parkeerterrein Aldi Dinxperlo € 384.000; - Aankoop grond nabij Knibbelweide (Nabo) € 260.000; - Openbare verlichting € 114.000. - Aanschaf diverse vervoermiddelen buitendienst - Reconstructie Dalweg € 179.000; € 325.000; In onderstaand overzicht worden de mutaties weergegeven die zich in 2023 hebben voorgedaan in de leningenportefeuille. bedragen x € 1.000 Mutaties leningen portefeuille 2023 Stand per 1 januari 2023 Nieuwe leningen (conversie) Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen (conversie) Stand per 31 december 2023

Bedrag Gemiddelde rente 28.068 1,61% 0 0 0 0 4.088 0 0 0 23.980 1,61%

Het aandeel van de totale schuld per 31 december 2023 met betrekking tot verstrekte hypotheken bedraagt € 5,3 miljoen. 4. Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2023 berekend op € 1.452.000 zijnde 2% van het begrotingstotaal. Er is in 2023 regelmatig geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende grafiek blijkt dat we het drempelbedrag in 2023 niet hebben overschreden. Schatkistbankieren: gemiddeld geconsolideerd banksaldo 2023

1600000 1400000 1200000 1000000 800000

600000 400000 200000 0 Gemiddeld per kwartaal

Paragraaf Financiering

Drempel

48

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoederen. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt deze taak een substantieel beslag op de middelen. Het beleid is opgenomen in de nota verkrijging/vervaardiging en onderhoud kapitaalgoederen. > Openbare ruimte Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaarheid en de economische vitaliteit wordt gediend. De komende jaren wordt veel aandacht besteed om de openbare ruimte aan te passen waarbij aandacht is voor de klimaatdoelstellingen die worden opgenomen in de klimaatadaptatie strategie die begin 2023 is vastgesteld. Ook krijgt duurzaamheid en biodiversiteit de nodige aandacht. > Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een beleidsnota wegen vastgesteld. Het was de bedoeling om bij de invoering van de Omgevingswet te kijken of een nieuwe beleidsnota wegen moet worden vastgesteld of dat dit wordt ondergebracht bij openbare ruimte in zijn algemeenheid. De omgevingswet is op 1 januari 2024 definitief in werking getreden. In 2024 zal er voor de begroting van 2025 een nieuw beleidsnota wegen worden opgesteld.

In deze nota zal ook rekening worden gehouden met zowel met klimaat en duurzaamheid. Voor zowel klimaat als duurzaamheid is beleid opgesteld welke geïmplementeerd moet worden voor het onderhoud van onze openbare ruimte in het algemeen en dus ook voor de wegen waar het onderhoud ligt bij de gemeente. Het groot onderhoud van de wegen steunt op jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema’s die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties. In deze onderhoudsschema’s zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan. De kosten voor groot onderhoud bedroegen in 2023 € 237.000 en worden gedekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen. Deze reserve wordt jaarlijks met een gelijk bedrag van € 390.000 gevoed. Het groot onderhoud is ondergebracht in een moederbestek en daarbij is ervoor gekozen om niet alles uit te voeren. Het regulier jaarlijkse onderhoud van de wegen bedroeg in 2023 € 505.000. De reserve en het actuele meerjaren onderhoudsplan (MJOP) zijn op elkaar afgestemd. Hierbij is geen sprake van afwijkingen of achterstallig onderhoud. Uit inventarisatierondes van de wegen blijkt dat er geen noemenswaardige afwijkingen zijn ten opzichte van de actuele onderhoudsplannen. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost. Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen.

Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven. Verder zijn in 2023 verschillende infrastructurele werken uitgevoerd, te weten: de Dalweg en de Welinkweg. Daarnaast is in 2023 gestart met het centrum Dinxperlo/Allee/Heelweg en dan vooral het centrum van Dinxperlo, de Reehorsterlaan, de Lichtenvoordsestraatweg, Saksen-/Franken/-Batavenstraat, Ganzenpoelendijk en de Aaltenseweg/Europastraat. > Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van onze bruggen en duikers te waarborgen, is een meerjaren onderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd. Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor waren in 2023 € 52.000. Uit de inventarisatieronde blijkt verder dat het meerjaren onderhoudsplan nog steeds actueel is en er geen afwijkingen van het onderhoudsprogramma zijn geconstateerd. > Openbare verlichting In 2013 is een vervangingsplan opgesteld. Hier is in aangegeven welke verlichting vervangen moet worden om het hoogste rendement te bereiken. Armaturen die worden vervangen, worden allemaal omgezet naar Ledverlichting. In 2023 is buiten de investeringswerken om voor € 114.000 nieuwe verlichting vervangen.

In 2023 is een aanzet gegeven voor het maken van beleid met betrekking tot de verlichting in de openbare ruimte waar de openbare verlichting een onderdeel van is. In 2024 vindt hierover besluitvorming plaats. Hiermee wordt voor de komende jaren mede inzichtelijk gemaakt welke kosten zijn gemoeid met de vervanging. > Openbaar groen Gekoppeld aan ons groenbeleidsplan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd. Door het onderhoud op basis van dit plan te laten uitvoeren kan het gestelde onderhoudsniveau worden gehandhaafd. Vebego voert het onderhoud van de sportvelden uit. Dit heeft in 2023 € 85.000 gekost. Door de klimaatverandering treedt er vaker droogte op waar veel bomen last van ondervinden. Hierdoor gaat de sterfte toenemen en moet er meer onderhoud gepleegd worden. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

49

Er is een aanzet gemaakt om inzichtelijk te krijgen hoe we in de toekomst de uitgaven kunnen beperken. Jaarlijks wordt gemonitord wat de invloed van de klimaatverandering is op de bomen. > Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. De speelterreinen voldoen aan de nota Spelenderwijs Ontmoeten. Voor nu plegen we alleen regulier onderhoud en vervangen we toestellen als deze niet hersteld kunnen worden. Daarnaast worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is in 2023 respectievelijk € 8.600 en € 33.000 uitgegeven. > Riolering Het Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) is de neerslag van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsnota dient te hebben. Het GRP 2015-2019 is in 2015 door de raad vastgesteld. Het onderhoud en de vervanging van de riolering vindt in overeenstemming met de kaders van deze nota, plaats. Ook wordt aangegeven hoe de maatregelen en investeringen worden bekostigd. Momenteel wordt nog gewerkt met het GRP 2015-2019, omdat dit plan nog aan de eisen voldoet en we aan willen sluiten bij de nieuwe Omgevingswet. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten worden via de riooltarieven verhaald op de burgers. Eventuele overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd.

Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering gecombineerd. De kosten voor het onderhoud van de riolering in 2023 bedroeg € 385.000. De stresstesten zijn afgerond en het is inzichtelijk geworden welke maatregelen moeten worden genomen om overlast door klimaatverandering te voorkomen. Begin 2023 heeft over de klimaatadaptatie strategie besluitvorming plaatsgevonden in de gemeenteraad. Ook het afkoppelen van regenwater wordt waar mogelijk actief opgepakt. Bij de klimaatadaptatie strategie speelt water en riolering een grote rol. Eind 2023 is begonnen met het opstellen van de beleidsnotitie Water en riolering, de vervanging van het huidige GRP. In 2024 wordt deze beleidsnotitie voor besluitvorming aangeboden bij college en gemeenteraad. Gebouwenbeheer De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud. Om waardevermindering van de gebouwen te voorkomen is een goede staat van onderhoud noodzakelijk. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en onderhoud van het gebouw, alles wat aard- en nagelvast is (technisch onderhoud) en het beheer en onderhoud door de gebruiker (water, gas, elektra, telefonie, schoonmaak en dergelijke). Het onderhoud van de diverse gebouwen van de gemeente wordt op verschillende manieren uitgevoerd.

Zowel het groot als het klein onderhoud van gemeentelijke gebouwen, die niet voor de gemeentelijke dienst zijn bestemd, komt voor rekening van de gemeente. Het groot onderhoud is in beeld gebracht door middel van een meerjaren onderhoudsplan (MJOP). Jaarlijks worden de gebouwen geïnspecteerd en worden de onderhoudsschema’s aangepast. Om deze kosten te dekken is een reserve gevormd die jaarlijks gevoed wordt, in 2023 met € 160.000. In 2023 is voor € 198.000 aan groot onderhoud uitgevoerd en aan de reserve onttrokken. Daarnaast is in dezelfde periode voor het reguliere jaarlijkse (kleinere) onderhoud € 145.000 uitgegeven. Ieder jaar wordt aan een aantal specifieke gebouwen extra aandacht gegeven door middel van clustering van onderhoudswerkzaamheden, waardoor een efficiency voordeel behaald kan worden. In 2023 is er grootonderhoud in de vorm van het schilderen van de buitenschil van het gemeentehuis uitgevoerd, is de verlichting aan de Hofstraat vervangen door Led en zijn er een aantal energie scans uitgevoerd om de mogelijkheden voor verduurzaming van een aantal panden inzichtelijk te maken. Het opstellen van de duurzame meerjaren onderhoudsplanningen heeft in 2023 niet plaats gevonden omdat hiervoor een verbinding gezocht dient te worden met de verduurzamingsplannen van de diverse onderwijslocaties.

Dit gaat in 2024 verder worden ingevuld, met het opstellen van het nieuwe DMJOP wordt er een volgende stap genomen in de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. Ieder jaar is er een geringe wijziging in de gebouwvoorraad. In 2023 is er ook weer op diverse locaties binnen de gemeente opvang gecreëerd door ruimtes te huren en in te zetten voor de mensen uit Oekraïne. Het in 2022 aangekochte pand aan de Wilhelminastraat in Dinxperlo is inmiddels gesloopt en ingericht als parkeergelegenheid tijdens de reconstructie van het centrum van Dinxperlo. Voor het brandweerkorps in Dinxperlo worden plannen gemaakt voor een Nederlands/Duitse samenwerking met de collega’s uit Suderwick. Hier wordt gekeken naar de mogelijkheid om op de landsgrens een nieuwe gemeenschappelijke kazerne te bouwen.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

50

Paragraaf Grondbeleid Inleiding en doelstellingen Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat alle strategieën van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van beleidstaken zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, economische structuur en cultuur, sport en recreatie. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. De resultaten, maar vooral de financiële risico’s, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Daarom is transparantie van grondbeleid van groot belang. In de Nota Vastgoed Gemeente Aalten, in 2014 vastgesteld, is het begrip grondbeleid omschreven als een activiteit van de lokale overheid, waarbij op een uitvoeringsgerichte wijze sturing wordt gegeven aan de ruimtelijke ordening, ten einde een goede en evenwichtige inrichting van de ruimte te verkrijgen. Hierbij kunnen ook die voorzieningen worden gerealiseerd die in de regel niet door de particuliere sector worden ontwikkeld (sociale woningen, sociaal-culturele voorzieningen, openbaar vervoer, infrastructuur en dergelijke). Bovendien is grondbeleid een beleidsveld waar de lokale overheid doelen op kan realiseren.

Na inwerkingtreding van de omgevingswet wordt ons grondbeleid geactualiseerd. Met behulp van deze nota wordt inzicht gegeven in de rol van de gemeente in het beleidsproces en worden voorstellen gedaan op welke wijze de inzet van het aan de gemeente beschikbaar gestelde instrumentarium in het beleidstraject kan worden verbeterd gericht op effectiviteit van het te voeren grondbeleid. Er wordt in het grondbeleid onderscheid gemaakt in actief en passief (faciliterend) beleid. In deze nota is het accent verschoven van actief naar passief grondbeleid. Als bij specifieke projecten/nieuwe ontwikkelingen actief grondbeleid gewenst is, dan wordt hiertoe separaat besloten. In genoemde nota worden verder de beschikbare instrumenten beschreven die de gemeente ten dienste staan bij het voeren van een optimaal grondbeleid. Daarnaast wordt ingegaan op de organisatie van het gemeentelijk grondbeleid met betrekking tot de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheid, op de financiële en administratieve randvoorwaarden en op het uitgiftebeleid van de aangekochte gronden. In 2024 is de Nota Grondbeleid geactualiseerd. Voor de verslaggeving over de gronden kennen we conform de BBV de volgende onderdelen: - Gronden en terreinen niet in exploitatie (warme gronden); - Faciliterend grondbeleid; - Voorraden, waaronder bouwgrond in exploitatie (BIE) en Gereed product en handelsgoederen.

Gronden en terreinen worden gerubriceerd onder de materiële vaste activa. Voor warme gronden geldt vanaf 2019 dat – onder cumulatieve voorwaarden – bij de waardering uitgegaan mag worden van de grond tegen toekomstige bestemming in plaats van de huidige bestemming zoals dat tot nu toe gold. Faciliterend grondbeleid wordt afhankelijk van de status van de vordering onder de overlopende activa dan wel passiva geressorteerd. Bouwgronden in exploitatie vallen onder de voorraden. Een BIE moet aan diverse voorwaarden voldoen. Verderop in deze paragraaf wordt de cijfermatige voorstelling van genoemde onderdelen weergegeven. Voor tussentijdse winstneming geldt de percentage of completion (POC) methode. Er is een verplichting tot tussentijdse winstneming wanneer is voldaan aan de volgende voorwaarden: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie genomen). In 2019 is daaraan toegevoegd dat te veel genomen winst in eerdere jaren moet worden verrekend met het huidige lopende jaar. Lokale ontwikkelingen Activiteiten Op 21 juni 2022 heeft de raad de grondexploitatie “Kern De Heurne herziening 2021” vastgesteld. Daarna is direct ook de verkoop van de bouwkavels van deze exploitatie gestart.

Dit plangebied voorzag in eerste instantie in de realisatie van 17 woningen. Er zijn echter 15 kavels uitgeefbaar. Op twee kavels zijn Uuthuuskes geplaatst en zijn daarom aan de exploitatie onttrokken. In 2023 zijn 14 kavels verkocht. De laatste volgt in 2024. Van de overige lopende grondexploitaties is er in 2023 geen kavel verkocht. De gemeente heeft nog drie kavels beschikbaar, twee kavels op ’t Warmelinck en één op de Kraaienboom. Paragraaf Grondbeleid

51

Ook zijn in 2023 wederom een aantal overeenkomsten gesloten met particulieren en/of ontwikkelaars. Bij deze overeenkomsten zijn afspraken gemaakt over onder andere de realisatie van woningen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Deze ontwikkelingen leveren voor de gemeente geen opbrengsten of kosten op. Verkopen In de loop van 2023 hebben (grond)verkopen plaatsgevonden buiten de grondexploitaties tot een totaalbedrag van € 88.000. Dit betreft met name de verkoop van groenstroken. Risico’s onderdeel grondexploitatie Ruimtelijke ontwikkelingen zijn trajecten die meerdere jaren kunnen duren, waarmee hoge investeringen zijn gemoeid en waarvan de resultaten voor een lange tijd grote invloed hebben. Belangrijk is des te meer om zorgvuldige afwegingen te maken en de risico’s zo goed mogelijk in te schatten. Onderdeel van de grondexploitatie is dan ook een risico-inventarisatie, die (jaarlijks) periodiek moet worden bijgesteld. Bij de risicoinventarisatie gaat het om een inschatting van de mate waarin een risico van toepassing is en het effect op het financiële resultaat. Daar waar deze risico-inventarisatie leidt tot een verwacht verlies wordt direct bij de jaarrekening een voorziening getroffen tot de hoogte van het te verwachten verlies. Verder benaderen wij over het algemeen onze eigen grondexploitaties bij de gronduitgifte behoedzaam.

Jaarlijks wordt bij de hercalculaties opnieuw een inschatting gemaakt. Onderzoek naar de mogelijkheid van huurhuizen in de kleine kernen In 2020 is gestart met het project ‘Uuthuuskes’. In dit project worden Uuthuuskes door de gemeente aangekocht en door de Achterhoekse Wooncoöperatie verhuurt aan jongeren in de kleine kernen. In 2021 zijn de eerste zes Uuthuuskes opgeleverd. Begin 2022 zijn de twee Uuthuuskes in IJzerlo opgeleverd. Overige bestemmingsreserves met betrekking tot het grondenbeheer Bijdragen aan reserves vanuit de grondexploitaties is niet meer toegestaan. Sparen voor bovenwijkse voorzieningen die na het afsluiten van een grondexploitatie worden aangelegd, is alleen nog mogelijk via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve. Toevoegingen kunnen alleen plaatsvinden via resultaatbestemming. Activiteiten bouw- en industriegrondexploitatie Gronden en terreinen niet in exploitatie Gronden gerubriceerd onder de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. Op de boekwaarde worden geen rente en kosten bijgeschreven. bedragen x € 1.000

Omschrijving Bouwgrond De Wegwijzer Bouwgrond Westrand Bouwgrond Cattier Overige gronden: Buitenplaats Dinxperlo Kern de Heurne 2e fase Westrand Aalten Subtotaal overige gronden Totaal

Boekwaarde Boekwaarde Vermeerdering Vermindering 1-1-2023 31-12-2023 40 0 0 40 1.488 0 0 1.488 1.751 0 0 1.751

214 7 157 378

0 0 0 0

0 0 0 0

214 7 157 378

3.657

0

0

3.657

Voor een aantal gronden uit bovenstaand overzicht heeft al in 2019 een toets/taxatie plaatsgevonden op de marktwaarde van deze gronden tegen de toen geldende bestemming. Deze toets heeft niet geleid tot afwaardering van gronden. Doorlopend aankoopkrediet Op 26 september 2023 heeft de gemeenteraad besloten om aan het college van burgemeester en wethouders een doorlopend aankoopkrediet ten behoeve van strategische aankopen beschikbaar te stellen groot € 2.500.000. Ten behoeve van de toekomstige woningbouwlocaties in IJzerlo en Lintelo zijn grondaankopen in voorbereiding die via dit krediet worden betaald.

Paragraaf Grondbeleid

52

Uitbreiding kern IJzerlo Ten behoeve van de uitbreiding van de kern IJzerlo is eind 2023 een bestemmingsplan in procedure gebracht. Dit bestemmingsplan voorziet in de realisatie van ongeveer 18 woningen. Met een tweetal grondeigenaren is een overeenkomst gesloten over de aankoop van de grond ten behoeve van deze ontwikkeling. Uitbreiding kern Lintelo Ten behoeve van de uitbreiding van de kern Lintelo wordt gewerkt aan een plan ten behoeve van de realisatie van ongeveer 12 woningen. Met de grondeigenaar is overeenstemming bereikt over de aankoop van de grond ten behoeve van deze ontwikkeling. De Wegwijzer Voor deze locatie is in 2022 een ontwikkelcompetitie opgestart. Als resultaat van deze ontwikkelcompetitie gaat Klaassen Groep BV 15 woningen realiseren in het plangebied. Het bestemmingsplan dat deze ontwikkeling mogelijk maakt is eind 2023 door de gemeenteraad vastgesteld en inmiddels onherroepelijk in werking getreden. De omgevingsvergunning voor de bouw van de woningen is eind 2023 aangevraagd. Op het moment van schrijven is de omgevingsvergunning nog niet verleend. Westrand Aalten Er is een overeenkomst met een bedrijf op basis waarvan ruim vijf hectare van de oorspronkelijk beschikbare hoeveelheid als bedrijventerrein wordt ontwikkeld. De overtollige hectares, 69.335 m2, zijn afgestoten als landbouwgrond.

Deze meters zijn al eerder afgewaardeerd naar agrarische waarde en overgebracht naar de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. De financiële verkenning van de uit de nieuwe ontwikkeling voortvloeiende grondexploitatie laat (op termijn) een fors voordeel zien. Het bestemmingsplan voor deze nieuwe ontwikkeling is 22 mei 2018 vastgesteld. Tegen het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is gegrond verklaard. Tegen deze uitspraak is verzet aangetekend door de gemeente. Het verzet is ongegrond verklaard. Ook is eind 2019 het bestemmingsplan gewijzigd vastgesteld. De Raad van State heeft bij uitspraak van 21 juli 2021 het beroep van één appellant niet-ontvankelijk verklaard. De wel ontvankelijke beroepen zijn ongegrond verklaard. Hiermee zijn de besluiten onherroepelijk in werking getreden en kan verdere uitvoering worden gegeven aan de vestiging van de firma Aalbers op de betreffende locatie. Hiervoor is door Gedeputeerde State van Gelderland een omgevingsvergunning verleend, die inmiddels ook onherroepelijk in werking is getreden. Naar verwachting wordt in het voorjaar 2024 de grondexploitatie ter vaststelling aan de raad aangeboden. Cattier In 2019 is Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) door de gemeente aangekocht.

Dit terrein is verkocht aan Kaemingk bv, die op de locatie een bedrijfshal wil realiseren. Hiervoor is het nodig dat het bestemmingsplan ter plaatse wordt aangepast. Met Kaemingk bv en diverse omwonenden is hierover gesproken. Het plan heeft, mede door de beoogde landschappelijke inpassing, draagvlak in de omgeving. Het bestemmingsplan is in 2022 vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is op het moment van schrijven nog niet inhoudelijk behandeld. Overige gronden De buitenplaats Dinxperlo is in 2014 verkocht. Het bestemmingsplan is begin 2018 in procedure gebracht. Na onherroepelijk worden van het bestemmingsplan volgt de restantbetaling van € 285.000. Kern de Heurne 2e fase is in 2013 afgeboekt tot agrarische waarde. De ontwikkeling van deze locatie is met de vaststelling van de Woningbouwplanning Aalten 2017 gecanceld. In 2022 is een belangrijk deel van deze gronden ingebracht in de nieuwe grondexploitatie “Kern De Heurne herziening 2021”. Een deel van de overige gronden m.b.t. Westrand is door middel van een openbare biedprocedure te koop aangeboden. Het perceel is inmiddels verkocht, maar op het moment van schrijven nog niet in eigendom overgedragen. Het overige deel wordt ingebracht in de toekomstige grondexploitatie Westrand. Faciliterend grondbeleid Complexen met een exploitatie overeenkomst of aanverwant

bedragen x € 1.000

Boekwaarde 1-1-2023

0.11 Bekendijk-Zuid 0.62 Groene Kamer 0.35 Vaanholt

0 -12 0

Totaal

-12

Paragraaf Grondbeleid

Vermeer- Vermin- Mutaties Boekwaarde deringen deringen 31-1231-12-2023 2023 2023 2023 7 7 0 0 90 78 12 0 0 0 0 0 97

85

12

0

53

0.11 Het project Bekendijk-Zuid is in 2023 afgerond. De laatste kosten worden gedekt door een bijdrage uit de algemene reserve. 0.62 Het project De Groene Kamer is in 2023 afgerond. De bijdrage van € 90.000 is als dekking ingezet voor de woningbouw aan de Ludgerstraat. Er resteert een winst van € 12.000 dat ten gunste van de exploitatie 2023 is verwerkt.; 0.35 Bijdrage Vaanholt is volledig ontvangen. Project is in 2023 afgerond. Kosten die gemeenten maken in het kader van faciliterend grondbeleid en kunnen verhalen op derden, worden geclassificeerd als vordering op de balans. Afhankelijk van de status van de vordering komt deze tot uiting als kortlopende vordering of als overlopend actief. Bepalend daarvoor is de aanwezigheid van een getekende overeenkomst. Het kan ook voorkomen dat op enig moment de exploitatiebijdrage hoger is dan de kosten. Het saldo wordt dan gepresenteerd als overlopende passiva. Op 31 december 2023 waren alle projecten afgerond en kennen we dus ook geen overlopende posten meer. Voorraden Onderstaande complexen zijn in 2023 in exploitatie: (Geraamd eindresultaat: N=nadelig, V=voordelig) bedragen x € 1.000 Boek- Vermeer- Vermin- Boek- Nog te Nog te reali- Geraamd Afloop Voorraden waarde deringen deringen waarde maken seren opeind1-12023 2023 31-12- kosten brengsten resultaat 2023 2023 Onderhanden werk (BIE) Kern De Heurne herziening

69

31

331

-231

141

83

-173 V

2028

t Warmelinck

69

1

1

69

1

73

-3 V

2024

Kraaienboom Subtotaal voorraden

249 387

2 34

0 332

251 89

21 163

240 396

32 N -144 V

2024

387

34

332

89

163

396

Gereed product en handelsgoederen Totaal voorraden

Daar waar het geraamde eindresultaat een nadeel laat zien is een verliesvoorziening getroffen ter hoogte van dit nadeel. De hoogte van het totale nadeel is € 32.000. De verliesvoorziening is hierop aangepast. De hercalculaties van de verschillende complexen per ultimo 2023 (de zogenaamde staten P) worden tegelijkertijd met de jaarrekening, maar wel afzonderlijk ter vaststelling aan de raad aangeboden. Complex Kern de Heurne herziening De exploitatie van dit complex is door de raad in 2022 vastgesteld. Er zijn 15 kavels te verkopen. In 2023 zijn er 14 verkocht. De laatste wordt in 2024 verkocht. Er wordt volop gebouwd. In de loop van 2024 zal de gemeente het gebied verder woonrijp maken. De afronding daarvan wordt in 2025 verwacht. Met de nieuwe hercalculatie van 2023 wordt een voordelig resultaat berekend van afgerond € 266.000 ten opzichte van € 283.000 in 2022. Het resultaat daalt met € 17.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een te lage raming van de ambtelijke kosten. Tot en met 2022 was al een tussentijdse winst genomen van € 3.800. Op grond van de percentage of completion methode (POC-methode) is voor dit complex in 2023 een aanvullende tussentijdse winst genomen van € 93.000 en ten gunste van de exploitatie gebracht. Complex ’t Warmelinck In 2023 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De laatste te verkopen kavel is in 2021 verkaveld naar een 2^1 kapper.

Daarvoor was nog steeds belangstelling. In de loop van 2023 heeft het college echter besloten deze kavel voorlopig uit de verkoop te halen en in te zetten voor de brede huisvesting van opvang van diverse doelgroepen. Inmiddels is dit weer achterhaald en met de hercalculatie 2023 is de kavel weer opgenomen in het complex. De doorrekening 2023 laat nu een te verwachten voordeel zien van een kleine € 22.000 en ligt daarmee iets lager dan vorig jaar. Dit wordt veroorzaakt door hogere rentelasten door uitloop van het project. Volgens de POC-methode die ook op dit complex is toegepast moet er een kleine correctie op de winst worden toegepast van € 700, welk bedrag in de exploitatie is verantwoord.

Paragraaf Grondbeleid

54

Complex Kraaienboom In 2023 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De hercalculatie laat een te verwachten verlies zien van € 32.000. Met de vorige hercalculatie werd een verlies verwacht van € 30.000. De aanwezige voorziening is daarom met € 2.000 verhoogd ten laste van de exploitatie. De oorzaak ligt in hogere rentekosten door uitloop van het project.

Voorraad uit te geven gronden per 31-12-2023 Aantal kavels Aantal m²

Gemiddelde verkoopprijs excl. btw

3.10 ‘t Warmelinck 3.53 Kraaienboom

2 1

513 1.200

142,50 200,00

0.29 Kern De Heurne herziening

1

421

200,00

Verloopoverzicht getroffen voorzieningen Voorziening Aanvullende voorper 1-1-2023 zieningen 2023 Voorzieningen verliesgevende complexen in exploitatie Kraaienboom 30 2 Totaal 30 2

bedragen x € 1.000

Vrijval 2023

Voorziening per 31-12-2023 0 0

32 32

Conclusie Er is sprake van een adequate bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitaties. De processen met betrekking tot het grondenbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen de medewerkers van vastgoed en bedrijfsvoering zijn organisatorisch goed afgebakend. Er functioneert een interne overlegstructuur met alle betrokken teams, waardoor alle aspecten die met grondzaken samenhangen op tijd in beeld worden gebracht. Ultimo 2023 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoordeeld, geanalyseerd en voor zover mogelijk geactualiseerd. Indien van toepassing is een verliesvoorziening getroffen ofwel is deze aangepast. Wij zijn ons bewust van de onzekere factoren die momenteel de markt bepalen en die van impact kunnen zijn op de ontwikkeling van grondexploitaties. De in Aalten nog lopende complexen zijn echter nagenoeg voltooid. Van de resterende drie lopende complexen zijn enkel nog een drietal kavels te verkopen. Twee op ’t Warmelinck en 1 op de Kraaienboom. We lopen hier alleen renterisico maar dat is minimaal. Voor de Kraaienboom is een verliesvoorziening ingesteld en die is in 2023 om voorgaande reden geactualiseerd. De kosten van met name woonrijp maken zijn aangepast aan de huidige prijzen. Er zijn dus eigenlijk geen onzekere factoren.

Onder faciliterend grondbeleid ressorteren geen projecten meer. Allen zijn in 2023 afgerond. Van de warme gronden kan tenslotte worden gemeld dat de ontwikkeling op termijn een positief resultaat laat zien. Hiermee wordt een juist en volledig inzicht verkregen in de bestaande boekwaarde van de complexen en de toekomstige resultaten.

Paragraaf Grondbeleid

55

Paragraaf Verbonden partijen In deze paragraaf komen de organisaties aan de orde die een publiek belang uitvoeren en waarin Aalten een financieel en een bestuurlijk belang heeft. Dat laatste door zeggenschap bij besluitvorming door stemrecht. bedragen x € 1.000

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA), Hengelo Gelderland (Programma 1) Doelstelling en De ODA behandelt voor de partners de aanvragen voor vergunningen in het kader van het openbaar belang omgevingsrecht (milieudeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft de omgevingswet. Daarnaast adviseert de ODA gemeenten en provincie (op verzoek) bij de opstelling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. Partijen Naast Aalten zijn dat de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk en Zutphen en de Provincie Gelderland. Actualiteit Net als in de afgelopen jaren nam het werk in 2023 ook toe bij de ODA. Er is steeds meer behoefte aan advies en er komen nieuwe taken bij zoals energie en duurzaamheden. Daarnaast vraagt de nieuwe Omgevingswet, ondermijning, stikstofproblematiek en het Interbestuurlijk Programma (IBP) Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) de nodige energie. Tegenover de toename van het werk staat de druk op de arbeidsmarkt. Met enige moeite vindt ODA mensen die al dan niet nog opgeleid moeten worden.

Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2022 -134 2.878 554 -384 Definitief 2023 165 2.944 611 335 Prognose GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG), Warnsveld (Programma 2) Doelstelling en De GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 openbaar belang gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Partijen De GGD bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit Per 1 juli 2023 was de afschaling van de COVID-19 inzet voltooid. Een flinke operatie om van de opgeschaalde inzet naar een meer in de GGD geïntegreerde inzet te komen. Vanuit de nieuwe basis is het noodzakelijk om snel te schakelen bij nieuwe vragen. De najaarscampagne voor COVID-19 is een mooi voorbeeld waarin dat zichtbaar wordt. In juni 2023 is de pilot gestart om met 5 GGD’en samen te werken in één gemeenschappelijk rooster voor forensische zorg. Deze bovenregionale samenwerking is noodzakelijk omdat de forensische zorg onder hoge druk staat vanwege het tekort aan forensische artsen. Met de pilot wordt beoogd om de werkdruk te verlagen, de dienstverlening voor inwoners overeind te houden en de samenwerking tussen de GGD’en te versterken. De uitwerking van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) krijgt ondertussen steeds meer vorm in de regio Noord- en Oost-Gelderland.

De gemeenten ontwikkelen in nieuwe of (deels) andere samenwerkingsverbanden binnen strakke deadlines plannen om een brede set gezondheidsdoelen dichterbij te brengen. De GGD NOG ondersteunt daarbij waar mogelijk vanuit de verschillende rollen die zij kan vervullen in het behalen van gezondheidsdoelen. Tenslotte is definitief de volledige participatie in HSC per 1 januari 2024 bekrachtigd. Hiermee bouwt de GGD NOG aan een robuuste en kwalitatief sterke organisatie. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2022 2.656 8.787 456 -487 Definitief 2023 3.182 12.893 538 910 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

56

Regio Achterhoek, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Zeven gemeenten in de Achterhoek werken samen met ondernemers, maatschappelijke openbaar belang organisaties en de provincie Gelderland ten behoeve van regionale ontwikkeling en belangenbehartiging. Partijen De GR bestaat naast Aalten uit de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit De Regio Achterhoek voert de regie op de samenwerking van 8rhk ambassadeurs en zorgt ervoor dat de Achterhoek Visie 2030, de jaarplannen en bijbehorende investeringsagenda worden opgesteld en uitgevoerd in samenwerking met ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het doel is de Achterhoek sterker, slimmer, mooier, meer leefbaar, beter bereikbaar en gezonder te maken. Speerpunten hierbij zijn Smart Economy, Smart Living en Smart Governance. Via de website van de Regio Achterhoek is een stand van zaken van alle lopende projecten beschikbaar. Vanaf januari 2024 is de gemeente Montferland toegetreden tot de Regio Achterhoek. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2022 7.150 15.429 187 124 Definitief 2023 6.808 9.579 193 97 Prognose Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG), Apeldoorn (Programma 2) Doelstelling en Iedere gemeente moet deel uitmaken van één van de 25 veiligheidsregio’s.

De taken van openbaar belang een veiligheidsregio liggen op het gebied van de voorbereiding en bestrijding van rampen en grote incidenten door de brandweer, de GHOR (geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen), de politie en gemeente. Partijen De VNOG bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit De VNOG kreeg te maken met de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de opvang van de grotere algemene vluchtelingenstroom. Hierdoor konden niet alle voornemens worden uitgevoerd en moest het reguliere werk soms opzij worden gezet. Desondanks zijn er goede resultaten bereikt: de organisatieontwikkeling inclusief een cultuurveranderingstraject is formeel afgerond, belangrijke aanbestedingen zijn doorlopen, er zijn stappen gezet op het gebied van duurzaamheid en er zijn goede afspraken gemaakt over de huisvesting. Het onderzoek naar een eventuele gezamenlijke internationale brandweerkazerne voor de posten Dinxperlo en Suderwick is vanuit brandweer technisch perspectief afgerond en richt zich nu op de ruimtelijke verkenningen. Om de gezondheid van haar bedrijfsvoering in de huidige onrustige wereld te bewaken en ervoor te zorgen dat de opgaven uitgevoerd kunnen blijven worden, trekt de VNOG samen met de gemeenten op.

Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2022 17.323 35.566 1.599 2.510 Definitief 2023 18.990 26.019 1.668 2.832 Prognose Laborijn, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Laborijn heeft tot taak zorg te dragen voor de uitvoering van de Participatiewet en de Wet openbaar belang Sociale Werkvoorziening. Zij ondersteunt inwoners voor wie werk zoeken en vinden niet vanzelfsprekend is, op hun weg naar een baan of, als dat nog niet mogelijk is, door (maatschappelijke) participatie. Partijen Gemeenten Aalten en Doetinchem voor de Participatiewet, Inburgeringswet en Wsw en de gemeente Montferland alleen op het onderdeel Wsw. Actualiteit De verwachting is dat het jaar 2023 met een positief resultaat wordt afgesloten. Dit komt mede doordat eind 2023 het ESF-project ‘Samen uit de crisis’ succesvol is afgerond. Het aantal uitkeringsdossiers is gestegen door inkomende verhuizingen vanuit gemeenten buiten het werkgebied van Laborijn en inwoners die zich vestigen vanuit het AZC. Er is een toename van het aantal inburgeringstrajecten en afname van het aantal dienstverbanden Wsw. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2022 10.555 9.917 1.906 288 Definitief 2023 11.380 8.001 2.170 1.276 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

57

Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Doetinchem (Programma 3) Doelstelling en Gemeenten en provincie werken samen in het ECAL, dat is ontstaan uit de samenvoeging openbaar belang van het Achterhoeks Archief en het Staring Instituut. Het Erfgoedcentrum voert de wettelijke archieftaken conform Archiefwet en overige erfgoedtaken zoals documentatie, onderzoek en publieksfunctie uit. Partijen De gemeenschappelijke regeling voert de wettelijke taken uit voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Doetinchem, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Winterswijk en Bronckhorst. Voor de niet wettelijke taken betalen Doesburg, Lochem, Zevenaar, Duiven, de Provincie Gelderland en andere donateurs een bijdrage. Actualiteit Geen bijzondere ontwikkelingen. 2022 wordt afgesloten met een verlies van € 87.000. Dit wordt voor het merendeel veroorzaakt door hogere energie en ICT kosten. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2022 106 600 145 -87 Definitief 2023 76 510 158 -30 Prognose Vennootschappen en coöperaties (privaatrechtelijk) Coöperatieve Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (Agem), Winterswijk (Programma 1) Doelstelling en In 2023 heeft Agem een organisatiewijziging ondergaan en bestaat nu uit Energieloket openbaar belang Achterhoek BV, Agem Gemeentelijke energie BV, Coöperatie streekenergie en Agem Energie Experts.

Gezamenlijk hebben deze organisaties dezelfde missie: hetzelfde toekomstbeeld, het ‘waarom’ is gelijk: ‘Wij geloven dat de tijd van fossiele brandstoffen en buitensporige winsten voor energieleveranciers en energieproducenten voorbij is. In de Achterhoek kunnen we prima zelf zorgen voor een toekomstbestendige energievoorziening. Inwoners, beleidsmakers en ondernemers in onze gemeenten hebben hiervoor meer kennis, inspiratie en samenwerking nodig. Deze inzichten en verbindingen zorgen voor nieuwe initiatieven en mogelijkheden voor het besparen, gebruiken en opwekken van energie. Al deze samenwerkingen leiden uiteindelijk tot betaalbare energiezekerheid voor iedereen in de Achterhoek.’ Partijen In Energieloket Achterhoek BV en Agem Gemeentelijke energie BV zijn naast Aalten alleen de gemeenten Berkelland, Doetinchem, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Winterswijk en Bronckhorst aandeelhouder. In 2024 sluit de gemeente Doesburg aan. Van de Coöperatie Streekenergie zijn Achterhoekse burgerinitiatieven/energiecoöperaties aandeelhouder/lid. Financieel Vanaf 2017 is de Agem financieel zelfstandig. Voor de werkzaamheden van het Energieloket Achterhoek BV verleend de gemeente een subsidie (DEAB). AGE (gemeentelijke energielevering) wordt eveneens door de gemeenten gefinancierd.

ROVA, Zwolle (Programma 1) Doelstelling en ROVA is de afvaladvies-, regie- en verwijderingsorganisatie van 23 gemeenten. ROVA zet openbaar belang zich in voor een schonere en duurzame leefomgeving. Partijen ROVA werkt voor 23 aandeelhoudende gemeenten. Financieel Ontvangen dividend in 2023 is € 75.000 (in 2022 € 104.000) Leisurelands B.V. (Programma 1) Doelstelling en Bedrijfsmatig en duurzaam aanbieden van vrijetijdsbesteding voor een breed publiek. Dit openbaar belang doen door middel van grondgebonden recreatievoorzieningen met groen als decor. Daartoe voor zichzelf en anderen grondgebonden exploitaties doen. Daarmee direct en indirect een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vrijetijdsbesteding in de regio waar zij actief is. Partijen Aandeelhouders aan het regionaal portefeuillehoudersoverleg Vrijetijdseconomie deelnemende gemeenten zijn (Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk). Door samen op te trekken tijdens de AVA's is het mogelijk om, indien nodig, een duidelijk en collectief signaal af te geven. Per april 2023 hebben voornoemde Achterhoekse gemeenten daarom de gemeente Berkelland gemachtigd om mede namens hen in de AVA’s op te treden. Financieel Aalten ontvangt geen dividenduitkering. Een besluit over het al dan niet afstoten van aandelen is nog niet genomen.

Paragraaf Verbonden partijen

58

EUREGIO, Gronau (D) (Programma 2) Doelstelling en De EUREGIO is actief in de opbouw en versterking van de structuren en de grensoveropenbaar belang schrijdende samenwerking in het Nederlands-Duitse grensgebied. Partijen De EUREGIO telt 104 Duitse en 25 Nederlandse lidgemeenten, vijf Landkreisen en twee waterschappen. Financieel Per inwoner is in 2023, net als in 2022, € 0,29 bijgedragen (€ 7.900). Dit tarief wordt jaarlijks vastgesteld in de algemene ledenvergadering. BNG Bank, Den Haag (Programma 3) Doelstelling en Deze bank is van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De openbaar belang BNG is een betrokken partner voor een duurzamer Nederland en stelt de publieke sector in staat maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Partijen De Nederlandse Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. Financieel Het ontvangen dividend in 2023 bedraagt € 48.000. In 2022 was het dividend € 44.000. NV Alliander, Arnhem (Programma 3) Doelstelling en Netwerkbedrijf Alliander is verantwoordelijk voor een groot deel van de energieleidingen in openbaar belang Nederland. Kernactiviteiten zijn het aansluiten van klanten op de energienetwerken en het distribueren van gas en elektriciteit. Deze taken zijn wettelijk bepaald gezien het belang van een betrouwbare aanvoer van energie.

Partijen Provincies Gelderland en Noord-Holland, BV houdstermaatschappij Falcon en de gemeente Amsterdam: zij hebben gezamenlijk driekwart van de aandelen in bezit. Het overige deel is in bezit van 55 andere gemeentelijke aandeelhouders. Financieel In 2023 hebben we aan dividend € 235.000 ontvangen en in 2022 € 290.000. Over 2023 behaalde Alliander een positief resultaat van € 267 miljoen. In 2022 was dit € 198 miljoen. Vitens, Utrecht (Programma 3) Doelstelling en Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan circa 5,7 openbaar belang miljoen klanten. De verantwoordelijkheid van Vitens is een gezonde en duurzame samenleving met zorg voor de bescherming van natuur en milieu. Partijen 97 aandeelhouders bestaande uit gemeenten en provincies. Financieel In 2023 keerde Vitens, net als de afgelopen jaren, geen dividend uit.

Paragraaf Verbonden partijen

59

Paragraaf Wet open overheid Op 1 mei 2022 trad de Wet open overheid (Woo) in werking om te zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar en eenvoudig te ontsluiten is. Hoofdonderdelen van de Woo zijn passieve openbaarmaking, actieve openbaarmaking en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Passieve openbaarmaking betekent dat we op verzoek openbaar maken (denk aan de oude WOB-verzoeken). Actieve openbaarmaking betekent dat we uit onszelf de informatie openbaar maken. Deze categorieën worden gefaseerd ingevoerd, waarbij de Woo uiteindelijk 8 jaar na 1 mei 2022 in zijn volledige omvang van kracht wordt. De actieve openbaarmaking verplicht ons om in fases 11 informatiecategorieën openbaar te maken. Wij volgen deze landelijke fasering. Eind 2022 informeerde de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Tweede Kamer dat het beoogde platform (PLOOI) er in de huidige vorm niet komt. Onduidelijk is welk platform er op landelijk niveau ontwikkeld wordt. Openbaarmaking geschiedt dan ook via de gemeentelijke website op dit moment. In onze gemeente zijn in het jaar 2023 20 actieve Woo verzoeken ontvangen. Voor een deel hadden deze verzoeken betrekking op landelijke ontwikkelingen, voor een deel echter ook op de het opvragen van documenten in het kader van ontwikkelingen binnen de gemeente Aalten of gerelateerd aan persoonlijke issues van burgers.

De Woo verzoeken zijn allen tijdig binnen de wettelijke termijn beantwoordt.

Paragraaf Wet open overheid

60

Jaarrekening

De balans per 31 december (bedragen x € 1.000) ACTIVA VASTE ACTIVA Immateriële vaste activa * Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio * Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief * Bijdragen aan activa in eigendom van derden Materiële vaste activa * Investeringen met een economisch nut * gronden uitgegeven in erfpacht * woonruimten uitgegeven in erfpacht * gebouwen uitgegeven in erfpacht * overige investeringen met een economisch nut * warme gronden * Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven * Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut Financiële vaste activa * Kapitaalverstrekkingen aan: * deelnemingen * gemeenschappelijke regelingen * overige verbonden partijen * Leningen aan: * openbare lichamen * woningbouwcorporaties * deelnemingen * overige verbonden partijen * Overige langlopende leningen * Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer * Uitzettingen in de vorm van Nederlandse schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer * Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer

31-12-2023

31-12-2022

-

-

47.953

46.887

2.402 1.061 2 26.937 -

2.400 1.104 2 27.619 -

9.945 7.606

9.264 6.498 11.695

11.073

1.256 -

1.358 -

81 10.152 -

9.509 -

206

206

Totaal vaste activa

59.648

57.960

VLOTTENDE ACTIVA Voorraden * Overige grond- en hulpstoffen * Onderhanden werk waaronder bouwgronden in exploitatie (BIE) * Gereed product en handelsgoederen * Vooruitbetalingen

57 57 -

357 357 -

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar * Vorderingen op openbare lichamen * Verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen * Overige verstrekte kasgeldleningen * Uitzettingen in de schatkist van het Rijk met een rentetypische looptijd korter dan één jaar * Rekening-courantverhouding met het Rijk * Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen * Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd korter dan één jaar * Overige vorderingen * Overige uitzettingen

457 -

1.865 -

1.459 -

1.586 -

Liquide middelen * Kassaldi * Banksaldi

1 2.470

Overlopende activa * De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel uitgesplitst naar de nog te ontvangen bedragen van: - Europese overheidslichamen - het Rijk - overige Nederlandse overheidslichamen * Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen

1.916

3.451

2.471

1.046 1 1.045

9.779

164 9.615

7.377

102 160 7.115

Totaal vlottende activa

14.223

12.231

Totaal-generaal

73.871

70.191

Verrekenbare verliezen

440

De balans per 31 december

63

(bedragen x € 1.000) PASSIVA VASTE PASSIVA

31-12-2023

31-12-2022

Eigen vermogen * Algemene Reserve * Bestemmingsreserves * Gerealiseerd resultaat

16.065 11.815 2.279

Voorzieningen * Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's * Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is

4.332 1.382

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer * Obligatieleningen * Onderhandse leningen van: - binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen - binnenlandse banken en overige financiële instellingen - binnenlandse bedrijven - openbare lichamen - overige binnenlandse sectoren - buitenlandse instellingen, fondsen, banken, bedrijven en overige sectoren * Door derden belegde gelden * Waarborgsommen * Overige leningen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer

30.159

25.790 15.228 9.184 1.378

5.714

5.906 4.419 1.487

23.982

28.070

-

-

23.980 2 -

28.068 2 -

Totaal vaste passiva

59.855

59.766

VLOTTENDE PASSIVA Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar * Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen * Overige kasgeldleningen * Banksaldi * Overige schulden Overlopende passiva * Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume * Ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Uitgesplitst naar de ontvangen bedragen van: - Europese overheidslichamen - het Rijk - overige Nederlandse overheidslichamen * Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen

4.373 4.373

3.023 500 2.523

9.643

7.402

5.267

4.532

975 2.991 410

1.140 1.504 226

Totaal vlottende passiva

14.016

10.425

Totaal-generaal

73.871

70.191

Gewaarborgde geldleningen Garantstellingen

109.194 54.597

104.186 52.093

De balans per 31 december

64

Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening bedragen x € 1.000 Raming begrotingsjaar 2023 vóór wijziging

Raming begrotingsjaar 2023 na wijziging

Realisatie begrotingsjaar 2023

Baten

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

-5.315 -5.038 -343 -10.696

13.243 46.152 1.387 60.782

7.928 41.114 1.044 50.086

-9.183 -10.413 -458 -20.054

16.524 52.246 3.463 72.233

7.341 41.833 3.005 52.179

-8.634 -10.375 -480 -19.489

15.893 50.470 2.046 68.409

7.259 40.095 1.566 48.920

-7.087 -6.945 -726 -14.758

14.117 46.695 1.974 62.786

7.030 39.750 1.248 48.028

-5.752 -54.217 -412 -143

489 5 0 232

-5.263 -54.212 -412 89

-5.743 -57.198 -358 -229

617 5 0 268

-5.126 -57.193 -358 39

-5.745 -57.736 -358 -265

654 5 0 315

-5.091 -57.731 -358 50

-5.707 -55.679 -438 -171

446 5 0 227

-5.261 -55.674 -438 56

0 -60.524

0 726

0 -59.798

0 -63.528

0 890

0 -62.638

0 -64.104

0 974

0 -63.130

0 -61.995

0 678

0 -61.317

-181 0 0 -71.401

9.399 680 10 71.597

9.218 680 10 196

-288 0 0 -83.870

9.272 0 0 82.395

8.984 0 0 -1.475

-386 0 0 -83.979

10.227 0 0 79.610

9.841 0 0 -4.369

-295 0 0 -77.048

9.931 0 0 73.395

9.636 0 0 -3.653

Reserves Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering

-684 0 -498

290 130 560

-394 130 62

-1.970 -1.496 -6.178

2.167 1.987 7.066

197 491 888

-1.812 -1.789 -6.198

2.167 1.808 7.914

355 19 1.716

-457 -492 -1.061

1.577 789 1.919

1.120 297 858

Sub-totaal mutaties reserves

-1.182

980

-202

-9.644

11.220

1.576

-9.799

11.889

2.090

-2.010

4.285

2.275

Resultaat

-72.583

72.577

-6

-93.514

93.615

101

-93.778

91.499

-2.279

-79.058

77.680

-1.378

Programma's: Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Sub-totaal programma’s

Algemene dekkingsmiddelen (P3): Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen

Overhead (P3) Onvoorzien (P3) Vennootschapsbelasting (P3) Totaal saldo van baten en lasten

Realisatie vorig begrotingsjaar 2022

Een positief resultaat wordt als een negatief getal gepresenteerd, een negatief resultaat als een positief getal.

Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

65

De toelichtingen Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de verordening ex artikel 212 Gemeentewet, waarin door de gemeenteraad de uitgangspunten voor het financiële beleid, en ook de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld. Conform het BBV vindt de verantwoording plaats in de jaarstukken die ten minste bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat ten minste uit de programmaverantwoording en paragrafen. De jaarrekening bestaat uit de balans en de toelichting, het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting, de bijlage met de verantwoording over de specifieke uitkeringen en een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Het jaarverslag gaat over ‘wat zouden we doen, wat hebben we gedaan en bereikt en wat heeft het gekost’. De jaarrekening betreft de cijfers met de analyse en toelichting. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening • De waardering van activa en passiva en ook de resultaatbepaling vinden in principe plaats op basis van historische kosten.

Activa en passiva zijn opgenomen tegen nominale waarde, tenzij in deze grondslagen anders is vermeld. • De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben, onverschillig of zij tot inkomsten of uitgaven in dat jaar hebben geleid. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar worden genomen als zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. • Dividenden zijn verantwoord in het jaar waarin het besluit tot toekenning van het dividend door de Algemene vergadering van de vennootschap is genomen. • Personeelslasten worden toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen en/of schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten verantwoord in het jaar waarin uitbetaling plaatsvindt. • Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming te weten vier jaar. Indien sprake is van (eenmalige) schokeffecten (reorganisaties) moet wel een verplichting worden gevormd.

BALANS VASTE ACTIVA Vaste activa zijn onderverdeeld in: • materiële vaste activa; • financiële vaste activa. Materiële vaste activa Materiële vaste activa zijn uitgesplitst in: • investeringen met een economisch nut waaronder: - gronden uitgegeven in erfpacht; - woonruimten uitgegeven in erfpacht; - gebouwen uitgegeven in erfpacht; - overige investeringen met een economisch nut; - warme gronden; • investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven; • investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut. Materiële vaste activa met een economisch nut Van de in erfpacht uitgegeven gronden en gebouwen ligt het economische eigendom niet meer bij de gemeente. Hierbij past een afwaardering van deze gronden tot een geringe registratiewaarde. Op deze manier blijven de gronden wel bij de gemeente geregistreerd. Materiële vaste activa met een economisch nut betreffen investeringen die bijdragen aan de mogelijkheid middelen te genereren en/of die verhandelbaar zijn. De vraag of de investering geheel kan worden terugverdiend is niet relevant voor de classificatie. Onder warme gronden worden gronden verstaan waarvan op voorhand vaststaat dat deze als bouwgrond zullen fungeren, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld. Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling

66

Alle geactiveerde investeringen met betrekking tot de riolering komen apart op de balans tot uitdrukking. Dit zijn investeringen met een economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. Dit geldt ook voor de investeringen op de gemeentelijke begraafplaatsen waarvoor begraafrechten worden geheven. De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Op de waarde van activa met economisch nut mogen reserves niet in mindering worden gebracht. Investeringssubsidies en andere bijdragen van derden mogen wel in mindering worden gebracht. Compensabele btw wordt niet geactiveerd. Op activa met een beperkte gebruiksduur wordt jaarlijks (vanaf 1 januari van het boekjaar) op lineaire basis afgeschreven op basis van de verwachte toekomstige gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met een eventuele restwaarde. In verband met de wijzigingen in het BBV (notitie Rente 2017) zijn vanaf 2017 alle annuïtaire afschrijvingen omgezet in afschrijvingen op lineaire basis. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Onderstaand een beknopte versie van de afschrijvingstabel zoals vastgelegd in de bijlage behorend bij verordening 212 GW die door de raad in oktober 2023 is vastgesteld. Omschrijving Afschrijvingstermijn Immateriële activa Kosten van onderzoek en ontwikkeling Max.

5 jaar Materiële activa Gronden en terreinen Woonruimten en bedrijfsgebouwen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Vervoermiddelen Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa Rioolinvesteringen Financiële vaste activa

niet 15 – 40 jaar 20 – 30 jaar 7 – 10 jaar 10 – 20 jaar 5 – 15 jaar 60 jaar Niet van toepassing

Op grond van artikel 65 van het BBV wordt bij de waardering van de vaste activa rekening gehouden met een vermindering van hun waarde, als deze vermindering naar verwachting duurzaam is. Materiële vaste activa met maatschappelijk nut Activa met een maatschappelijk nut betreffen investeringen in de openbare ruimte. Zij dienen een maatschappelijk nut en genereren geen middelen en er is geen markt voor. Op deze investeringen werd tot en met 2016 versneld afgeschreven om een toekomstige lastenverlichting te bewerkstelligen. Met ingang van 2017 staat de BBV dit niet meer toe en wordt op deze activa ook lineair afgeschreven. Waardering vindt plaats op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke bijdragen van derden worden in mindering gebracht op de investering. Financiële vaste activa Onder de financiële vaste activa worden opgenomen: - kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen; - leningen aan openbare lichamen, woningbouwcorporaties, deelnemingen en overige verbonden partijen; - overige langlopende leningen; - uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer; - uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer; - overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer.