Jaarstukken 2022.pdf

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? De uittreding bij de Stadsbank Oost NederOp dit moment wordt de laatste land is formeel per 1 januari 2023 gerealihand gelegd aan de praktische seerd. De uittredingsvergoeding van overgang van cliënten van de € 375.000 is in december 2022 voldaan. Een Stadsbank Oost Nederland naar dienstverleningsovereenkomst met de gede gemeente Doetinchem. Dit meente Doetinchem is inmiddels in de maak. proces is tot nu toe goed verloSamen met de gemeente Doetinchem wordt pen. De verdere doorontwikkeling binnen het Sociaal Domein de curatieve van de schuldhulpverlening schuldhulpverlening verder integraal doormaakt, samen met een herijking ontwikkeld. Wekelijks zijn er in Aalten invan het gemeentelijk armoedebeloopspreekuren voor inwoners die in budleid, onderdeel uit van het thema getbeheer zitten, richting een schuldhulpver- bestaanszekerheid (bestrijding leningstraject gaan of er al in zitten en voor van geldzorgen, armoede en overige schuldhulpverleningsvragen. De schulden) mede in relatie tot de schuldhulpverlening wordt in 2023 verder keten van werk en inkomen. Lageïntensiveerd, rekening houdend met de borijn wordt hier nauw bij betroklandelijke ontwikkelingen binnen de aanpak ken. van geldzorgen, armoede en schulden.

De door de raad vastgestelde speerpunten Eind 2022 is een opdracht vervan beleid op basis van de Kadernota 'Bestrekt aan een deskundig extern leidskader gemeenschapshuizen 2021' die- bureau om van elk gemeennen praktisch nog vertaald te worden in schapshuis in de gemeente Aalnieuwe subsidiebeleidsregels. Deze worden ten op locatie de staat van het specifiek gericht op de financiële ondersteu- onderhoud te inventariseren en ning van de in de gemeente Aalten actieve op basis hiervan samen met de gemeenschapshuizen als voorziening en (besturen van de) gemeenook de daarin of daardoor georganiseerde schapshuizen een meerjaren sociaal maatschappelijke activiteiten. onderhoudsplan op te stellen. De gemeenteraad heeft als belangrijke opDeze opdracht is begin 2023 dracht meegegeven dat eerst inzicht moet afgerond. Op basis van de resulworden verkregen in de huidige staat van taten van deze opdracht wordt onderhoud en de jaarlijks te verwachten een voorstel gedaan over de on(groot)onderhoudskosten van de diverse dersteuningsmogelijkheden, via gemeenschapshuizen. Daarna wordt een een algemeen geldende subsistructureel budget in de begroting vrijgediebeleidsregel, voor financiële maakt voor de subsidieregeling in de (groot) ondersteuning in het (regulier) onderhoudskosten.

Dit als vervanging van groot-onderhoud van de diverse de huidige investeringssubsidieregeling voor gemeenschapshuizen. Hiermee nieuwbouw en uitbreiding van buurt- en draagt de gemeente gericht bij dorpshuizen. Deze structurele subsidierege- aan de instandhouding van de ling vormt een belangrijke basis onder de betreffende gemeenschapshuisubsidieregelgeving gericht op de instandzen. Dit is één van de voornaamhouding van de diverse gemeenschapshuiste beleidsspeerpunten voortkozen als sociaal maatschappelijke voorziemend uit het door de raad vastningen. gestelde nieuwe beleidskader Voor deze inventarisatie en het opstellen gemeenschapshuizen 2021. van meerjaren onderhoudsplannen is een extern deskundige partij ingeschakeld. De opdracht is inmiddels afgerond. Een subsidieregeling gericht op de stimulering van bestaande en (ver)nieuwe(nde) sociaal maatschappelijke activiteiten door of vanuit de gemeenschapshuizen moet in onze ogen gebaseerd zijn en concreet aansluiten op het zeer recent geformuleerde uitvoeringsprogramma op basis van de Nota Sociaal Domein en de daaruit voortvloeiende herijking van de sociale basis. Met ingang van 2023 moeten de daarin uit te werken thema's vervolgens naar nieuwe subsidiebeleidsregels binnen het sociaal domein vertaald worden.

28

G

G

8

Op basis van twee ontvangen nieuwe aanvragen wordt tenslotte het bestaande beleidskader voor gemeentelijke financiële ondersteuning bij de totstandkoming van dorps(ontwikkelings)plannen geactualiseerd en aangepast. Hieraan is in de komende periode door de raad in haar Raadsprogramma en het college in haar Uitvoeringsprogramma nadrukkelijk prioriteit gegeven. Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Sport *28 Het integreren van sportbeleid doet meer Versterken van de recht aan alle aspecten ervan dan een maatschappelijke aparte beleidsnota. Om die reden is er kracht van sport en meer tijd nodig om dit inzichtelijk te maken. het sportlandschap In 2023 maken wij daarom inzichtelijk waar toekomstbestendig sport, bewegen en leefstijl worden ingezet. maken. Wij schrijven op hoe wij lokaal werken aan het toekomstbestendig inrichten van sport-, beweeg- en gezondheidsinfrastructuur. De voorverkenning is in 2022 gestart.

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we bereikt? Via diverse subsidieregels en het sport-, beweeg- en leefstijlakkoord is in 2022 gewerkt aan de kracht van sport. Bijzondere ondersteuning was er vanuit de coronaregeling voor sociaal maatschappelijke organisaties en er is een energiecompensatieregeling voor sociaal maatschappelijke organisaties opgesteld. Daarnaast heeft Achterhoek in Beweging op regionaal niveau een belangrijke bijdrage geleverd aan de kracht van sport, nu en in de toekomst. Het versterken van de maatschappelijke kracht van sport en het toekomstbestendig maken van het sportlandschap maken onderdeel uit van het Raadsprogramma 2022-2026 en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma. Een startnotitie voor het sportlandschap is in de maak, waarvoor documentenanalyse plaatsvindt en gesprekken worden gevoerd met sportverenigingen. Ook is besloten dat er in 2023 een startnotitie toekomst zwembaden wordt opgesteld. Verder is de brede SPUK-aanvraag voorbereid (specifieke uitkering voor sport, bewegen, leefstijl en gezondheid), welke in januari 2023 is opengesteld. Vanuit deze kaders wordt het sport-, beweeg- en leefstijlakkoord voortgezet.

29

G

9

10

Thema / Doelstelling Sport en Cultuur Voldoende sport- beweeg- en cultuuraanbod realiseren ter bevordering van gezondheid, participatie, vitaliteit en leefbaarheid.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Op 16 augustus 2022 is het plan Talent opnieuw vastgesteld voor de periode 1 september 2022 tot 1 september 2025. Uitgangspunt in het nieuwe plan is het structureel maken van de basis van Talent, te weten de inzet van twee talentverbinders. Hiervoor zijn structureel middelen in de begroting opgenomen. Daarnaast is de inzet van talentcoaches uitgebreid. De samenwerkingspartners hebben zich eveneens weer voor drie jaar aan het plan geconformeerd.

Preventie We willen graag gelukkige inwoners in Aalten en de Achterhoek. Dat betekent gezonde inwoners met regie over hun eigen leven.

In 2022 is het beweeg- sport- en leefstijlakkoord uitgevoerd volgens het bestaande plan. De werkgroepen zijn op reguliere basis bij elkaar geweest en hebben onder andere gewerkt aan vitaalbad.nl, bewegen op maat en een promotieprogramma met verenigingen in de nationale sportweek. Het sluiten van een sport-, beweeg- en leefstijlakkoord (preventieakkoord) hangt samen met de ruimte die ontstaat door het Landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De randvoorwaarden worden in februari 2023 bekend. Verder is de inbreng van verenigingen belangrijk. Wij kregen steeds meer signalen dat zij specifieke vraagstukken hebben met betrekking tot de toekomstbestendigheid. Op basis van een ronde langs de verenigingen wordt duidelijk of deze uniek of generiek zijn.

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we bereikt? De gemeente Aalten neemt deel aan de Brede Regeling Combinatiefuncties. Via deze regeling worden, met cofinanciering van het Rijk, combinatiefuncties gerealiseerd die sport of cultuur verbinden met andere domeinen zoals onderwijs, zorg of welzijn. Via het plan Talent wordt uitvoering gegeven aan de Brede Regeling Combinatiefuncties. De talentcoaches spelen in dit plan een belangrijke rol. Zij zijn verantwoordelijk voor de inzet van sport en cultuur als middel voor alle doelgroepen, van jong tot oud. De huidige talentcoaches worden ingezet via de organisaties Beweegwijs, Zonnekinderen, Brichbouw en via een vereniging zoals de Eendracht en Represta. We geven invulling aan de doelstelling door te werken vanuit positieve gezondheid. In dit concept van positieve gezondheid wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Gezondheid is daarmee niet meer het domein van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het gaat immers om het vermogen om met veranderende omstandigheden om te gaan. De interventies die worden uitgevoerd (en bijvoorbeeld genoemd zijn in de Uitvoeringsnota Sociaal Domein) ondersteunen dit. Deze maken het mogelijk of eenvoudiger om een gezonde keuze te maken.

Bijvoorbeeld door het mentale welzijn te verbeteren, opvoedingsondersteuning te vinden of actief te zijn bij een vereniging. Ook regionaal wordt de focus verlegd van zorg naar gezondheid. Dit om ervoor te zorgen dat de zorg op termijn betaalbaar en toegankelijk blijft.

30

G

G

11

12

Thema / Doelstelling Veiligheid *3 De grensoverschrijdende samenwerking rondom Dinxperlo en Suderwick (D) wordt verder uitgebouwd.

Openbare orde en veiligheid *15 We zijn weerbaar tegen ondermijnende criminaliteit.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het project Crossfire is in volle gang en heeft als doel de realisatie van een gemeenschappelijke toekomstbestendige brandweerpost voor Suderwick en Dinxperlo. De afgelopen jaren is onderzocht op welke wijze een dergelijke samenwerking vanuit brandweer technisch perspectief te realiseren is. Het project gaat nu de fase in van de ruimtelijke verkenningen. Welke locaties komen vanuit dit perspectief in beeld en welke verdient daarbij de voorkeur. Hiervoor wordt een projectgroep in het leven geroepen, die zich overigens ook richt op inhoudelijke en financiële steun van overige overheden aan beide kanten van de grens. Het gewijzigde (regionale) Bibob-beleid is door het college vastgesteld en is geïmplementeerd binnen de organisatie.

Wat hebben we bereikt? De internationale samenwerking is verder versterkt. Zo wordt gezamenlijk onderzoek gedaan naar een internationale brandweerkazerne voor de posten Dinxperlo en Suderwick.

Het gewijzigde (regionale) Bibobbeleid is door het college vastgesteld en is geïmplementeerd binnen de organisatie. Vanuit de verschillende taakvelden wordt steeds meer, zowel intern als extern, samengewerkt. Dit geldt ook voor de aanpak van mensenhandel. Met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten worden de gezamenlijke controles met de diverse handhavingsinstanties geïntensiveerd.

3. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Primitieve Raming na raming wijziging

Werkelijk 2022

Werkelijk 2021

Baten Lasten

-5.610 40.807

-6.906 48.119

-6.945 46.695

-6.764 42.460

Totaal saldo van baten en lasten

35.197

41.213

39.750

35.696

130

-253

297

-218

35.327

40.960

40.047

35.478

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Resultaat

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening.

Programma 2 Sociaal domein

31

G

G

4. Eigen indicatoren Aantallen schuldhulpverleningstrajecten

Werkloosheidspercentage

50

5

40

4

30

3

20

2

10

1

2,7

3

2022

3,2

3,5

0

0 2018

2019

2020

2021

Aalten

2022

Regio

Gelderland Nederland

Aantal bezwaren 25

20

16

15

12

8

10

6

5 5

6

8

2

0 2019

2020 Gegrond

2021 Ongegrond

2022

5. Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Niet sporters

2020

Maatwerkarrangementen WMO

100%

100

80%

80

60%

48,50%

49,40%

49,40%

49,30%

40

20%

20 Aalten

Regio

Gelderland

NL

68,3

Aalten

Regio

62,4

64,0

Gelderland

NL

60

40%

0%

70,0

2022

0

Het percentage inwoners ≥ 19 jaar dat niet wekelijks sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners ≥ 19 jaar. (Bron: Gezondheidsenquête CBS en RIVM)

Het aantal personen met een maatwerkarrangement per 1.000 inwoners. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. (Bron: CBS)

Banen

Netto arbeidsparticipatie

2020

1.000 800

2022

100% 784,5

792,6

805,5 80%

659,1

600

60%

400

40%

200

20%

72,80%

72,40%

72,90%

72,20%

Aalten

Regio

Gelderland

NL

0%

0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. (Bron: LISA)

Programma 2 Sociaal domein

Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. (Bron: CBS) 32

Personen met een bijstandsuitkering 50

40

35

30

Lopende re-integratievoorzieningen

2020

50

43

40

20

2021

34,7

30

25

21,4

18

19,2

20,2

Gelderland

NL

20

10

10

0

0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

Aalten

Regio

Het aantal personen met een bijstandsuitkering, per 1.000 inwoners. (Bron: CBS)

Het aantal reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-74 jaar. (Bron: CBS)

Werkloze jongeren

Kinderen in uitkeringsgezinnen

2021

10%

10%

8%

8%

6%

6%

4%

4%

2021

6,00% 5,00% 4,00%

2%

2,00%

2,00%

2,00%

Regio

Gelderland

NL

1,00%

3,00%

2% 0%

0% Aalten

Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het percentage werkloze jongeren 16-22 jaar. (Bron: Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel)

Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. (Bron: Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel)

Voortijdige schoolverlaters

Verwijzingen Halt

2021

10%

140 120

8%

100

6%

70

80

60

4% 2%

2021

1,30%

1,40%

Aalten

Regio

1,70%

1,90%

80

80

Gelderland

NL

40

40 20 0

0% Gelderland

NL

Het % van het totaal aantal leerlingen in de leeftijd 12-23 jaar dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. (Bron: DUO)

Programma 2 Sociaal domein

Aalten

Regio

Het aantal verwijzingen naar Halt, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-17 jaar. De verwijzingen betreffen de verwijzingen van jongeren door: politie, een bijzondere opsporings-ambtenaar of via de officier van justitie. (Bron: Bureau Halt)

33

2021

Absoluut schoolverzuim

2021

Relatief schoolverzuim

10

30

8

25 18,00

20

6

15 4 1,90

2

2,7

2,7

10

20

11,00 7

5

0

0

0 Aalten

NL

Gelderland Regio Absoluut schoolverzuim

Aalten

Gelderland Regio Relatief schoolverzuim

NL

- Absoluut verzuim: Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen in de leeftijd 5-18 jaar. (Bron: Ingrado)

- Relatief verzuim: Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen in de leeftijd 5-18 jaar. (Bron: Ingrado)

Jeugdhulp en jeugdbescherming

Jeugdreclassering en delicten 10%

2022

50% 40%

8%

30%

6%

20%

2022

4%

11,30%

11,20%

10% 0,80%

1,30%

11,10%

10,70%

1,10%

2%

1,10%

0% Aalten Regio Jeugdhulp

1,00% 1,00% 1,00% 0,30% 0,20% 0,00%0,00% 0,00%

0% Aalten

Gelderland NL Jeugdbescherming

Regio

Jeugdreclassering

Gelderland

NL

Delict voor de rechter

- Jeugdhulp: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.

- Jongeren met jeugdreclassering: Het percentage jongeren 12-23 jaar met een jeugdreclasseringsmaatregel t.o.v. alle jongeren 12-23 jaar. (Bron: CBS)

- Jeugdbescherming: Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. (Bron: CBS)

- Jongeren met een delict voor de rechter: Het percentage jongeren 12-21 jaar dat met een delict voor de rechter is verschenen. (Bron: Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel)

Misdrijven

2022

6 4,60 3,60

4

3,00 1,70

2 0,700,40

1,101,00

2,00 1,20

Vernielingen en beschadigingen

2,30 1,40

8

0 Aalten Regio Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven

Gelderland NL Diefstallen uit woningen

- Winkeldiefstallen: Het aantal geregistreerde winkeldiefstallen, per 1.000 inwoners. - Diefstallen uit woning: Het aantal geregistreerde woningdiefstallen, per 1.000 inwoners. - Geweldsmisdrijven: Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en lichamelijk letsel door schuld. (Bron: CBS)

Programma 2 Sociaal domein

2022

10

6

4

4,90

5,60

6,00

3,50

2

0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het aantal geregistreerde vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte, per 1.000 inwoners. (Bron: CBS)

34

Programma 3 Bedrijfsvoering Programmacoördinator:

D.J. den Hengst

1. Ontwikkelingen binnen dit programma Klant Contact Centrum/Burgerzaken De digitale ontwikkelingen volgen elkaar in een snel tempo op. De gemeente Aalten geeft de burgers daarom steeds meer mogelijkheden om te communiceren en producten aan te vragen via digitale kanalen. Digitale aanvraag rijbewijzen Sinds eind 2022 is het mogelijk je rijbewijs digitaal aan te vragen. Digitale aanvraag is niet voor alle rijbewijzen mogelijk. De aanvraag is voor Nederlandse rijbewijzen, verlengingen of categorie-uitbreiding digitaal mogelijk. Niet voor eerste aanvragen en omwisseling of vermiste gestolen rijbewijzen. Dit past bij onze online-dienstverlening digitaal aanbieden daar waar kan. Het afhalen van het document (rijbewijs) moet nog wel bij de gemeente. Dienstverlening is flexibel Digitale dienstverlening maakt 24/7-service mogelijk. In 2022 zijn we de voorbereidingen begonnen om nog meer digitale producten aan te bieden en dan met name voor team Dienstverlening - Burgerzaken. In het tweede kwartaal 2023 zijn we gestart we met 15 e-diensten en daarna volgen er nog vele andere producten. Specialistische vragen We merken dat er steeds meer specialistische vragen worden gesteld zoals afstamming nationaliteiten, naturalisatie, vestiging buitenland rechten en buitenlandse brondocumenten en bijzondere erkenningen.

Gebouwenbeheer Door onvolledige bezetting van het team in het afgelopen jaar is het niet gelukt al het gewenste groot onderhoud weg te zetten. Sinds het najaar is er inhuur om de opgelopen achterstand op te pakken. Daarbij worden ook de langlopende onderhoudscontracten herzien en is de uitvraag voor een nieuw Duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMJOP) voorbereid waarbij verduurzaming van het beheerde vastgoed het speerpunt is. De eerste stappen in de verduurzaming zijn al gezet bij de sporthallen en de gemeentewerf. Deze zijn voorzien van zonnepanelen, na-isolatie en alle verlichting is vervangen door LED. Tot slot is aangesloten bij het ‘Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed’ dat de provincie Gelderland is gestart voor kleinere gemeenten. Dit samen met het opstellen van het nieuwe DMJOP is de volgende stap die genomen wordt in de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. Omgevingswet De Omgevingswet is voor de zesde keer uitgesteld. De definitieve datum is 1 januari 2024 geworden. Ter voorbereiding op de Omgevingswet is de software van de omgevingsplannen, toepasbare regels en omgevingsvergunningen opgeleverd. Voor de bouwvergunningen zijn we inmiddels overgestapt op het nieuwe pakket van de Omgevingswet, zodat het pakket in 2023 uitgebreid getest kan worden. Cloud Ook 2022 stond in het teken van de cloud omzettingen.

De applicaties Centric Begraven en Centric Betalen zijn nu ook naar de cloud gegaan. Daarnaast is ons financieel pakket omgezet naar de cloud ter voorbereiding naar de nieuwe omgeving iFinanciën. Hybride werken De impact van COVID-19 op onze manier van werken en de ontwikkeling van de werkomgeving is in volle gang. Het coronavirus heeft ons geleerd dat we capabel genoeg zijn om op afstand te werken, maar heeft ook laten zien hoe belangrijk sociale interacties en fysieke aanwezigheid in ons werk zijn. Het ontstaan van een nieuwe “hybride” situatie waarin meer mensen standaard een deel van hun tijd vanuit huis en elders werken, is steeds meer een geaccepteerd onderdeel geworden van ons werk. Zo ook bij de gemeente Aalten. Een manier van werken waarin iedereen het gevoel heeft zijn of haar beste werk te kunnen doen. Om het hybride werken te ondersteunen is elke medewerker (die dit voor het werk nodig heeft) toegerust met apparatuur zoals laptops en surfaces. Technisch ondersteund om hun werk daar te doen waar dit het beste uitkomt. In 2022 is daarnaast een interne werkgroep hybride werken gestart. Vanuit de ICT-samenwerking is ook een werkgroep gestart die zich bezighoudt met de technische en informatieveilige kant van het hybride werken. Hoe kunnen we producten veilig en beheerd aanbieden op de laptops?

Programma 3 Bedrijfsvoering

37

Website/intranet In 2021 zijn we gestart met een vernieuwingstraject voor zowel de website als het intranet. Uiteindelijk zijn deze vernieuwingen in 2022 doorgevoerd. Het intranet in het begin van het jaar, de website in september. De ervaringen zijn positief, de website wordt als overzichtelijk en gebruiksvriendelijk beoordeeld. Structureel wordt nu meer aandacht besteed aan een goede vindbaarheid van informatie. In de eerste helft van 2023 wordt het laatste onderdeel afgerond, namelijk toetsing en verbetering van toegankelijkheid. Datalab GO! In 2022 is Datalab GO inhoudelijk doorgegaan op de lijn die in 2021 is ingezet. Ze hebben een nieuwe algemeen manager aangetrokken die het project leidt. Inhoudelijk is er aanvullend onderzoek gedaan op de prioritaire thema’s (klimaatbestendige groene leefomgeving, lange termijn gevolgen van corona en ondermijning). Dit in nauwe samenwerking met inhoudelijk specialisten van de deelnemende gemeenten. Naast ontwikkeling van dataproducten wordt actief gewerkt aan de samenwerking in de regio en landelijk, met name door contacten met andere data-initiatieven. Zo wordt kennis gedeeld en wordt voorkomen dat hetzelfde werk dubbel wordt gedaan. Het Datalab ondersteunt verder gemeenten bij hun interne opgave om datagedreven werken vorm te geven.

Hiervoor worden roadshows gehouden waarin ontwikkelde producten worden getoond en worden leergangen en masterclasses opgezet om mensen bekend te maken met (het lokaal introduceren van) datagedreven werken. Technisch is een data engineer aangenomen die zich bezighoudt met het onderzoek naar gebruik van nieuwe datatechnieken op de cloud omgeving van Microsoft (Azure). Hierin wordt opgetrokken met onze ICT Samenwerking. Privacy Het voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is een continu proces. De AVG hecht veel belang aan Privacy by Design. Privacy by Design wil zeggen dat we met privacy en informatieveiligheid aan het begin van het proces, waarbij persoonsgegevens worden verwerkt, betrokken moeten zijn. Om dit te optimaliseren hebben we in 2022 een actieplan opgesteld. Als we met privacy aan het begin van het proces betrokken zijn, voldoen we aan een belangrijke eis van de AVG. Ook het uitvoeren van een Data Protection Impact Assessment (DPIA) moet aan het begin van het proces. Voor (nieuwe) verwerkingen van privacygevoelige gegevens is namelijk een DPIA verplicht. In 2022 hebben we het register van verwerkingsactiviteiten geactualiseerd. Dit register vermeld alle verwerkingen met persoonsgegevens. We zijn verplicht deze bij te houden. De procedures, zoals het behandelen van datalekken en inzage verzoeken, zijn op orde.

Om te blijven voldoen aan de AVG moeten we in blijven zetten op de bewustwording van de medewerkers. Een structurele aanpak staat dan ook hoog op de agenda. Gemeentelijke belastingen Het aantal aanmaningen en dwangbevelen voor de belastingplichtigen was een stuk lager. De lijsten met openstaande vorderingen hebben wij telkens met onze collega’s van schuldhulpverlening gescreend met het doel om burgers met financiële problemen niet verder in de schulden te brengen. Medio 2022 is met een nieuwe deurwaarder de dwanginvordering (beslaglegging enzovoort) opgestart. Van tevoren zijn heldere afspraken met de deurwaarder gemaakt. Doel is op een minnelijke wijze in te vorderen om zo onnodige extra kosten voor de burger te voorkomen. Daar waar een deurwaarder meerdere problemen aantreft wordt dit teruggekoppeld zodat dit breder opgepakt kan worden. 2. Wat waren onze doelstellingen? Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? 1 Vernieuwen Website Intranet en website zijn volledig verWebsite is geactualiseerd, het Er is een projectteam nieuwd volgens de nieuwe project is afgerond. samengesteld die aan de webrichtlijnen. slag gaat met de vernieuwing van de website en intranet.

2 Uitbreiding e-diensten – In 2022 zijn we de voorbereidingen be- De voorbereiding zijn gestart en digitale aanvragen gonnen om nog meer digitale producten het project uitbreiding e-diensten Het aanbod van eaan te bieden. digitale aanvragen verloopt voldiensten wordt uitgebreid gens planning. zodat daarmee de digitale dienstverlening vergroot wordt.

Programma 3 Bedrijfsvoering

38

G

G

3

4

5

Thema / Doelstelling Informatieveiligheid en Privacy Wet Voldoen aan BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en privacywetgeving en de vereiste accountability.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2022 hebben we de organisatie brede bewustwording gestimuleerd door aan te schuiven bij het MT, een presentatie te geven bij een werkoverleg, door e-learnings in te zetten en door berichtgeving op Intranet. We hebben meerdere kortere trainingen in het kader van bewustwording informatieveiligheid en privacy aangeboden. Er is aandacht geweest voor het herkennen en de omgang met phishing mails. We hebben meegedaan aan een bewustwordingstraject aangeboden door de provincie voor de Gelderse gemeenten. We hebben meerdere kortere trainingen in het kader van bewustwording informatieveiligheid en privacy aangeboden. Er is aandacht geweest voor het herkennen en de omgang met phishing mails. We hebben meegedaan aan een bewustwordingstraject aangeboden door de provincie voor de Gelderse gemeenten. Invoeren van Samen- Het project BRK 2.0 is afgerond. Met dit prohangende objectenject worden de kadastrale gegevens en mutaregistratie ties samengevoegd in iObjecten als een eerHet samenbrengen van ste stap naar de Samenhangende Objecten de basisregistraties Registratie (SOR). Waardering Onroerende Zaken (WOZ), Adressen en gebouwen (BAG), Kadaster (BRK) en Grootschalige Topografie (BGT) op het gebied van data en kaartmateriaal zodat er één samenhangende registratie ontstaat.

Omzetting en vulling De Omgevingswet treedt op1 januari 2024 in softwarepakketten werking. De meeste checks en formulieren Omgevingswet staan nu klaar. Voordat we met deze formulieDe Omgevingswet gaat ren live gaan moet Digid nog aan deze formuin per 01-07-2022. Dit lieren gekoppeld worden. Hiervoor zijn er van betekent dat de softwa- de informatieveiligheid zogenaamde TPM repakketten van ververklaringen nodig. Deze hebben we van de gunningsverlening dan leverancier nog niet ontvangen. Pas als de verplicht zijn aansloten verklaringen van Logius binnen zijn (leveranop het landelijke Digicier moet hiervoor een aantal zaken nog op taal Stelsel Omgeorde brengen) hebben we groen licht om door vingswet en moeten te gaan. voldoen aan de eisen De software voor de verwerking van de omgevan de Omgevingswet. vingsvergunningen is gereed. Echter is de Omgevingswet uitgesteld tot 1 januari 2024. Desalniettemin zijn we per februari 2023 al over naar het nieuwe vergunningenpakket en verwerken in dit pakket de huidige bouwvergunningen. Dit geeft ons tot 1 januari 2024 ervaring in de nieuwe verwerking van de gegevens.

Programma 3 Bedrijfsvoering

Wat hebben we bereikt? Het afgelopen jaar hebben we alle iPhones en surfaces in MDM (Mobile Device Management) genomen. Verder is er aandacht geweest voor het creëren van bewustwording onder de medewerkers.

O

De Samenhangende Objecten Registratie loopt vanuit Rijksoverheid vertraging op. Ter voorbereiding hebben we in 2022 alle mogelijke stappen ondernomen van de SOR waaronder Basis Registratie Kadaster 2.0 en de uitbreiding van de applicatie iObjecten met gegevens van de WOZ. In 2023 gaan we dit verder voortzetten.

G

De Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. De firma Roxit heeft aangekondigd per 01-07-2023 definitief te stoppen met het 'oude' vergunningen pakket SquitXO. Hierdoor hebben we eind 2022 ons voorbereid op de overzetting van de Waboprocessen en koppelingen naar het pakket van de Omgevingsvergunningen.

G

39

3. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Primitieve Raming na Werkelijk Werkelijk raming wijziging 2022 2021 Baten Lasten

-53.837 11.797

-64.009 15.339

-65.026 18.246

-58.639 14.841

Totaal saldo van baten en lasten

-42.040

-48.670

-46.780

-43.798

-192 52

-361 -212

858 -2.275

-172 1.396

-42.180

-49.243

-48.197

-42.574

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Totaal mutaties reserves (verdeeld over programma's) Resultaat

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening. 4. Eigen indicatoren Tijdig betaalde facturen 98,00%

100%

2019

94,00%

Dagen tot betaling

2019

30 87,00%

87,00%

23

25 20

80%

20

60%

15

40%

10

20%

5

12 8

0

0% Aalten

Regio

Gelderland

Aalten

NL

Regio

Gelderland

NL

Het % facturen dat tijdig is betaald.

Het gemiddeld aantal dagen tot betaling facturen.

5. Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Gemiddelde WOZ-waarde 2022

Nieuw gebouwde woningen

€ 350.000 € 300.000

€310.000 €317.000 €265.000 €277.000

€ 250.000 € 200.000

€ 150.000 € 100.000 € 50.000 €0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

De gemiddelde WOZ-waarde van woningen. (Bron: CBS)

Programma 3 Bedrijfsvoering

10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

2022 8,40

5,20

Aalten

9,30

5,90

Regio

Gelderland

NL

Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen. (Bron: ABF)

40

Gemeentelijke woonlasten € 1.000 € 800 € 600

€879 €668

€746

2022 €914 €847

€905 €823

€522

€ 400 € 200 €0 Aalten Regio Gelderland NL Éénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden/meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. (Bron: COELO)

Programma 3 Bedrijfsvoering

41

Paragraaf Bedrijfsvoering “Samen volop blijven inzetten voor onze burgers en bedrijven” Een goede bedrijfsvoering van de gemeente, die gericht is op de gemeentelijke omgeving, betekent beheersing van alle processen, inclusief bijsturing waar nodig. Dit is een voorwaarde om aan de verwachtingen van de maatschappij en het bestuur te voldoen en om gemeentelijk beleid te realiseren. Eén van de doelstellingen daarbij is zo goed mogelijk verslag te doen over de uitvoering via de reguliere P&C (planning & control) cyclus of bij actuele onderwerpen en vragen daarover door middel van een raadsmededeling. In 2022 ging dat om 213 raadsmededelingen (2021 231). Rondom de organisatie en algemene thema’s speelde in 2022 het volgende: 1. Wijziging organisatiestructuur per 1 januari 2023 In 2022 heeft de transitie naar de nieuwe organisatiestructuur per 1 januari 2023 plaatsgevonden. De belangrijkste beweegredenen voor deze organisatiewijziging zijn: - Meer ruimte voor goede invulling leidinggevende taken - Voldoende aandacht voor elke medewerker - De veranderende samenleving - Invulling geven aan burgerparticipatie - Meer mogelijkheden voor pro-activiteit - Meer ruimte voor eigen verantwoordelijkheid De nieuwe organisatiestructuur bestaat per 1 januari 2023 uit een tweehoofdige directie (de gemeentesecretaris/algemeen directeur en de directeur Bedrijfsvoering) met daaronder zes teams.

Daarnaast een staf, die alleen nog bestaat uit het taakveld P&O (personeel en organisatie). Onderstaand het nieuwe organogram:

De teams worden geleid door een teammanager, die hiërarchisch en functioneel leidinggevende is. De teammanagers worden functioneel aangestuurd door de directeur Bedrijfsvoering en hiërarchisch door de gemeentesecretaris/algemeen directeur. De taakverdeling van de directie en het management zijn uitgewerkt in een directiestatuut. In de nieuwe organisatiestructuur worden de integrale advisering, het projectmatig werken en de coördinatie van de raadsprogramma’s verder versterkt door het instellen van een projectenbureau. We gaan dit eerst doen in de vorm van een pilot om hiermee ervaring op te kunnen doen. Tussentijds en na afloop van de pilot vindt een evaluatie plaats. 2. Ontwikkelingstraject organisatie Sinds het voorjaar van 2021 loopt er een ontwikkelingstraject binnen de organisatie gericht op een professionele cultuur. Medewerkers worden getraind op de verdere ontwikkeling van een professionele cultuur binnen de organisatie en het geven en ontvangen van feedback. Het ontwikkelingstraject heeft door de coronamaatregelen en ontwikkelingen binnen de organisatie een langere doorlooptijd dan voorzien. Paragraaf Bedrijfsvoering

43

In 2022 stond dit ontwikkelingstraject voornamelijk in het teken van de training van de teammanagers en P&O-consulenten voor hun nieuwe taken/andere rol. Daarbij kwamen onder meer onderwerpen als de betekenis van een professionele cultuur, het verschil tussen leiderschap en management, leiderschap in een systemische omgeving en social styles aan de orde. Verder werd tijdens het ontwikkelingstraject ingegaan op de uitwerking van de kernwaarden van de organisatie. In 2023 wordt het ontwikkelingstraject vervolgd en afgesloten met de training van alle medewerkers/teams op de kernwaarden en professionele houding en gedrag. 3. Project hybride werken Tijdens de coronacrisis zijn positieve ervaringen opgedaan met het thuiswerken. Voor veel functies is het efficiënt gebleken. Belangrijke bijkomende voordelen zijn de afname van het woon-werkverkeer (minder milieubelasting, minder parkeerplaatsen) en de afname van het aantal benodigde kantoorwerkplekken. Daar staan de benodigde investeringen in ICT en andere voorzieningen voor thuiswerken tegenover. Aandachtspunten zijn het behoud van collegiale contacten, samenwerking en teambuilding.

Na de eerdere onderzoeken van de werkgroep Aalten na corona en het studieproject van vijf HBO-studenten hebben wij besloten een project hybride werken in te stellen, dat met gebruikmaking van de uitkomsten van de eerdere onderzoeken in breder perspectief adviseert over de inrichting van het hybride werken. Verdere verkenning van het onderwerp hybride werken in de afgelopen periode heeft geleerd dat dit veel meer is dan alleen afspraken maken over de verhouding thuiswerken en op kantoor werken. Zo is het belangrijk om een goed beeld te hebben van wat we als organisatie willen met hybride werken en hoe dit past binnen onze visie, missie, motto en kernwaarden. Welke percepties hebben de medewerkers hierbij als het gaat om werkomgeving, thuiswerkplek, arbeidsvoorwaarden, facilitaire diensten, verbondenheid, mobiliteit en werkafspraken? We willen het maximale uit de nieuwe ontstane manier van werken halen en daar waar nodig een optimalisatieslag maken als het gaat om de Bricks (werkomgeving), Bytes (techniek), Behavior (gedrag) en Belongings (betrokkenheid). Zodat iedereen binnen de organisatie een hybride werkplek krijgt die hij of zij waardeert en die daadwerkelijk waarde toevoegt aan de doelstellingen van de gehele organisatie. De uitdaging bestaat uit het inbedden van de nieuwe hybride werkwijze in de organisatiecultuur.

We zijn er in de afgelopen maanden steeds meer van overtuigd geraakt dat het uitwerken van het bovenstaande vraagt om deskundigheid die wij zelf onvoldoende in huis hebben. Daarom hebben we besloten externe hulp in te schakelen om ons hierin te begeleiden. De externe deskundigheid van Ditox helpt ons bij de uitwerking maar neemt niet onze taken over. Het is een begeleiding die de bestaande projectgroep gaat ondersteunen met de volgende deelvragen: • Hoe organisatiebreed de cultuur- en gedragsverandering te stimuleren binnen de gemeente Aalten, inclusief de daarbij horende kaders en afspraken? • Hoe de projectorganisatie integraal (dus op het gebied van Personeel&Organisatie, Vastgoed & Facilitair Management, Interne Controle en Communicatie) te ondersteunen met de visievorming (kaders), governance, planning en realisatiefase van het hybride werken programma? • Hoe de organisatie als geheel mee te nemen in de verandering naar/van de hybride manier van werken? In de loop van 2023 informeren wij u verder over de uitkomsten van het project hybride werken. 4. Visie op gezondheid In 2022 hebben wij een nieuwe visie op gezondheid voor de organisatie vastgesteld, die in lijn is met de algemene visie van de gemeente Aalten op de publieke gezondheid.

Als werkgever willen we primair uitgaan van de eigen kracht en verantwoordelijkheid van de medewerkers, maar we hebben uit betrokkenheid met de medewerkers en om uitval te voorkomen tegelijkertijd specifiek aandacht voor medewerkers die een verhoogd risico hebben op gezondheidsproblemen. De waarde van preventie en positieve gezondheid staat centraal. De rol van de werkgever is om medewerkers te ondersteunen en te stimuleren bij het maken van gezonde keuzes. Dat doen we door een omgeving te creëren waarin het makkelijker is om aan een gezonde leefstijl te werken. We zorgen voor gezonde werkomstandigheden. We hebben nadrukkelijk aandacht voor invloeden uit de privé omgeving van de medewerker en stimuleren gezonde verhoudingen en een gezonde balans. We hebben een dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caretowork, waarvan de visie op gezondheid goed aansluit op de onze. 5. Vitaliteit In de CAO Gemeenten 2019-2020 is afgesproken dat alle gemeentelijke werkgevers een vitaliteitsbeleid moeten hebben. In de CAO Gemeenten 2021-2022 is de uitwerking daarvan echter beperkt gebleven tot de invoering van een mogelijkheid om verlof meerjarig te sparen. Naar onze mening moet er meer gebeuren en moeten we dus zelf aanvullend beleid ontwikkelen. Paragraaf Bedrijfsvoering

44

Onze nieuwe visie op gezondheid en het project hybride werken kunnen daaraan bijdragen. In het verlengde daarvan gaan we in overleg met de ondernemingsraad een plan opstellen voor activiteiten om de vitaliteit te bevorderen. In 2022 heeft de werkgroep ‘Nog Gezonder & Vitaler’ de voorbereidingen getroffen voor een jaarplan voor activiteiten om de vitaliteit te bevorderen. Vooruitlopend daarop zijn al enkele concrete activiteiten uitgevoerd. De doelstelling van de werkgroep is medewerkers bewust te maken van het belang van gezondheid en vitaliteit. Met het vitaliteitsbeleid en jaarplan vitaliteit willen we bijdragen aan diverse global goals, met name op het gebied van de bevordering van gezondheid en welzijn, duurzame inkoop en de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de loop van 2023 informeren wij u nader over het jaarplan vitaliteit en de daarvoor benodigde middelen. 6. Krapte op de arbeidsmarkt Er zijn al langere tijd signalen van een toenemende verkrapping van de arbeidsmarkt. In het afgelopen jaar hebben ook wij ervaren dat het moeilijker wordt vacatures in te vullen. Gelet op de grote uitstroom wegens pensioneringen in de gemeentelijke sector verwachten wij dat de spanning op de arbeidsmarkt in de komende jaren verder toeneemt.

Dit leidt onherroepelijk tot een stijging van de loonkosten door opwaartse druk op de algemene loonontwikkeling in de CAO, door druk op de salarisonderhandelingen bij de invulling van vacatures, door individueel rechtspositioneel maatwerk en door kosten van externe inhuur of andere tijdelijke oplossingen. Daarnaast leidt de krappe arbeidsmarkt tot risico’s met betrekking tot de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening aan de inwoners en de gemeenteraad en de tijdige oplevering van producten. Dit is met name het geval als we concessies moeten doen met betrekking tot de kwaliteit bij de invulling van vacatures en als vacatures langer open staan of niet ingevuld kunnen worden. In 2022 zijn we in verband met de krappe arbeidsmarkt begonnen met een heroverweging van onze arbeidsmarktpositie. Hoe aantrekkelijk zijn wij als werkgever? Zijn onze arbeidsvoorwaarden concurrerend? Bieden we voldoende ontwikkelingsmogelijkheden? Is het werk leuk, uitdagend en is er een goede balans tussen werk en privé? We willen op korte termijn concrete voorstellen ontwikkelen om ervoor te zorgen dat we de vele vacatures die we voor de komende jaren verwachten goed kunnen invullen. In de loop van 2023 informeren wij u nader over de daarvoor benodigde middelen. Waar mogelijk zetten we daarbij in op verduurzaming van de arbeidsvoorwaarden en aansluiting bij de global goals. 7.

Integriteit In de afgelopen jaren hebben we flinke stappen gezet bij de herijking van het beleid met betrekking tot de bestuurlijke en ambtelijke integriteit. Nadat eerst de kaders en uitgangspunten van het nieuwe integriteitsbeleid door de gemeenteraad zijn vastgesteld, werden de verschillende regelingen en protocollen voor de bestuurlijke integriteit en de ambtelijke integriteit geactualiseerd. Het jaar 2022 stond vooral in het teken van de bewustwording. Daartoe zijn twee permanente gremia ingesteld voor het onder aansturing van de stuurgroep opstellen en uitvoeren van implementatieprogramma’s: de commissie geloofsbrieven en integriteit en de werkgroep implementatie ambtelijke integriteit. Voor de ambtelijke integriteit is inmiddels een implementatieprogramma 2022 – 2025 vastgesteld, dat bestaat uit diverse bewustwordingsactiviteiten, die structureel ingebed worden. De werkgroep zorgt voor de uitvoering van dit meerjarige programma. In de Kaders en uitgangspunten Integriteitsbeleid gemeente Aalten is opgenomen dat tweejaarlijks een bijeenkomst over bestuurlijke integriteit wordt gehouden. De commissie Geloofsbrieven en Integriteit heeft een bewustwordingsbijeenkomst gepland, voorbereid en begin 2023 uitgevoerd. 8. Inkoop Net als in voorgaande jaren is ook in 2022 op inkoop- en aanbestedingsgebied zoveel mogelijk samenwerking gezocht met de Achterhoekse gemeenten.

Gezamenlijke aanbestedingen waren er onder andere bij de inkoop van: • Wmo Logeren • Hoog Complexe Jeugdhulp • Gestart; ZOOV de vervoerscentrale en het routevervoer • Gestart; Wegenzout en pekel.

Paragraaf Bedrijfsvoering

45

Binnen de gemeente Aalten waren ook diverse aanbestedingen onder andere: • De Wegwijzer • Website gemeente Aalten • Herinrichting centrumgebied en Heelweg/Allee in Dinxperlo Verder was 2022 het jaar van de afronding van de grootschalige regionale aanbesteding van de inkoop van Jeugdhulp, Wmo en beschermd wonen. De gunningsdatum was op 5 april 2022 voor Jeugdhulp voor het segment Integrale Ambulante Jeugdhulp en Gezins- en woonvormen en binnen de Wmo voor het segment Wonen en Individuele Ondersteuning. Dit houdt in dat per 1 juli 2022 gestart is met de nieuwe, resultaatgerichte werkwijze voor Jeugdhulp en Wmo (inclusief Wonen). Kort na deze start is ook het segment Logeren onderhands gecontracteerd en startte op 15 augustus 2022 de aanbesteding voor het segment Jeugd Hoog Complex met Verblijf, welke uiteindelijk is omgezet in een gunning met startdatum 1 januari 2023. Er wordt sinds 1 juli 2022 een overgangsperiode gehanteerd om tot een zorgvuldige en heldere overdracht te komen van inwoners met lopende indicaties bij niet-gecontracteerde aanbieders. Oorspronkelijk liep deze overgangsperiode af op 31 december 2022. Een knelpunt in het realiseren van een tijdige en zorgvuldige warme overdracht bleek regionaal de personele krapte bij zowel gemeenten als zorgaanbieders. De afstemming vroeg vaak meer tijd dan verwacht.

Om geen cliënten tussen wal en schip te laten vallen heeft het college daarom op 13 december 2022 besloten om de overgangsperiode met drie maanden te verlengen voor de segmenten Integrale Ambulante Jeugdhulp (IAJ), Gezins- en Woonvormen (GWV) en Wmo Integrale Ondersteuning (Wmo IO). Nadat in 2021 het ‘convenant SROI’ (Social Return on Investment) ondertekend is door de diverse Achterhoekse colleges, is in 2022 gezamenlijk het Dienstverleningsplan ontwikkeld. Daarmee is een uniforme werkwijze bij de inkoop gerealiseerd als het gaat over SROI. Hierbij wordt aan uitvoerders/ leveranciers van gemeentelijke opdrachten gevraagd (ontwikkel)kansen te geven aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Aanvullend zijn de medewerkers van de diverse gemeenten geïnformeerd via roadshows. Tevens hebben we aan de hand van de factsheets ‘inkoop’ en ‘SROI’ meer bewustwording proberen te creëren bij onze collega’s. De daadwerkelijke uitvoering van het Dienstverleningsplan vindt in 2023 plaats. 9. Oekraïne De oorlog in Oekraïne heeft invloed op de dagelijkse bedrijfsvoering in Aalten. Zo ook op hoe wij onze inkoop inrichten. Met het vijfde sanctiepakket van de EU werd duidelijk dat er een verbod is gekomen per 10 oktober 2022 op deelname van Russische onderdanen en entiteiten aan overheidsopdrachten in de EU.

Hierop zijn alle lopende contracten van de gemeente Aalten die geregistreerd staan in het contractenregister gecontroleerd op Russische inmenging. Uit de controle is gebleken dat wij geen zakendoen met bedrijven die Russische invloeden hebben. In 2022 is € 154.000 aan kosten gemaakt ten behoeve van de zogenaamde Gemeentelijke Opvang Oekrainers (GOO). Deze kosten bestaan uit transitiekosten voor de realisatie/gebruiksklaar maken van deze panden en de beheerkosten. Voor deze kosten is compensatie van € 108.000 ontvangen van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De kosten die gemaakt zijn ten behoeve van de vluchtelingen uit Oekraïne bestaan uit leefgeld en coördinatie door Figulus, inhuur van projectleider inzet van tolken. Voor de compensatie van de kosten voor de opvang van de Oekraïners is er een specifieke uitkering in het leven geroepen, deze bijdrage verlening van het ministerie van Justitie en Veiligheid dit is de zogenaamde Bekostigingsregeling opvang Ontheemden Oekraine. In 2022 is er € 666.000 verantwoord, de regeling bestaat uit drie verschillende onderdelen; -Voor de Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO) zijn transitiekosten voor het gebruiksklaar maken gedeclareerd.

-Daarnaast ontvangt de gemeente een normbedrag per opvangplek (tot 15 oktober 2022 € 100 daarna € 83 per dag) -Voor de Particuliere Opvang Oekraïners (POO) is er een normbedrag van € 210 per geregistreerde persoon per maand waarin aan deze persoon een verstrekking is gedaan. Per saldo is er in 2022 € 136.000 over op de Oekraïne budgetten. Dit bedrag is aan de algemene reserve toegevoegd en blijft beschikbaar voor Oekraïne gerelateerde lasten. Er is hierbij nog geen rekening gehouden met de inzet van ambtelijke uren. In 2023 wordt de inzet van de Oekraïnegelden verder bezien. 10. Subsidieverwerving Het subsidiejaar 2022 is goed verlopen. De meeste aanvragen worden gedaan bij de Provincie Gelderland, maar ook zijn aanvragen gedaan bij het RVO en het Ministerie van VWS bijvoorbeeld. In totaal is in 2022 € 1.948.000 subsidie aangevraagd, waarvan toegekend € 1.749.000. Het toegekende bedrag loopt naar verwachting nog wat op, omdat er nog aanvragen lopen die nog op uitsluitsel wachten.

Paragraaf Bedrijfsvoering

46

Onderstaand een overzicht met de diverse aanvragen. Nr Projecten/regeling

Subsidie verstrekker

Aangevraagd Toegekend

1

Regeling overdracht bodemtaken onder de Omgevingswet

Provincie Gelderland

50

50

2

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS)

RVO

337

337

3 4

Beleidsregel tegemoetkoming amateursportorganisaties en verhuurders sportaccommodaties Ministerie van VWS Project Impuls Hittemaatregelen meerdere gemeenten Provincie Gelderland

13 90

13 90

5

Subsidieregeling Historische molens en stoomgemalen - Teunismolen de Heurne

Provincie Gelderland

2

2

6

Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK Sport)

Ministerie van VWS

89

65

7

Interreg aanvraag open monumentendag duurzaamheid

Interreg

1

1

8

SPUK preventieakkoord 2022

Ministerie van VWS

20

20

9

SPUK sportakkoord

20

Ministerie van VWS

20

10 Huiskamer Prins Clausplein Dinxperlo

Provincie Gelderland

15

15

11 Specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid

Ministerie van VWS

342

342

12 Programma Vrijheid Achterhoek-Liemers

Provincie Gelderland

75

0

13 Regeling specifieke uitkering zwembaden en ijsbanen COVID-19

Ministerie van VWS

104

67

14 Gelders Winterfonds

Provincie Gelderland

128

128

15 Instandhouding Gemeentelijke Monumenten 2023

Provincie Gelderland

49

34

16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BOOO)

Ministerie van Justitie en Veiligheid

613

565

1.948

1.749

Bepaalde regelingen die in 2021 nog konden worden aangevraagd in het kader van coronasteun zoals de tegemoetkoming van gederfde huurinkomsten liepen begin vorig jaar af. Desondanks bedraagt het totale aangevraagde subsidiebedrag met € 1.948.000 net wat hoger dan in 2021 (€ 1.924.000). Daarentegen konden we wel aanspraak maken op de bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BOOO) waarvoor in 2022 in totaal € 613.000 is aangevraagd. De oorlog in Oekraïne had nog een tweede effect op de kosten, namelijk de stijgende energierekening van particulieren en bedrijven in Aalten. Om gemeenten op de korte termijn te hulp te kunnen schieten bij de ondersteuning van maatschappelijke organisaties heeft het Rijk het Gelders Winterfonds in het leven geroepen. In het kader van deze subsidieregeling heeft de gemeente Aalten € 128.000 kunnen aanvragen en ook toegekend gekregen. Regionaal wordt bij subsidieverwerving geregeld samengewerkt met gemeenten en organisaties. Een voorbeeld hiervan is het Programma Vrijheid Achterhoek-Liemers. Het is belangrijk om bij bepaalde projecten de samenwerking op te zoeken om zo de kans op subsidie van het Rijk, de Provincie en ook Europees te vergroten. 11. Uurtarief ten behoeve van doorberekeningen Voor het doorberekenen van diverse werkzaamheden wordt gewerkt met een uniform uurtarief.

Er is een berekening gemaakt op basis van de totale loon- en overheadkosten voor het tarief per uur. Dit resulteert in een tarief voor 2022 van € 69. Dit uurtarief wordt gebruikt voor onder meer het bepalen van de legestarieven en voor de toerekening van de kosten aan riolering en afvalverwerking. 12. Verplichte beleidsindicatoren Naam indicator 1 Formatie 2 Bezetting 3 Apparaatskosten 4 Externe inhuur 5 Overhead

Paragraaf Bedrijfsvoering

Eenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners kosten per inwoner % van totale loonsom % van totale lasten

Raming na Werkelijk wijziging 6,69 6,58 6,69 6,58 € 692,94 € 695,63 10,38% 10,33% 12,02% 12,15%

47

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in: • de mate waarin de gemeente belangrijke financiële risico’s loopt; • de financiële buffer (weerstandscapaciteit) die zij daarvoor achter de hand heeft. Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf de bedoelde risico’s geconfronteerd met de aanwezige weerstandscapaciteit. bedragen x € 1.000

1. Weerstandscapaciteit Met weerstandscapaciteit worden al die elementen bedoeld waarmee tegenvallers kunnen worden opgevangen, zonder dat het beleid moet worden aangepast. Door de financiële risico's te beheersen en het weerstandsvermogen hierop af te stemmen, moet worden voorkomen dat elke nieuwe financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structurele en incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen in de begroting waarmee optredende risico’s kunnen worden opgevangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden aangewend. Bepaling van de weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Rekeningresultaat Het positieve resultaat Vrij aanwendbare algemene reserve De algemene reserve is de reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven en die een financiële bufferfunctie heeft. Op 31-12-2022 bedraagt deze € 15.228.000, hiervan is op dit moment € 3.085.000 bestemd voor geplande uitgaven. Bestemmingsreserves Deze reserves zijn beklemd. Stille reserve effecten De stille reserve in deze financiële vaste activa wordt niet meegenomen in de berekening, omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen (Alliander, Vitens, BNG en ROVA) zeer beperkt is.

Stille reserve activa Deze stille reserve bestaat uit de bezittingen waarvan de waarde bij verkoop hoger is dan de boekwaarde. Op basis van ervaring zetten we een derde deel in. Totaal incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit

Hieronder wordt voor de OZB de ruimte opgenomen die er is tussen onze eigen tarieven en de normtarieven voor de zogenaamde artikel 12 gemeenten. De overige belastingen/heffingen zijn kostendekkend of van geringe betekenis. Aangezien geen rente meer toegevoegd wordt aan de reserves is inzet niet mogelijk.

1.378 12.143

0 0

907

14.428

2.141

Rentebaten algemene reserve vrij besteedbaar Onvoorzien (structureel) Totaal structurele weerstandscapaciteit

0 350 2.491

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

16.919

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

48

2. Risico’s Het hebben van risico’s is inherent aan het uitoefenen van een organisatie zoals een gemeente. Het is echter van belang deze risico’s te kennen en hier adequate maatregelen voor te treffen (verzekeren) dan wel risico’s te wegen bij het aangaan ervan of hier tijdig op in te spelen. Een overzicht van de risico’s wordt steeds geactualiseerd. De 25 belangrijkste risico’s worden beschreven en gekwantificeerd. De tien grootste worden afzonderlijk genoemd. Bij een zekerheidsniveau van 99% is de aan te houden reserve voor de gemeente Aalten volgens de nieuwe berekening € 5,8 miljoen. Dit houdt in dat, als de gemeente Aalten dit bedrag als reserve op haar balans aanhoudt, zij in 99 van de 100 jaar voldoende reserves heeft om de schades op te vangen, maar in één jaar is er niet genoeg. In de begroting zijn de meest actuele risico’s opgenomen. Risico Budgettaire tekorten bij partijen waar door de gemeente uitbestede gemeentelijke taken zijn neergelegd. Ook kunnen deelnemende gemeenten individueel besluiten nemen die voor andere gemeenten nadelige gevolgen hebben (bijvoorbeeld uittreding). Datalekken: ongewild verspreiden en vernietigen van persoonsgegevens Virusaanvallen op ICT-gebied/ Hacks/ thuiswerken Integraal huisvestingsplan voor het onderwijs. Veel scholen in Aalten zijn verouderd en er worden strengere eisen ten aanzien van het klimaat gesteld.

Krapte op de arbeidsmarkt, het niet kunnen vervullen van vacatures

Klimaatveranderingen: overlast water, droogte, komst plantjes en beestjes.

Raadsleden/collegeleden

Wachtgeld wethouders: bij stoppen 1 of meerdere wethouders ongeacht reden

Budget Jeugdzorg Budget Wmo

Mogelijk gevolg Politieke druk om financiële steun te bieden

% 6,6%

Imago, boete autoriteit persoonsgegevens

5,3%

Dataverlies

4,9%

Financieel

4,9%

Werk wordt niet tijdig uitgevoerd, stijging van de loonkosten, continuïteit van de dienstverlening aan de inwoners en de gemeenteraad en tijdige oplevering van producten komen in gedrang, verlenen van vergunningen van rechtswege Kosten overlast of beperking mogelijkheden. Hittestress is een risico voor onder andere de gezondheid. Grote uitgaven voor herplant, aanvullende maatregelen tegen droogte en wateroverlast. Onverwachte bestuursopdrachten waarvoor geen of onvoldoende gelden beschikbaar zijn/ grondslagen ontbreken Uitvoering raadsprogramma Financieel. Voor zittende wethouders mogen wij geen voorzieningen aanhouden. De maximale verplichtingen voor het huidige college is op 31 december 2022 € 575.000 Overschrijding budget Beleid aanpassen Overschrijding budget Beleid aanpassen

3,9%

Totaal van de tien grootste risico’s (45% van het totale risicoprofiel) Totaal overige risico’s (55% van het totale risicoprofiel) Totaal alle 25 risico’s

3,9%

3,9%

3,9%

3,9% 3,9%

2.600 3.200 5.800

Het terugbrengen van de reserves naar dit niveau is niet wenselijk, aangezien er niet voorzienbare toekomstige ontwikkelingen zijn die mogelijk leiden tot additionele risico’s in de toekomst. Een aanvullende buffer is daarom gewenst. Deze noodzakelijke buffer is op basis van ervaring opgenomen voor een percentage van het begrotingstotaal. Dit komt neer op een buffer van € 7,8 miljoen.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

49

3. Weerstandsvermogen Het vermogen van een gemeente om tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van deze gemeente in gevaar komt. Dit wordt uitgedrukt als de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van onze gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. Ratio weerstandsvermogen 2022 =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit, incidenteel Weerstandscapaciteit, structureel Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

14.428 2.491 16.919

Gekwantificeerde risico’s Buffer Aalten norm Totale benodigde weerstandscapaciteit

5.800 7.800 13.600

Saldo/overschot Ratio onder andere gehanteerd door provincie

3.319 1,24

>2 = Uitstekend 1,4 - 2,0 = Ruim voldoende

1,0 - 1,4 0,8 - 1,0

= Voldoende = Matig

0,6 - 0,8 < 0,6

= Onvoldoende = Ruim onvoldoende

Voldoende

De uitkomst van de ratio (1,24) is voldoende en is nagenoeg gelijk aan vorig jaar (1,25). De beschikbare weerstandscapaciteit is licht gestegen, maar daar staat ook een lichte stijging van de benodigde weerstandscapaciteit tegenover. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze ratio altijd een momentopname betreft. Verplichte kengetallen Onderstaande kengetallen helpen bij het verkrijgen van inzicht in de financiële positie van een gemeente. Deze kengetallen geven aan hoe we er als gemeente voor staan. De categorieën zijn gebaseerd op de norm van de provincie (groen is voldoende, oranje matig en rood onvoldoende). Verplicht voorgeschreven kengetallen 1a. Netto schuldquote (NS) 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatieruimte 4. Grondexploitatie 5. Belastingcapaciteit

Werkelijk Raming Werkelijk 2021 2022 2022 39,4% 45,4% 33,7% 26,1% 41,8% 21,7% 33,3% 28,3% 36,7% 6,5% 1,0% 0,3% 0,4% 0,6% 0,5% 70,6% 75,4% 73,9%

Norm provincie Gelderland Categorie A 1a. Netto schuldquote (NS) tot 90% 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen tot 90% 2. Solvabiliteitsratio hoger dan 50% begroting en meer3. Structurele exploitatieruimte jaren of jaarrekening hoger dan 0% 4. Grondexploitatie tot 20% 5. Belastingcapaciteit tot 95%

Categorie B Categorie C tussen 90% tot 135% hoger dan 135% tussen 90% tot 135% hoger dan 135% tussen 20% tot 50% kleiner dan 20% begroting of meerjaren hoger dan 0%

begroting en meerjaren kleiner dan 0%

tussen 20% tot 35% hoger dan 35% tussen 95% tot 105% hoger dan 105%

We hebben in 2022 geen kengetallen die onvoldoende zijn. De solvabiliteitsratio geeft weer in hoeverre gemeentelijke bezittingen met eigen middelen betaald zijn. Voor de solvabiliteit zitten we rond het Gelders gemiddelde en daarmee valt de ratio in het midden van categorie B. Kanttekening bij de kengetallen is dat het momentopnames zijn en blijven.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

50

Paragraaf Lokale heffingen De inkomsten van een gemeente komen uit diverse bronnen, waar de gemeentelijke belastingen en heffingen een relatief beperkt onderdeel van zijn. Deze inkomsten bestaan uit belastingen (OZB, hondenbelasting, toeristen- en forensenbelasting) en retributies of rechten (afvalstoffenheffing en rioolheffing). Gemeenten zijn in hoge mate zelfstandig in hun belastingheffing. Daarom vormt de belastingheffing een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Hieronder volgt een overzicht van de lokale belastingen en heffingen. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. WOZ-beschikking De WOZ-waarde van woningen en niet-woningen wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld, waarbij het peiljaar telkens een jaar opschuift. Voor 2022 geldt de waarde op 1 januari 2021. In het jaar 2022 zijn 13.624 WOZbeschikkingen verstuurd en daartegen zijn 223 bezwaarschriften ingediend. Dit is circa 1,6% van het totaal. Het gemiddeld aantal bezwaarschriften in de jaren daarvoor bedroeg 158 stuks (1,2%). De toename wordt voor het grootste deel toegeschreven aan het toenemende aantal ‘no cure no pay’ bureaus die actief zijn. Het landelijk gemiddeld aantal bezwaarschriften bedraagt in 2022 3,5% (was 3,2% in 2021).

Tarieven belastingen en heffingen Vanaf 2020 is een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van lokale lasten inzichtelijker te maken en een gematigde lastenontwikkeling te borgen. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. Dit geeft meer inzicht in de hoogte van de eigen lokale lasten ten opzichte van andere gemeenten, zodat hiermee bij de te maken keuzes rekening gehouden kan worden. De generieke opbrengstverhoging OZB 2022 bedraagt in Aalten +3,0%. Voor de belastingen waarvoor 100% kostendekkendheid het uitgangspunt is, is de rioolheffing verhoogd met circa 1,4%. De tarieven voor de afvalstoffenheffing konden wederom vanwege een onttrekking uit de voorziening ongewijzigd blijven. Alle andere tarieven voor leges en belastingen zijn met 2,5% verhoogd. Belastingopbrengsten De primitief geraamde en werkelijke opbrengsten zijn: Geraamde opBelastingsoort brengst 2022 Onroerende zaakbelasting, eigenaar 4.563 Onroerende zaakbelasting, gebruiker 645 Afvalstoffenheffing 1.435 Rioolheffing 1.983 Hondenbelasting 185 Toeristenbelasting 103 Forensenbelasting 98 Totaal 9.012