Jaarstukken 2022.pdf

bedragen x € 1.000

Werkelijke opbrengst 2022 4.604 662 1.451 1.911 175 117 100 9.020

Werkelijke opbrengst 2021 4.487 634 1.451 2.051 177 113 107 9.020

Ten tijde van de vaststelling van de tarieven zijn vaak niet alle gegevens voorhanden. Daarom wordt bij de berekening van de tarieven een zo goed mogelijke inschatting gemaakt. Hierdoor kan in de praktijk de werkelijke opbrengst afwijken van de geraamde opbrengst. Deze zijn bij Voor- of Najaarsnota 2022 reeds bijgesteld. Ook bij de analyse van de budgetten is een verklaring van de verschillen tussen de geraamde en de werkelijke opbrengst gegeven. Lasten- en batenoverzicht van de kostendekkende tarieven De tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges zijn zo vastgesteld dat de opbrengsten de kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. Hieronder staan de werkelijke bedragen ten opzichte van de bedragen uit de primitieve begroting 2022.

Paragraaf Lokale heffingen

51

bedragen x € 1.000 Primitieve begroting 2022 Afvalstoffenheffing Bedrag Dekking Lasten afvalstoffenheffing 1.308 Overhead (inclusief btw) 398 Onttrekking voorziening -271 Totale kosten 1.435 Opbrengst afvalstoffenheffing Totale opbrengsten

Lijkbezorgingsrechten Lasten begraafplaats Overhead Totale kosten

Bedrag Dekking 1.221 369 -152 1.438

1.435

1.438

1.435

1.438

Dekking

Rioolheffing Lasten riolering Overhead (inclusief btw) Toevoeging voorziening Totale kosten Opbrengst rioolheffing Totale opbrengsten

100%

100%

Bedrag Dekking 369 139 508

Bedrag Dekking 256 94 350

Opbrengst lijkbezorgingsrechten (inclusief luidrechten) Totale opbrengsten

Primitieve begroting 2022 Bedrag Dekking 1.241 427 315 1.983

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2022 Bedrag Dekking 1.380 419 93 1.892

1.983

1.892

1.983

1.892

Dekking

100%

Marktgeld Lasten markt Overhead Totale kosten

Bedrag Dekking 31 9 40

100% Bedrag Dekking 31 11 42

Opbrengst marktgeld 302

256

302

256

Dekking

Totale opbrengsten

59%

73%

22

16

22

16

Dekking

55%

38%

Leges zijn belastingen die de gemeente kan heffen voor het verstrekken van individuele diensten. Uitgangspunten bij het vaststellen van de legestarieven is maximaal 100% kostendekkendheid. Er mag (op begrotingsbasis) geen winst worden gemaakt. Hieronder vindt u de leges op basis van onze legesverordening. bedragen x € 1.000 Primitieve begroting 2022 Hoofdstuk

Onderwerp

Titel 1 Algemene dienstverlening 1 Burgerlijke stand 2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart 3 Rijbewijzen 4 Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen 5 t/m 17 Diversen

Jaarrekening 2022

Toe te Over Totale Baten Dekking rekenen head lasten kosten*

Toe te rekenen kosten*

Over head

Totale Baten Dekking lasten

38

13

51

20

39%

30

11

41

30

73%

181

73

254

77

30%

202

67

269

138

51%

147

53

200

107

54%

130

45

175

109

62%

7

2

9

4

44%

6

2

8

4

50%

93

11

104

20

19%

84

10

94

19

20%

466

152

618

228

37%

452

135

587

300

51%

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning 3 Omgevingsvergunning 357 120 477 331 69%

774

171

945

470

50%

7

Bestemmingsplannen

75

28

103

41

40%

83

22

105

145

138%

1,2,4,5,6,8

Diversen

0

0

0

0

0%

0

0

0

0

0%

432

148

580

372

64%

857

193

1050

615

59%

9%

106

52

158

8

5%

60%

148

9

157

80

51%

0% 30%

0 254

0 61

0 315

0 88

0% 28%

47%

1.563

389

1.952

1.003

51%

Subtotaal titel 1

Subtotaal titel 2

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn 2 Organiseren evene92 45 137 13 menten of markten 5A Algemene verordening Ondergrondse infra81 9 90 54 structuren 1,3,4,5,6 Diversen 0 0 0 0 Subtotaal titel 3 173 54 227 67 Eindtotaal

1.071

354

1.425

667

*inclusief btw

Paragraaf Lokale heffingen

52

Woonlasten Om een indruk te geven van de woonlastendruk in de gemeente Aalten is onderstaand overzicht opgenomen. In dit overzicht is uitgegaan van een woning met een gemiddelde WOZ-waarde en een één- en meerpersoonshuishouden, waarvoor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt betaald. Gemiddeld bedragen deze woonlasten in Gelderland € 916 (landelijk gemiddelde € 904). bedragen in euro’s

Aalten Laagste in Nederland Gemiddeld Hoogste in Nederland

Bruto woonlasten eenpersoonshuishouden 522 522 737 1.599

Rangnummer 1 1 349

Bruto woonlasten meerpersoonshuishouden 668 667 811 1.736

Rangnummer 2 1 349

(bron COELO-atlas 2022)

De bruto woonlasten (meerpersoonshuishouden) zijn landelijk gestegen met 3,0%. In Aalten zijn deze met 8,1% gestegen. Dit is een ander percentage dan in de Paragraaf lokale heffingen in de begroting 2022 wordt genoemd. Dit komt omdat COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) in haar rapportage andere berekeningsgrondslagen hanteert. Zo gaat COELO on andere uit van een standaard hoeveelheid aanbiedingen of ledigingen bij de afvalstoffenheffing, terwijl deze in werkelijkheid in de gemeente Aalten lager is. Kwijtschelding De gemeente Aalten hanteert een volledige kwijtschelding en voert daarmee dus een zo ruim mogelijk beleid. Kwijtschelding kan worden verleend indien men: • AOW heeft, eventueel aangevuld met een klein pensioen; • een bijstandsuitkering heeft; • een inkomen uit werk heeft dat niet hoger is dan een bijstandsuitkering. Kwijtschelding wordt verleend voor de volgende belastingen en heffingen: onroerende zaak-belastingen (OZB), afvalstoffenheffing (vastrecht en een gemaximeerd aantal ledigingen of aanbiedingen), rioolheffing (gemaximeerde hoeveelheid per persoon per huishouden) en hondenbelasting (alleen de eerste hond). In het jaar 2022 is aan 117 belastingplichtigen ambtshalve kwijtschelding toegekend. Daarnaast zijn 169 verzoeken binnengekomen. Daarvan zijn er 56 afgewezen en is de rest geheel of gedeeltelijk toegekend.

Het totaal kwijtgescholden bedrag bedraagt € 50.300. In 2021 was dit € 46.100. Invordering De invordering van de gemeentelijke belastingen vereist jaarlijks voor een beperkt deel van de belastingplichtigen veel aandacht en zorg. De (dwang)invordering van openstaande aanslagen bestaat uit de volgende stappen: herinnering - aanmaning - dwangbevel - loonvorderingen en/of beslaglegging. Het debiteurensaldo bedroeg op 31 december 2022 € 283.000 (2021 € 356.000) Dit is inclusief de op 31 december 2022 nog niet vervallen posten. Laten we deze buiten beschouwing dan is de achterstand in betaling een openstaand bedrag van € 143.000 (2021 € 185.000). Na de laatste vervaldatum hebben wij eerst herinneringen verzonden. Daar hebben veel belastingplichtigen op gereageerd. Het aantal aanmaningen en dwangbevelen daarna was een stuk lager. Medio 2022 is met een nieuwe deurwaarder de dwanginvordering (beslaglegging etc.) opgestart. Van tevoren zijn heldere afspraken met de deurwaarder gemaakt. Doel is op een minnelijke wijze in te vorderen om zo onnodige extra kosten voor de burger te voorkomen. Daar waar een deurwaarder meerdere problemen aantreft wordt dit teruggekoppeld zodat dit eventueel kan worden opgepakt.

De openstaande vorderingen tot en met 2022 worden voor een deel bepaald door langlopende trajecten zoals faillissementen en schuldsaneringen in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. De WSNP is bedoeld voor degenen die buiten hun schuld (‘te goeder trouw’) in een problematische schuldsituatie terecht zijn gekomen. De regeling duurt in beginsel drie jaar. Indien de rechtbank na verloop van die drie jaar oordeelt dat de schuldenaar zich aan zijn uit de regeling voortvloeiende verplichtingen heeft gehouden, wordt een zogenaamde ‘schone lei’ verstrekt. De schone lei betekent dat de schulden die bestonden op het moment dat de schuldsaneringsregeling is uitgesproken niet langer afdwingbaar zijn. Wordt de schone lei niet gegeven, dan blijven de schulden bestaan. Van het openstaande saldo per 31 december 2022 is circa € 43.000 dubieus. Dit was eind 2021 € 45.000. Voor de dubieuze debiteuren is een voorziening getroffen in de balans. In het jaar 2022 is voor € 26.500 (2021 € 16.000) aan vorderingen oninbaar verklaard.

Paragraaf Lokale heffingen

53

Paragraaf Financiering Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. De wet verplicht gemeenten om een treasurystatuut op te stellen waarin de treasuryfunctie verder is uitgewerkt. Het treasurystatuut is in 2021 geactualiseerd en loopt vier jaar door. Centraal in het statuut staat het beheersen van risico’s, maar ook financiering en betalingsverkeer maken hier onderdeel van uit. De treasuryfunctie dient uitsluitend de publieke taak en het beheer is prudent. Het doel is een verantwoord en optimaal resultaat te bereiken tussen kosten en risico. Interne ontwikkelingen Om de treasuryfunctie goed te kunnen uitvoeren is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van groot belang. Deze informatie wordt vervat in een liquiditeitsplanning. Naast de geraamde lasten en baten uit de begroting zijn in deze planning onder meer de aflossingen op vaste geldleningen en de voorgenomen investeringen uit de begroting opgenomen. Op basis van deze planning en uiteraard de nieuwe ontwikkelingen in de loop van het boekjaar, wordt geld aangetrokken en/of weggezet. Dit is afgelopen jaar ook weer gebeurd. Er hebben zich in 2022 geen bijzondere interne ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn geweest op de financieringsfunctie.

Externe ontwikkelingen Een belangrijke factor bij het uitvoeren van het treasurybeleid is het renteverloop. Informatie over de rente wordt verkregen van de grote Nederlandse banken (waaronder de BNG) en het CPB. De prognose voor 10 jaar rente werd ingeschat op 0,5% eind 2022. In werkelijkheid lag deze rente eind 2022 rond de 2,8%, fors hoger dan voorzien. De herfinancieringsrente, sterk bepalend voor de korte rente, was door de ECB in maart 2016 verlaagd tot 0%. Eind 2022 stond deze rente op 2,5%. In verband met de torenhoge inflatie in 2022 onder meer als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de fors gestegen energieprijzen, zag de ECB zich genoodzaakt om de rentetarieven op de geldmarkt vanaf eind juli stapsgewijs te verhogen. De kapitaalmarkt reageert hierop waardoor ook de tarieven voor lang geld aanzienlijk zijn gestegen. Als gevolg van de wettelijke eisen wordt in de treasuryparagraaf bij het jaarverslag informatie gegeven over de volgende onderwerpen: 1. Kasbeheer 3. Gemeentefinanciering 2. Risicobeheer 4. Schatkistbankieren 1. Kasbeheer Het kasbeheer behelst het geldstromenbeheer en het saldo- en liquiditeitenbeheer. Met behulp van de liquiditeitsplanning wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is en blijft om aan de betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. De gemeente heeft daarvoor onder meer een financieringsovereenkomst met de BNG gesloten.

Daarin is het krediet- en het depotarrangement evenals het betalingsverkeer geregeld. De kredietlimiet is vastgesteld op € 3 miljoen en de intra-daglimiet op € 5 miljoen. Er wordt daarbij voor gewaakt dat de kredietlimiet en de intra-daglimiet bij de BNG niet worden overschreden, omdat daar forse rentevergoedingen (2% en 5%) tegenover staan. In 2022 is wederom zoveel mogelijk met kort geld gefinancierd. Dit gebeurde zowel via de rekening courant bij de BNG als met kasgeldleningen. Na de zomervakantie veranderde dit beeld. Door de renteverhogingen van de ECB was het al snel gebeurd met de negatieve rente waardoor financiering via rekening-courant steeds duurder werd. 2. Risicobeheer Hieronder wordt inzicht verstrekt in het risicoprofiel van de gemeente. Het risicobeheer omvat alle activiteiten die zich richten op het beheersen van financiële risico’s waarvan de belangrijkste zijn: renterisico, koersrisico en kredietrisico. Renterisico In de navolgende overzichten zijn de renterisico’s op de korte (A) en lange (B) schuld getoetst aan de wettelijke normen uit hoofde van de Wet Fido en is het renteschema opgenomen (C). A) De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar.

De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het begrotingstotaal, zijnde de totale lasten op de begroting, en geeft het bedrag weer dat de gemeente maximaal met kort geld mag financieren. Als deze limiet drie achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden moeten er maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld door het aantrekken van een langlopende lening.

Uit het overzicht op de volgende bladzijde blijkt dat de kasgeldlimiet in 2022 niet is overschreden. Paragraaf Financiering

54

Kasgeldlimiet 2022 Omvang begroting per 1-1-2022 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5%) 2. Vlottende korte schuld Maand 1 Maand 2 Maand 3 3. Vlottende middelen Maand 1 Maand 2 Maand 3 4. Saldo (2-3) Maand 1 Maand 2 Maand 3

bedragen x € 1.000 Kwartaal 3 Kwartaal 4 65.292 65.292 5.550 5.550

Kwartaal 1 65.292 5.550

Kwartaal 2 65.292 5.550

1.421 4.097 3.550

2.487 2.000 1.974

464 1.784 0

0 0 0

29 29 94

78 177 1.053

33 2.040 1.196

1.629 2.488 2.034

1.392 4.068 3.456

2.409 1.823 921

431 -256 -1.196

-1.629 -2.488 -2.034

5. Gemiddelde saldo

2.972

1.718

-340

-2.050

Ruimte (+) Overschrijding (-) (1-5)

2.578

3.832

5.890

7.600

B) De renterisiconorm stelt een kader om het risico van renteschommelingen zoveel mogelijk te beheersen. De beheersing bestaat eruit dat de herfinanciering gelijkmatig gespreid moet worden. In enig jaar mag over niet meer dan 20% van de totale leningenportefeuille renteherziening plaats vinden. De renterisiconorm schrijft voor hoeveel er maximaal geleend mag worden voor een periode langer dan 1 jaar. De in 2022 gerealiseerde renterisiconorm wordt in onderstaande tabel weergegeven, hieruit blijkt dat in 2022 ruimschoots binnen de norm is gebleven. Variabelen renterisico (norm) 1. Renteherzieningen 2. Aflossingen 3. Renterisico (1+2) 4. Renterisiconorm 5a Ruimte onder de renterisiconorm (4-3)

2022 0 3.788 3.788 13.058 9.270

bedragen x € 1.000 Berekening renterisiconorm 4a. Begrotingstotaal 65.292 4b. Percentage regeling 20% 4. Renterisiconorm (4a*4b) 13.058

C) Renteschema. In het volgende schema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. bedragen x € 1.000 Renteschema 2022 De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rente die wordt doorberekend aan de grondexploitatie Rente die wordt toegerekend aan taakvelden via projectfinanciering Rentebaat van doorverstrekte leningen

378 -184 194 -7 0 0 -7 187

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

0 0

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 187

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

188

Renteresultaat op het taakveld treasury

1

Koersrisico De koersrisico’s van de gemeente Aalten zijn beperkt, omdat na de invoering van het schatkistbankieren overtollige middelen alleen kunnen worden aangehouden in rekening courant bij de staat, via deposito’s in de schatkist of onderling kunnen worden uitgeleend aan andere decentrale overheden. Eventuele uitzettingen worden afgestemd op de liquiditeitsplanning en hebben veelal een relatief korte looptijd. Er is in 2022 minimaal geld aangehouden in de schatkist van het Rijk. Er zijn geen deposito’s aangegaan en er is verder geen geld uitgeleend. Behoudens leningen verstrekt namens de gemeente en door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland. Kredietrisico Kredietrisicobeheer is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Paragraaf Financiering

55

De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen (waaronder hypotheken) beperkt risico. Er wordt ten aanzien van overige debiteuren een actief beleid gevoerd. Indien nodig wordt een voorziening getroffen. Voor een aantal debiteurengroepen (algemene debiteuren, maar ook belasting- en bijstandsdebiteuren) is dit gebeurd en zijn zodoende de risico’s afgedekt. Ieder jaar met de opmaak van de jaarrekening worden de debiteuren beoordeeld en wordt indien nodig de voorziening bijgesteld. Dit is ook nu weer gebeurd. Het totaal van de voorziening dubieuze debiteuren bedraagt eind 2022 afgerond € 79.000 ten opzichte van € 88.000 eind 2021. 3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de investeringen en de aflossingsverplichtingen. Bij het afsluiten van leningen wordt rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In de begroting was rekening gehouden met een financieringsbehoefte van ongeveer € 5 miljoen. Waarbij daarnaast zolang en zoveel mogelijk met kort geld zou worden gefinancierd in verband met de op dat moment nog steeds bestaande negatieve rente. Er was lang voldoende financiële ruimte.

Met name door forse uitkeringen via het gemeentefonds en het doorschuiven van geplande investeringen. Daarom is pas eind 2022 een vaste geldlening aangetrokken maar dan van € 3 miljoen. De investeringen in duurzame goederen betrof ongeveer € 2,7 miljoen. Hieronder volgt een opsomming van de grootste investeringen in 2022: - Overkapping werf € 44.000; - Aanschaf diverse vervoermiddelen buitendienst € 162.000; - Reconstructie diverse wegen en riolering waaronder Oranjestraat Bredevoort, Driessenshof Aalten en de Welinkweg in Dinxperlo, € 2.4 miljoen. In onderstaand overzicht worden de mutaties weergegeven die zich in 2022 hebben voorgedaan in de leningenportefeuille. bedragen x € 1.000 Mutaties leningen portefeuille 2022 Stand per 1 januari 2022 Nieuwe leningen (conversie) Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen (conversie) Stand per 31 december 2022

Bedrag Gemiddelde rente 28.856 1,50% 0 0 3.000 3,32% 3.788 0 0 0 28.068 1,61%

Het aandeel van de totale schuld per 31 december 2022 met betrekking tot verstrekte hypotheken bedraagt € 5,4 miljoen. 4. Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2022 berekend op € 1.306.000 zijnde 2% van het begrotingstotaal. Er is in 2022 beperkt geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende grafiek blijkt dat we het drempelbedrag in 2022 niet hebben overschreden. Schatkistbankieren: gemiddeld geconsolideerd banksaldo 2022

1.400.000 1.200.000 1.000.000

800.000 600.000 400.000 200.000

0 Gemiddeld per kwartaal

Paragraaf Financiering

Drempel

56

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoederen. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt deze taak een substantieel beslag op de middelen. Het beleid is opgenomen in de nota verkrijging/vervaardiging en onderhoud kapitaalgoederen. Openbare ruimte Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaarheid en de economische vitaliteit wordt gediend. De komende jaren wordt veel aandacht besteed om de openbare ruimte aan te passen waarbij aandacht is voor de klimaatdoelstellingen die worden opgenomen in de klimaatadaptatie strategie die begin 2023 is vastgesteld. Ook krijgt duurzaamheid en biodiversiteit de nodige aandacht. > Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een beleidsnota wegen vastgesteld. Het was de bedoeling om bij de invoering van de Omgevingswet te kijken of een nieuwe beleidsnota wegen moet worden vastgesteld of dat dit wordt ondergebracht bij openbare ruimte in zijn algemeenheid. Doordat de omgevingswet steeds is uitgesteld, is dit nog niet gebeurd. Zoals het er nu uitziet, treedt de omgevingswet op 1 januari 2024 inwerking.

In 2024 volgt er een update van de beleidsnota wegen. De huidige nota is nog actueel en er kan nog enkele jaren mee gewerkt worden. Wel is er in de wegennota onvoldoende rekening gehouden met klimaat en duurzaamheid. Momenteel wordt ervoor zowel klimaat als duurzaamheid beleid opgesteld welke geïmplementeerd moet worden voor het onderhoud van onze openbare ruimte in het algemeen en dus ook voor de wegen waar het onderhoud ligt bij de gemeente. Het groot onderhoud van de wegen steunt op jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema’s die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties. In deze onderhoudsschema’s zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan. De kosten voor groot onderhoud bedroegen in 2022 € 203.000 en worden gedekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen. Deze reserve wordt jaarlijks met een gelijk bedrag van € 290.000 gevoed. Het groot onderhoud is ondergebracht in een moederbestek en daarbij is ervoor gekozen om niet alles uit te voeren. Het regulier jaarlijkse onderhoud van de wegen bedroeg in 2022 € 647.000. De reserve en het actuele meerjaren onderhoudsplan (MJOP) zijn op elkaar afgestemd. Hierbij is geen sprake van afwijkingen of achterstallig onderhoud.

Uit inventarisatierondes van de wegen blijkt dat er geen noemenswaardige afwijkingen zijn ten opzichte van de actuele onderhoudsplannen. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost. Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen. Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven. Verder zijn in 2022 verschillende infrastructurele werken uitgevoerd, te weten: • Adm. de Ruyterstraat en Dijkstraat • Driessenshof • Haartsebos • Hoge Veld • Frederik Hendrikstaat, Oranjestraat en Misterstraat > Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van onze bruggen en duikers te waarborgen is een meerjaren onderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd. Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor waren in 2022 € 76.000. Uit de inventarisatieronde blijkt verder dat het meerjaren onderhoudsplan nog steeds actueel is en er geen afwijkingen van het onderhoudsprogramma zijn geconstateerd. > Openbare verlichting In 2013 is een vervangingsplan opgesteld. Hier is in aangegeven welke verlichting vervangen moet worden om het hoogste rendement te bereiken. Armaturen die worden vervangen, worden allemaal omgezet naar LED-verlichting. In 2022 is buiten de investeringswerken om voor € 26.000 nieuwe verlichting vervangen.

In 2022 is een aanzet gegeven voor het maken van beleid met betrekking tot de verlichting in de openbare ruimte waar de openbare verlichting een onderdeel van is. In 2023 zal hierover besluitvorming plaatsvinden > Openbaar groen Gekoppeld aan ons groenbeleidsplan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd. Door het onderhoud op basis van dit plan te laten uitvoeren kan het gestelde onderhoudsniveau worden gehandhaafd. Axent Groen voert het onderhoud van de sportvelden uit. Dit heeft in 2022 € 50.000 gekost. Door de klimaatverandering treedt er vaker droogte op waar veel bomen last van ondervinden. Hierdoor zal de sterfte toenemen en moet er meer onderhoud gepleegd worden. Er is aanzet gemaakt om inzichtelijk te krijgen hoe we in de toekomst de uitgaven kunnen beperken. Het komend jaar wordt dit verder uitgewerkt.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

57

> Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. De speelterreinen voldoen aan de nota Spelenderwijs Ontmoeten. Voor nu plegen we alleen regulier onderhoud en vervangen we toestellen als deze niet hersteld kunnen worden. Daarnaast worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is in 2022 respectievelijk € 11.000 en € 29.000 uitgegeven. > Riolering Het Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) is de neerslag van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsnota dient te hebben. Het GRP 2015-2019 is in 2015 door de raad vastgesteld. Het onderhoud en de vervanging van de riolering vindt volgens, in overeenstemming met de kaders van deze nota plaats. Ook wordt aangegeven hoe de maatregelen en investeringen worden bekostigd. Momenteel wordt nog gewerkt met het GRP 2015-2019, omdat dit plan nog aan de eisen voldoet en we aan willen sluiten bij de nieuwe Omgevingswet. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten worden via de riooltarieven verhaald op de burgers. Eventuele overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd. Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering gecombineerd. De kosten voor het onderhoud van de riolering in 2022 bedroeg € 462.000.

In 2021 zijn de stresstesten afgerond en is inzichtelijk geworden welke maatregelen moeten worden genomen om overlast door klimaatverandering te voorkomen. In 2022 is begonnen met het opstellen van een klimaatadaptatie strategie en eind 2022 aangeboden aan het college. Bij deze strategie speelt water en riolering een grote rol. In 2023 wordt hiervoor een beleidsnotitie (nieuwe GRP) opgesteld. Ook het afkoppelen van regenwater wordt waar mogelijk actief opgepakt. Begin 2023 heeft over de klimaatadaptatie strategie besluitvorming plaatsgevonden in de gemeenteraad Gebouwenbeheer De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud. Om waardevermindering van de gebouwen te voorkomen is een goede staat van onderhoud noodzakelijk. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en onderhoud van het gebouw, alles wat aard- en nagelvast is (technisch onderhoud) en het beheer en onderhoud door de gebruiker (water, gas, elektra, telefonie, schoonmaak en dergelijke). Het onderhoud van de diverse gebouwen van de gemeente wordt op verschillende manieren uitgevoerd. Zowel het groot als het klein onderhoud van gemeentelijke gebouwen, die niet voor de gemeentelijke dienst zijn bestemd, komt voor rekening van de gemeente. Het groot onderhoud is in beeld gebracht door middel van een meerjaren onderhoudsplan (MJOP).

Jaarlijks worden de gebouwen geïnspecteerd en worden de onderhoudsschema’s aangepast. Om deze kosten te dekken is een reserve gevormd die jaarlijks gevoed wordt, in 2022 met € 180.000. In 2022 is voor € 72.000 aan groot onderhoud uitgevoerd en aan de reserve onttrokken. Daarnaast is in diezelfde periode voor het reguliere jaarlijkse (kleinere) onderhoud € 171.000 uitgegeven. Ieder jaar wordt aan een aantal specifieke gebouwen extra aandacht gegeven door middel van clustering van onderhoudswerkzaamheden, waardoor een efficiency voordeel behaald kan worden. Door onvolledige bezetting van het team in het afgelopen jaar is het niet gelukt al het gewenste groot onderhoud weg te zetten. Sinds het najaar is er inhuur om de opgelopen achterstand op te pakken. Hierbij worden ook de langlopende onderhoudscontracten herzien en is de uitvraag van een nieuw DMJOP voorbereid waarbij verduurzaming van het beheerde vastgoed het speerpunt is. De eerste stappen in de verduurzaming van het vastgoed zijn reeds gezet op verschillende gebouwen. Op de Gemeentewerf is bij de renovatie/ uitbreiding het dak voorzien van zonnepanelen en is de gas aansluiting verwijderd. De sporthallen in Aalten, Bredevoort en Dinxperlo zijn allen bij de laatste verbouw voorzien van zonnepanelen op het dak. Ook is hier het dak geïsoleerd volgens de nieuwste bouwbesluit eisen.

Binnen is alle verlichting vervangen voor een LED variant. De provincie Gelderland heeft een ‘Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed’ gestart voor kleinere gemeenten. Hier zal komend jaar bij worden aangesloten. En met het opstellen van het nieuwe DMJOP zal er een volgende stap genomen worden in de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. Ieder jaar is er een geringe wijziging in de gebouwvoorraad. De bovenwoningen aan het Lage Blik zijn in eigendom gebleven van de gemeente. Op diverse locaties binnen de gemeente is opvang gecreëerd door ruimtes te huren en in te zetten voor de mensen uit Oekraïne. Het voormalige gebouw voor peuterspeelzaalwerk aan de Willebrordstraat is medio 2022 verkocht. In het centrum van Dinxperlo is de voormalige cafetaria aan de Wilhelminastraat aangekocht en is eind 2022 in beheer gekomen. Voor het brandweerkorps in Dinxperlo worden plannen gemaakt voor een Nederlands/Duitse samenwerking met de collega’s uit Suderwick. Hier wordt gekeken naar de mogelijkheid om op de landsgrens een nieuwe gemeenschappelijke kazerne te bouwen.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

58

Paragraaf Grondbeleid Inleiding en doelstellingen Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat alle strategieën van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van beleidstaken zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, economische structuur en cultuur, sport en recreatie. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. De resultaten, maar vooral de financiële risico’s, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Daarom is transparantie van grondbeleid van groot belang. In de Nota Vastgoed Gemeente Aalten, in 2014 vastgesteld, is het begrip grondbeleid omschreven als een activiteit van de lokale overheid, waarbij op een uitvoeringsgerichte wijze sturing wordt gegeven aan de ruimtelijke ordening, ten einde een goede en evenwichtige inrichting van de ruimte te verkrijgen. Hierbij kunnen ook die voorzieningen worden gerealiseerd die in de regel niet door de particuliere sector worden ontwikkeld (sociale woningen, sociaal-culturele voorzieningen, openbaar vervoer, infrastructuur en dergelijke). Bovendien is grondbeleid een beleidsveld waar de lokale overheid doelen op kan realiseren.

Na inwerkingtreding van de omgevingswet zal ons grondbeleid worden geactualiseerd. Met behulp van deze nota wordt inzicht gegeven in de rol van de gemeente in het beleidsproces en worden voorstellen gedaan op welke wijze de inzet van het aan de gemeente beschikbaar gestelde instrumentarium in het beleidstraject kan worden verbeterd gericht op effectiviteit van het te voeren grondbeleid. Er wordt in het grondbeleid onderscheid gemaakt in actief en passief (faciliterend) beleid. In deze nota is het accent verschoven van actief naar passief grondbeleid. Indien bij specifieke projecten/nieuwe ontwikkelingen actief grondbeleid gewenst is, dan wordt hiertoe separaat besloten. In genoemde nota worden verder de beschikbare instrumenten beschreven die de gemeente ten dienste staan bij het voeren van een optimaal grondbeleid. Daarnaast wordt ingegaan op de organisatie van het gemeentelijk grondbeleid met betrekking tot de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheid, op de financiële en administratieve randvoorwaarden en op het uitgiftebeleid van de aangekochte gronden.

Met de laatste wijzigingen van de commissie BBV kennen we ten behoeve van de verslaggeving de volgende onderdelen met betrekking tot de gronden: - Gronden en terreinen niet in exploitatie (warme gronden); - Faciliterend grondbeleid; - Voorraden, waaronder bouwgrond in exploitatie (BIE) en Gereed product en handelsgoederen. Gronden en terreinen worden gerubriceerd onder de materiële vaste activa. Voor warme gronden geldt vanaf 2019 dat – onder cumulatieve voorwaarden – bij de waardering uitgegaan mag worden van de grond tegen toekomstige bestemming in plaats van de huidige bestemming zoals dat tot nu toe gold. Faciliterend grondbeleid wordt afhankelijk van de status van de vordering onder de overlopende activa dan wel passiva geressorteerd. Bouwgronden in exploitatie vallen onder de voorraden. Een BIE moet aan diverse voorwaarden voldoen. Verderop in deze paragraaf wordt de cijfermatige voorstelling van genoemde onderdelen weergegeven. Voor tussentijdse winstneming geldt de percentage of completion (POC) methode. Er is een verplichting tot tussentijdse winstneming wanneer is voldaan aan de volgende voorwaarden: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie genomen).

In 2019 is daaraan toegevoegd dat teveel genomen winst in eerdere jaren moet worden verrekend met het huidige jaar. Lokale ontwikkelingen Activiteiten Op 21 juni 2022 heeft de raad de grondexploitatie “Kern De Heurne herziening 2021” vastgesteld. Daarna is direct ook de verkoop van de bouwkavels van deze exploitatie gestart. Dit plangebied voorziet in de realisatie van 17 woningen. Op dit moment zijn er 15 kavels uitgeefbaar. Op twee kavels staan Uuthuuskes. Deze twee zijn voorlopig aan deze exploitatie onttrokken. Alle 15 uit te geven kavels zijn op moment van schrijven in optie uitgegeven. Van de overige lopende grondexploitaties is er in 2022 1 kavel verkocht. Het betreft de laatste kavel van “Herstructureringsplan De Rietstap”. In de overige bestaande grondexploitaties heeft de gemeente nog drie kavels beschikbaar, twee kavels op ’t Warmelinck en één op plangebied Kraaienboom. Paragraaf Grondbeleid

59

Ook zijn in 2022 wederom een aantal overeenkomsten gesloten met particulieren en/of ontwikkelaars. Bij deze overeenkomsten zijn afspraken gemaakt over onder andere de realisatie van woningen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Deze ontwikkelingen leveren voor de gemeente geen opbrengsten of kosten op. Verkopen In de loop van 2022 hebben (grond)verkopen plaatsgevonden buiten de grondexploitaties tot een totaalbedrag van € 115.000. Dit betreft met name de verkoop van groenstroken. Risico’s onderdeel grondexploitatie Ruimtelijke ontwikkelingen zijn trajecten die meerdere jaren kunnen duren, waarmee hoge investeringen zijn gemoeid en waarvan de resultaten voor een lange tijd grote invloed hebben. Belangrijk is des te meer om zorgvuldige afwegingen te maken en de risico’s zo goed mogelijk in te schatten. Onderdeel van de grondexploitatie is dan ook een risico-inventarisatie, die (jaarlijks) periodiek moet worden bijgesteld. Bij de risicoinventarisatie gaat het om een inschatting van de mate waarin een risico van toepassing is en het effect op het financiële resultaat. Daar waar deze risico-inventarisatie leidt tot een verwacht verlies wordt direct bij de jaarrekening een voorziening getroffen tot de hoogte van het te verwachten verlies. Verder benaderen wij over het algemeen onze eigen grondexploitaties bij de gronduitgifte behoedzaam.

Jaarlijks wordt bij de hercalculaties opnieuw een inschatting gemaakt. Onderzoek naar de mogelijkheid van huurhuizen in de kleine kernen In 2020 is gestart met het project ‘Uuthuuskes’. In dit project worden Uuthuuskes door de gemeente aangekocht en door de Achterhoekse Wooncoöperatie verhuurt aan jongeren in de kleine kernen. In 2021 zijn de eerste zes Uuthuuskes opgeleverd. Begin 2022 zijn de twee Uuthuuskes in IJzerlo opgeleverd. Overige bestemmingsreserves met betrekking tot het grondenbeheer Algemeen Bijdragen aan reserves vanuit de grondexploitaties is niet meer toegestaan. Sparen voor bovenwijkse voorzieningen die na het afsluiten van een grondexploitatie worden aangelegd, is alleen nog mogelijk via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve. Toevoegingen kunnen alleen plaatsvinden via resultaatbestemming. Activiteiten bouw- en industriegrondexploitatie Gronden en terreinen niet in exploitatie Gronden gerubriceerd onder de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. Op de boekwaarde worden geen rente en kosten bijgeschreven. bedragen x € 1.000

Omschrijving Bouwgrond De Wegwijzer Bouwgrond Westrand Bouwgrond Cattier Overige gronden: Buitenplaats Dinxperlo Kern de Heurne 2e fase Westrand Aalten Subtotaal overige gronden Totaal

Boekwaarde Boekwaarde Vermeerdering Vermindering 1-1-2022 31-12-2022 40 0 0 40 1.488 0 0 1.488 1.751 0 0 1.751

214 36 157 407

0 0 0 0

0 29 0 29

214 7 157 378

3.686

0

29

3.657

Voor een aantal gronden uit bovenstaand overzicht heeft al in 2019 een toets/taxatie plaatsgevonden op de marktwaarde van deze gronden tegen de toen geldende bestemming. Deze toets heeft niet geleid tot afwaardering van gronden. De Wegwijzer Voor deze locatie is in 2022 een ontwikkelcompetitie opgestart. Als resultaat van deze ontwikkelcompetitie gaat Klaassen Groep BV 15 woningen realiseren in het plangebied. Momenteel worden de plannen verder uitgewerkt. Vervolgens wordt een bestemmingsplan ten behoeve van deze ontwikkeling in procedure gebracht. Naar verwachting vindt vaststelling van het plan medio dit jaar plaats en kan de uitgifte in de tweede helft van dit jaar starten.

Paragraaf Grondbeleid

60

Westrand Aalten Er is een overeenkomst met een bedrijf op basis waarvan ruim vijf hectare van de oorspronkelijk beschikbare hoeveelheid als bedrijventerrein wordt ontwikkeld. De overtollige hectares, 69.335 m2, zijn afgestoten als landbouwgrond. Deze meters zijn al eerder afgewaardeerd naar agrarische waarde en overgebracht naar de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. De financiële verkenning van de uit de nieuwe ontwikkeling voortvloeiende grondexploitatie laat (op termijn) een fors voordeel zien. Het bestemmingsplan voor deze nieuwe ontwikkeling is 22 mei 2018 vastgesteld. Tegen het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is gegrond verklaard. Tegen deze uitspraak is verzet aangetekend door de gemeente. Het verzet is ongegrond verklaard. Tevens is eind 2019 het bestemmingsplan gewijzigd vastgesteld. De Raad van State heeft bij uitspraak van 21 juli 2021 het beroep van één appellant niet-ontvankelijk verklaard. De wel ontvankelijke beroepen zijn ongegrond verklaard. Hiermee zijn de besluiten onherroepelijk in werking getreden en kan verdere uitvoering worden gegeven aan de vestiging van de firma Aalbers op de betreffende locatie. Hiervoor dient nog een omgevingsvergunning te worden verleend. De aanvraag is inmiddels ingediend.

Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland is bevoegd gezag en gaat over het verstrekken van de vergunning. Cattier In 2019 is Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) door de gemeente aangekocht. Dit terrein is verkocht aan Kaemingk BV, die op de locatie een bedrijfshal wil realiseren. Hiervoor is het nodig dat het bestemmingsplan ter plaatse wordt aangepast. Met Kaemingk en diverse omwonenden is hierover gesproken. Het plan heeft, mede door de beoogde landschappelijke inpassing, draagvlak in de omgeving. Het bestemmingsplan is in 2022 vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is op het moment van schrijven nog niet inhoudelijk behandeld. Overige gronden De buitenplaats Dinxperlo is in 2014 verkocht. Het bestemmingsplan is begin 2018 in procedure gebracht. Na onherroepelijk worden van het bestemmingsplan volgt de restantbetaling van € 285.000. Kern de Heurne 2e fase is in 2013 afgeboekt tot agrarische waarde. De ontwikkeling van deze locatie is met de vaststelling van de Woningbouwplanning Aalten 2017 gecanceld. In 2022 is een belangrijk deel van deze gronden ingebracht in de nieuwe grondexploitatie “Kern De Heurne herziening 2021”. Een deel van de overige gronden m.b.t. Westrand is aangeboden aan de voormalige eigenaar, die deze gronden wenst terug te kopen tegen agrarische waarde.

Op het moment van schrijven is hiervoor – op grond van het Didam-arrest - het voornemen tot verkoop gepubliceerd. Het overige deel wordt ingebracht in de toekomstige grondexploitatie Westrand. Faciliterend grondbeleid Complexen met een exploitatie overeenkomst of aanverwant 0.11 Bekendijk-Zuid 0.62 Groene Kamer 0.35 Vaanholt 0.02 Nieuwstraat/Molenhof Totaal

bedragen x € 1.000

Boekwaarde 1-1-2022 19 -9 0 -33 -23

Vermeer- Vermin- Mutaties Boekwaarde deringen deringen 31-1231-12-2022 2022 2022 2022 120 139 -19 0 4 7 -3 -12 0 0 0 0 33 0 33 0 157 146 11 -12

0.11 De boekwaarde is afgerond nul maar het project is nog niet klaar. Bekendijk-Zuid wordt naar verwachting in 2023 afgerond. Alleen nog kosten voor groenaanleg; 0.62 Groene Kamer: door een projectontwikkelaar worden hier 33 woningen gerealiseerd. Afronding volgt in 2023; 0.35 Bijdrage Vaanholt is volledig ontvangen. Lasten>bijdrage. Project wordt in 2023 afgerond. 0.02 Het project Nieuwstraat/Molenhof is in 2022 afgerond en afgesloten. Kosten die gemeenten maken in het kader van faciliterend grondbeleid en kunnen verhalen op derden, worden geclassificeerd als vordering op de balans. Afhankelijk van de status van de vordering komt deze tot uiting als kortlopende vordering of als overlopend actief. Bepalend daarvoor is de aanwezigheid van een getekende overeenkomst. Het kan ook voorkomen dat op enig moment de exploitatiebijdrage hoger is dan de kosten. Het saldo wordt dan gepresenteerd als overlopende passiva. Op 31 december 2022 kennen we een enkel project met een waarde van € 262 dat als overlopend actief is verantwoord. Daarnaast is er nog een project waarvan de exploitatiebijdrage hoger is dan de gemaakte kosten tot en met 2022. Het totaalbedrag hiervan is € 11.712 en staat als overlopend passief geregistreerd.

Paragraaf Grondbeleid

61

Voorraden Onderstaande complexen zijn in 2022 in exploitatie: (Geraamd eindresultaat: N=nadelig, V=voordelig) bedragen x € 1.000 Boek- Vermeer- Vermin- Boek- Nog te Nog te reali- Geraamd Afloop Voorraden waarde deringen deringen waarde maken seren opeind1-12022 2022 31-12- kosten brengsten resultaat 2022 2022 Onderhanden werk (BIE) Kobus III 313 16 329 0 0 0 2022 Lintelo uitbreiding kern -8 4 -4 0 0 0 2022 Kern De Heurne herziening 0 85 16 69 154 505 -282 V 2028 De Rietstap 128 1 129 0 0 0 2022 t Warmelinck 68 1 0 69 1 73 -3 V 2023 Haartsebos -4 138 134 0 0 0 2022 Kraaienboom 246 3 0 249 21 240 30 N 2023 Subtotaal voorraden 743 248 604 387 176 818 -255 V Gereed product en handelsgoederen Pand Lage Blik 28-30-32 Totaal voorraden

98 98

2 2

100 100

0 0

0 0

0 0

841

250

704

387

176

818

0 0

2022

Daar waar het geraamde eindresultaat een nadeel laat zien is een verliesvoorziening getroffen ter hoogte van dit nadeel. De hoogte van het totale nadeel is € 30.000. De verliesvoorziening is hierop aangepast. De hercalculaties van de verschillende complexen per ultimo 2022 (de zogenaamde staten P) worden tegelijkertijd met de jaarrekening, maar wel afzonderlijk ter vaststelling aan de raad aangeboden. Complex Kobus III Dit complex is in 2022 afgerond en afgesloten. Het nadelige resultaat bedroeg afgerond € 329.000. Hiervoor was in het verleden een verliesvoorziening opgebouwd van € 343.000. Deze voorziening is in 2022 in het complex ingebracht ter dekking van het nadelige resultaat. Daardoor blijft er een klein voordeel over van ongeveer € 14.000 dat ten gunste van de exploitatie is gebracht in 2022. Complex Lintelo uitbreiding kern Ook dit complex is in 2022 afgerond en afgesloten. Het sluit met een voordelig resultaat van ruim € 4.000 dat in 2022 in de exploitatie is verantwoord. In voorgaande jaren was er al € 27.000 tussentijdse winst genomen. Het totale resultaat bedraagt daarom € 31.000. Complex Kern de Heurne herziening Dit is een nieuw complex. De exploitatie hiervan is in 2022 door de raad vastgesteld. Er zijn 15 kavels te verkopen die momenteel allemaal onder optie zijn uitgegeven.

De verwachting is dat de kavels in 2023 worden verkocht en dat de werkzaamheden met betrekking tot woonrijp maken in 2024 kunnen worden afgerond. Met de nieuwe hercalculatie wordt een voordelig resultaat berekend van afgerond € 283.000. Dit ligt fors lager dan de door de raad in juni 2022 vastgestelde exploitatie-opzet. Daar werd nog een plus voorzien van € 435.000. Dit nadeel wordt grotendeels verklaard door het feit dat een tweetal kavels zijn ingezet voor de plaatsing van Uuthuuskes en uit deze exploitatie zijn genomen. Dat betekent een lagere opbrengst voor dit complex van € 139.000. De ondergrond van deze Uuthuuskes is gewaardeerd op basis van de erfpachtovereenkomst en opgenomen onder de materiële vaste activa. Daarnaast zijn de kosten voor woonrijp maken geactualiseerd en hoger opgenomen. Complex Herstructureringsplan De Rietstap In 2022 is de laatste kavel van dit complex verkocht en in eigendom overgedragen. Het complex is daarmee afgerond en afgesloten. Herstructureringsplan De Rietstap sluit met een nadelig resultaat van afgerond € 32.000. Tot en met 2021 was er een verliesvoorziening gevormd van € 33.000. Deze voorziening is in 2022 ingebracht in dit complex. Het verschil € 1.000 is ten gunste van de exploitatie in 2022 gebracht. Complex ’t Warmelinck In 2022 is binnen dit complex geen kavel verkocht.

De laatste te verkopen kavel is in 2021 verkaveld naar een 2^1 kapper. Daarvoor is geringe belangstelling. De hercalculatie 2022 laat een te verwachten voordeel zien van ruim € 22.000 en ligt daarmee een kleine € 1.000 lager dan het voordeel van 2021. Dit wordt veroorzaakt door hogere rentelasten door uitloop van het project.

Paragraaf Grondbeleid

62

Volgens de POC-methode die ook op dit complex is toegepast kan er een kleine € 500 tussentijdse winst worden bijgeboekt. Dit is in de exploitatie 2022 verantwoord. Complex Haartsebos Ook het Haartsebos is in 2022 afgerond en afgesloten. Dit complex sluit met een tekort van bijna € 134.000. Er is een voorziening gevormd voor een verwacht verlies van € 122.000. De overschrijding van ongeveer € 12.000 wordt veroorzaakt door de hogere kosten van de aanleg van verkeersplateau’s binnen het plangebied. Dit nadeel is ten laste van de exploitatie in 2022 gebracht. Complex Kraaienboom In 2022 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De hercalculatie laat een te verwachten verlies zien van € 30.000. Met de vorige hercalculatie werd een verlies verwacht van € 28.000. De aanwezige voorziening is daarom met € 2.000 verhoogd ten laste van de exploitatie. De oorzaak ligt in een hogere rentekosten door uitloop van het project. Pand Lage Blik 28-30-32 In 2020 is het pand Lage Blik 28-30-32 aangekocht. Deze aankoop maakte verplaatsing van de bibliotheek vanuit het centrum mogelijk. De bibliotheek komt op de begane grond. Er bevinden zich een tweetal woningen boven dit pand waar de bibliotheek komt. Het complex is gesplitst in appartementen. Het appartement waarin de bibliotheek is gevestigd is in 2021 overgedragen aan de Stichting Basisbibliotheek Achterhoekse Poort.

Verder was het de bedoeling om de twee appartementen op de bovenverdieping te verkopen. Dit gaat niet door. De appartementen worden nu ingezet voor de opvang van Oekraïners. Door deze gewijzigde bestemming zijn de appartementen overgeheveld van de voorraden naar materiële vaste activa. Voorraad uit te geven gronden per 31-12-2022 Aantal kavels Aantal m² Gemiddelde verkoopprijs excl. btw 3.10 ‘t Warmelinck 2 513 142,50 3.53 Kraaienboom 1 1.200 200,00 0.29 Kern De Heurne herziening 15 3.199 163,95 Verloopoverzicht getroffen voorzieningen Voorziening Aanvullende voorper 1-1-2022 zieningen 2022 Voorzieningen verliesgevende complexen in exploitatie Kobus lll 343 0 De Rietstap 33 0 Haartsebos 122 0 Kraaienboom 28 2 Totaal 526 2

bedragen x € 1.000

Vrijval 2022

Voorziening per 31-12-2022

343 33 122 0 498

0 0 0 30 30

Conclusie Er is sprake van een adequate bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitaties. De processen met betrekking tot het grondenbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen de medewerkers van vastgoed en bedrijfsvoering zijn organisatorisch goed afgebakend. Er functioneert een interne overlegstructuur met alle betrokken teams, waardoor alle aspecten die met grondzaken samenhangen op tijd in beeld worden gebracht. Ultimo 2022 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoordeeld, geanalyseerd en voor zover mogelijk geactualiseerd. Indien van toepassing is een verliesvoorziening getroffen ofwel is deze aangepast. Wij zijn ons bewust van de onzekere factoren waarmee we momenteel te maken hebben en die van impact kunnen zijn op de ontwikkeling van grondexploitaties. De in Aalten nog lopende complexen zijn echter nagenoeg voltooid. In 2022 zijn vier complexen afgerond en afgesloten. Te weten Kobus III, Lintelo, De Rietstap en Haartsebos. Van de resterende twee bestaande complexen zijn enkel nog een drietal kavels te verkopen. Twee op ’t Warmelinck en 1 op de Kraaienboom. We lopen hier alleen renterisico maar dat is minimaal. Voor de Kraaienboom is een verliesvoorziening ingesteld en die is in 2022 om voorgaande reden geactualiseerd.

Van de nieuwe grondexploitatie Kern De Heurne herziening, zijn alle 15 kavels in optie uitgegeven. De verwachting is dat ze alle 15 in 2023 worden verkocht. De kosten van met name woonrijp maken zijn aangepast aan de huidige prijzen. Er zijn dus eigenlijk geen onzekere factoren. Van de warme gronden kan tenslotte worden gemeld dat de ontwikkeling op termijn een positief resultaat laat zien. Hiermee wordt een juist en volledig inzicht verkregen in de bestaande boekwaarde van de complexen en de toekomstige resultaten.

Paragraaf Grondbeleid

63

Paragraaf Verbonden partijen In deze paragraaf komen de organisaties aan de orde die een publiek belang uitvoeren en waarin Aalten een financieel en een bestuurlijk belang heeft. Dat laatste door zeggenschap bij besluitvorming door stemrecht. bedragen x € 1.000

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA), Hengelo Gelderland (Programma 1) Doelstelling en De ODA behandelt voor de partners de aanvragen voor vergunningen in het kader van het openbaar belang omgevingsrecht (milieudeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Daarnaast adviseert de ODA gemeenten en provincie (op verzoek) bij de opstelling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. Partijen Naast Aalten de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk en Zutphen en de Provincie Gelderland. Actualiteit Net als in de afgelopen jaren nam het werk in 2022 ook toe bij de ODA. Er is steeds meer behoefte aan advies en er komen nieuwe taken bij zoals energie en duurzaamheden. Daarnaast vraagt de opnieuw uitgestelde Omgevingswet, ondermijning, stikstofproblematiek en het Interbestuurlijk Programma (IBP) Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) de nodige energie. Tegenover de toename van het werk staat de druk op de arbeidsmarkt. Met enige moeite vindt ODA mensen die al dan niet nog opgeleid moeten worden. De ODA sluit het jaar af met een negatief resultaat van € 384.000. Van dit negatieve resultaat gaan de partners € 298.000 bijgedragen. Het aandeel van Aalten hierin bedraagt € 18.220.

Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2021 354 1.718 469 104 Definitief 2022 -134 2.878 554 -384 Prognose Regio Achterhoek, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Zeven gemeenten in de Achterhoek werken samen met ondernemers, maatschappelijke openbaar belang organisaties en de provincie Gelderland ten behoeve van regionale ontwikkeling en belangenbehartiging. Partijen De GR bestaat naast Aalten uit de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit De Regio Achterhoek voert de regie op de samenwerking van 8rhk ambassadeurs en zorgt ervoor dat de Achterhoek Visie 2030, de jaarplannen en bijbehorende investeringsagenda worden opgesteld en uitgevoerd in samenwerking met ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het doel is de Achterhoek sterker, slimmer, mooier, meer leefbaar, beter bereikbaar en gezonder te maken. Speerpunten hierbij zijn Smart Economy, Smart Living en Smart Governance.

Via de website van de Regio Achterhoek is een stand van zaken van alle lopende projecten beschikbaar: https://8rhk.nl/wp-content/uploads/2022/12/Lopendeprojecten-Website-december-2022.pdf Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2021 6.726 20.174 185 24 Definitief 2022 7.150 7.192 187 124 Prognose GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG), Warnsveld (Programma 2) Doelstelling en De GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 openbaar belang gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Partijen De GGD bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit De inzet van de GGD werd begin 2022 nog volop gekenmerkt door de bestrijding van het coronavirus. Gelukkig liep de drukte in de teststraten en vaccinatielocaties aan het eind van de lente snel terug. Hierdoor kon de reguliere dienstverlening weer volledig opgepakt worden en ontstond er zelfs ruimte om deze reguliere dienstverlening te versterken. Na 2,5 jaar coronabestrijding was dit ook hard nodig. Eind 2021 heeft het AB besloten om kwetsbaarheden van de GGD aan te pakken. Er is een investering gedaan in de organisatie waarbij cruciale functies rond informatieveiligheid zijn ingevuld. Daarnaast wordt intensiever samengewerkt met andere GGD’en op het vlak van bedrijfsondersteuning, infectieziektebestrijding en forensische zorg en met de Veiligheidsregio NOG.

In 2022 is het verwachte rekeningresultaat voor de gehele regio NOG € 487.000 negatief. Voorgesteld wordt om dit te dekken uit de algemene reserve. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2021 2.912 10.226 440 77 Definitief 2022 2.656 8.787 456 -487 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

64

Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG), Apeldoorn (Programma 2) Doelstelling en Iedere gemeente moet deel uitmaken van één van de 25 veiligheidsregio’s. De taken van openbaar belang een veiligheidsregio liggen op het gebied van de voorbereiding en bestrijding van rampen en grote incidenten door de brandweer, de GHOR (geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen), de politie en gemeente. Partijen De VNOG bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit De VNOG kreeg te maken met de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de opvang van de grotere algemene vluchtelingenstroom. Hierdoor konden niet alle voornemens wordt uitgevoerd en moest het reguliere werk soms opzij worden gezet. Desondanks zijn er goede resultaten bereikt: de organisatieontwikkeling inclusief een cultuurveranderingstraject is formeel afgerond, belangrijke aanbestedingen zijn doorlopen, er zijn stappen gezet op het gebied van duurzaamheid en er zijn goede afspraken gemaakt over de huisvesting. Het onderzoek naar een eventuele gezamenlijke internationale brandweerkazerne voor de posten Dinxperlo en Suderwick is vanuit brandweer technisch perspectief afgerond en richt zich nu op de ruimtelijke verkenningen.

Om de gezondheid van haar bedrijfsvoering in de huidige onrustige wereld te bewaken en ervoor te zorgen dat de opgaven uitgevoerd kunnen blijven worden, trekt de VNOG samen met de gemeenten op. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2021 15.524 38.214 1.539 5.256 Definitief 2022 17.183 35.715 1.599 2.360 Prognose Stadsbank Oost Nederland (SON), Enschede (Programma 2) Doelstelling en Financiële zelfredzaamheid van de inwoners van de aangesloten gemeenten vergroten en openbaar belang ondersteuning bij financiële problemen van de inwoners. Partijen Er zijn 22 aangesloten gemeenten uit Twente en de Achterhoek. Actualiteit Op 21 december 2021 is besloten tot uittreding uit de Gemeenschappelijke Regeling Uitvoeringsorganisatie Stadsbank Oost Nederland (SON) per 1 januari 2023. Tevens is besloten om de dienstverlening voor de curatieve schuldhulpverlening (het feitelijk regelen van de schulden inclusief budgetbeheer en nazorg) per 1 januari 2023 bij de gemeente Doetinchem (Bureau voor Financiële Ondersteuning) af te nemen via een dienstverleningsovereenkomst (DVO). Grootste opgave was de overgang van de cliënten budgetbeheer van de SON naar de gemeente Doetinchem. Dit traject is in 2022 door de gemeente Aalten opgepakt, samen met de Stadsbank, de gemeente Doetinchem, bewindvoerders en in overleg met de betrokken cliënten en inmiddels afgerond.

Vanaf 1 januari 2023 vormt de Stadsbank Oost Nederland geen verbonden partij meer. Jaar 2021 2022

Eigen vermogen 971 1.349

Vreemd vermogen 14.782 15.215

Bijdrage 146 145

Resultaat -117 366

Definitief Prognose

Laborijn, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Laborijn heeft tot taak zorg te dragen voor de uitvoering van de Participatiewet en de Wet openbaar belang Sociale Werkvoorziening. Zij ondersteunt inwoners voor wie werk zoeken en vinden niet vanzelfsprekend is, op hun weg naar een baan of, als dat nog niet mogelijk is, door (maatschappelijke) participatie. Partijen Naast Aalten de gemeenten Doetinchem en Montferland. Actualiteit Financieel gezien heeft Laborijn een stabiel jaar achter de rug, waardoor 2022 met een klein positief resultaat is afgesloten. Door de oorlogssituatie in Oekraïne en de energiecrisis heeft Laborijn tal van werkzaamheden uitgevoerd die niet waren voorzien. Denk hierbij aan de dienstverlening aan Oekraïense vluchtelingen in de vorm van snelle bemiddeling naar werk en het verstrekken van leefgeld en aan het verstrekken van de energietoeslag aan onze inwoners. Vanaf 2022 voert Laborijn voor ons de regie op de nieuwe Wet Inburgering op basis van een dienstverleningsovereenkomst. Door een toename van het aantal statushouders en verhuizers is het aantal uitkeringsdossiers wel weer gestegen: van 260 eind 2021 naar 281 eind 2022. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2021 10.557 11.616 1.701 375 Definitief 2022 10.555 9.917 1.906 288 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

65

Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Doetinchem (Programma 3) Doelstelling en Gemeenten en provincie werken samen in het ECAL, dat is ontstaan uit de samenvoeging openbaar belang van het Achterhoeks Archief en het Staring Instituut. Het Erfgoedcentrum voert de wettelijke archieftaken conform Archiefwet en overige erfgoedtaken zoals documentatie, onderzoek en publieksfunctie uit. Partijen De gemeenschappelijke regeling voert de wettelijke taken uit voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Doetinchem, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Winterswijk en Bronckhorst. Voor de niet wettelijke taken betalen Doesburg, Lochem, Zevenaar, Duiven, de Provincie Gelderland en andere donateurs een bijdrage. Actualiteit Geen bijzondere ontwikkelingen. 2022 wordt afgesloten met een verlies van € 87.000. Dit wordt voor het merendeel veroorzaakt door hogere energie en ICT kosten. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2021 193 662 140 -6 Definitief 2022 106 600 145 -87 Prognose Vennootschappen en coöperaties (privaatrechtelijk) Coöperatieve Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (Agem), Winterswijk (Programma 1) Doelstelling en Agem zet zich in voor een ‘energie-positieve’ Achterhoek. Om de hiervoor noodzakelijke openbaar belang energietransitie zo snel en goed mogelijk door te voeren verbindt Agem burgers, overheid en bedrijfsleven.

Agem gelooft dat de realisatie van een energie-positieve Achterhoek slaagt als er beweging en onderlinge samenwerking ontstaat. De Achterhoek wil als regio energieneutraal zijn in 2030. Dit betekent dat we in de Achterhoek alle energie die we verbruiken, zelf duurzaam opwekken. Samenwerking is daarbij de sleutel tot een succesvolle energietransitie. Agem is de aanjager en verbindt inwoners met het Achterhoekse bedrijfsleven, lokale energiecoöperaties en de Achterhoekse gemeenten. Partijen Naast Aalten zijn de gemeenten Berkelland, Doetinchem, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Winterswijk en Bronckhorst lid. In 2018 konden ook lokale burgerinitiatieven toetreden als lid. Inmiddels telt Agem drieëntwintig leden. Financieel Vanaf 2017 is de Agem financieel zelfstandig en ontvangt geen jaarlijkse bijdrage van de gemeente. Wel staat de gemeente borg voor de nakoming van de verplichtingen uit hoofde van een financieringsovereenkomst met de BNG. De maximale borgstelling bedraagt € 56.000 te vermeerderen met boeten, rente en kosten. ROVA, Zwolle (Programma 1) Doelstelling en ROVA is de afvaladvies-, regie- en verwijderingsorganisatie van 23 gemeenten. ROVA zet openbaar belang zich in voor een schonere en duurzame leefomgeving. Partijen ROVA werkt voor 23 aandeelhoudende gemeenten. Financieel Ontvangen dividend in 2022 is € 103.950 (in 2021 € 106.449) Leisurelands B.V.